RestNest ontstond een klein halfjaar geleden, toen studenten Ties Cornelissen en Thomas Huijbregts samen met vier medestudenten een onderneming moesten starten voor hun opleiding, om te oefenen. De groep kwam al snel met het bedrijf Rest For More, waarmee ze producten willen ontwikkelen die de slaapkwaliteit van jongeren en studenten bevordert.

Ties en Thomas merkten dat veel studenten in hun omgeving last hebben van het gebrek aan goede slaap en dat telefoongebruik daar een grote rol in speelt. “We hebben toen gebrainstormd hoe dat het beste aan te pakken”, aldus Thomas. “En zo zijn we uiteindelijk op de RestNest gekomen.”

Slimme wekker
Al snel volgde onderzoeken bij doelgroepen om te kijken of er überhaupt vraag was naar een nieuw product en welke functies daarbij belangrijk waren, zoals draadloos opladen en bereikbaar blijven. Het uiteindelijke product: een slimme wekker met een opbergvak voor je telefoon waarin deze draadloos oplaadt. Inclusief lamp met verschillende standen, bluetooth, een radiofunctie en dimbare cijfers.

“Ook kun je een kapje op de bovenkant plaatsen om je telefoon af te schermen. Daardoor heb je een fysieke en visuele barrière met je telefoon, waardoor je minder snel de neiging hebt om deze te pakken en weer te gaan scrollen”, licht Ties toe.

Extra handeling
Je telefoon dus dichtbij, maar toch uit het zicht. Dat raadden slaapexperts en -specialisten de studenten ook aan, zo bleek uit gehouden interviews. “Het niet zien van je telefoon is eigenlijk al voldoende om hem niet te willen pakken. Dat komt doordat je een extra handeling moet verrichten voordat je kan gaan scrollen”, aldus Thomas.

“En die ene extra handeling bij ons product - het moeten openen van de RestNest voordat je je telefoon kunt pakken en gaat scrollen - is net hetgeen wat je bewust maakt van het feit dat je op je telefoon wil. Normaal is dat een onbewuste gewoonte, maar dankzij ons product ben je er juist mee bezig.”

Volgens de twee studenten zorgen alle meldingen van bijvoorbeeld social media en de blootstelling aan blauw licht bij het gebruik van een telefoon in de avond ook voor een actief brein, omdat het de aanmaak van melatonine remt. “En dat op een moment waarop het eigenlijk tot rust zou moeten komen.”

Studeren met hulp
Ook tijdens het studeren werkt de RestNest, weet Ties. Een kennis van het team gebruikt het apparaat namelijk ook wanneer hij de boeken in duikt. “Hij merkte dat hij tijdens het leren steeds zijn telefoon pakte en afgeleid raakte. Nu legt hij hem bewust weg in de RestNest. Dat helpt om langer gefocust te blijven.” Dat past volgens de twee precies bij het oorspronkelijke doel: niet zomaar een gadget maken, maar een hulpmiddel creëren dat rust en concentratie bevordert.

Zelf gebruiken Ties en Thomas de wekker ook, en inmiddels is de eerste voorraad van RestNest bijna uitverkocht. Daarna volgt een tweede batch, maar daar blijft het niet bij. Want hoewel het bedrijf in eerste instantie opgezet werd vanuit een studieopdracht, gaan alle zes studenten er graag mee door. “Ook om uiteindelijk meerdere producten op de markt te brengen. Daar zijn al wel ideeën voor, maar we kunnen er nog niet te veel over delen."

Wouter studeert Commerciële Economie bij Avans en volgde vorig collegejaar de minor Ondernemerschap bij Fontys. Daar ontwikkelde hij FreshPaws, wat hij sindsdien doorontwikkeld heeft tot zijn eigen onderneming.

Wouter, hoe lang heb je dit bedrijf al en wat houdt het precies in?
“FreshPaws bestaat eigenlijk pas sinds afgelopen oktober officieel en is een hondenpootreiniger met een twee-in-een-functie. Je kunt er namelijk een hondenpoot mee borstelen en hem tegelijkertijd effectief reinigen met water. Het product zelf kun je ook makkelijk mee nemen en reinigen.”

Hoe kwam je op het idee om een eigen onderneming te starten?
“Ik startte februari vorig jaar met de minor Ondernemerschap bij Fontys. Daar moesten mijn groepje en ik direct een keuze maken wat betreft de doelgroep waarvoor we aan de slag wilden gaan. Thuis hebben we twee labradoodles, dus iets op de markt brengen voor hondeneigenaren leek me erg leuk. Dat idee heb ik gepitcht en is uiteindelijk uitgegroeid tot FreshPaws.”

Hoe ging dat precies in zijn werk?
“We zijn direct begonnen met het afnemen van interviews onder hondeneigenaren. Daar kwam heel sterk naar voren dat veel mensen geen effectief middel hebben voor het reinigen van hondenpoten, buiten de gewone handdoek die men thuis heeft liggen. Al snel kwamen we tot de conclusie dat er maar één product op de Nederlandse markt is dat hondenpoten reinigt, maar dat eigenlijk niet voor iedere poot geschikt is. Toen dachten wij: dat kunnen we veel beter. En zo gezegd, zo gedaan.

Of ja, we zijn daarna snel gestart met het maken van een prototype. Mijn groepsgenoten wilden niet door met het project, maar ik wel. Na veel testen en feedback ontwikkelde ik nog een tweede en uiteindelijke derde versie. Dat product heb ik bij honden van verschillende formaten uitgeprobeerd, en met succes. FreshPaws kan op iedere hondenpoot gebruikt worden.”

Hoe combineer je de onderneming met school?
“Nu staat de onderneming op een iets lager pitje. Dat komt omdat ik nu ook volop in mijn afstudeerfase zit en daarin ook stage moet lopen. Maar zodra ik afgestudeerd ben, pak ik het weer volop op. Dan combineer ik het met werken in loondienst, zodat ik zeker de eerste paar maanden een vast inkomen heb. Zodra FreshPaws genoeg gegroeid is kan ik daar meer tijd in steken.”

Hoe bevalt het ondernemen je?
“Heel goed. Ik heb een mooie website die vanaf september live gaat, het officiële product ligt er en ik heb al een aantal samenwerkingen achter mijn naam mogen schrijven. Daarnaast ben ik al bezig met het uitbreiden van FreshPaws. Denk daarbij aan een droogdoek, hondenshampoo, iets om teken te verwijderen en parfum die voor honden geschikt is.”

Wat is de belangrijkste les die je hebt geleerd tijdens het ondernemerschap?
“Dat ik meer doorzettingsvermogen heb dan ik voorheen dacht. Ik vind alles op het begin leuk en piek dan in mijn energie, maar hoe langer het duurt hoe meer dat afzwakt. Zodra ik een obstakel tegenkom laat ik dingen vaak links liggen, maar tijdens mijn ondernemerschap heb ik echt geleerd dat als je iets leuk vindt, je je daarvoor in moet blijven zetten. Ik motiveer ook de mensen om me heen, wat mij ook steeds energie blijft geven.”

Heb je hoogte- en/of dieptepunten meegemaakt?
“Ik ben ontzettend blij met mijn eindproduct, maar de reis daarnaartoe was niet zo makkelijk. Het model dat ik eigenlijk in gedachten had kon ik zelf niet goed vormgeven, waardoor ik de ontwikkeling daarvan moest uitbesteden. Dat vond ik een dieptepunt, maar het zorgde er uiteindelijk wel voor dat ik nu veel blijer ben met het eindresultaat.

De samenwerkingen die ik in deze korte tijd al heb gesloten zijn een absoluut hoogtepunt. FreshPaws is volgens mij een product waarvan je je realiseert dat je het nodig hebt, zodra je het voorbij ziet komen. Daarom hebben we nu samenwerkingen op sociale media met een bereik van ruim 30.000 volgers. Ook heb ik een klantenbestand vanuit contacten binnen de minor Ondernemerschap, werken we samen met fokkers en staan we in contact met verschillende trimmers.”

Tenslotte, heb je tips voor andere studenten die willen ondernemen?
“Als je iets leuk vindt om te doen, doe het dan ook gewoon. Onthoud daarbij dat het netwerk dat je hebt er ook is als dingen niet lukken. Ondernemen kun je namelijk niet in je eentje; je hebt ook mensen nodig die je motiveren. En durf uit je comfortzone te stappen. Vraag mensen om hun problemen, speel in op bepaalde behoeftes en gebruik hun gegevens alvast voor een eerste klantenbestand. Dan heb je de eerste stappen zo gemaakt.”

Wil jij ondernemen tijdens de studie of heb je hier vragen over? Fontys heeft een eigen Centrum voor Ondernemerschap. Meer informatie vind je hier.

We lopen allemaal wel eens rond met een vlek op onze kleding. Vaak ontstaan ze precies wanneer het juist niet uitkomt en is er op zo’n moment zelden een wasmachine in de buurt. Vijf derdejaars studenten van de opleiding Ondernemerschap & Retailmanagement bedachten daar iets op: Vlekkie de vlekverwijderaar. Compact, efficiënt en handig voor onderweg.

Ideale formule
Vlekkie is een doekje dat verpakt zit in een klein zakje, dat je makkelijk in je broekzak of (hand)tas kan stoppen. Het is voorzien van een vlekverwijderingsformule en gemaakt van alcohol, zeep en water. “We hebben ook spray en rollers getest, maar doekjes blijken toch het beste te werken”, zegt student Dennis. Aangevuld door studiegenoot Libi: “Het bleek nog niet zo gemakkelijk om de ideale formule te vinden. Er bestaan namelijk heel veel verschillende soorten vlekken en wij wilden iets maken dat overal voor werkt." 

Dat is gelukt. Met hulp van een Spaanse leverancier, die de studenten dankzij aandeelhouders en donateurs kon voorzien van een levering van 6.000 doekjes. Ze zijn per tien stuks verpakt in doosjes, die geïnteresseerden voor 6,95 euro kunnen kopen. Het bestelproces loopt nu nog via Instagram, maar wordt vanaf volgende week professioneler aangepakt zodra de bestelfunctie op de website van Vlekkie officieel live gaat. 

Voor iedereen
Het product is volgens Libi, Dennis, Fenne, Manon en Karlijn niet helemaal nieuw, maar op de Nederlandse markt is het nog amper te vinden. Concurrenten zijn er dus wel, maar heel dichtbij vind je ze niet. “En bovendien zijn zij een stuk duurder dan wij”, aldus Karlijn. “Bij ons betaal je 6,95 euro voor een doosje met tien doekjes. Dat is dus ongeveer 0,70 eurocent per vlek.”

In totaal zijn er nu zo’n 150 doosjes verkocht. Vooral aan vrienden en familie, maar de doelgroep is volgens Manon groot. “De geïnteresseerden zijn voornamelijk mensen die veel reizen en vaak onderweg zijn, maar ook mensen die naar festivals gaan of ouders met jongere kinderen passen binnen de doelgroep. Eigenlijk iedereen wel. En het werkt voor vrijwel iedere vlek.” 

Met daarbij wel de kanttekening dat Vlekkie als een ‘voorbehandeling’ moet worden gezien. Manon: “Minder hardnekkige vlekken, zoals kwarkvlekken, gaan er met Vlekkie meteen uit. Maar hardnekkige vlekken van bijvoorbeeld rode saus hebben wel een extra wasbeurtje nodig. Hoe dan ook hopen we dat we met Vlekkie de grote hoeveelheid aan kledingafval kunnen verminderen. Veel mensen gooien kleding weg omdat ze niet op tijd waren met het verwijderen van een vlek. Wij hopen dat met ons product te kunnen veranderen.”

Crijns constateert juist meer belangstelling bij studenten voor ondernemerschap, maar snel veel geld verdienen staat daarbij niet voorop. “Studenten stellen nu vaker de vraag: ‘Kan ik hier leuk van leven?’ in plaats van ‘Kan dit groeien?’”, vertelt de teamleider van het CvO. “Succes wordt minder gekoppeld aan groei en winst, en meer aan persoonlijke vrijheid en zingeving.”

Impact
Daarnaast wordt de startup-route als risicovol en complex ervaren. Waarbij belangrijk is om verschil te maken tussen een startup en een startende onderneming. Niet elke onderneming is een startup, integendeel. Startups focussen op een baanbrekend en schaalbaar idee dat ook echt impact maakt. 

Dat kost energie, tijd en vooral geld. Het gaat dan in Nederland vaak over techstartups. Bij technisch georiënteerde studenten is tijdens de studie niet altijd evenveel aandacht voor ondernemerschap. Ook weten studenten meestal niet waar ze moeten beginnen.

Een startup met investeerders en een BV-structuur brengt veel regels, verantwoordelijkheden en onzekerheden met zich mee. De startdrempel is hoog: studenten moeten direct volwaardig ondernemer zijn, terwijl ze hun idee eigenlijk nog willen testen. Daarnaast focussen studenten zich eerder op afstuderen dan op het levensvatbaar maken van een startup.

Ondernemerschap is er wél
Volgens Els de Maeijer, adviseur regionale samenwerking en public affairs, is er bij Fontys wel degelijk innovatieve potentie aanwezig. “Studenten en ook onze onderzoekers hebben goede ideeën, maar onze kennis krijgt niet per se waarde in een startup, maar veel meer bij onze werkveldpartners. Er zijn cijfers die aantonen dat het grootste gedeelte van de startups een hbo-achtergrond heeft. We leveren ze niet meteen, maar tien jaar later zie je wel dat al die kennis ergens van terechtkomt”, vertelt De Maeijer.

Ondernemerschap wordt door sommige studenten soms geassocieerd met “commercieel plat geld verdienen”. Tegelijkertijd willen steeds meer studenten juist maatschappelijke impact maken. Crijns benadrukt dat ondernemerschap juist ook draait om maatschappelijke waarde en verantwoordelijkheid. De Maeijer vult aan dat een startup per definitie impact maakt en vaak baanbrekend is. Ondernemerschap hoeft dus niet haaks te staan op iets willen doen voor de maatschappij.

Dynamiek
Het aantal techstartups neemt landelijk af, maar ondernemerschap verdwijnt binnen Fontys niet. Het CVO ziet echt een stijging in de interesse in ondernemerschap, los van deze cijfers en dat is volgens Crijns ook niet erg: “Veel economische dynamiek zit juist in kleine bedrijven en zelfstandigen, maar die vallen buiten startupcijfers.”

Studenten zijn innovatief genoeg. De uitdaging zit vooral in hoe ze naar ondernemen kijken en hoeveel risico ze willen nemen. Ze zoeken zekerheid, vrijheid en maatschappelijke impact. Voor Fontys, zo luidt het, ligt de uitdaging in het aansporen van de ontwikkeling van de ondernemende vaardigheden en het beter ondersteunen en motiveren van studenten die willen ondernemen, ook bij techniekstudenten.

Foto boven: De winnaars van het Fontys Startup Festival 2019.

Mocht je geen ervaring als supermarktmedewerker hebben: spiegelen is het naar voren halen en uitlijnen van producten in het schap zodat deze weer gevuld en geordend oogt. “Echt een rotklus”, weet HAN-student Toegepaste Psychologie Friso Jacobs. Hij werkt als teamleider in een supermarkt en ziet de frustratie iedere keer weer bij zijn personeel. “Je moet helemaal achter in een schap reiken, kunt je handen openhalen aan stellingen, producten vallen om én het kost veel tijd. Spiegelen is dus allesbehalve leuk.”

Die frustraties zette hem en Jip van der Ven, student Werktuigbouwkunde bij Avans, aan het denken. Samen volgden ze de minor Ondernemerschap bij Fontys, waarin ze uitgedaagd werden een concreet concept te ontwikkelen om als onderneming op te pakken. “We wilden niet de zoveelste dropshipper of webshop worden, dus wilden we een hulpmiddel ontwikkelen voor die supermarktmedewerker”, legt Friso uit.

Van selfiestick tot prototype
Dat hulpmiddel werd nogal creatief in elkaar gezet door Jip. Hij dook thuis zijn schuur in en plakte een draadstang op een uit elkaar gehaalde selfiestick. “Het zag er niet uit en lag niet lekker in de hand, maar het werkte wel.”

Met het prototype gereed belden de studenten tientallen supermarkten op voor onderzoek. Wat bleek: in iedere supermarkt was spiegelen een terugkerend pijnpunt. “Dus hebben we ons prototype in verschillende filialen mogen testen. Iedereen was daar zeer tevreden over.”

Eerste op de markt
Een nieuw en geüpgraded ontwerp volgde. “Je pakt het erbij om de producten op lastige plekken makkelijker naar voren te schuiven, en met het verstelbare kopstukje kunnen dat zelfs meerdere producten tegelijk zijn. Gemiddeld levert werken met de MirrorMate een tijdswinst op van 25 tot 35 procent per medewerker.”

Tijdens de ontwikkeling ondervonden Jip en Friso dat er nog geen vergelijkbaar product op de markt was. “Wel bestaan er vaste veersystemen die producten automatisch naar voren duwen, maar die kosten ongeveer 300 euro per meter”, licht Friso toe. “En zodra je je schapindeling verandert, moet je alles weer aanpassen.”

Daarom hebben de twee studenten hun uitvinding en model geregistreerd, vult Jip hem aan. “We hebben geen klassiek technisch patent, maar ons ontwerp is op deze manier wel juridisch beschermd. Een ander bedrijf kan er dus niet mee aan de haal.”

Van TikTok naar plezier
Om ervoor te zorgen dat straks geen enkele vakkenvuller een hekel heeft aan spiegelen, postten de studenten een video van de MirrorMate op TikTok. En met succes, want deze werd meer dan een miljoen keer bekeken. “Vakkenvullers deelden die video met hun managers, die op hun beurt weer doorklikten naar onze website.”

Zodoende hebben al meer dan vijftig supermarkten een pre-order geplaatst, variërend tussen de drie en tien stuks per aanvraag. “Ook mijn vrienden en collega’s vragen steeds wanneer de tool eindelijk komt”, lacht Friso.

Doelen
Toch moeten ze nog even geduld hebben. Beide studenten storten zich de komende tijd volop op de optimalisatie van het product, waarna ze in het najaar de Nederlandse markt op gaan. “We willen hiermee vooral het plezier in spiegelen voor vakkenvullers vergroten. Als dat lukt, hebben we ons doel bereikt. En als Nederland overtuigd is, kunnen we altijd nog uitbreiden naar de Benelux of verder.”

Nick studeert ICT bij Fontys en volgt de minor Ondernemerschap. Het ondernemen zit in zijn bloed, maar toch wist hij niet hoe hij moest beginnen. Inmiddels runt hij al een paar jaar zijn bedrijf NB Limited, waarin verschillende initiatieven zijn gebundeld.

Nick, hoe lang heb je dit bedrijf al en wat houdt het precies in?
“NB Limited bestaat sinds 2023. Het is een moederbedrijf waarin ik mijn verschillende ondernemingen onderbreng, maar ik zet het voornamelijk in als ‘software solutions company’. Dat betekent dat ik als software consultant bedrijven onder andere help met het oplossen van technische problemen, de beveiliging en het ontwerpen, ontwikkelen, implementeren en verbeteren van digitale processen.”

Hoe kwam je op het idee om een eigen onderneming te starten?
“Ik onderneem al sinds 2017. Dat is met de paplepel ingegoten, want mijn vader doet het ook. Ik wilde vooral mijn eigen geld verdienen, en in de eerste jaren heb ik verschillende apps ontworpen. Ik had echter nooit een bedrijf om deze in onder te brengen. Dat is een van de redenen dat ik NB Limited ben gestart. De andere reden is een samenwerking met een groot Amerikaans bedrijf dat werkzaam is op NASDAQ, een van de bekendste beurzen ter wereld. Dat bedrijf was mijn eerste echte klant.”

Hoe ging dat precies in zijn werk?
“Ik kwam het bedrijf tegen op social media, volgens mij Discord of TikTok. Zij verkochten destijds exclusieve lidmaatschappen om hun producten te gebruiken. Dat wilde ik zo graag, maar ik had daar natuurlijk geen geld voor. Toen heb ik de stoute schoenen aangetrokken en gewoon contact met ze opgenomen. Met het voorstel: ‘Ik maak een app voor jullie of iets anders wat jullie nodig hebben, in ruil voor een gratis lidmaatschap’. Daar gingen ze mee akkoord, en later werd ik ingehuurd voor nog meer werk. Nu, vijf jaar later, werk ik nog steeds voor ze.”

Hoe combineer je de onderneming met school?
“Ik heb mijn opleiding uitgekozen op mijn ondernemerschap. Ik wilde een instelling waar ‘applied science’ de hoofdmoot was, dus geen examens maar vooral projecten. Daarnaast is mijn agenda mijn heilige graal. Daarin staat voor iedere dag een to do-lijst, met twee of drie taken die ik die dag écht moet uitvoeren. Mijn opleiding heeft daarbij de prioriteit, dus als ik moet werken aan een project, of binnenkort een deadline heb, staan deze dingen bovenaan. Ik hanteer de volgorde opleiding, werk, kennis.” [Tekst gaat verder onder de foto's]

Hoe bevalt het ondernemen je?
“Ik hou ervan. Ik bepaal mijn eigen werktijden, geniet van wat ik doe en ik doe enorm veel ervaring op. Ik ben nog zo jong en kan de komende jaren alleen maar meer leren om zeker op professioneel gebied steeds beter te worden. Misschien had ik wel gehoopt of zelfs verwacht dat mijn bedrijf een stuk groter zou zijn dan dat het nu is, maar soms gaat niet alles zoals je zelf wil. Ik denk maar zo: ook daar word je uiteindelijk slimmer en beter van.”

Wat is de belangrijkste les die je hebt geleerd tijdens het ondernemerschap?
“Dat zijn er twee. Beide geleerd van mijn vader. De eerste is: stop nooit met wat je doet. Want als je niet stopt, kun je nooit verliezen. Dat is de filosofie die ik iedere dag hanteer. De andere: door vragen komt men in Rome. Oftewel, wees niet bang om vragen te stellen of om mensen berichten te sturen. Er is altijd een weg. Zo heb ik dus mijn grootste klant ooit binnen geharkt.”

Heb je hoogte- en/of dieptepunten meegemaakt?
“Ik ben naar Amerika geweest om die NASDAQ-klant te bezoeken, dat was wel ontzettend gaaf. Laatst zijn ze gefuseerd, maar ze hebben mij toch aangehouden als consultant. Dat is een beloning voor je werk. Ook heb ik een klant in mijn vaderland Bulgarije, dat vond ik ook heel bijzonder.”

“Een dieptepunt vind ik moeilijker, omdat ik niet per se weet of ik die wel een heb. Ik heb wel ooit een app gemaakt genaamd WaveMe, waarin mensen in sociale settings of op campussen bijvoorbeeld digitaal naar elkaar konden zwaaien. Deed je dat allebei, dan kreeg je elkaars social media om verder te connecten. Een idee dat door velen enorm gewaardeerd werd, maar helaas kreeg ik die app niet van de grond in verband met flinke marketingkosten. Maar goed, ook daar heb ik weer lessen uit getrokken die ik anders nooit geleerd had.”

Tenslotte, heb je tips voor andere studenten die willen ondernemen?
“Ondernemen is niet voor iedereen weggelegd, en kan soms ook een harde wereld zijn. Dat heb ik gezien bij mijn vader. Maar als je echt iets voor jezelf op wilt bouwen, zul je je daar volop voor in moeten zetten. Ik denk dat je als ondernemer ook wel een soort ego nodig hebt, zodat je altijd met voldoende zelfvertrouwen een ruimte binnenstapt. Dan weten de mensen meteen dat je het meent.”

Wil jij ondernemen tijdens de studie of heb je hier vragen over? Fontys heeft een eigen Centrum voor Ondernemerschap. Meer informatie vind je hier.

Het product is ontwikkeld door studenten Kiënna Kooiman, Bram de Haas, Finnan Nevelsteen, Sem Linssen en Jelmer van Eijk. Kiënna, de enige vrouw uit de groep, vertelt welke gedachtes er aan de productontwikkeling voorafgingen. “Voor onze minor kregen we de opdracht om zelf een doelgroep te kiezen. We zijn gaan kijken naar actuele onderwerpen die ons aanspraken en kwamen toen uit bij vrouwonveiligheid in het donker.”

Het is een thema dat Kiënna persoonlijk raakt. Zelf voelt ze zich namelijk ook vaak onveilig op de fiets, vooral in het donker.  “Dan ben ik wel vaak extra alert op wie er allemaal om me heen zijn”, vertelt ze. “Maar meestal neem ik verschillende voorzorgsmaatregelen door samen met iemand te fietsen of mijn locatie te delen, zodat er altijd wel iemand is die weet waar ik ben.”

Brandalarm
Straks, als het product helemaal af is, kan Alampje daar ook bij helpen. Het is een afneembaar fietslampje dat eruitziet als elk ander fietslampje. Maar wat deze variant anders maakt, is dat er een pinnetje aan de achterkant zit. Als je dat eruit trekt, gaat er een alarmsignaal van zo’n 130 decibel af – vergelijkbaar met een brandalarm in huis - en verandert het lampje in een paars knipperend licht. "Daarvan hopen we dat het straks bekend komt te staan als een licht dat schijnt als iemand zich in een onveilige situatie bevindt.” 

Moord op Lisa
Het mes snijdt daarbij aan twee kanten, legt Kiënna uit. Enerzijds moet het alarmsignaal er namelijk voor zorgen dat omstanders in de buurt gewaarschuwd worden. Anderzijds zal het ook de dader afschrikken. “We hebben onderzoek gedaan naar andere alarmsystemen en daaruit blijkt dat mensen afschrikken van een afgaand alarm, zoals een autoalarm. Wij hopen dat met Alampje ook te bereiken.” 

Bij het ontwikkelen van het product hield de groep de moord op de 17-jarige Lisa uit Abcoude in het achterhoofd. Toen zij van de weg af werd gereden door een man, belde ze 112. En hoewel de tiener een centralist aan de lijn kreeg, kwam hulp toch te laat. Kiënna: “Wij wilden daarom iets doen zodat omstanders die dicht bij de plaats delict zijn zo snel mogelijk te hulp kunnen schieten.”

Toekomstplannen
De minor loopt bijna ten einde en daarmee is het concept van het Alampje klaar. Maar het definitieve product laat nog even op zich wachten. “Na onze minor willen we er graag mee verder. We zijn nu op zoek naar investeerders en een producent, in de hoop Alampje in de toekomst zelf op de markt te kunnen brengen en te kunnen verkopen. Via een eigen website of misschien zelfs in verschillende winkels. Dat moeten we nog zien.”

Jasper en Pim studeren beiden Commerciële Economie bij Fontys en volgen de minor Ondernemerschap. Ze kennen elkaar al acht jaar, en hoewel ze eerst niets van elkaar moesten hebben, doen ze nu álles samen. Waaronder het runnen van hun full service marketingbureau Studio JAPI.

Jasper en Pim, hoe lang hebben jullie dit bedrijf al en wat houdt het precies in?
Jasper: “We zijn zo’n acht maanden geleden gestart en binnen ons marketingbureau bieden we een full servicepakket aan. Met onder andere social media management, contentplanning, schrijven van teksten, maken van visuals, bedenken van onderwerpen, het neerzetten van online advertenties of de complete branding voor bedrijven. Daarnaast werken we samen met webdevelopers en fotografen, zodat je ook je website bij ons kan laten bouwen.”

Hoe kwamen jullie op het idee om een eigen onderneming te starten?
Pim: “We hebben een eerdere opleiding samen gevolgd, startten tegelijkertijd bij Fontys, werkten bij dezelfde sportschool én liepen bij hetzelfde bedrijf stage. Tijdens die stage kwamen we erachter dat werken voor een baas niet per se onze voorkeur had, dus zijn we voor onszelf begonnen.”

Hoe ging dat precies in zijn werk?
Pim: “We realiseerden ons dat we het heel leuk vonden om mensen naar een droom te helpen, maar dat wilden we liever vanuit een eigen zaak doen. Die hebben we tijdens onze stage opgestart. Simpelweg door een plan op te stellen, samen te zitten en vooral te onderzoeken of we dezelfde visie deelden. Dat bleek zo goed overeen te komen, dat we ons in hebben geschreven bij de Kamer van Koophandel en meteen wat dingen uitzetten. Daarna stroomden de eerste klanten al snel binnen.”

Jasper: “We hebben namelijk best een groot netwerk van ondernemers vanuit de sportschool waar we werken. Daar zijn we begonnen met het creëren van een draagvlak voor ons bedrijf en hebben we gekeken of er behoefte is aan wat wij aanbieden. Binnen de eerste paar weken hadden we al meerdere klanten die allemaal offertes aan wilden vragen en met ons wilden werken. Inmiddels is ons netwerk en klantenbestand nog meer gegroeid en gaan we er volop mee door.”

Hoe combineren jullie de onderneming met school?
Pim: “We hebben weken waarin het erg druk is, maar ook weken waarin het weer heel rustig kan zijn.  Nu is het even aanpoten, zeker in een maand als januari waarin een grote groep nieuwe klanten start. Maar ik heb wel het idee dat ik in het afgelopen jaar ondernemerschap meer heb geleerd dan tijdens mijn eigen studie. We volgen nu ook de minor Ondernemerschap bij Fontys, dus die sluit goed aan bij onze werkzaamheden.”

Jasper: “Toevallig zijn we twee weken geleden ook toegelaten tot de studentenondernemersregeling binnen Fontys. Dat betekent dat onze opleiding ook iets coulanter is met bijvoorbeeld deadlines in periodes waarin we ook druk zijn met onze onderneming.” Tekst gaat verder onder de foto's.

Hoe bevalt het ondernemen jullie?
Pim: “Het bevalt heel goed, ik vind het heerlijk. Ondernemen voelt voor mij als een stukje vrijheid. Natuurlijk werken we ook nog voor een baas in de sportschool, maar in onze eigen onderneming kunnen we zelf de koers bepalen. Jasper en ik willen ook dezelfde richting op gaan, dus het is heel fijn dat we ook daarin op één lijn liggen.”

Wat is de belangrijkste les die jullie hebben geleerd tijdens het ondernemerschap?
Jasper: “Gebruik je netwerk. Als jonge ondernemer heb je minder ervaring dan anderen, dus durf jezelf ook kwetsbaar op te stellen tegenover medeondernemers. Stel al je vragen, en is ondernemen je ambitie? Begin er dan vooral mee.”

Pim: “Luister vooral niét naar de meningen van iedereen om je heen. Natuurlijk wil men je advies geven waar je van kunt leren, maar je leert juist meer door dingen zelf te doen en fouten te maken. Dat heb ik zelf ook zo ervaren. Ga dus gewoon lekker aan de slag.”

Hebben jullie hoogte- en/of dieptepunten meegemaakt?
Pim: “We hebben een potentiële klant gehad waarmee we minimaal een derde van onze jaaromzet hadden kunnen halen, maar dat ging niet door. Dat was wel het grootste dieptepunt.”

Jasper: “Maar we hebben wel gevraagd waarom ze uiteindelijk niet akkoord gingen. Daar hebben we van geleerd en die lessen passen we sindsdien toe in al onze nieuwe offertes en bij potentiële klanten. Dat brengt me meteen bij een van mijn hoogtepunten: het feit dat we klanten hebben mogen verwelkomen middels mond-tot-mondreclame van huidige klanten. Dat is een enorm compliment. En het feit dat we onze vriendinnen een keer mee uit eten hebben genomen op kosten van de zaak. Dat was niet alleen leuk, maar ook de bevestiging dat we echt goed op weg zijn.”

Pim: “Het klinkt wellicht cliché, maar ik vind iedere klant die we krijgen een hoogtepunt. Dat zorgt iedere keer weer voor een euforisch gevoel.”

Tenslotte, heb je tips voor andere studenten die willen ondernemen?
Jasper: “Heb duidelijk voor jezelf welke richting je op wil, en onderzoek of er behoefte is aan je dienst of product. Want als die er niet is, kun je het ook niet creëren.”

Pim: “Hoe eerder je begint, hoe meer ruimte er is voor speling en het leren op het gebied van ondernemen. En schakel een marketingbureau in om de branding voor je nieuwe bedrijf te doen.”

Wil jij ondernemen tijdens de studie of heb je hier vragen over? Fontys heeft een eigen Centrum voor Ondernemerschap. Meer informatie vind je hier.

De tour, inmiddels voor de vijfde keer georganiseerd, is een initiatief van het Centrum voor Ondernemerschap. Maar liefst negen ondernemers, waaronder twee oud-Fontysstudenten, zijn daar woensdag bij aanwezig om klaar te staan voor de nieuwe generatie. Want, zo vertelt host Jan-Willem van den Akker: “Ondernemerschap is een kwestie van bloeden en leren. En dat leren doen we vandaag door degenen te spreken die al een onderneming hebben neergezet.”

Een van hen is Mike Simon, een van de drijvende krachten achter Simon Sport. Hij groeide met zijn tennis-, padel- en pickleballimperium uit tot een van de grootste namen in de Nederlandse sportsector. Hoe? “Ik maakte vooral van mijn passie mijn werk.”

Vallen en opstaan
Simon neemt de studenten mee in zijn verhaal, zijn plaats in het familiebedrijf en hoe Simon Sport het padel in Nederland op de kaart heeft gezet. Hij waarschuwt ze ook voor een belangrijke les. “Of het nu positief of negatief is, er gebeurt iedere dag wel wat. Ondernemen is topsport, en ook al sta je met 2-0 achter, je moet iedere dag weer doorzetten.” Dat beaamt ook Van den Akker: “Het meeste leer je als je een keer flink op je bek gaat.”

Maar waar de studenten ook veel van leren, zijn de rondetafelgesprekken. Zo zit student Owen aan tafel bij een ondernemer die touwen verkoopt en zich daarmee in een hele andere tak van ondernemen bevindt. “Ik ben daar helemaal niet in thuis, maar het is wel heel leuk om te horen hoe hij zich in die markt geprofileerd heeft. Ik leer hier ook over hoe je met klanten omgaat. Iets waar ik zelf niet veel ervaring mee heb, maar waar ik nu al wel het een en ander over weet.”

Gouden fouten
Student Milad maakt deel uit van de groep die oud-minorstudent Arjan Ardts voor zijn rekening neemt. Arjan studeerde eerder af met zijn onderneming Pataad, waarin hij aardappels teelt en verwerkt tot friet. “Heel interessant om met hem te kunnen sparren”, aldus de minorstudent.

Hij vindt de persoonlijke sessie van vandaag erg waardevol. Dat ligt vooral aan het feit dat hij nu alles kan vragen over fouten die de ondernemer ooit gemaakt heeft. “Ik wil leren van de fouten van anderen. Niet alleen omdat ik daar slimmer van word, maar ook zodat ik diezelfde fouten zelf niet meer hoef te maken”, grapt hij. 

Van begin tot eind
Oud-Fontysstudent Willem Louwers, het brein achter Louers Vodka, is vandaag ook van de partij. “Studenten in mijn groep hebben allemaal een heel ander soort onderneming dan ik, maar ik denk dat ze het wel ontzettend leuk vinden om te horen dat ik mijn bedrijf juist tijdens deze minor ben gestart. Iets waar zij nu dus mee beginnen, kan uitgroeien tot een bedrijf waar je fulltime in werkt.”

Net als in de rest van Nederland is er ook in Eindhoven een groot tekort aan woonruimte voor studenten. En dat wordt er niet beter op nu de Brainportregio in de toekomst nog veel meer technische studenten aan wil trekken. En dus besloot een vijftal studenten van Fontys Vastgoed en de TU/e Bouwkunde niet langer af te wachten en in actie te komen. Met de oprichting van Eindje Bouwen willen ze het huisvestingsprobleem aanpakken door leegstaand vastgoed tijdelijk te transformeren tot studentenwoningen.

“Door panden die toch leegstaan om te toveren tot studentenwoningen, willen we zoveel mogelijk studenten in Eindhoven onderdak bieden”, legt Fontysstudent en voorzitter India uit. “Zo tackelen we meteen twee problemen; de leegstand in de stad en het tekort aan woonruimte voor studenten.”

Warm welkom
Het bestuur van Eindje Bouwen keek het idee af van een studenteninitiatief in Delft met precies dezelfde aanpak. Vorige maand presenteerden de studenten hun plannen aan de buitenwereld, maar eigenlijk zijn ze al sinds september vorig jaar bezig met de oprichting en werden de eerste lijntjes uitgezet in het Eindhovense vastgoedwereldje. Ze kregen een warm welkom, vertelt Fontysstudent en bestuurslid Marijse.

“We merken dat mensen uit het vakgebied heel enthousiast zijn, dat wij dit als studenten non-profit willen doen. Het gaat ons niet om winst maken, maar willen iets bijdragen aan een maatschappelijk probleem. We weten natuurlijk ook goed wat studenten willen, dus iedereen staat heel erg open om ons te ontmoeten. En dat is belangrijk want om iets te bereiken moet je echt veel mensen kennen.”

Tijdelijk huurder
Ze hebben inmiddels hun weg in de Eindhovense bouw- en vastgoedwereld gevonden en kunnen nu gemakkelijk aankloppen bij verschillende partijen die samen met hen willen optrekken en ook interesse hebben om te investeren. 

Een concreet transformatieproject is er helaas nog niet. Eindje Bouwen gaat zelf geen pand aankopen, maar wil juist als tijdelijk huurder een leegstaand gebouw geschikt maken voor bewoning door studenten. Ze zien dat met name kantoorpanden in de stad vaak meerdere jaren leegstaan. En die zijn uitermate geschikt om te transformeren tot studentenhuisvesting, zegt India.

“We zoeken naar panden die nu leeg staan en waar een eigenaar eigenlijk pas over minimaal vijf jaar iets mee van plan is. Langer is natuurlijk nog beter, korter niet. Bij de transformatie van bijvoorbeeld een groot kantoorpand is het natuurlijk niet rendabel om het voor een korte tijd te verbouwen en het dan, als een bedrijf het zelf weer gaat gebruiken, weg te halen.”

“Bovendien”, voegt Marijse toe, “willen we iemand in een woning wel een volledig studentenleven aan kunnen bieden en niet dat je ergens twee jaar woont en dan weer moet opzouten. Daar heb je niets aan.”

Te duur 
Inmiddels wordt er door diverse partijen in Eindhoven echt wel wat gebouwd voor studenten. Helaas is dat volgens India nog steeds niet voldoende en is het vaak niet het type huisvesting waar studenten op zitten te wachten. 

India: “Je ziet vaak dat er appartementen en studio’s worden gebouwd, maar die zijn stiekem veel te duur voor de meeste studenten. En zelfs ook na deze bouwprojecten is er een tekort aan studentenwoningen. Dus met hoe meer projecten je samen bezig bent, hoe sneller het probleem is opgelost.” 

Daarnaast gaat het wat de studenten van Eindje Bouwen betreft om meer dan alleen een plek om te wonen. Juist het samenwonen met anderen en de ruimte om elkaar te ontmoeten staan centraal bij hun ontwikkelplannen. Iets wat India de eerste jaren dat ze als student antikraak woonde wel heeft gemist. 

“Ik woonde daar op mezelf en miste mensen om me heen. Daarom woon ik nu ook in een studentenhuis, dat is veel socialer en gezelliger. Hier ontmoet ik medebewoners in de keuken en woonkamer en dat is precies de sociale cohesie die we bij Eindje Bouwen ook zo belangrijk vinden.”

Geen feestcommissie
De studenten zijn het afgelopen schooljaar wekelijks zeker 20 uur bezig geweest met Eindje Bouwen. Het was ontzettend leuk en leerzaam, vinden ze, maar niet iets wat ze ook volgend jaar kunnen combineren tijdens hun stage en afstuderen. “Dit is geen feestcommissie”, benadrukt India. “Natuurlijk is het leuk met de andere bestuursleden, maar we zijn vooral hard aan het werk, want we willen wel echt wat bereiken.”

Tijd dus om het stokje door te geven. Vier van de bestuursposten zijn inmiddels ingevuld. En al zou het fijn zijn als ook die laatste student zich aanmeldt, ze zijn er gerust op dat hun werk doorgaat.

Marijse: “Het afgelopen jaar hebben we Eindje Bouwen echt op de kaart gezet. Met alle contacten die er nu zijn, geven we onze opvolgers een goede toolbox mee om aan de slag te gaan. Het enige wat ze nu nog nodig hebben is een pand. Op dit moment zijn we hierover serieus in gesprek met verschillende partijen, dus ik hoop echt dat het ons voor de overdracht nog gaat lukken om dat rond te krijgen.”

“Toen ik begon als lector was ik heel positief over AI. Het is niet dat ik nu negatief ben, maar ik maak me wel zorgen en ben ook kritisch. Allereerst vanwege de footprint van AI. Die is vergelijkbaar met een klein land.”

“De modellen worden steeds groter en het trainen ervan kost ontzettend veel energie: elke vier maanden verdubbelt dit! En het gebruik kost ook veel. Eén vraag stellen aan ChatGPT is vergelijkbaar met de consumptie van een halve liter water en het opladen van een smartphone. Als miljoenen mensen dan AI gaan gebruiken om te bepalen welke groene laarsjes ze eens zullen kopen…”

Werk
En ja, wat eerder in deze serie al duidelijk werd: AI gaat heel veel kantoorbanen raken. Veel werk dat nu door mensen wordt verricht, zal straks worden overgenomen door AI. Om Pink Floyd te citeren: Welcome to the Machine.

Zo somber wil Schouten er ook weer niet over zijn. “Er komt namelijk wel iets voor terug, iets voor in de plaats. We krijgen er een hulpmiddel bij om het leven gemakkelijker te maken.”

“Al blijft moeilijk te voorspellen: in het verleden heeft nieuwe technologie ook wel eens het omgekeerde effect gehad. Veel heeft te maken met hoe de mens AI zal gaan inzetten. Een mes kan een moordwapen zijn, maar kan in de handen van een chirurg ook levens redden.”

Big tech
En hoe kijkt Schouten aan tegen het feit dat het weer de big tech-bedrijven zijn die hier op allerlei manieren de grootste winst mee gaan behalen? “Ik maak me wel zorgen over een paar dingen. Privacy bijvoorbeeld. En degene die alle data heeft, heeft ook alle macht. Dat bedrijven als Meta en Google dat op allerlei manieren verzamelen, daar vind ik wel iets van ja.”

“Je moet er toch niet aan denken dat we nog afhankelijker worden van Amerikaanse big tech-bedrijven dan we nu al zijn. Want het is natuurlijk zorgwekkend als je ziet hoe het politiek kan omslaan, zoals nu gebeurt.”

“Ja, gelukkig zijn we in Europa ook bezig. Je hebt bijvoorbeeld het Franse Mistral dat aan de weg timmert. En de EU is zich er bewust van. Er is ook al wel wetgeving. Maar zolang je weinig data hebt, heb je zoals gezegd ook weinig macht.”

Dommer
Dan de eerder deze serie ook al opgeworpen zorg over dat de mens door AI de komende generaties alleen maar dommer wordt. Je hoeft geen kennis meer te hebben, want je vraagt het gewoon aan AI. Je ziet het deels nu al gebeuren bij de jonge generatie.

“Daarom pleit ook ik voor AI-geletterdheid voor iedereen. Wat je bij die jonge generatie vooral ziet is dat zij heel veel prikkels krijgen en daardoor ook een kortere focus hebben.”

“Aan de andere kant: als het om de studenten gaat dan vind ik dat we wel een beetje uit die ratrace moeten stappen van leerdoelen aantikken. Daarom vind ik initiatieven zoals die buitenklas op Stappegoor erg positief. Ga inderdaad eens naar buiten in plaats van altijd maar in dat lokaal.”

Voordelen
De vraag was noem de voor- en nadelen. Maar het zijn vooral nadelen die Schouten noemt…

“Ha, ja er zijn ook genoeg zorgen. Maar aan de andere kant: neem de Bioblitz, waarbij studenten een maand lang alle planten, vogels en insecten op campussen fotograferen. Dan gebruik je ook een app, maar steek je tegelijkertijd heel veel op.”

“Een groter voorbeeld is de smart grid. We zitten met zijn allen in een enorme en noodzakelijke energietransitie. Waarbij we niet alleen consument zijn, maar met zonne- en windenergie ook nog energie leveren. Om dat allemaal in goede banen te leiden heb je echt data en AI nodig.”

“Hetzelfde gaat op voor de gezondheidszorg. Ook daar wordt AI ingezet om hele goede dingen te realiseren. En AI kun je wellicht dus ook gebruiken om diversiteit in de natuur te meten.”

Evolutie
“Je kunt je ook afvragen wat intelligentie nu eigenlijk precies is. Van de mens denken we het te weten ja. Maar hoe intelligent zijn dieren of planten? Of nog breder: wat is natuurlijke en wat is artificiële intelligentie? Wij hebben er miljoenen jaren over gedaan om te evolueren tot wie we nu zijn. Willen we dat technologisch nu in vijftig jaar doen? Kan dat wel?”

Die laatste vraag heeft Schouten eerder in het gesprek eigenlijk al beantwoord. “Elke grote innovatie heeft tot nu toe voor enorme winst gezorgd. Voor de economie dan, niet per se voor de mens. Wanneer zeggen we nou eens: we draaien het om. Het moet allereerst goed zijn voor de mens.”

Vrees
Hoewel hij dus niet negatief is over AI, maar zich wel zorgen maakt, heeft Schouten ook niet de indruk dat het allemaal zo snel zal gaan als sommigen roepen.

“Ik heb met verschillende AI-modellen gewerkt. Tachtig procent klopt van wat ze leveren. Maar wat me vooral opvalt is dat er nog steeds hele domme fouten optreden. Het zijn ook maar patroonherkenners hè, dus heel eendimensionaal.  AI zondigt soms tegen alle logica om de simpele reden dat het de echte wereld niet kent.”

En ook de kritiek van tegenstanders van AI in het hoger onderwijs wuift hij weg. “Er wordt vaak uit wantrouwen gehandeld en gedacht. Zo van: de studenten gaan hier misbruik van maken. Dat blijkt in de praktijk heel erg mee te vallen. Dus ik heb liever dat AI voor alle studenten gewoon toegankelijk is, waar ze nu bijvoorbeeld bij Fontys ICT met een eigen platform aan werken.”

“Wat belangrijk is, is dat iedereen gewoon zelf kritisch moet blijven nadenken. Dat is wat je moet loskoppelen van AI. Duiding moet je niet overlaten aan AI en bij de meeste processen hoort de mens dus altijd nadrukkelijk in the loop te blijven zitten.”

“Daarom zei ik dus aan het begin: niet negatief, wel kritisch. En je houdt het niet tegen. Dus je zult er toch echt iets mee moeten.”

Lees hier de eerdere afleveringen in deze serie:

>> 1. De noodzaak van AI-geletterdheid
>> 2. De vier basisregels voor AI-gebruik
>> 3. AI en hokjesdenken
>> 4. Fontysbreed met AI aan de slag en wel zo snel mogelijk
>> 5. Door AI gaan we allemaal veel minder werken
>> 6. De vraag is niet of maar wanneer AI ons de baas is
>> 7. Een eigen AI-platform voor Fontys?
>> 8. AI is een supergrote versterker van wat je al bent
>> 9. Win een jaar collegegeld terug met AI 
>>10. Boudewijn Büch als chatbot
>>11. Ik moet veel meer nadenken sinds ik AI gebruik

De 27-jarige Willem Louwers, die in 2019 afstudeerde aan de opleiding Technische Bedrijfskunde bij Fontys, is daar het levende voorbeeld van. Hij startte zeven jaar geleden tijdens de minor Ondernemerschap zijn bedrijf LOUERS Vodka op en overstijgt inmiddels al zijn eigen verwachtingen.

Vorige week stond hij met zijn al meermaals bekroonde ultra-premium wodka, die bekendstaat om zijn moderne flesdesign, op een luxe jacht in Monaco. Met mensen op de gastenlijst als Jeff Bezos, Leonardo DiCaprio, Sofia Vergara en Naomi Campbell. “En verder liepen er nog heel veel andere bekende mensen rond”, vertelt Willem, zich nog steeds niet helemaal beseffend wat hem is overkomen.

Ruilhandel
Een paar maanden geleden trok hij de stoute schoenen aan door de organisatie van het betreffende evenement te mailen. Hij kreeg in eerste instantie als reactie dat hij voor 50.000 tot 100.000 euro kon sponsoren, maar dat was niet zijn insteek en bovendien helemaal niet haalbaar. LOUERS Vodka was immers nog helemaal niet zo lang op de markt.

En dus vroeg Willem om een barter deal, een afspraak waarbij diensten of producten worden geruild zonder dat daar geld bij komt kijken. Of in dit geval: wodkaflessen aanleveren in ruil voor aanwezigheid en promotie. “Daar werd positief op gereageerd. Veel mensen verkijken zich op wat het stellen van een simpele, brutale vraag allemaal teweeg kan brengen. Soms moet je niet te lang nadenken en dingen gewoon doen.”

Mooie mijlpaal
Willem was samen met een collega aanwezig bij het evenement, op slechts een paar meter afstand van de steenrijke Amazon-baas Jeff Bezos. “Hij heeft zes van onze LOUERS Vodka-flessen besteld voor zichzelf en zijn gasten. Dat vond ik op dat moment heel lastig te beseffen, en anderhalve week later geloof ik het eigenlijk nog steeds niet helemaal. Het is heel onwerkelijk. Een geweldige mijlpaal.”

Of hij zichzelf op korte termijn nog kan overtreffen, weet hij niet. Maar de plannen zijn er. Willem hoopt deze zomer verschillende activaties in het zuiden van Europa te doen en blijft ondertussen lekker doorverkopen in de 35 landen waar LOUERS Vodka verkrijgbaar is. 

“De focus ligt de komende tijd op de wat meer toeristische plekken, met als afzetmarkt het hoogste segment op het gebied van nachtclubs, strandclubs en hotels. Maar we verkopen ook aan retailers, slijterijen en groothandels. Op ‘normale’ restaurants richten we ons niet, daar zijn we met een retailprijs van 90 tot 100 euro per fles te duur voor.”

Beautyproducten zijn niet nieuw, dat weet iedereen. Maar een groot deel van alle beautyproducten die nu op de markt verkrijgbaar zijn, zit volgens de studenten vol met giftige ingrediënten die het lichaam eerder schaden dan herstellen. En dat is nou precies niet de bedoeling.

Gat in de markt
“Na veel onderzoek in de cosmeticabranche, inclusief de grote merken, kwamen we erachter dat mensen soms honderden euro’s betalen voor een flesje waar giftige stoffen in zitten. We zagen een gat in de markt en zijn daarin gesprongen door producten te maken die natuurlijke ingrediënten bevatten. Producten die echt werken”, aldus het trio. “Bij ons bedrijf SG Cosmetics & Honeybomb geloven we in schoonheid die verzorgt, niet schaadt.”

De heren bieden hun producten op verschillende manieren aan. Enerzijds maken ze hun eigen cosmetica die ze via een door henzelf ingerichte website verkopen. Anderzijds bieden ze een totaalpakket aan voor schoonheidssalons, influencers en bedrijven die – aldus de studenten - écht iets willen veranderen. 

“We fabriceren niet alleen, we creëren samen. We bieden pakketten aan voor bedrijven en influencers die hun eigen merk op willen richten. Zo’n 99 procent van deze groep loopt momenteel namelijk inkomsten mis door geen eigen merk op te bouwen, maar producten van al bestaande merken aan te prijzen. Terwijl die andere partij groeit, houden ze zelf maar een klein deel van de winst.” [Tekst gaat verder onder de foto's]

Van a tot z
Bij het concept dat de studenten hebben bedacht, werkt dat anders. Ze maken niet alleen alle producten, ze bouwen het complete merk op. Van a tot z. “Onze klanten hoeven alleen de definitieve keuzes te maken. En ze mogen zelf kiezen welke producten ze willen. De keuze is op dat gebied reuze. We hebben producten voor mannen én vrouwen, voor mensen met diabetes, die veel sporten of voor mensen met darmproblemen. Maar we maken ook producten waarmee onze klanten op een veilige manier gewicht kunnen verliezen.”

Met alle kennis die de heren in de afgelopen jaren hebben opgedaan, kunnen ze nu zelf veilige en goedwerkende producten realiseren. Die worden gemaakt in fabrieken in allerlei verschillende landen, zoals Libanon, Bulgarije en China. “Wij sturen ons wensenlijstje met alle ingrediënten, zij maken het. We hebben oogserums, haarolies, anti agin-serums, glas skin serums, maar ook pre-workouts. Alles wordt getest op micro-organismes en PH-waarde.”

Grote ambities
Het runnen van het bedrijf is een fulltime job voor Silviyan, Ahmo en Georgi, die ze uitvoeren vanuit een eigen kantoortje dat gevestigd zit op de Fontys-locatie in Venlo. Hun grote droom is om ooit naar een grotere stad zoals Rotterdam te kunnen verhuizen. Want daar zit volgens hen het échte werk. 

“Maar we willen het liefst ook buiten Nederland opereren. Dubai, de Golfstaten, Australië, Amerika, Engeland. De ambities zijn groot. Ons doel is om over drie jaar minimaal 120.000 producten te verkopen. En natuurlijk hopen we daar geld mee te kunnen verdienen, maar we doen het ook echt om mensen te helpen.”

Hij komt er op veel manieren ook op terug in zijn boek ‘AI voor Iedereen’. “Initieel was het mijn bedoeling bij het schrijven van dat boek om vooral de positieve kanten van AI te laten zien. Maar na alle gesprekken die ik met experts voerde, veranderde dat.”

Los van de eerder in deze Bronserie door Erdinç geschetste haken en ogen, noemt hij nog twee principiële nadelen van AI: “Zolang als wij mensen vooroordelen hebben en anderen in hokjes plaatsen, zal AI dat ook doen.”

“En waar ik me ook zorgen over maak is dat we straks AI ook voor ‘normale’ dingen gaan gebruiken. Dat je AI vraagt hoe een baksteen wordt gemaakt, om maar een simpel voorbeeld te geven. Dat je zelf dus geen moeite meer hoeft te doen om kennis te vergaren. Ik weet niet wat dat met onze hersenen doen, geen idee.”

Strijd
Zo blijft het een strijd tussen de toepassingskant van AI en de morele aspecten van kunstmatige intelligentie. Nog los van het feit dat steeds minder mensen écht veel weten over AI en hoe het precies werkt.

“In het begin liet ik bij lezingen nog wel zien hoe AI precies werkt. Maar ik kwam er al snel achter dat dit in vrijwel elke zaal het ene oor in en het andere oor uitging. Dus ben ik daarmee gestopt. Nu laat ik zien welke tools er zijn. Maar dan zou je nog steeds wel moeten snappen hoe dat werkt.”

Diploma
En hoe is dat dan bij Fontys? “Je ziet dat onze studenten volop gebruik maken van AI, al dan niet bewust van haken en ogen. Sommige gebruiken het zo goed dat je hen bijna binnen een jaar een diploma kunt geven.”

Maar dat is ook meteen de door velen al vaak aangehaalde valkuil, die door AI alleen nog maar dieper gemaakt wordt: veruit de meeste studenten willen gewoon met zo weinig mogelijk energie zo snel mogelijk hun diploma halen. Ziet ook Erdinç. “De meerderheid kijkt alleen maar naar ‘certificeren’ in plaats van ‘leren’. Dat roept allerlei vragen op. Zoals: moet je de opleidingen wel vier jaar laten duren? Waarom niet twee jaar?”

We moeten, zo is Erdinç heel stellig, iets doen aan ons onderwijs. Het moet anders volgens hem. “We zijn goed bezig, begrijp me niet verkeerd. Maar er kan meer en het kan beter. Als het om AI gaat ben ik trots op de basis die wij leggen in ons onderwijs bij Fontys. We hebben verdiepende workshops, we hebben een beleid. Maar als het gaat om de ontwikkeling van het onderwijs, kan het sneller.”

De wereld staat niet stil, wil hij er maar mee zeggen. Dus er zou meer geëxperimenteerd mogen worden. “Niets is voor altijd. Twintig jaar geleden meldde ik, zoals zovelen, nog op mijn cv dat ik ‘pc-vaardig’ was. Dat doet niemand meer. Nu zie je dat studenten op hun cv ‘AI-vaardig’ zetten.”

Bij de Pitch Battles proberen studenten van zowel het mbo als van het hbo een lokale jury te overtuigen van een door hun bedacht concept. De opleiding Ondernemerschap & Retail Management was goed vertegenwoordigd met meerdere studentengroepjes, waarvan er uiteindelijk drie met een geldprijs vandoor gingen.

HockeyMate
De eerste prijs ging naar de zes studenten van HockeyMate: zij bedachten een hockeystick die meegroeit met kinderen. Daan van der Steijn vertelt hoe ze daarbij kwamen. “Een teamlid kwam in eerste instantie met het idee om een verlengbaar tennisracket te maken, maar dat bleek praktisch onmogelijk. We zijn daarom verder gaan kijken naar andere sporten en kwamen zo bij hockey terecht.”

Grappige aan dit verhaal is, vertelt Daan, dat niemand van hun groepje ooit heeft gehockeyd. “Tot een half jaar geleden wist niemand van ons iets van hockey af, maar inmiddels kun je ons bijna experts noemen.” Dat laatste hebben ze te danken aan de vele onderzoeken en gesprekken die ze in de afgelopen maanden hebben gedaan en gevoerd. 

“We kregen uit meerdere hoeken te horen dat er inderdaad een behoefte is aan een meegroeiende hockeystick, omdat ouders van kinderen nu elk jaar opnieuw een dure stick moeten kopen. Met een verlengbare variant bespaar je niet alleen kosten, het is ook nog eens erg duurzaam.”

Over technische details kan Daan nog niet veel kwijt omdat er momenteel een patentaanvraag loopt. “We willen hier echt heel serieus mee doorpakken”, zegt de student. “We hebben van verschillende ondernemers en experts te horen gekregen dat als we dit goed weten aan te pakken, we met HockeyMate niet alleen de Nederlandse maar uiteindelijk ook de buitenlandse markt kunnen veroveren. Dat zou echt heel gaaf zijn.” [Tekst gaat verder onder de foto's]

Foldiware
Na de eerste prijs volgt de tweede prijs, die bestaat uit een bedrag van honderd euro en naar de zes studenten van Foldiware is gegaan. Zij creëerden een inklapbakere beker voor on the go-gebruikers. “We ergerden ons aan het feit dat je tegenwoordig overal een plastic beker van minimaal tien cent moet kopen bij de koffieautomaat”, vertelt student Bas Burhenne. “Daar wilden we een duurzaam alternatief voor verzinnen.” 

Het resultaat van die gedachte is de Foldiware, een beker die gemakkelijk overal mee naartoe genomen kan worden omdat je ‘m volledig kan inklappen. “Inklapbare bekers zijn niet uniek, die bestaan al, maar wij hebben onderzoek gedaan naar waar mensen bij die bestaande bekers tegenaan lopen. Blijkbaar missen ze nog een volledig lekvrije variant. Daar hebben wij op in gespeeld door een beker met een lekvrije draaisluiting te maken.”

De eerste driehonderd stuks zijn al besteld en gaan binnenkort de zakelijke markt op. “We hopen ze bij verschillende Jumbo-vestigingen te kunnen verkopen en gaan ze ook op de open dag van Fontys en marktdagen in Den Bosch en Eindhoven Strijp S aan de man brengen. Als het aanslaat, willen we de komende jaren doorpakken door het product op een volledig duurzame manier te produceren.” [Tekst gaat verder onder de foto's]

Easypaint
De derde en laatste prijs van de Pitch Battles, een cheque van 75 euro, ging naar de bedenkers van Easypaint. Zij kwamen met een verfkwast die een verfblikopener en vervangbare kwasten bevat. Want waarom bestond er eigenlijk nog geen kwast met een opener? Die vraag stelde één van de Easypaint-bedenkers toen hij zijn studentenkamer wilde verven maar geen verfblikopener bij de hand had.

“Wij zijn verdergegaan met dat idee door een kwast met kliksysteem te maken. Die is aan de achterkant voorzien van een opener en wordt geleverd met vier koppen in verschillende soorten en maten”, legt student Dominic uit.

Het groepje is momenteel bezig met handgemaakte versies van het concept en hoopt de kwast binnenkort via franchisevestigingen van Praxis, maar ook bij verfspeciaalzaken, te kunnen verkopen. “Mensen kunnen de kwast al pre-orderen, maar hij is nog niet leverbaar. We hopen in maart live te gaan.” Als alles lekker begint te lopen, willen de studenten over op een 3D geprinte versie van de kwast. “Dan hopen we een bedrijf te vinden dat ons daarbij kan helpen.”

De afgelopen maanden is door opdrachtgevers en zzp’ers met enige paniek gereageerd op de aangekondigde aanpak van schijnzelfstandigheid door de belastingdienst. Van schijnzelfstandigheid is sprake als je op papier als zzp’er voor een opdrachtgever werkt, maar zich feitelijk een dienstverband voordoet. Een verkapt dienstverband dus. Denk aan de ophef rondom pakket- en maaltijdbezorgers. 

Een zzp’er kan recht hebben op allerlei ondernemersaftrekposten, waardoor hij minder belasting betaalt dan iemand in loondienst. En een opdrachtgever hoeft geen loonbelasting en premies volksverzekeringen af te dragen als hij een zzp’er inhuurt. De politiek, vakbonden en de belastingdienst vinden het oneerlijk dat deze partijen profiteren van fiscale voordelen als iemand eigenlijk een werknemer is.  

Jarenlang gold een handhavingsmoratorium, waarbij de belastingdienst alleen handhaaft bij kwaadwillendheid. Dat gaat nu veranderen. In overgangsjaar 2025 worden nog geen boetes of naheffingen opgelegd, maar er wordt wel gehandhaafd. Schijnzelfstandigheid komt voor in alle sectoren, maar vooral in de zorg en het onderwijs. Ook bij Fontys werken zzp’ers, vooral binnen de groep ondersteunend personeel, en er zijn studenten met een eigen bedrijf. 

Niet op de hoogte
Studenten zijn zich nauwelijks bewust dat ze mogelijk als schijnzelfstandige werken, weet Sophie Brouwer, docent en businesscoach bij het Fontys Centrum voor Ondernemerschap (CvO). “De meesten gaan ervanuit dat ze zzp’er of ondernemer zijn als ze met een onderneming staan ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. Maar er komt zoveel meer bij kijken. In de minor Ondernemerschap en bij de Business Development Academy (BDA) wijzen we ze daarop.” 

Pas nog heeft Brouwer een groep minorstudenten tips en tricks gegeven. Daar hoort bijvoorbeeld een stroomschema bij, waarin staat wanneer je door de belastingdienst als ondernemer wordt gezien. Ook raadt ze studenten die als zzp'er (gaan) werken aan een goede boekhouder of fiscalist in de arm te nemen. “Die is op de hoogte van de regels en de meest recente wijzigingen.” 

En Brouwer verwijst naar online-informatie. “Er is veel informatie te vinden op websites van de Kamer van Koophandel, de belastingdienst en van banken. Of maak een (bel)afspraak met de belastingdienst. Dan krijg je uit de eerste hand antwoord op al je vragen. Iedere ondernemer is namelijk anders en het kan, ook met de nodige informatie voor handen, alsnog heel lastig zijn om te bepalen of je wel of niet van de regels rondom ondernemerschap en zelfstandigheid afwijkt.” 

In beperkte mate
Fontys werkt met zzp’ers, maar slechts in zeer beperkte mate en vooral binnen de groep ondersteunend personeel, laat een woordvoerder weten. “Het beleid van Fontys is om optimaal gebruik te maken van de capaciteit en expertise die al binnen de organisatie aanwezig is. Alleen wanneer dat niet toereikend is, worden zzp’ers ingezet, bijvoorbeeld voor specifieke opdrachten waarbij specialistische kennis vereist is.”

Volgens de woordvoerder is Fontys zich nadrukkelijk bewust van de risico’s rondom schijnzelfstandigheid en werkt de instelling op een zorgvuldige manier met zzp’ers om dit te voorkomen. “De aankondiging van de belastingdienst dat er vanaf 1 januari 2025 strenger gecontroleerd gaat worden, zien wij als een positieve ontwikkeling. Dit helpt om meer duidelijkheid te krijgen en onze werkwijze verder te optimaliseren.”

Fontys is blij met de extra tijd om alles goed te regelen, omdat er nog veel onduidelijkheid is, aldus de woordvoerder. De hogeschool is al langere tijd bezig met het onderwerp rondom de inzet van extern personeel. Begin november is er zelfs een centrale inhuurdesk opgezet. “Deze inhuurdesk, in combinatie met een aantal nieuwe procedures, biedt ons meer grip op de instroom en uitstroom van tijdelijke externe krachten.”

Wettelijke kaders 
Fontys breidt de werkzaamheden op dit vlak de komende tijd verder uit, omdat de inzet van passende expertise op de juiste tijd en plek steeds belangrijker wordt. Handhaving door de belastingdienst betekent dus niet dat Fontys zzp’ers in loondienst zal nemen. “We blijven als dat echt nodig is zzp’ers inzetten, uiteraard binnen de wettelijke kaders.”

Diego studeerde Automotive Engineering bij Fontys en volgde de minor Ondernemerschap. Tijdens zijn studie begon hij met zijn eerste onderneming, die hem uiteindelijk bracht waar hij nu is. Onder de vlag van XYZ Dynamics zorgt hij voor de verduurzaming van verschillende machines op vliegvelden en verlengt hij de levensduur van bestaande apparaten.

Diego, hoe lang heb je dat bedrijf al en wat houdt het precies in?
“XYZ Dynamics bestaat sinds 2019, dus we zijn nu een goede vijf jaar onderweg. Met XYZ Dynamics zoeken we voor klanten op luchthavens de juiste oplossingen om afhandelingen als trappen en trekkers te elektrificeren. Ons streven daarbij is dat we altijd vijftig procent goedkoper zijn dan nieuwe aankopen, en daar houden we ons altijd aan.”

Hoe kwam je op het idee om een eigen onderneming te starten?
“Acht jaar geleden startte ik mijn eerste bedrijf met een oud schoolgenootje van de basisschool, die ik al sinds groep twee ken. Samen zetten we een autogarage op met het doel om te leren ondernemen, om zelf te werken en of ons dat beviel. Van het een kwam het ander, en nu zijn we eigenaar van het bedrijf XYZ Dynamics, waarmee we verschillende vliegvelden in Europa van onze producten voorzien.”

Hoe ging dat precies in zijn werk?
“Vanuit die autogarage zijn we in de off-road wereld terecht gekomen, waarbij wij voertuigen ombouwden voor mensen die op reis wilden. Tijdens die werkzaamheden studeerde ik nog en maakte ik deel uit van het raceteam van de TU/e. Daar was ik veel bezig met de elektrificatie van het voertuig. Uiteindelijk heb ik met de teammanager van de raceteam en mijn oude klasgenoot besloten om een nieuwe ontwikkeling te starten voor elektrisch aangedreven aanhangers.

Dat plan viel echter heel snel in duigen, omdat niemand meer dan 5000 euro wil betalen voor een aanhanger. Maar we bleven niet bij de pakken neer zitten en stortten ons daarna op de zakelijke markt. Om bijvoorbeeld de dieselbussen van postbezorgers te kunnen hybridiseren. Dat deden we met bussen van PostNL en Louwman. Dat ging super, maar ook daar liepen we weer tegen een domper aan. Volgens de RDW is en blijft zo’n bus altijd een dieselvoertuig, ook als je deze hybride weet te maken.

Hoewel dat plan dus ook in duigen viel wilden we nog steeds niet opgeven. We wisten dat we konden elektrificeren en hybridiseren, dus moest er ook een markt voor zijn. Die hebben we uiteindelijk gevonden in de vliegwereld, waarin we trappen en vliegtuigtrekkers ombouwen zodat deze slimmer en duurzamer ingezet kunnen worden.

Hoe combineerde je jouw ondernemingen met school?
“Tijdens de start werkte mijn compagnon overdag en ik in de avonden. Zo kon ik mijn opleiding en werk goed combineren. Tijdens mijn afstuderen heb ik heel eerlijk gezegd wel wat minder uur in mijn verslag gestoken dan nodig was. Dat zorgde uiteindelijk ook voor vertraging, omdat mijn eindproduct niet goed genoeg was. Gelukkig motiveerden mijn ouders me om mijn opleiding wel af te maken, zodat ik sowieso een papiertje zou hebben en aan de bak kon." [Tekst gaat verder onder de foto's.]

"Toch is het, als ik erop terugkijk, een van de meest stressvolle tijden in mijn leven geweest. Je hebt een plan, gaat ermee aan de slag en bent dan ook nog eens aan het afstuderen. Dat is zwaar, maar uiteindelijk ook goed gekomen. Zo goed dat XYZ zelfs al twintig afstuderende stagiairs vanuit Automotive in het bedrijf heeft gehad en sommigen nu nog steeds bij ons werken. Toch mooi om te zien hoe zich dat ontwikkeld heeft.”

Hoe bevalt het ondernemen je?
“Ze zeggen weleens, je hebt zeven goede en zeven slechte jaren. Wij zijn begonnen met die slechte jaren. Vooral tijdens de coronapandemie kostte het runnen van een eigen bedrijf ons veel kruim. We hadden als startende ondernemer weinig opdrachten, vliegtuigen vlogen minder en er was geen geld om aan onszelf iets uit te keren. Toch zagen we dat ons product echt potentie had. Zeker na die gehele coronaperiode kwamen de opdrachten volop binnen. Vliegtuigmaatschappijen waren juist op zoek naar groenere en duurzamere alternatieven voor hun werkwijzen, waardoor wij wisten dat we tóch de goede niche hadden gekozen.

Wellicht hebben we nog twee ‘slechte’ jaren te gaan, maar ik ben er van overtuigd dat het alleen maar beter kan gaan. Ook in die mindere jaren genoot ik nog steeds van het ondernemen. Dat doe ik nu ook nog iedere dag. Daarnaast is deze branche fantastisch om in te werken, want we komen op plekken, op luchthavens waar je anders nooit komt.”

Wat is de belangrijkste les die je hebt geleerd tijdens het ondernemerschap?
“Alle ondernemers kennen tegenslagen, maar je moet blijven geloven in jezelf, in je product of dienst en in dat het je gaat lukken. Mijn belangrijkste les is dan ook: er is altijd weer een morgen. Een nieuwe dag om met frisse moed en motivatie aan het werk te gaan.”

Heb je hoogte- en/of dieptepunten meegemaakt?
“Dat de hybridisatie van de bussen niet goedgekeurd werd, is het grootste dieptepunt geweest in mijn ondernemersreis. Maar gelukkig sta ik liever stil bij de hoogtepunten. Zoals onze pitch bij Rabobank tijdens Money Meets Ideas, een soort Dragon’s Den waar we investeerders wisten te overtuigen van onze droom en dus ook investeringen binnenkregen. En de eerste keer dat we onze machine verkocht hadden en zagen rijden op een luchthaven. Dat was fantastisch.”

Tenslotte, heb je tips voor andere studenten die willen ondernemen?
“Ook al is je plan nog niet volledig uitgewerkt, schrijf jezelf in bij de Kamer van Koophandel en begin. De rest volgt vanzelf. Vergeet ook nooit om te blijven geloven. Niet alleen in je idee, maar ook in jezelf.”

Floris studeerde Communicatie aan Avans en volgde de minor Ondernemerschap bij Fontys. Hij is initiator van het bedrijf Ambachtbezorgd, wat hij zelf beschrijft als een soort Thuisbezorgd voor producten van ambachtslieden. Daarnaast is Floris eigenaar van World of WOW, waarmee hij content creators, in de volksmond influencers genoemd, een platform biedt waar zij de connectie kunnen maken met hun meest betrokken fans, kwalitatieve content langer houdbaar kunnen maken en inzichten kunnen krijgen in specifieke data.

Floris, hoe lang heb je dat bedrijf al en wat houdt het precies in?
“World of WOW bestaat nu twee jaar. In een notendop verlengen wij de relevante content zoals commerciële samenwerkingen tussen content creators en merken op sociale media, waardoor we een verbindingsslag slaan tussen de influencer en zijn of haar meest betrokken fans. Door middel van World of WOW heeft de influencer en het bedrijf waarmee samengewerkt wordt ook nog eens beter inzicht in data, waardoor toekomstige campagnes steeds beter afgestemd kunnen worden.”

Hoe kwam je op het idee om een eigen onderneming te starten?
“Dat startte allemaal tijdens de coronaperiode in mijn laatste jaar op Avans met het bedrijf Ambachtbezorgd. Samen met Hidde en Niels, mijn compagnons, zag ik dat ambachtslieden enorm veel problemen hadden met e-commerce en online marketing, geen website hadden en producten niet thuis konden laten bezorgen. Dat heb ik samen met mijn twee beste vrienden middels een software- en bezorgservice opgelost.

Na onze studies zijn we fulltime gaan ondernemen met Ambachtbezorgd. We wilden groter denken dan lokaal en bedachten daarom een manier om ambachtspakketten landelijk te distribueren via content creators – destijds noemden we hen influencers. Deze stap bracht ons in aanraking met de uitdagingen van de wereld van social media. Gezien de vele mogelijkheden in deze snelgroeiende sector besloten we World of WOW op te richten.

Ons team werd versterkt door Laurens Jan Blok, voormalig CEO van het gerenommeerde modebedrijf Van Gils. Hierdoor ontstond een waardevolle combinatie van jong ondernemerschap, enthousiasme en ervaring. Het concept Ambachtbezorgd kwam uiteindelijk bij een concurrent uit Breda terecht en wordt daar nu voortgezet in een vernieuwd concept. Wij zijn hierin als adviseurs betrokken, maar niet meer fulltime actief."

Hoe ging dat precies in zijn werk?
“We deden onderzoek naar de distributiemogelijkheden voor Ambachtbezorgd. Maar hoe meer content creators we spraken om de ambachtspakketten te promoten, hoe vaker we merkten hoe interessant de hele wereld daaromheen is. Ieder merk wil namelijk samenwerken met deze creators. Niet alleen op het gebied van kleding of beautyproducten. Er zijn zelfs influencers op het gebied van koikarpers. Je kunt het zo gek niet bedenken of het is er.

Wat we in ons onderzoek merkten was dat al deze creators dagelijks enorm veel vragen krijgen. Van volgers die een kortingscode willen of zich afvragen hoe zij een product moeten gebruiken, tot aan bedrijven die een mogelijke samenwerking tot stand willen brengen. Vroeger stelden we als gebruiker die vragen aan het winkelpersoneel in de winkel, maar nu stellen we deze vragen aan de creator, gezien hij of zij de producten of diensten promoot. 

Het probleem daarbij is dat creators nooit alle vragen kunnen beantwoorden die zij krijgen. Zij werken samen met een merk, die een x-bedrag betaalt voor een bepaalde campagne. Toen we daar verder indoken zagen we dat de houdbaarheid van content heel kort is. Zo is een story op Instagram maar 24 uur geldig en bepalen algoritmes welke post of video op jouw tijdlijn verschijnt. Wij wilden content langer relevant maken, omdat daar volgens ons veel commerciële potentie verloren gaat.  Dat kan middels World of WOW." [Tekst gaat verder onder de foto's]

Hoe combineerde je jouw ondernemingen met school?
“Heel eerlijk gezegd was ik nooit van het schoolse. Ik heb vaak op het punt gestaan om te stoppen met mijn studie omdat ik juist wilde ondernemen en dingen in de praktijk wilde ontwikkelen. Ik wilde creëren met leuke, ambitieuze mensen om me heen.

Gelukkig kwam ik in mijn laatste jaar terecht bij de minor Ondernemerschap, waar ik kon werken aan mijn eigen bedrijf en deze door kon ontwikkelen. Daar putte ik nieuwe energie uit, ook om mijn opleiding af te maken. Een tijdje geleden heb ik zelfs een gastcollege mogen geven aan de huidige lichting minorstudenten. Erg leuk om te doen!”

Hoe bevalt het ondernemen je?
“Onwijs goed. We zijn onlangs live gegaan met ‘fase 2'. Hiermee bezig zijn is echt mijn passie, die ik ook nog eens mag delen met mijn beste vrienden en inmiddels goede businesspartners. Ik zie mijn ondernemingsreis dan ook als een prachtig avontuur.”

Wat is de meest belangrijke les die je hebt geleerd tijdens het ondernemerschap?
“Ik vind het persoonlijk fantastisch om veel verschillende dingen tegelijkertijd te doen en me volop in het ondernemen te storten. Dat brengt als valkuil met zich mee dat ik het soms lastig vind om me op één ding te focussen. Gelukkig heb ik een goed team om me heen met de juiste mensen, die samen met mij openstaan voor feedback en dingen willen leren, zodat we ons alleen maar meer kunnen ontwikkelen. Dat sterke team is misschien wel het belangrijkst.”

Heb je hoogte- en/of dieptepunten meegemaakt?
“Ik ben vrij perfectionistisch en wilde in het begin alles goed doen, waardoor ik doorsloeg in het werken en uren maken. Daar heb ik ook wel een les uit geleerd, dat het juist goed is om af en toe uit de ‘werkbubbel’ te stappen. Je raakt ook geïnspireerd wanneer je een avondje bier drinkt met je maten bijvoorbeeld. Wel ben ik van mening dat je iedere dag uitdagingen hebt als ondernemer. Zo zei mijn vader ooit: ‘ondernemen is een race zonder finish’.  Gelukkig geniet ik van het oplossen van deze uitdagingen.

Er zijn ook veel hoogtepunten. Zoals de eerste investering die we voor ons bedrijf realiseerden en de officiële toevoeging van Frank Lammers aan ons team. Ook hebben we een paar maanden geleden ons eerste live event in Amsterdam georganiseerd waar creators, merken en managementbureaus in groten getale op af kwamen. 

Ook wordt WOW gebruikt door top creators zoals Giel de Winter van StukTV, Robbie van de Graaf van De Bankzitters en meer grote Nederlandse namen. Met ons product worden het komende jaar miljoenen volgers in Nederland bereikt. Dat is iets om écht trots op te zijn."

Tenslotte, heb je tips voor andere studenten die willen ondernemen?
“Mijn advies is: kijk naar jezelf en naar jouw eigen kwaliteiten. Waar ben je goed in en waarin niet? Zoek de juiste mensen om je heen die jou sterker maken en waarmee je dezelfde passie deelt. Daarnaast moet je nooit vergeten dat alles mogelijk is. Ik leef mijn ondernemersleven middels het motto Dream, Dare, Do. Droom groots, durf dingen op te zetten en ga ervoor.”

Ben je (oud-)student en actief als developer? En ben je op zoek naar een leuke uitdaging? Neem dan gerust contact op met Floris via LinkedIn.

Isa studeert Commerciële Economie bij Fontys, heeft een eigen beautysalon en is daarnaast eigenaresse van het bedrijf Strengthen, waarmee zij samen met een goede vriendin vrouwen wil voorzien van sportkleding van hoogwaardige kwaliteit.

Isa, hoe lang heb je dat bedrijf al en wat houdt het precies in?
“In oktober vierden we ons tweejarig jubileum, dus we timmeren al eventjes als jonge ondernemers aan de weg. Met Strengthen willen we ervoor zorgen dat echt iedereen zich mooi en zelfverzekerd kan voelen in sportkleding, zonder meteen zo’n zestig à zeventig euro te moeten betalen voor een enkele legging.”

Hoe kwam je op het idee om een eigen onderneming te starten?
“Ik ging vaak fitnessen, samen met de vriendin waarmee ik nu dit bedrijf heb opgezet. Toen we een nieuwe sportlegging wilden bestellen, zagen we bij de bekende merken dat die leggings allemaal erg duur waren. Daar kwamen nog 12,50 euro verzendkosten bij, importkosten, oftewel: een ‘gewone’ sportlegging was bijna niet te betalen. Meiden om ons heen kampten met precies hetzelfde probleem, waarna we besloten om het probleem zelf op proberen te lossen. Zo werd Strengthen geboren.”

Hoe ging dat precies in zijn werk?
“Als wij hier last van hebben, dan de rest van Nederland wellicht ook, dachten we. Maar voordat we ons idee uiteindelijk op de markt konden brengen, waren we alweer een jaar verder. We begonnen in 2021 met het benaderen van leveranciers, het ontwerpen van onze eigen producten en het testen van verschillende stoffen. De eerste twee passets die we binnen kregen, waren ontzettend lelijk. De derde was een stuk beter en leek ons uiteindelijke product te worden.

Toen we het besluit hadden gemaakt om deze verder te ontwikkelen, wilden we een aanbetaling doen naar onze producent en leverancier. Dat lukte echter niet, waardoor de productie stillag en we geen contact meer kregen. Dat is achteraf gezien iets goeds geweest, want daardoor hebben we nog zeven maanden gezocht naar alternatieven. Nu hebben we – in onze ogen – de perfecte leggings en verkopen we die sinds twee jaar.”

Hoe combineer je jouw onderneming met school?
“In mijn tweede jaar heb ik stage gelopen binnen mijn eigen bedrijf, wat een ontzettend leuke ervaring was. Nu, in mijn laatste jaar, heb ik ervoor gekozen om juist stage te lopen bij een ander bedrijf. Dat doe ik veertig uur per week bij een marketingbureau, waar ik mijn kennis op het gebied van marketing en communicatie alleen maar kan verbreden. De lessen die ik daar leer kan ik uiteindelijk ook implementeren in mijn eigen ondernemingen.

Ondernemingen ja, want naast Strengthen heb ik ook nog een beautysalon aan huis waar ik als zelfstandige werk. Daarnaast volleybal en fitness ik, dus ik sport iedere dag. Ik heb een druk leven, maar daar haal ik ook heel veel energie uit. Zolang ik dat gevoel ervaar, houd ik dit goed vol.” [Tekst gaat verder onder de foto's]

Hoe bevalt het ondernemen je?
“Ik vind het ontzettend leuk. Dat ik zelf na kan denken over wat ik wil, volledig mijn eigen keuzes kan maken en zelf beslis waar ik mijn tijd en energie in steek bevalt me ontzettend goed. Zo moet ik op mijn stage op bepaalde tijden aanwezig zijn en heb ik me aan allerhande regels te houden, terwijl ik die binnen mijn onderneming zelf bepaal. Ook als ik ervoor kies om na twee uur werken heel even wat anders te doen, kan dat gewoon. Die vrijheid is een luxe.”

Wat is de meest belangrijke les die je hebt geleerd tijdens het ondernemerschap?
“Ik denk dat je vooral niet op moet geven. We hebben heel wat tegenslagen gehad waardoor mijn vriendin en ik ons geregeld afvroegen of we hier wel mee door moesten gaan. Maar nu, twee jaar later, groeien we nog steeds. Zowel met het bedrijf als op persoonlijk vlak. Dat komt omdat we altijd door zijn gegaan.”

Heb je hoogte- en/of dieptepunten meegemaakt?
“Die lelijke samples die we in het begin binnenkregen zijn zeker een van onze dieptepunten. Ook het feit dat we onze goedlopende collecties na een paar maanden ook bij grotere merken online zien staan maakt ons werk pittig. Net als het grote aantal nieuwe jonge ondernemers dat in onze branche start. Daar moeten we steeds tegenop zien te boksen.

Toch zorgt dat ook voor meer drijfkracht en motivatie, net als een aantal hoogtepunten. Zo hebben we onlangs ons eerste fysieke verkooppunt getekend, zijn we een paar weken geleden erkend als leerbedrijf, nemen we binnenkort onze eerste stagiaire aan en komt onze nieuwe collectie bijna op de markt.

Ook is Strengthen vaak te zien op tv, of op Instagram en TikTok doordat influencers ons merk dragen. Het leuke is dat we na zo’n verschijning ook meteen veel bestellingen binnenkrijgen van precies dezelfde outfits. Dat ons bedrijf zo storm zou lopen, had ik twee jaar geleden niet durven dromen.”

Tenslotte, heb je tips voor andere studenten die willen ondernemen?
“Begin klein om te testen of jouw idee, product of dienst werkt. Je hoeft niet meteen de grootste in jouw branche te worden, maar je moet wel weten of er toekomst in jouw onderneming zit. Zorg daarom dat je een simpele, maar goed werkende website hebt en zorg voor een simpele voorraad. Dat kost je niet al te veel geld, waardoor je goed kunt onderzoeken hoe je in de markt ligt. Opschalen kan altijd nog.”

Martijn studeerde Eventmanagement bij Fontys en is daarnaast eigenaar van het bedrijf Dit is Dressing, waarmee hij de consumentenmarkt wil veroveren middels dressing en aioli.

Martijn, hoe lang heb je dat bedrijf al en wat houdt het precies in?
“Dit is Dressing is gestart in 2022, dus we zijn nu een goede twee jaar bezig. Samen met mijn moeder en een aantal werknemers verkoop ik dressing en aioli aan supermarkten en speciaalzaken. Twee sauzen die hun oorsprong vinden in het restaurant van mijn ouders, waar mijn vader deze eigenhandig ontwikkelde. En die we nu nog steeds zelf produceren in onze eigen fabriek.”

Hoe kwam je op het idee om een eigen onderneming te starten?
“De dressing die we nu verkopen serveerden mijn ouders in hun eigen restaurant, Bistro de Heerlijckheid in Sleeuwijk. De aioli serveerden we bij een broodplankje. In de loop der jaren werd de dressing van mijn vader echt een begrip in de regio en kwamen mensen speciaal voor zijn dressing bij ons carpaccio eten. In 2015 is de lokale groenteboer naar ons toegekomen omdat hij de dressing graag in zijn winkel wilde verkopen. Toen hebben we besloten om onze sauzen op de markt te brengen, waardoor uiteindelijk Dit is Dressing ontstond.”

Hoe ging dat precies in zijn werk?
“Na de aanvraag van de boer hebben we flesjes en etiketten laten maken om zo de verkoop te realiseren. Al snel kwamen ook de lokale supermarkten en speciaalzaken langs en mochten we dertig nieuwe locaties bijschrijven. In 2022 heb ik samen met mijn moeder besloten om een aparte onderneming te starten om de productie en verkoop van onze dressing en aioli beter aan te pakken.

Dat betekende een nieuwe naam, nieuwe verpakking en vooral veel tijd steken in het bedrijf. Dat alles heeft mijn moeder aan mij overgedragen omdat zij het simpelweg te druk had met het restaurant, waardoor ik nu eindverantwoordelijke ben van Dit is Dressing. Nu, een goede twee jaar later, liggen we in ongeveer honderd supermarkten.”

Hoe combineerde je jouw onderneming met school?
“Ik heb de minor Ondernemerschap gevolgd bij Fontys. Daar heb ik veel onderzoek gedaan naar wat voor bedrijf we precies wilden zijn, waar de markt behoefte aan had en hoe we ons konden onderscheiden ten opzichte van onze concurrentie. Na de minor ben ik ook afgestudeerd binnen mijn bedrijf, wat ervoor zorgde dat ik anderhalf jaar aan Dit is Dressing kon werken en zo de onderneming en mijn opleiding goed kon combineren.

Dat is best bijzonder, want tussen mijn opleiding Eventmanagement en het runnen van dit bedrijf zaten niet veel raakvlakken. Het is zelfs een hele andere tak van sport. Toch leek het me wel heel handig om een papiertje op zak te hebben.”

Hoe bevalt het ondernemen je?
“Ik vind het ondernemen echt top. Alle dingen die ik bedenk of aanpas worden doorgevoerd, iets wat je binnen grote bedrijven soms mist. Ik kan alles wat ik wil tot uitvoering brengen en dat geeft me onwijs veel energie. Kijk bijvoorbeeld naar onze verpakking. Twee jaar geleden zijn we overgestapt naar een nieuwe ontwerp en stazakken, die je tot de laatste druppel kunt leegknijpen. Niet alleen fijn voor de consument, maar ook voor ons. Onze verpakking is namelijk gemaakt van recyclebaar materiaal en we kunnen twee keer zoveel vervoeren op een pallet dan wanneer het in glazen flessen zit. Een win-win situatie dus.

Daarnaast vind ik het onwijs leuk om het bedrijf telkens weer groter te maken. Dat geeft me veel energie, terwijl me het veel meer tijd kost dan een 9 tot 5 baan. Ik ben gebrand om van Dit is Dressing een groot succes te maken. We zijn wat dat betreft op de goede weg, maar we zijn er nog lang niet. Zo kunnen we nog vele supermarkten veroveren.”

Wat is de meest belangrijke les die je hebt geleerd tijdens het ondernemerschap?
“Er zijn ontzettend veel dingen belangrijk geweest voor me. Zo leerde ik tijdens de minor al dat je eerst onderzoek moet doen voordat je iets bepaalt, terwijl wij vooral werkten op gevoel. Maar juist het zoeken naar de juiste onderbouwing om je verhaal sterker te maken is onwijs belangrijk. Daarnaast leer ik iedere dag nieuwe dingen. Over het productieproces, het ontwikkelen van nieuwe producten, de wereld achter de supermarkt schappen en het overtuigen van consumenten. Al die lessen maken me iedere dag wat wijzer.”

Heb je hoogte- en/of dieptepunten meegemaakt?
“Toevallig hadden we een aantal weken geleden nog een dieptepunt. We mochten onze dressing testen bij de Dekamarkt, een supermarktketen met meer dan honderd winkels. Na de test zou de Dekamarkt bepalen of we daar in het schappenplan mochten of niet. Hoewel de actie goed ging en zowel consumenten als medewerkers zeer te spreken waren over ons product, ging de hele opname in de schappen niet door. Iets met gebrek aan ruimte, was de conclusie. Het is heel jammer dat zoiets dan niet lukt, terwijl je weet dat het niet aan je product ligt. Desalniettemin geeft zo’n tegenslag wel weer nieuwe motivatie om door te gaan en juist te blijven bikkelen.

Qua hoogtepunten denk ik meteen aan de eerste keer dat onze producten mee werden genomen in reclamefolders van supermarkten. En onze verkopen op beurzen zoals de Margriet Winterfair, de Huishoudbeurs en de Libelle Zomerweek. Daar verkopen we ruim 8000 verpakkingen in een week. Daar word je niet alleen blij van, maar je beseft ook dat onze producten echt potentie hebben. Nu moeten alleen de supermarkten zich dat nog realiseren.”

Tenslotte, heb je tips voor andere studenten die willen ondernemen?
“Zorg dat hetgeen dat je wilt doen vernieuwend is en onderscheid je ten opzichte van je concurrentie. Heb je dat op orde? Ga dan vooral aan de slag. Hoe meer tijd je in je onderneming steekt, hoe groter de kans dat je slaagt. En slaag je niet? Dan ben je in ieder geval heel wat wijzer geworden.”

Bart studeert Technische Bedrijfskunde bij Fontys en is daarnaast eigenaar van het bedrijf LTech Consultancy, waarin hij bedrijven helpt met het werken met en implementeren van artificiële intelligentie (AI).

Bart, hoe lang heb je dat bedrijf al en wat houdt het precies in?
“Sinds vorig jaar juli. Ik had toen al wat opdrachtgevers en heb me toen ingeschreven als zelfstandig ondernemer in de consultancy. Daarbij focus ik me voornamelijk op AI en help ik bedrijven met hun AI-strategie en de implementatie daarvan. Ik bouw onder andere oplossingen, ontwikkel chatbots en zorg ervoor dat bedrijven de datagegevens van klanten op de juiste manier kunnen verwerken en automatiseren.”

Hoe kwam je op het idee om een eigen onderneming te starten?
“Ik heb gewerkt bij VDL en kwam daar in aanraking met programmeren, iets wat ik toen nog helemaal niet kon. Dat heb ik middels AI op weten te pakken en toen realiseerde ik me meteen dat AI iets groots is. Nadat ik daarmee ben gaan experimenteren, moesten er bij de BBB - de politieke partij waar ik actief bij betrokken ben - verschillende verkiezingsprogramma’s geanalyseerd worden. Ik dacht meteen: dat kan wellicht ook wel met AI. Zo ontwikkelde ik mijn eerste chatbot die in een paar seconden een programma van duizenden A4’tjes door kon spitten. Dat heb ik uitgebouwd, en hieruit is mijn onderneming ontstaan.”

Hoe ging dat precies in zijn werk?
“Ik zie de AI-implementatie bij BBB als een soort proef, een eerste keer. Omdat dit zo goed werkte, kwam daar ook veel media-aandacht bij kijken, waarna verschillende bedrijven contact met me zochten. Zij wilden namelijk allemaal wel iets met AI doen, maar hadden geen flauw idee wat. In hun zoektocht naar mensen die hier kennis en ervaring mee hadden, kwamen ze bij mij uit. Nu ben ik ruim een jaar bezig.”

Hoe combineer je jouw onderneming met school?
“Dat gaat best goed. Ik heb naast mijn onderneming en mijn opleiding geen andere bijbaantjes, dus alle tijd die ik heb kan ik in mijn onderneming stoppen. Ik kan werken waar en wanneer ik wel en dat valt goed te combineren met school. Als ik bijvoorbeeld een uurtje niets te doen heb, werk ik mijn administratie bij, breid ik mijn netwerk uit, lees ik me verder in of werk ik aan een opdracht van een klant.

Ook heb ik de minor Ondernemerschap gevolgd, waarin ik tijdens mijn opleiding veel coaching kreeg en er goede vragen gesteld werden. Daardoor kon ik aan mijn onderneming werken en heb ik geleerd dat ik niet alleen maar snel vooruit moet willen gaan, maar af en toe een stapje terug moet doen om te reflecteren op mijn werk. Daar ben ik een betere ondernemer door geworden.

Wel weet ik dat ik dit jaar niet ga afstuderen binnen LTech Consultancy. Ik wil dit jaar juist stage lopen bij andere bedrijven zodat ik die ervaringen, kennis en expertise mee kan nemen naar mijn eigen bedrijf. Dat is in mijn optiek erg zinvol.” [Tekst gaat verder onder de foto's]

Hoe bevalt het ondernemen je?
“Zowel goed als slecht. Ik heb veel vrijheid en het gaat financieel goed, maar werken met AI klinkt makkelijker dan dat het is. Zo heb ik een tijdje zelf software gemaakt, maar dat kostte veel tijd, risico, stress en moeite. Als je dan van tevoren niet uitrekent hoeveel het opbrengt, ben je vaak dingen aan het doen die uiteindelijk niet rendabel zijn. Die afweging moet ik als ondernemer dus wel steeds blijven maken. Nu doe ik wellicht iets minder dan voorheen, maar levert het me wel voldoende op.

Wat ik ook fijn vind, is dat ik als consultant niet veel risico hoef te nemen. In mijn bedrijfstak heb ik geen product, voorraden of hoge opstartkosten waar ik rekening mee moet houden. Wel is het wat lastiger om steeds weer nieuwe klanten te binden, vooral in deze markt. Zo heeft elke onderneming zijn eigen uitdagingen. Binnen het ondernemen mis ik soms wel de sociale contacten met anderen. Wellicht dat ik later dus deels voor mezelf en deels voor een bedrijf wil werken, zodat ik beiden kan combineren. Maar eerst afstuderen.”

Wat is de meest belangrijke les die je hebt geleerd tijdens het ondernemerschap?
“Dat je geld moet durven vragen. Ook al ben je jong of begin je net, vraag het tarief dat marktconform is. Doe je dat niet, dan verdien je niets en schiet je jezelf in de voet. Houd daarbij wel in je achterhoofd dat het bij sommige klanten wellicht beter is om krediet te verdienen, in plaats van een gefactureerd uurloon. Zo zijn er bepaalde mensen voor wie ik dingen voor ‘niks’ gedaan heb, omdat me dat uiteindelijk meer opleverde dan een eerste factuur ooit had kunnen doen.”

Heb je hoogte- en/of dieptepunten meegemaakt?
“Ik heb het werk wel eens onderschat. Zo heb ik het afgelopen jaar een heel groot project binnengesleept waar ik goed aan kon verdienen, alleen bleek mijn planning in de realiteit totaal niet tot zijn recht te komen. Als externe sta jij binnen een bedrijf namelijk niet op de eerste plek, terwijl datzelfde project dat wel doet in jouw eigen onderneming. Wegens ontwikkelingen en vakanties van mijn opdrachtgever leverde ik mijn project dus veel later af dan dat mijn bedoeling was, en daar had ik zelf vooral last van. Nu maak ik mijn tijdsplanningen dus ook heel anders dan eerst om die teleurstelling in de toekomst te voorkomen.

Toch zie ik dit grote project en de media-aandacht van mijn ontwikkelingen binnen de BBB als hoogtepunten in mijn nog korte carrière. Ik was toen degene die voor de eerste keer iets nieuws ontwikkelde, en dat blijft toch wel bijzonder. Daarnaast spijker ik elke week mijn eigen kennis over AI, AI-modellen en -technieken bij en blijf ik experimenteren en testen. Alleen op die manier snap ik echt wat er gaande is en kan ik mijn klanten blijvend juist adviseren terwijl ik zelf steeds meer leer.”

Tenslotte, heb je tips voor andere studenten die willen ondernemen?
“Maak een Excelsheet zodat je weet wat een eigen onderneming je kost en wat je eraan verdient. Je kunt het werk onwijs leuk vinden, maar wellicht verdien je er minder mee dan wanneer je vakken vult. Dat hoeft niet erg te zijn, maar je moet daar wel rekening mee houden. Het belangrijkste is dat je leert, ervaring opdoet en geniet van het werk dat je doet.”

De verhuizing kent twee redenen: de ene is kosten gerelateerd en de andere is het bevorderen van de samenwerking met opleidingen en disciplines. “Op Strijp S zitten we in een verzamelgebouw tussen veel verschillende ondernemers. Dat was vijf jaar geleden de reden om daar te gaan zitten.

We zijn er gaandeweg echter achter gekomen dat ondernemers ons toch wel weten te vinden, maar dat we de aansluiting met de Fontys-community missen”, licht De Maeijer toe. Daarom vertrekt het CvO naar gebouw R10 op Rachelsmolen.

Centraal
“Centraal tussen de studenten en collega’s met de ondernemers in ons kielzog”, aldus de CvO-teamleider. “We willen meer gaan samenwerken binnen Fontys. Inhoudelijk is er veel wat we samen kunnen oppakken.

Na de verhuizing kunnen onze studenten en medewerkers zo even binnenlopen bij een instituut of opleiding, bij het Inspiration Point of bij Pulsed, om maar enkele voorbeelden te noemen. En andersom kan dat ook.” [tekst gaat verder onder de foto's]

De andere belangrijke reden voor de verhuizing zijn de huisvestingslasten. Vanwege de krimp in studentenaantallen moet Fontys bezuinigen, ook op vierkante meters. De locatie op Strijp S is relatief duur en heeft logistieke nadelen, zoals het parkeren.

De Maeijer: “We hebben nu bijvoorbeeld geen eigen parkeerplek en ook andere voorzieningen worden niet door Fontys ondersteund. Op campus Rachelsmolen gaan we ook huur betalen, maar dat vloeit niet weg. Dat blijft binnen de organisatie.”

Voordeel
Gebouw R10 wordt dus het nieuwe thuishonk van het CvO. “Op de benedenverdieping wordt momenteel een grote ruimte gereedgemaakt met werkplekken voor studentondernemers en hun coaches en docenten”, vertelt De Maeijer.

“Ook zijn er break-outrooms en is er plek om te netwerken en ondernemers te ontvangen. Hetzelfde principe als nu op Strijp S. Campus Rachelsmolen biedt één groot voordeel: we kunnen klaslokalen inroosteren om lessen te geven. Dat kan nu niet. We gaan er dus op vooruit.”

Wessel heeft de opleiding Commerciële Economie International Event Music and Entertainment Studies gevolgd in Tilburg. Tijdens zijn derde jaar volgde Wessel de minor Ondernemerschap bij Fontys, waar hij werkte aan zijn bedrijf Wes Media. Een paar weken geleden behaalde hij zijn diploma, waardoor hij zich nu volledig focust op zijn eigen onderneming en video’s maakt voor allerhande bedrijven.

Wessel, hoe lang heb je dat bedrijf al en wat houdt het precies in?
“Wes Media bestaat nu vijf jaar. Binnen Wes Media maak ik videoproducties, zorg ik voor videomarketing en fungeer ik voor klanten als marketingbureau. Daarin zijn neuromarketing en gedragspsychologie heel belangrijk. Ik maak dus niet alleen maar mooie video’s en vette shots, maar focus me ook echt op de boodschap die bedrijven over willen brengen en waar de kijker op zit te wachten. Zo halen we ruis weg, zodat de boodschap altijd goed ontvangen wordt.”

Hoe kwam je op het idee om een eigen onderneming te starten?
“Ik ben Wes Media begonnen door mijn moeder. Zij zei vijf jaar geleden, zowat met een pistool tegen m’n hoofd, dat ik me in moest schrijven bij de KvK. Dat kostte vijftig euro, kon geen kwaad en zou me wellicht het een en ander brengen. Dat advies heb ik opgevolgd en toen ben ik gaan spelen met het ondernemerschap. Wat houdt het in, hoe werkt het? Dat deed ik op een laag pitje, voor de lol, naast mijn studie en bijbaan bij de Jumbo. Van het een kwam het ander en nu ben ik fulltime aan het werk binnen mijn eigen bedrijf.”

Hoe ging dat precies in zijn werk?
“Van jongs af aan had ik een passie: mensen vermaken en boodschappen communiceren. Zo was ik vanaf mijn twaalfde bezig met muziek en werd ik uitgenodigd voor Q-College, een opleidingsinstituut van Q-music. In de eerste ronde viel ik echter af wegens mijn Brabantse accent. Daar moest ik aan werken om verder te kunnen, maar dat wilde ik niet. Ik ben nu eenmaal een Brabander en daar ben ik trots op. Dus dacht ik: ik kan wellicht geen radio maken, maar ik wil wél graag iets doen met media, waardoor ik uiteindelijk heb gekozen voor video als medium.

Toen ik me ingeschreven had bij de KvK brak corona uit, wat voor mijn bedrijf erg goed uitpakte. Al snel bouwde ik samen met vrienden een platform voor jonge artiesten in de hardstyle-industrie. Zij mochten bij mij live een dj-set opnemen om deze te verspreiden. Al snel kwam ik in contact met verschillende bedrijven die ook naar video grepen om potentiële klanten te binden aan hun product of dienst. Zo leerde ik steeds meer van het ondernemerschap en dat gaat me nu heel goed af, al zeg ik het zelf.”

Hoe combineerde je jouw onderneming met school?
“Voordat ik bij Fontys ging studeren heb ik de opleiding tot Audiovisueel Specialist gevolgd op het Sint Lucas. Daar startte ik met Wes Media, maar ik miste commerciële kennis. Daarom ben ik verder gaan studeren in Tilburg, om me ook op dat vlak te specialiseren zodat ik mijn video’s in kon gaan zetten als marketingmiddel.

Dat waren een aantal pittige jaren, maar mijn bedrijf stond altijd op de eerste plaats. Ik had een doel en een lange termijnvisie, en die verloor ik nooit uit het oog. Ik was dan ook geen ‘typische student’ die drie dagen per week in de kroeg hing, maar in de avonduren aan het werk was. Op een gegeven moment merkte ik wel dat ik amper meer vrije tijd had. Toen heb ik een week rust genomen, zodat ik alles weer scherp kreeg en wist waar ik naartoe wilde werken. Dat betekende nog steeds dat ik vaak keuzes moest maken die op sociaal vlak wellicht niet gewenst waren, maar ik ben nu wel afgestudeerd binnen mijn eigen bedrijf. Dat wist ik te bereiken omdat ik het juiste doel voor ogen had.” [Tekst gaat verder onder de foto's]

Hoe bevalt het ondernemen je?
“Ondernemen is uitdagend, dynamisch, creatief en geen elke dag hetzelfde. Dat vind ik super. Zo kan ik de ideeën die ik heb meteen tot uiting brengen zonder dat ik aan andere afdelingen goedkeuring moet vragen en spar ik veel met opdrachtgevers.

Natuurlijk heb ik me ook weleens afgevraagd of dit wel de juiste keuze is. Ik ben zelf verantwoordelijk voor mijn pensioen en verzekeringen, maak als zzp’er weinig kans op de woningmarkt en loop het risico om ook rustigere weken te treffen als ik geen klanten heb. Wanneer ik voor een baas ga werken heb ik meer zekerheid, maar krijg ik minder salaris en mis ik de creatieve en algemene vrijheid die ik nu wel ervaar. Ik kan dankzij mijn onderneming goed voor mezelf zorgen en geniet van wat ik doe, dat is het belangrijkst.”

Wat is de belangrijkste les die je hebt geleerd tijdens het ondernemerschap?
“Dat je niet alleen iets moet doen wat je leuk vindt, maar dat je ook iets unieks moet creëren zodat je een unieke positie op de markt bemachtigt. Er zijn bijvoorbeeld veel videomakers, maar er zijn er maar weinig die, net als ik, neuromarketing en gedragspsychologie aanbieden. Dat doe ik vanuit mijn eigen passie en gedrevenheid en dat innoveert ook nog eens mijn product, waar ik volledig achter sta.”

Heb je hoogte- en/of dieptepunten meegemaakt?
“Elke opdracht is voor mij een hoogtepunt. Ik ontmoet bijzondere mensen, kom op de meest gekke plakken en krijg steeds weer een uniek kijkje in andermans keuken. Zo heb ik voor Jumbo een interne videocampagne gemaakt, filmde ik voor mijn favoriete voetbalclub in het Philips Stadion en heb ik gesprekken gevoerd met de burgemeester van Deurne. Dingen die ik anders nooit zou hebben gedaan.

Ik heb daarentegen ook geleerd om goed aan mezelf te blijven denken. Ik heb het in het begin zo onwijs druk gehad dat mijn lichaam op een gegeven moment zei: ‘tot hier en niet verder’. Dat zie ik niet per se als dieptepunt, maar vooral als een hele belangrijke les: je kunt heel veel winnen, maar moet jezelf nooit verliezen.”

Ten slotte, heb je tips voor andere studenten die willen ondernemen?
“Het is niet de tent, maar de vent in de tent. Weet wie je bent, wat je doet en waar je voor staat. Lees boeken, ga met mensen in gesprek en houd je oren en ogen open voor wat er in je omgeving gebeurt. Daarnaast kun je als student best een avondje bier drinken missen. Zet die uren in om je onderneming door te zetten, ga het avontuur aan en durf gedurende de weg ook eens nee tegen jezelf en anderen te zeggen.”

Pleun heeft Bedrijfskunde & Agribusiness gestudeerd aan de HAS in Den Bosch. Tijdens haar derde jaar volgde Pleun de minor Ondernemerschap bij Fontys, waar ze werkte aan haar bedrijf InStappen. Daar zet ze zich in als paardencoach.

Pleun, hoe lang heb je dat bedrijf al en wat houdt het precies in?
“InStappen bestaat nu zo’n tweeënhalf jaar. En nee, ik coach geen paarden. Als paardencoach help ik mensen om aan zichzelf te werken. Hoe ik dat doe, ligt aan de doelgroep. Zo coach ik basisschoolkinderen door middel van sociale vaardigheidstrainingen, waarin we allerlei oefeningen met pony’s doen waarbij vanalles misgaat. Na die ‘mislukte’ opdrachten vraag ik aan hen wat er mis ging en kijken we naar oplossingen om de opdrachten wél te laten lukken. Zo leren ze hoe ze beter kunnen communiceren, samenwerken en hun grenzen aan kunnen geven.”

Daarnaast verzorg ik ook individuele sessies met volwassenen waarbij ik iemand met een paard in de bak zet. Zodra je in die bak stapt, word je onderdeel van de kudde, neemt het paard je daarin op. Belangrijk daarbij is dat we fit genoeg zijn om te vluchten bij gevaar. Een paard voelt aan of we dat kunnen of niet en probeert te helpen om bepaalde spanningen los te laten.

Wanneer een paard bijvoorbeeld met zijn staart zwiept of met zijn mond aan zijn voeten krabt, is dat een teken van frustratie, irritatie of boosheid. Ook kan een paard een zware houding aannemen, wat duidt op heftige gebeurtenissen uit het verleden. Als paardencoach vertaal ik hetgeen wat ik bij mijn paard zie naar de mensen, zodat we samen het gesprek aan kunnen gaan om zo problemen of gevoelens te verwerken en tot mogelijke oplossingen te komen.”

Hoe kwam je op het idee om een eigen onderneming te starten?
“Mijn moeder werkt al zo’n vier jaar als zelfstandig voetreflextherapeute. Zij wilde zich daarnaast verdiepen in paardencoaching. Toen ik dat hoorde vond ik het echt een superzweverig idee waarvan ik dacht: dat wordt helemaal niks. Maar toen ik haar boeken hier thuis zag liggen ben ik er doorheen gaan bladeren en kwam ik erachter dat paardencoaching eigenlijk iets heel moois is.

Ik heb namelijk zelf altijd paardgereden en iedere keer als ik toetsweek had, kon ik nooit op mijn paard klimmen. Juist op de momenten dat ik wilde ontspannen liet mijn paard dat niet toe. Dankzij die boeken ben ik me gaan realiseren dat mijn paard mijn eigen gedrag spiegelde en niet met me wilde werken. Toen ben ik in paardencoaching gaan vertrouwen en ben ik, samen met mijn moeder, InStappen gestart.”

Hoe ging dat precies in zijn werk?
“Ik heb, toen ik eenmaal overtuigd was, een opleiding tot paardencoach gevolgd naast mijn reguliere opleiding. Ik ben samen met mijn moeder een bedrijf gestart, naast haar bedrijf als voetreflextherapeut. Dat liep echter niet lekker. De communicatie ging moeilijk, we hadden dubbele boekhouding en leverden veel energie voor iets wat weinig opbracht. We voelden ons er gewoon niet goed bij. Uiteindelijk heb ik tijdens de minor Ondernemerschap besloten dat we de twee bedrijven samen gingen voegen tot één: InStappen." [Tekst gaat verder onder de foto's.]

Hoe combineerde je jouw onderneming met school?
“Dat was best pittig. In mijn tweede jaar aan de HAS begon ik ook met de paardencoachopleiding. De theorielessen volgde ik thuis en voor de praktijklessen moest ik naar Limburg. Dat is me gelukt doordat ik op de HAS met bepaalde lessen kon schuiven in mijn rooster. Zo was ik twee dagen per week vrij om me op mijn onderneming te richten en het bedrijf op te zetten. Met goed plannen was het allemaal redelijk te overzien, maar ik had het wel erg druk.”

Hoe bevalt het ondernemen je?
“Ik vind het ondernemen heel leuk. Het feit dat je zelf mag weten hoe je jouw werk invult, hoe je jouw bedrijf opzet en wat je communiceert bevalt me goed. Ook het inplannen van afspraken met mensen en zien dat hetgeen dat ik doe werkt, geeft veel voldoening.”

Wat is de belangrijkste les die je hebt geleerd tijdens het ondernemerschap?
“Dat je altijd je eigen gevoel moet volgen en moet doen wat je leuk vindt. Toen mijn moeder en ik onze bedrijven samen wilden voegen zei iedereen tegen ons dat we dat niet moesten doen. Toch zagen we zelf echt meerwaarde in onze combinatie en zijn we er gewoon voor gegaan. Dat komt ons nu ten goede.”

Heb je hoogte- en/of dieptepunten meegemaakt?
“De onrustige start van mijn onderneming zie ik echt als dieptepunt. Iedere keer weer merkten we dat mensen niet wisten wat we deden of vonden ze paardencoaching maar een gek iets. Wanneer we flyers rondbrachten van ons bedrijf vonden mensen dat vooral irritant en leverde dat niets op. Toch bleef ik doorzettingsvermogen tonen. Nu zien we juist dat paardencoaching steeds bekender wordt in Nederland en dat zelfs het UWV openstaat voor trajecten in deze sector. Ook bedrijven passen dit steeds meer toe.

Dat steeds meer mensen hun weg naar ons vinden vind ik dan ook echt een absoluut hoogtepunt. Net als onze naam, die past bij mijn reis als ondernemer. Je moet ondernemen namelijk zien als reizen met een trein. Wanneer je niet op het juiste moment instapt, rijdt een trein door en heb je je kans gemist. Dat is ook wat mensen bij ons doen: stap voor stap terug naar je eigen ik, doordat je jezelf beter leert kennen en ontwikkelt.”

Tenslotte, heb je tips voor andere studenten die willen ondernemen?
“Kom van die bank af en kom in beweging. Je kunt als jonge ondernemer van alles bedenken, maar als je niet aan de slag gaat zul je nooit ver komen. Praat daarnaast met anderen over wat je wilt doen en hoe je dat aan gaat pakken. Pik uit die gesprekken de dingen die voor jou van toegevoegde waarde zijn en laat de rest los. Zo kun je altijd je eigen plan trekken.”

Steven heeft de opleiding Bouwkunde gevolgd bij Avans en koos voor de minor Ondernemerschap bij Fontys, waar hij werkte aan zijn bedrijf IRender. Na zijn eerste studie studeerde hij ook aan de Hogeschool van Bouwkunst in Tilburg waar hij Architectuur volgde, maar die opleiding paste niet voldoende bij zijn toekomstdroom: zich volledig storten op zijn eigen onderneming.

Steven, hoe lang heb je dat bedrijf al en wat houdt het precies in?
“Ik ben drie jaar geleden gestart, tijdens de minor Ondernemerschap. Met IRender focus ik me op het maken van 3D-plaatjes voor tuinarchitecten, interieurdesigners en vastgoedontwikkelaars. Wanneer zij een plaatje nodig hebben om aan klanten te presenteren hoe een project er uiteindelijk uit kan komen te zien, maak ik deze voor ze. Ik maak 3D-tekeningen en voeg daar texturen, materialen, verlichting, beplanting en decorstukken aan toe. Dat render ik met bepaalde software, waardoor er een omgeving in beeld wordt gebracht die lijkt op een foto van het mogelijke uiteindelijke eindresultaat van een ontwerp op project.”

Hoe kwam je op het idee om een eigen onderneming te starten?
“Ik heb altijd al gezegd dat ik een eigen bedrijf wilde runnen. Tijdens de minor Ondernemerschap kon ik kiezen om zelf een bedrijf op te zetten of om dit met een groepje te doen. Ik wilde absoluut voor dat eerste gaan, omdat me dat meer vrijheid zou geven en ik mijn eigen keuzes kon maken. Toen dacht ik: wat kan ik? Waar ben ik goed in en waar kan ik een bijdrage mee leveren? Dat was het ontwerpen van 3D-plaatjes.

Daarbij hield ik rekening met alle andere banen in de bouw. Die zijn namelijk best risicovol. Wanneer je een gebouw verkeerd tekent kan het bijvoorbeeld instorten, en wanneer je de kozijnen verkeerd tekent moet je alles opnieuw inmeten en bestellen. Een 3D-plaatje heeft dat niet, want het is een fictief beeld van hoe een project er uit kan gaan zien. Daar geeft een opdrachtgever altijd akkoord op. Mocht het eindresultaat afwijken van mijn ontwerp, is dat niet mijn verantwoordelijkheid.”

Hoe ging dat precies in zijn werk?
“Ik had al een portfolio gevuld met mijn werk van stages binnen de architectuur. Toen ik tijdens de minor in gesprek ging over wat ik wilde doen, gaven docenten aan dit een goed idee te vinden. Er was wel één voorwaarde: voordat de eerste les begon moest ik drie klanten aan me binden. Ik had drie weken de tijd om dat te regelen en vanaf dat moment is IRender gaan groeien via mond-tot-mond reclame en sociale media. Inmiddels loopt het als een tierelier.”

Hoe combineerde je jouw onderneming met school?
“Dat was behoorlijk zwaar. Mijn studie Architectuur op de Kunstacademie stond bekend als een studie waarbij je keihard moest werken. Daarnaast werkte ik ook als professionele hockeytrainer en had ik mijn bedrijf, waardoor ik veel uren in de avond en in de nacht werkte. Een heftige periode waarin ik ook nog eens twijfelde over mijn studiekeuze. Die studie was, na mijn studie Bouwkunde en een andere studie op de universiteit in Tilburg, al mijn derde poging.” (Tekst gaat verder onder de foto’s.)

“Uiteindelijk moest ik kiezen tussen mijn bedrijf, mijn werk als hockeytrainer en Architectuur. Maar stoppen met hockey wilde ik niet, omdat ik dan alleen nog maar met architectuur bezig zou zijn. Dus werd het de studie of het bedrijf. Toen heb ik na een jaar gekozen om toch met mijn opleiding te stoppen. Een keuze waar ik nu, een jaar later, nog steeds honderd procent achter sta. Toch ben ik ook blij dat ik Architectuur bij Fontys geprobeerd heb, omdat ik zo zelf kon ervaren dat het niet de juiste richting voor me was.”

Hoe bevalt het ondernemen je?
“Ik vind het fantastisch. Ondernemen zit in mijn bloed denk ik, want ook vroeger wilde ik als jonge jongen al onderhandelen, dingen verkopen en geld verdienen. Nu probeer ik binnen mijn bedrijf vooral hele goede klantrelaties op te bouwen, vind ik het leuk om met mensen over IRender te praten en is het super om te zien hoe enthousiast anderen worden van mijn werk. Het zijn natuurlijk hun ideeën die ik in beeld breng waardoor zij hun diensten beter kunnen presenteren, en dat is dankbaar werk.”

Wat is de meest belangrijke les die je hebt geleerd tijdens het ondernemerschap?
“Dat is een lastige, want ik heb al zo ontzettend veel geleerd. Maar ik denk dat de manier waarop je met klanten en anderen omgaat ontzettend belangrijk is. Ik behandel anderen gelijkwaardig en laat mijn klanten zien dat ik echt iets voor ze over heb. Daardoor heb ik nu nog steeds klanten die ik tijdens mijn minor aan IRender wist te binden. Niet omdat ik zoveel beter in mijn werk ben dan anderen in mijn branche, maar omdat ik er voor klanten ben, om hun mening vraag en zorg dat mijn werk op tijd klaar is. Als je daar als ondernemer op focust, komt alles goed.”

Heb je hoogte- en/of dieptepunten meegemaakt?
“Een echt dieptepunt vind ik lastig, maar er is ooit wel een klant geweest die me niet betaalde. Toen vroeg ik me wel af of ik ooit van mijn werk rond zou kunnen komen, maar uiteindelijk heb ik daar weer van geleerd hoe ik daarmee moet omgaan en kan groeien.

Als hoogtepunt denk ik dat het binden van internationale klanten bovenaan staat. Ik heb nu opdrachten in Duitsland, Spanje en zelfs in Curaçao. Die kwamen allemaal in drie maanden op mijn pad. In Nederland werk ik bijvoorbeeld voor hotelketen Van der Valk, ook dat is ontzettend gaaf.”

Tenslotte, heb je tips voor andere studenten die willen ondernemen?
“Weet dat het in het begin heel veel tijd en energie kost om een bedrijf neer te zetten. Bepaal voor jezelf een bepaalde doelstelling waar je naartoe wilt met jouw onderneming, zowel op korte als lange termijn. Wees daarnaast niet bang om hulp te vragen aan anderen. Dat opent deuren en zorgt voor een breder netwerk. Dat ga je nodig hebben om uiteindelijk te groeien.”

De showroom van het kantoor aan de Dillenburglaan in Eindhoven staat vol met lange speeltafels, de een nog luxer dan de ander. Van massief eikenhout tot strakke designs met ledverlichting. Er zijn zelfs tafels met geïntegreerde camera’s, tablets, led-schermen en zitruimte om het speelbord heen. “Laten we maar meteen een potje spelen”, klinkt het direct bij binnenkomst.

Micky Verhaeg groeide op in het tuindersbedrijf van zijn vader, die asperges, bonen, prei en maïs verwerkte. “Daar zat ook een schuur bij waar hij zijn eigen machines maakte. Onze buren waren mijn oom en tante, bouwvakkers met eenzelfde schuur vol houtbewerkingsmachines. Hier heb ik leren timmeren, schaven, lassen, noem maar op. Werktuigbouwkunde is me dus met de paplepel ingegoten.”

Aansluiting
Een logische keuze dus dat hij bij Fontys voor diezelfde opleiding koos. Wat hij daar geleerd heeft, komt volgens de alumnus ook geregeld terug in zijn werk. “Hoewel het veel lijkt op meubelbouw en houtbewerking, hebben we ook hier te maken met machines en robots, engineering, 3D-tekeningen, geoptimaliseerde processen, logistiek, elektronica, mechatronica enzovoorts. Mijn opleiding sluit dus erg goed aan op mijn werk als shuffleboardbouwer.”

Verhaeg maakte kennis met shuffleboard tijdens zijn stage in Nieuw-Zeeland. “Daar werkte ik voor een industrial design bureau en vulde ik mijn werkdagen voornamelijk met het maken van 3D-tekeningen. Ik zat hele dagen achter mijn bureau en dat viel eerlijk gezegd best tegen.”

Bierspel
Toch heeft de alumnus daar de tijd van zijn leven gehad. Zijn weekenden spendeerde hij aan reizen en ’s avonds bezocht hij regelmatig een van de horecagelegenheden. “Heel toevallig liep ik toen een kroeg in waar een shuffleboard stond. We maakten er een bierspel van. Ieder punt dat je verloor, betekende het drinken van een slok bier. Daar heb ik hele leuke avonden gehad.”

Eenmaal terug in Nederland wilde Verhaeg zijn vrienden meegeven wat hij aan de andere kant van de wereld had gezien en ervaren. “Ik wilde een shuffleboard huren om met mijn vrienden te spelen, maar deze waren niet te krijgen. Toen ben ik ze zelf maar gaan maken.” (Tekst gaat verder onder de foto's.)

Dat ging echter niet vanzelf. Na zijn terugkeer uit Nieuw-Zeeland ontbrak bij Verhaeg de motivatie om door te gaan met zijn studie. “Ik had zoveel van de wereld gezien dat ik andere dingen wilde dan mijn studie Werktuigbouwkunde hervatten. Toen ben ik, op mijn 21^e, een bedrijf gestart in het ontwikkelen van waterglijbanen.”

Drie keer scheepsrecht
Patenten voor zijn ontwerpen kreeg hij destijds niet verkocht, maar de lessen die Verhaeg tijdens die periode leerde waren hem ontzettend waardevol. Na een poging om zijn opleiding daarna te hervatten – en de daarbij horende tweede stop – bleek drie keer alsnog scheepsrecht. “Tijdens die laatste keer volgde ik de minor ondernemerschap aan de HvA. Die heeft mijn ogen geopend.”

Een praktische minor waarin Verhaeg geen businessplan moest schrijven, maar waar hij zich daadwerkelijk aan moest melden bij de Kamer van Koophandel en een X-bedrag aan omzet moest halen. “Ik wilde shuffleboards gaan verkopen. In eerste instantie lukte dat niet, maar uiteindelijk wisten we er twee op de markt te brengen en hadden we de hoogste omzet binnen de gehele minor. Daar is Shuffly uit voortgekomen.”

Curling op tafel
Waar hij acht jaar geleden begon in de schuur van zijn vader, heeft Verhaeg nu een bedrijfspand van zo’n 825 m2 en produceert hij om en nabij tweehonderd borden per jaar. Deze zijn wereldwijd te vinden. In onder andere Amerika, Engeland, België, Frankrijk, Griekenland, Spanje, Tsjechië en Polen. “Ook we hebben aanvragen uit Tokyo, Panama en Dubai bijvoorbeeld. Volgend jaar mogen we er zelfs twee leveren op een cruiseschip”, vertelt hij met trots.

Maar eerst even terug naar shuffleboard zelf. Want wat is het eigenlijk voor spel? “Zie het als curling op tafel”, steekt Verhaeg van wal. “Het heeft wat weg van jeu de boules, sjoelen en bowlen. Net als een bowlingbaan heb je op een shuffleboardtafel een goot langs het speelveld. Op dat speelveld moet je jouw pucks zo ver mogelijk schuiven, zonder dat deze eraf vallen. Tegenstanders proberen verder te komen of jouw pucks van het speelbord te ketsen. Wie als eerste vijftien punten weet te halen, heeft gewonnen.”

Met speciaal silicapoeder dat over de tafel gestrooid wordt voelt het speelveld zo glad als ijs. Heel veel kracht is er dus ook niet voor nodig. “Dat maakt shuffleboard een eerlijk spel, zowel voor een kind van tien, als een opa of oma van negentig.”

Gehele ervaring
Hoewel het spel redelijk simpel klinkt, is het gehele voorafgaande proces dat niet. Dan gaat het niet eens over de productie van de tafels, die te koop zijn in prijscategorieën van 2.000 tot 50.000 euro. “We helpen onze klanten met de montage, overleggen waar zij hun tafel het beste neer kunnen zetten en leggen ze uit hoe de verhuur aan gasten en het onderhoud ervan precies in zijn werk gaat. Klanten kopen bij ons dus niet alleen het product, maar de gehele ervaring.”

Of het nu een grote horeca-keten of een lokale sportvereniging is, voor iedere locatie heeft Verhaeg een passende tafel. Dat Verhaeg in zo’n acht jaar tijd zijn shuffleboards wereldwijd verkoopt, is voor hem een droom die uitkomt, Maar klaar is hij nog lang niet. “We willen over een jaar meerdere producten in ons assortiment hebben. Zo weten onze klanten dat ze in de toekomst ook voor bijvoorbeeld dartborden en pooltafels van hoogstaande kwaliteit bij ons moeten zijn.”

‘Sky is the limit’
Dat is ook precies de reden waarom hij Shuffly is gestart. “Om dromen waar te maken en vette concepten in de wereld te zetten waar iedereen lang van kan genieten.” Daarnaast heeft hij nog de droom om in Eindhoven een openbare plek te creëren, een soort social gaming bar waar mensen al zijn concepten kunnen proberen. “Of dat gaat lukken? Ik denk maar zo: the sky is the limit, the world is your playground.”

De auto parkeren: een vrij plekje vinden is steeds lastiger in dit land. Helemaal nu veel gemeenten inzetten op autoluwe steden. Om maar te zwijgen over het toenemende aantal elektronische auto’s en (het gebrek aan) laadpalen, ev-chargers. Casteleins compagnon Sjoerd van Gerwen, reeds afgestudeerd op ICT, ondervond dat parkeerplaatsen steeds langer en vaker bezet zijn, ook die met laadpalen.

Hij sloeg de handen ineen met Castelein, waar de startup SimplePark uitrolde. “Vanuit daar is onze alles-in-één-parkeerapp ontstaan: een innovatief platform dat ongebruikte parkeerplaatsen en laadpalen van particulieren toegankelijk maakt voor anderen. Op straat, in parkeergarages, maar ook bij mensen thuis op de oprit. Het verhuren van particuliere parkeerplaatsen maakt SimplePark uniek.”

Hoe dat in zijn werk gaat, is simpel. “Ben jij heel de dag met je auto van huis, dan stel je je parkeerplaats beschikbaar. Een andere automobilist kan deze plek via de app reserveren.” Eindeloos rondjes rijden, zoekend naar een parkeerplek, behoort met SimplePark tot het verleden, weet Castelein. De verhuurder stelt zelf zijn uurtarief in. Het bedrag ligt tussen de 1,50 en 4 euro.

Pitch voor 500 man
Hij noemt de app ‘een soort Airbnb voor parkeerplaatsen’. De huurder kan inzien of de parkeerplek in kwestie een overkapping, poort of laadpaal heeft. “De verhuurder krijgt te zien wie de boeking gemaakt heeft, en met welke auto.” Wil SimplePark een succes worden, dan heeft het veel actieve parkeerders nodig. Dat weet de twintiger als geen ander.

Toch is Castelein allang blij dat de startup de finale van de wedstrijd heeft gehaald. “Op 17 oktober mogen we ons verhaal pitchen voor 500 mensen, die in innovatieve sectoren werken. Dat is al een overwinning voor ons.” 

Voor nu is het hard werken geblazen. De app is volop in ontwikkeling en er wordt gewerkt aan een verdienmodel. “Ook zoeken we investeerders die ons bijvoorbeeld kunnen helpen met het financieren van een marketingplan. Hoe brengen we onze dienst goed aan de man?”, vraagt de ICT-student zichzelf af.

Nog genoeg werk aan de winkel voor Castelein. Of hij de wedstrijd wel of niet wint, dat verandert niets aan zijn intenties. “We gaan sowieso met SimplePark verder”, besluit hij.

Juul is bijna afgestudeerd aan de opleiding Technische Bedrijfskunde bij Fontys en volgde een jaar geleden ook de minor Ondernemerschap. Tijdens die minor ontwikkelde hij samen met zijn compagnon het bedrijf Sendly, waarin ze diensten aanbieden voor ondernemers in de e-commercesector.

Juul, hoe lang heb je dat bedrijf al en wat houdt het precies in?
“Sendly staat sinds mei vorig jaar in geschreven bij de Kamer van Koophandel en we hebben ons vanaf november volledig op onze onderneming gestort, waardoor we in januari van dit jaar volledig operationeel waren en konden starten. Sendly is een e-commercecentrum in Eindhoven, een soort verzamelplaats voor ondernemers in deze branche, die bij ons gevestigd zijn met hun kantoor en werkplek.

Wij faciliteren deze ondernemers met verschillende services zoals opslagruimte en logistiek. Zo verzenden we producten via onze eigen Post NL-balie, controleren we inkomende goederen en nemen we retouren aan. Allerlei zaken die de ondernemers ontzorgen zodat zij zich volledig kunnen concentreren op hun bedrijf. Dat doen we in een pand bestaande uit 700 vierkante meter aan units met kantoren en werkplekken en een loods van 1.200 vierkante, zodat iedereen zijn producten bij ons kan opslaan.”

Hoe kwam je op het idee om een eigen onderneming te starten?
“We zagen een aantal jaar geleden dat er een grote groei is in e-commercebedrijven. Een hele nieuwe sector waarbij leveranciers nog niet per se klaar waren voor die markt. Dat viel ons voornamelijk op betreffende de logistiek. Postkantoren zijn de afgelopen jaren bijvoorbeeld allemaal gesloten, terwijl de vraag ernaar de laatste tien jaar juist steeg. Deze werden uiteindelijk ‘vervangen’ door postpunten bij lokale supermarkten of winkels als Primera, Bruna of Pet’s Place. Daar moest je als ondernemer dan ook in de rij gaan staan met een tas vol pakketten, wachtend op de mensen voor je die bezig zijn met Toto of krasloten. Daar wilden wij ons in onderscheiden, door het postpunt juist naar de ondernemers te brengen."

Hoe ging dat precies in zijn werk?
“Het idee ontstond tijdens de minor Ondernemerschap binnen Fontys. We hebben destijds gepolst of ondernemers zo’n centrale plek zagen zitten en wat zij nodig hadden om hier gebruik van te maken. In november zijn we begonnen met het opbouwen van ons bedrijf om iets krachtigs neer te zetten en in januari zijn we officieel van start gegaan.

Inmiddels hebben we vijftien bedrijven die zich bij ons ingeschreven hebben en gebruikmaken van onze faciliteiten. Een mooie ontwikkeling, maar we hikken nu wel tegen ons plafond aan, dat moeten we zien te doorbreken. In deze tijden is het erg lastig om een extra ruimte te vinden om uit te breiden, maar die lijntjes staan inmiddels wel uit.”

Hoe combineer je jouw onderneming met school?
“Lastig. Ik heb vorig jaar een poging ondernomen om binnen mijn eigen bedrijf af te studeren, maar dat bleek in combinatie met mijn studie niet goed te gaan. Dat komt voornamelijk omdat ze binnen mijn opleiding ook willen zien dat je bezig bent met bepaalde modellen, iets wat binnen mijn eigen onderneming nauwelijks aan de orde is. Ook heb ik me binnen Technische Bedrijfskunde gespecialiseerd in een richting waarbij je focust op bedrijven met meer dan vijfhonderd werknemers. Wellicht had ik eerder voor de richting mkb moeten kiezen en zit ik met mijn interesses binnen de verkeerde tak. [Tekst gaat verder onder de foto's.]

Ook is het zo dat vorig jaar, aan het begin van onze onderneming, mijn laptop is gestolen tijdens een inbraak in ons pand. Daar stond mijn scriptie en mijn data-onderzoek op. Van dat laatste had ik geen kopie, waar ik ontzettend van baalde. Ik heb toen besloten om een tussenjaar te nemen, zodat ik me vol op het bedrijf kon storten, maar ik ga komend collegejaar zeker nog een poging wagen om af te studeren. Daarin focus ik me ook in de volgende fase waar we nu met Sendly in zitten.”

Hoe bevalt het ondernemen je?
“Ik vind het ondernemen ontzettend leuk. Ik heb altijd minder motivatie gehad tijdens mijn opleiding, maar ik zie mijn werk totaal niet als werk. Het lijkt eerder een leuke hobby waar ik graag mijn tijd en energie in steek. Dat zorgt voor een bepaalde drive die ik nog nooit eerder voor iets heb gehad. Dat mijn compagnon en ik dan ook meer dan veertig uur per week werken, is geen enkel probleem.”

Wat is de meest belangrijke les die je hebt geleerd tijdens het ondernemerschap?
“Dat we veel liever hebben dat het slecht gaat, dan dat het goed gaat. Dat klinkt misschien gek, maar als het slecht gaat, moet je een tandje bijzetten om tot een nog betere versie van jezelf en het bedrijf te komen. Een omgekeerde wereld zo lijkt, maar ik vind dat je altijd op je hoede moet blijven, ook als het goed gaat. Daar wordt je uiteindelijk steeds sterker van.”

Heb je hoogte- en/of dieptepunten meegemaakt?
“Naast de eerder genoemde inbraak hebben we in het begin de eindjes aan elkaar moeten knopen. We dachten een financiering rond te hebben, maar kregen 72 uur van tevoren te horen dat deze niet doorging. We hebben toen als noodoplossing een derde van onze initiële financiering kunnen regelen en zelf een flinke investering moeten doen. Dat was een hele pittige periode, waardoor we het de eerste maanden erg lastig hadden.

Dat brengt me ook meteen tot het hoogtepunt. Binnen drie maanden hadden we onze break-even al benaderd. Dat we zo snel al zagen dat ons idee iets op ging leveren, was ontzettend mooi. Achteraf hebben we daar vooral van geleerd dat we meer vertrouwen in onszelf mogen hebben.”

Tenslotte, heb je tips voor andere studenten die willen ondernemen?
“Begin. Ga aan de slag en ‘get out of the building’. Ga op pad, spreek met mensen over je onderneming, zorg voor mond-tot-mondreclame en bouw een netwerk met andere ondernemers op, zodat je vragen kunt stellen. Daar leer je ontzettend veel van.”

Aron volgde ruim tweeënhalf jaar geleden de minor Ondernemerschap van Fontys en is bijna afgestudeerd aan de opleiding Commerciële Economie bij Avans. Daarnaast is hij eigenaar van het bedrijf Aron’s Fit Food, waarin hij zich focust op gezonde alternatieven van bekende snacks.

Aron, hoe lang heb je dat bedrijf al en wat houdt het precies in?
“Aron’s Fit Food staat sinds anderhalf jaar ingeschreven bij de Kamer van Koophandel en sinds maart 2023 ben ik volop bezig in mijn onderneming. Met mijn bedrijf verkoop ik verschillende bekende snacks die voorzien zijn van meer eiwitten en gezonder zijn dan het origineel. Zo hebben we eiwitrijke worstenbroodjes, kipworstenbroodjes, pita’s Chicken Kebab en een Meatpie Pulled Chicken.”

Hoe kwam je op het idee om een eigen onderneming te starten?
“Ik ben opgegroeid in Brabant en tussen de worstenbroodjes. Zes jaar geleden maakte ik samen met een vriend van mij de keuze om bewuster te gaan leven en ons te focussen op gezonde voeding. Dat zou betekenen dat ik de worstenbroodjes voortaan moest schrappen uit mijn dieet. Samen met die vriend grapte ik erover. Zou ik een eiwitrijk worstenbroodje kunnen ontwikkelen voor mensen die hier net als ik van houden, maar wel bewuster willen eten? Wat eigenlijk begon als een grap, sloeg heel goed aan in de sportindustrie.”

Hoe ging dat precies in zijn werk?
“De eerdergenoemde vriend heeft een grote productiehal waar hij ambachtelijke snacks produceert. Daar zijn we op zoek gegaan naar de juiste receptuur om gezondere alternatieven te bereiden. Met dat eindproduct ben ik op bezoek geweest bij XXL Nutrition en Fit Meals, bedrijven die kant-en-klare, eiwitrijke maaltijden verkopen. Daar werden mijn worstenbroodjes zo goed ontvangen, dat de eerste orders al snel volgden en we in een mum van tijd op konden schalen. Niet alleen in aantallen, maar ook in producten. Deze worden allemaal gemaakt in de productiehal en ik fungeer als tussenpartij die vraag en aanbod bij elkaar brengt.”

Hoe combineer je jouw onderneming met school?
“Door een minder sociaal leven te hebben. Ik feest niet veel en ga niet vaak op stap, maar dat vind ik ook helemaal niet erg. Als ik ergens voor ga, doe ik dat altijd voor de volle honderd procent. Het afgelopen jaar stond ik iedere dag tussen 04.00 en 05.00 uur op zodat ik een extra paar uren in de dag had om aan mijn onderneming te werken. Dat geeft niets, want ik vind mijn werk leuk en doe dat nooit met tegenzin.”

“Vanuit de minor Ondernemerschap heb ik ook veel hulp gehad met het opzetten en uitvoeren van werkzaamheden die bij een onderneming horen en kreeg ik advies van businesscoaches. Dat waren dingen die ik in mijn eigen opleiding miste, maar die me zeker hebben geholpen om te komen waar ik nu sta.” [Tekst gaat verder onder de foto's.]

Hoe bevalt het ondernemen je?
“Ik ben er tot op de dag van vandaag heel blij mee dat ik hiermee begonnen ben. Het ondernemende en zelf keuzes moeten maken heb ik van nature, dus ik was vroeg of laat sowieso ondernemer geworden. Het past bij mijn persoonlijkheid. Daarnaast ben ik trots op mijn producten. Voedselwaren die niet alleen superlekker zijn, maar ook nog eens voldoen aan de voedingsstoffen die je nodig hebt. Iets waar ik zelf naar op zoek was en waarmee ik nu ook de behoeften van anderen kan vervullen. Dat is voor mij een hele belangrijke toegevoegde waarde.”

Wat is de meest belangrijke les die je hebt geleerd tijdens het ondernemerschap?
“Ik ben nogal een ‘go getter’, iemand die snel aan de slag gaat en daarna pas leest wat je eigenlijk echt moet doen. Dat heeft me in het verleden al een paar keer de kop gekost, maar toen kwam ik nog weg met mijn fouten omdat ik student was. Nu neem ik meer tijd voor belangrijke zaken, anders maak ik fouten die me veel geld kunnen kosten.”

Heb je hoogte- en/of dieptepunten meegemaakt?
“Ooit heeft iets me al veel geld gekost. Dat was tijdens mijn voorgaande onderneming, waarin ik producten uit China liet importeren om deze door te verkopen. In die tijd heb ik ook een product ontwikkeld dat op Airpods leken. Ik ben toen all-in gegaan met mijn eigen geld om veel stuks in te kunnen kopen, maar twee weken later lag er een brief van Apple op de deurmat. Ze zouden me voor de rechter slepen als ik mijn product zou verkopen en we niet tot een overeenkomst konden komen. Een lastige periode waarin ik slecht heb geslapen, maar waarvan ik ook heel veel heb geleerd.”

“Een hoogtepunt van Aron’s Fit Food is het feit dat we nu in ongeveer 600 supermarkten liggen met onze producten. Ook ben ik nog met grote bedrijven zoals Appèl, Libéma en Vermaat Groep in gesprek. Die laatste verzorgt de catering voor bijvoorbeeld de Formule 1 business suites. Dat ik als jonge ondernemer al met zulke bedrijven in gesprek ben, vind ik ontzettend gaaf.”

Tenslotte, heb je tips voor andere studenten die willen ondernemen?
“Wees niet te naïef en sta zakelijk sterk in je schoenen. Het is jouw onderneming, dus jij bent de enige die iets te zeggen heeft over hoe je dingen aanpakt. Zorg dat jouw product schaalbaar is, zodat je duurzaam kunt groeien om aan de vraag te voldoen. Met dat toekomstperspectief loop je voor op andere beginnende ondernemers. Duik daarnaast ook nog even in het juridische stukje. Wanneer je een eenmanszaak hebt kun je enorm kwetsbaar zijn wanneer er iets gebeurt, dus zorg dat je ook daar goed op voorbereid bent.”

Ilse zit in haar derde jaar van de opleiding Communicatie waarin zij zich focust op Advertising. Naast haar studie is Ilse eigenaar van twee bedrijven: Socialgrafie, waarbij ze het socialmediabeheer voor ondernemers uit handen neemt en waarmee ze bedrijven in de kijker zet door social media, en Ilse de Laat Fotografie, waarmee zij gezinnen, stelletjes en bruidsparen zo puur mogelijk op camera vastlegt.

Ilse, hoe lang heb je deze bedrijven al en wat houden ze precies in?
“Sinds 2021 ben ik eigenaar van Ilse de Laat Fotografie, waarbij ik me richt op het maken van beeldmateriaal tijdens bruiloften en gezinsshoots in het bos. Daarnaast heb ik sinds vorig jaar ook het bedrijf Socialgrafie, waarmee ik het socialmediabeheer van bedrijven op me neem, inclusief de fotografie natuurlijk. Dat doe ik met name voor restaurants, maar ook voor een dierenwinkel en een interieurbouwer.”

Hoe kwam je op het idee om een eigen onderneming te starten?
“Mijn loopbaan als fotograaf is eigenlijk begonnen in de kinderopvang, waar ik een eerste studie voor volgde. Daar maakte ik foto’s van de kinderen om naar de ouders te sturen en dat vond ik ook het leukste om te doen. Een van de ouders vroeg me toen of ik ook fotoshoots in het bos verzorgde. Daarop antwoordde ik ‘nee’, maar ik ben het toen wel met dat gezin gaan proberen. Van het een kwam uiteindelijk het ander. Het socialmediabeheer is gestart vanuit een hobby, waarbij ik er later achter kwam dat hier óók werk in te vinden is. De basis van de fotografie was er al en de kennis van social media kon ik hierin combineren.”

Hoe ging dat precies in zijn werk?
“Het doen van die fotoshoot was enorm leuk, maar toen brak de coronapandemie uit. Die periode heb ik vooral in mijn achtertuin doorgebracht, waar ik vriendinnen voor een wit doek zette om portretfoto’s te maken. Al snel volgde de vraag of ik foto’s kon maken op een bruiloft. Ook dat had ik nog nooit gedaan, maar wilde ik wel proberen. Het socialmediabeheer is begonnen met het aanbieden van gratis fotoshoots in restaurants. Dit deed ik vooral om alles uit te proberen, een portfolio op te bouwen en naamsbekendheid te krijgen. Inmiddels zijn we drie jaar verder.”

Hoe combineer je jouw onderneming met school?
“Dat is soms wel lastig. Ik heb vaak een hele drukke week wat werk betreft en dan moet ik ook nog naar school. Maar dankzij de ondernemersregeling van het Centrum voor Ondernemerschap vind ik nu wel wat meer rust. Door middel van dat certificaat kan ik sommige groepswerken van de opleiding overslaan zonder dat ik me daar schuldig over hoef te voelen. Toch is het soms ook jammer om leuke opdrachten te missen, maar mijn onderneming gaat in mijn geval wel voor.” [Tekst gaat verder onder de foto's.]

Hoe bevalt het ondernemen je?
“Ik zie mijn werk echt als een uit de hand gelopen hobby. Ik heb het druk, tik makkelijk de veertig uur per week aan, maar doe dat allemaal met veel plezier. Natuurlijk heb ik soms ook een mindere dag, maar gelukkig helpen mijn ouders me daarbij. Bijvoorbeeld bij aankopen waarbij ze me geld voorschieten. Of het bouwen van een website, want mijn vader is webdesigner. Mijn moeder kan goed relativeren en als ik ergens klaar mee ben, weet m’n vader me vanuit de ondernemerskant te motiveren."

Wat is de meest belangrijke les die je hebt geleerd tijdens het ondernemerschap?
“Niets komt vanzelf aanwaaien. Ik heb ooit gelezen dat je ergens 10.000 uur in moet steken voordat je het kunt, en daar ben ik het mee eens. Als zelfstandig ondernemer moet je altijd voor je zaak werken en daarbij niet vergeten om jezelf op de eerste plaats te zetten en te weten wat je wilt. Zo heb ik vriendinnen die iedere dag op stap gaan en me vaak vragen wat ik in de avonden doe. Ik reageer dan vaak dat ik moet werken en realiseer me dat mijn leven er nooit hetzelfde uit zal zien als dat van hen. Maar dat vind ik helemaal prima. Ik maak al mijn beslissingen met een blik op de toekomst.”

Heb je hoogte- en/of dieptepunten meegemaakt?
“Elke bruiloft en nieuwe klant voor socialmediabeheer zie ik als hoogtepunten. Je wordt als fotograaf op bruiloften ontzettend verwend, mag gratis eten en drinken, waant je een gast en bouwt iedere keer weer een bijzondere band op met het bruidspaar en het personeel van een bedrijf. Ook het zien van mijn eigen foto’s op bijvoorbeeld menukaarten van restaurants of de groei van socialmediaplatformen zie ik als een soort kroon op mijn werk."

"Natuurlijk ken ik ook dieptepunten. Zo had ik vorig jaar een laptop waarop ik de kleuren van mijn foto’s ineens niet meer goed zag. Ik raakte totaal in paniek en wist dat er een nieuwe laptop moest komen voordat het shootseizoen zou starten. Maar een nieuwe MacBook kost wel 3.000 euro. Daar had ik de hele zomer voor gewerkt. Toch overtuigde mijn vader me meteen om een nieuwe laptop te halen, omdat zoiets essentieel is om te groeien. Achteraf lach ik erom, want die laptop is uiteindelijk mijn beste aankoop ooit geweest.”

Tenslotte, heb je tips voor andere studenten die willen ondernemen?
“Houd er rekening mee dat je hele leven verandert als je wilt gaan ondernemen. Houd je agenda vrij om tijd te hebben voor je onderneming en trek je niet te veel aan van wat anderen vinden of doen. Maak van je hobby je werk. Je moet namelijk nog zo lang werken, dan kun je maar beter iets doen wat je leuk vindt.”

Genti zit in zijn derde jaar van de opleiding Bedrijfsmanagement MKB. Naast zijn studie is hij eigenaar van het bedrijf Strolox, waarmee hij online producten verkoopt vanuit de garage van zijn compagnon.

Je hebt een eigen bedrijf onder de naam Strolox, hoe lang heb je dat bedrijf al en wat houdt het precies in?
“Ik ben zeven maanden geleden begonnen met mijn bedrijf, waarmee ik online producten in- en verkoop. Dat doe ik onder de namen Strolox en Ilona. Strolox is een electronica merk, Ilona focust zich op kinderspeelgoed. Binnenkort breiden we ook uit met andere merken, zoals Cleanova voor schoonmaakproducten en Petsy als dierenmerk. 

De producten die wij aanbieden verkopen we voornamelijk via Bol en Amazon en we zijn nu ook in gesprek met winkelketen Blokker. We doen daarbij niét aan dropshipping. Daarmee laat je een product direct vanuit bijvoorbeeld China versturen naar een klant. Wij kijken daarentegen naar welke producten er zijn en of deze kwalitatief in orde zijn, verschepen deze naar Nederland en voorzien ze hier van een eigen logo. Pas dan verkopen we onze artikelen. Waar dropshippen merkloos is, zijn wij echt een merk.”

Hoe kwam je op het idee om een eigen onderneming te starten?
“Een vriend van mij deed dit werk al voordat ik ermee begon, maar toen ik naar zijn producten keek, vond ik de kwaliteit te matig. Na het lezen van zijn productomschrijvingen en reviews dacht ik: dit kan ik beter. 

Samen met een vriend van me, die ook Technische Bedrijfskunde studeert, wilde ik altijd al een onderneming starten naast onze studie. Al was het maar voor een paar uur per week. Toen zijn we gewoon begonnen met het online verkopen en dat gaat inmiddels erg goed. We maken gemiddeld drie tot vier uur per dag en werken ook in de weekenden."

En hoe bevalt dat je?
“We zijn sneller gegroeid dan verwacht, maar dat vinden we totaal niet erg. We hoeven niet heel hard te werken, maar zien ons bedrijf vooral als iets leuks dat we aan het uitproberen zijn en vinden het ook echt tof om te doen. De branding, het zoeken van producten, het waarborgen van goede kwaliteit en het opzetten van de e-commerce zorgen ervoor dat onze klanten uiteindelijk een fijne beleving hebben met onze artikelen. Ik zie dit dan ook niet per se als werk, maar vooral als iets wat ik opbouw voor mijn toekomst.

Soms is het ook moeilijk hoor. Om in hardere tijden bijvoorbeeld toch de motivatie te vinden om door te bijten. Er is geen baas die naar je kijkt en zegt dat je doorwerkt. Dat moet uit jezelf komen. Daarnaast hebben we ook tegenslagen gehad die we zelf op moesten lossen. Dat is het enige minpunt aan het hebben van een eigen onderneming.”

Hoe combineer je jouw onderneming met school?
“Ik heb het afgelopen jaar een tussenjaar gehad om me te focussen op mijn eigen onderneming en dat heeft me enorm geholpen. Ik ben ook aangemeld voor de studentenondernemersregeling, zodat ik stage kan lopen binnen mijn eigen bedrijf. Zo kan ik opdrachten voor mijn studie maken terwijl ik er zelf ook iets aan heb en dat bevalt me erg goed. Ik werk vooral in de avonduren of tijdens tussenuren. Ik ben geen fulltime ondernemer, dus dat scheelt ook in de combinatie van mijn studie en de onderneming.” [Tekst gaat verder onder de foto's.]

Wat is de meest belangrijke les die je hebt geleerd tijdens het ondernemerschap?
“Dat je door moet blijven gaan, door moet bijten en altijd hard moet werken. Mijn compagnon en ik zouden nooit zover gekomen zijn als we dingen niet hadden geprobeerd. We hebben bijvoorbeeld producten gehad waarvan we aanvankelijk dachten dat ze niet goed zouden lopen, maar die dat uiteindelijk wel deden. Mislukt er iets? Dan is dat zo. Blijf dan niet bij de pakken neer zitten maar ga gewoon door naar de volgende.”

Heb je hoogte- en/of dieptepunten meegemaakt?
“Jazeker. Vanuit Bol hebben we afgelopen jaar mee mogen doen aan een promotie als Black Friday Deal. Daarin verkochten we een kindercamera met korting, waardoor we op de hoofdpagina terechtkwamen en wel negentig producten per dag verkochten. Dat vroeg om veel voorraad, maar dat is allemaal erg goed gegaan. Daarnaast staan de kerstmaanden in de e-commerce bekend als enorm drukke maanden, en ook dat hebben we aan onze verkopen gemerkt.

Hoewel de kindercamera ontzettend goed liep, hebben we sinds kort ook een nieuwe regel in ons bedrijf opgenomen: koop altijd een sample voordat je iets op de markt brengt. We hebben ooit vijftig stuks van een bepaald product gekocht dat van waardeloze kwaliteit bleek te zijn. Dat zorgde voor veel retourzendingen en kostte ons uiteindelijk enorm veel geld. We hebben toen zeker een paar duizend euro verlies geleden. Daardoor zijn we nu nog meer gefocust op het waarborgen van goede kwaliteit voordat we iets verkopen.”

Tenslotte, heb je tips voor andere studenten die willen ondernemen?
“Er zijn veel mensen van mijn leeftijd die in de e-commerce stappen. Het is laagdrempel, kost niet al te veel tijd, maar kent wel veel concurrentie. Zoek daarom altijd naar een unique selling point, naar iets wat jouw product anders en beter maakt. Voor degenen die willen beginnen met ondernemen: geef jezelf de tijd om er achter te komen of het iets voor jou is. Je zult de eerste weken merken dat het lastig is, maar blijf daarna wel doorgaan. Mocht je na een aantal maanden merken dat het ondernemen je niet bevalt, kun je altijd nog stoppen. Maar dan heb je jezelf in ieder geval wel de kans gegeven.”

Britt zit in haar afstudeerfase van de opleiding ICT en is daarnaast mede-eigenaar van het bedrijf Prop’s Brewery, waarmee zij verschillende smaken kombucha produceert.

Britt, hoe lang heb je dat bedrijf al en wat houdt het precies in?
“We zijn anderhalf jaar geleden gestart met onze onderneming nadat mijn broer Max als afstudeeropdracht voor zijn studie een product moest ontwikkelen. Sindsdien zijn wij samen eigenaar van het bedrijf Prop’s Brewery en maken we kombucha. Dat is een frisdrank op basis van gefermenteerde thee middels bacteriën en gist-culturen, waarbij het productieproces veel lijkt op bierbrouwen.”

Hoe kwam je op het idee om een eigen onderneming te starten?
“Max had eigenlijk geen flauw benul wat voor product hij wilde ontwikkelen. Totdat onze moeder met het idee kwam om een drankje te ontwikkelen zonder chemische toevoegingen en suikervervangers, omdat zij daar zelf heel slecht tegen kan. Na heel wat onderzoek kwamen we uit op kombucha en zijn we dit zelf gaan produceren.”

Hoe ging dat precies in zijn werk?
“Mijn broer begon vrijwel direct met het productieproces. Ik werkte destijds in de ICT maar vond dat helemaal niet leuk. Ik heb me bemoeid met de grafische vormgeving voor de etiketten van de twee smaken die we ontwikkelden. 

Die smaken bevielen zo goed in onze familie- en vriendenkring dat we dachten: ‘hier moeten we iets mee’. Vrijwel direct daarna heb ik Max gevraagd of we samen een onderneming konden starten. Nu zijn we anderhalf jaar verder, verdelen we de taken 50-50 en vullen we elkaar perfect aan in onze werkzaamheden. Hij is wat preciezer en werkt graag secuur, ik ben van het doorpakken en wil snelle oplossingen vinden. Een mooie balans.”

Hoe combineer je jouw onderneming met school?
“Dat vind ik moeilijk. Er zijn in het afgelopen half jaar heel veel ontwikkelingen in de brouwerij geweest die je simpelweg niet door kunt schuiven. Het voelde alsof ik moest kiezen tussen school of de brouwerij, terwijl ik ook soms wat rust nodig had. 

Maar er zitten nou eenmaal slechts 24 uren in een dag. Dat heeft wel een beetje zijn tol geëist wat school betreft, maar ik wilde dat wel graag afmaken. Ik besefte me dat ik me niet volledig kon focussen wanneer ik met zowel de onderneming als mijn opleiding bezig was. Ja ik wil afstuderen, maar in de tussentijd moeten de productie, acquisities, klantenonderhoud en klantenwerving ook doorgaan.

Ik miste daarin ook wel hulp vanuit school. Er was begrip voor mijn situatie, maar persoonlijk vond ik dat er niet genoeg begeleiding was. Dat is puur omdat ik een eigen zaak heb die niets met ICT te maken heeft, waardoor ik achter de feiten aan bleef lopen en sturing miste. Maar dat kan ook zijn doordat ik er niet genoeg naar gevraagd heb. Nu focus ik me vooral even op mijn afstuderen, zodat ik me daarna samen met mijn broer weer volledig op de brouwerij kan storten." [Tekst gaat verder onder de foto's]

Hoe bevalt het ondernemen je?
“In één woord fantastisch. Ik heb in de afgelopen anderhalf jaar zó veel geleerd, dat is met niets te vergelijken. Je wordt uitgedaagd, uit je comfortzone getrokken, moet constant schakelen en hebt iedere dag verschillende petten op. Ik heb passie en drijfveer gevonden in mijn werk die ik binnen de ICT niet had, waardoor ik zeker weet dat ik hier op de goede plek zit.”

Wat is de meest belangrijke les die je hebt geleerd tijdens het ondernemerschap?
“Zorg dat je administratie vanaf dag één op orde is. Als ik iets opnieuw zou kunnen doen, zou ik meteen een boekhouder ingeschakeld hebben. Sommige dingen moet je niet zelf doen tenzij je er verstand van hebt. Natuurlijk kost een boekhouder ‘veel’ geld, maar die investering is het uiteindelijk dubbel en dwars waard en verdien je zeker ook weer terug.”

Heb je hoogte- en/of dieptepunten meegemaakt?
“Iedere keer wanneer we horen dat onze drankjes lekker zijn, is voor mij een hoogtepunt. We hebben binnen ons klantenbestand ook een fine dining restaurant, voor mensen met goed ontwikkelde smaakpapillen. Als die bezoekers zeggen dat we een topproduct hebben, is dat fantastisch om te horen.

We hebben momenteel vijf kombucha-smaken, maar we zijn nu ook bezig met een nieuwe lijn om een gezonder alternatief voor frisdrank te maken. Met smaken als pink grapefruit, sinas, 7-up en ook een soort cola op basis van natuurlijke ingrediënten en ons fermentatieproces. Dat zijn leuke ontwikkelingen waarbij je constant blijft leren. Waar we dat maken? Thuis, in de werkruimte van onze oude boerderij. Daar staat onze brouwerij met vaten, koelkasten, tonnen en ruimte om onze dranken te pasteuriseren."

Tenslotte, heb je tips voor andere studenten die willen ondernemen?
“Bedenk, voordat je gaat ondernemen, dat dit niet honderd maar tweehonderd procent van je vraagt. Je zult veel meer uit je eigen comfortzone moeten stappen. Ben je niet bereid om dat te doen? Dan weet ik niet of ondernemen iets voor jou is. Het is keihard werken en veel regelen zonder dat je op anderen terug kunt vallen. 

Begin je net met je eigen onderneming? Spreek dan met mensen die verstand van jouw vakgebied hebben. Stap eens bij andere ondernemers binnen en zie ze niet als concurrenten maar als collega’s. Daar word je niet alleen slimmer van, maar je bouwt ook nog eens connecties op.”

Julia studeerde in februari dit jaar af van de opleiding Sportmarketing aan de Johan Cruyff Academy. Naast haar studie is zij al enkele jaren eigenaar van het bedrijf Julia Otto Sporthorses, waarmee zij paarden klaarstoomt voor het hoogste niveau in de paardensport.

Julia, hoe lang heb je dat bedrijf al en wat houdt het precies in?
“Ik ben in november 2022 officieel gestart met mijn bedrijf, zo’n anderhalf jaar geleden. Daarvoor deed ik ook al wel een aantal dezelfde werkzaamheden als nu, maar nu doe ik dat met mijn eigen bedrijf. Ik koop en verkoop mijn eigen springpaarden en train paarden van andere mensen. Zij kunnen hun paard bij me neerzetten, zodat ik ze klaarmaak voor wedstrijden of de verkoop. Daarbij geef ik les op maneges, bij verenigingen of privé aan huis.”

Hoe kwam je op het idee om een eigen onderneming te starten?
“Nadat ik het vwo afrondde heb ik een tussenjaar genomen om me te richten op mijn modellenwerk en te ontdekken hoever ik daarin kon doorstromen. Dat kwam iets minder van de grond dan ik had gehoopt omdat ik ook aan paardrijden deed. Ik had goede bovenbeenspieren, maar dat paste niet in het ideaalbeeld binnen de modellenwereld, waarbij ze erg streng op maten zijn.

Gedurende mijn loopbaan in de paardensport reed ik ook op paarden van anderen en dat vond ik erg leuk. Ook realiseerde ik me dat ik, wanneer ik mijn visie en strategie op die paarden losliet, ik een bepaalde waarde toe kon voegen. Mensen wilden me daar uiteindelijk ook voor gaan betalen, dus heb ik daar inmiddels mijn beroep van gemaakt.”

Hoe ging dat precies in zijn werk?
“Mijn ouders wilden dat ik na mijn tussenjaar wel ging studeren, waardoor ik uitkwam bij de Johan Cruyff Academy van Fontys. Hier kon ik mijn passie en studie combineren, waarbij ik de gehele tak van sport, waaronder rijden op hoog niveau, kon doorlopen. Toen wist ik: dit is iets wat ik graag wil blijven doen. Niet alleen als hobby maar ook als echt werk, zodat ik er de hele dag mee bezig zou zijn. In november schreef ik me in bij de KvK en in april zijn mijn gezin en ik verhuisd naar een plek waar ik me volledig op mijn onderneming kan richten en maximaal tien paarden tegelijkertijd kan houden.”

Hoe combineer je jouw onderneming met school?
“De eerste drie jaar van mijn studie had ik nog geen eigen onderneming, maar ik ben wel afgestudeerd binnen mijn eigen bedrijf. Ik kreeg hierdoor weer nieuwe inzichten en zie het ook als een investering in mezelf. Dat was wel pittig, want 24 uur per dag was eigenlijk te weinig. Ik heb me voor het afstuderen ook ingeschreven bij het Centrum van Ondernemerschap, waar ik om hulp kon vragen. Dat heb ik echter niet vaak gedaan, want er is niemand die zoveel weet over mijn bedrijf als ik zelf.’ [Tekst gaat verder onder de foto's]

Hoe bevalt het ondernemen je?
“Super. Ik ben zeven dagen in de week van 07.00 tot 22.00 uur bezig. Overdag verzorg en train ik de jonge springpaarden die bij mij op stal staan, in de weekenden heb ik wedstrijden en ’s avonds geef ik les. Maar dat zie ik vooral als een heel erg goed teken. Ik kan mijn bedrijf tot zijn recht laten komen terwijl ik iets doe wat ik ontzettend leuk vind. Wat dat betreft kan het niet druk genoeg.”

Wat is de meest belangrijke les die je hebt geleerd tijdens het ondernemerschap?
“Heel cliché wellicht, maar als je iets wilt, voer het uit en maak het waar. Ik hoorde vaak dat mensen over me zeiden dat ik dit niet kon, dat ik niet goed genoeg was of dat ik alles van mijn ouders kreeg. Maar wat mensen ook zeiden, ik vergat nooit dat ik dit voor mezelf deed. Ik ben pas anderhalf jaar bezig en als ik zie waar ik nu al sta en welke groei ik heb doorgemaakt, kan ik alleen maar positief kijken naar de toekomst. Dat vind ik ook het mooie van een eigen onderneming. Als ik iets anders wil, doe ik het anders. En als mensen een mening hebben maakt me dat niet uit, want dit bedrijf is van mij.”

Heb je hoogte- en/of dieptepunten meegemaakt?
“Iedere verkoop van mijn eigen paarden is voor mij een hoogtepunt. Ik werk lang naar een verkoop toe door paarden die eigenlijk niets kunnen zelf op te leiden. Dat ik zelf dat hele traject door mag lopen om deze paarden goed voor te bereiden zodat klanten uiteindelijk gewoon op kunnen stappen en erop weg kunnen rijden, dat vind ik super. 

Qua dieptepunten heb ik niet iets wat eruit springt, maar er is wel altijd wat aan de hand, hoor. Vaak moeten dingen van mezelf beter, of gaat iets niet zoals ik wil. Dat is ook het moeilijke aan werken met dieren. Soms heb je een onzeker paard, of een paard dat een moeilijker karakter heeft dan vooraf gedacht. Dan is er toch meer werk aan de winkel waardoor dat je ook meer tijd en geld kost. Hoeveel geld? Dat is maar net wat de gek er voor geeft. Het gaat om grote bedragen, maar dat is normaal in de paardensport.”

Tenslotte, heb je tips voor andere studenten die willen ondernemen?
“Heb je een enorme passie en ben je overtuigd dat jouw businessmodel gaat werken? Ga er gewoon mee aan de slag. Het zou zonde zijn als je over tien jaar denkt: ‘Tja, had ik het toch maar gedaan’. Wie weet heeft iemand anders hetzelfde idee die daar wél mee aan de slag gaat en krijg je spijt. Ik heb daarentegen van mijn eigen onderneming tot nu toe nog geen enkele seconde spijt gehad.”

Een combinatie tussen een broodtrommel, een opwarmbakje en een draagbare magnetron. Zo omschrijft derdejaarsstudent Justin Knubben het product dat hij samen met zijn medestudenten bedacht. “We studeren allemaal in Eindhoven, maar een van ons komt uit Maastricht. Soms heeft hij tot vijf uur les en wil hij tijdens zijn treinreis, die zeker een uur duurt, eten. Maar echt goede of gezonde warme opties zijn er niet. Laat staan een magnetron.”

Dat zette de studenten aan het denken. “Wat als we nu iets ontwikkelen waarmee je een maaltijd kunt opwarmen, wanneer je maar wilt?” Aanvankelijk kwam de groep uit bij heatpacks die ook gebruikt worden tijdens het kamperen of skiën. “Maar na twee maanden onderzoek concludeerden we dat voedsel door deze chemische reactie niet warm genoeg wordt, dus moesten we een andere methode ontwikkelen.”

‘Uit de magnetron’
Zo ontstond Heat & Eat: een lunchbox met warmte-element en accu, die je overal mee naartoe kunt nemen om draadloos je eten op te warmen. De lunchbox bevat zelfs een display, waarop gebruikers zelf een tijd in kunnen stellen voor het op de juiste temperatuur brengen van hun eten. “Maar dat is nog niet alles. Na het opwarmen kent de hightech-lunchbox ook een warmhoud-stand, waardoor je maaltijd zeker 50 graden blijft. Echt alsof het uit de magnetron komt.”

Wie een Heat & Eat-lunchbox wil, moet wel even in de buidel tasten. Nu kost een exemplaar in de pre-order 89,99 euro, Later 94,99 euro. “Voor studenten wellicht veel geld, maar het komt je uiteindelijk wel ten goede”, legt Justin uit. “Uit onze enquête bleek dat studenten geregeld op school iets kopen, of soms wel drie keer per week pizza bestellen. Daar geef je uiteindelijk meer geld aan uit dan aan onze lunchbox.”

Duurzaam
Het is volgens de student ook goed voor het milieu. “Wist je dat ieder mens per jaar gemiddeld 35 kilo voedsel weggooit? Dat is onwijs zonde. Nu kun je je kliekjes altijd meenemen, en met de huidige batterij kun je zelfs twee maaltijden volledig opwarmen. Soep gaat wat sneller, pasta wat langzamer.”

De eerste pre-orders zijn inmiddels geplaatst. Voor bedrijven bijvoorbeeld, die exemplaren kunnen bestellen met een eigen logo. Voor nu is het voor de studentondernemers vooral belangrijk om hun product meer ‘in the picture’ te zetten. “We zijn de enigen in Europa die dit verkopen. Hoe meer naam we uiteindelijk maken, hoe hoger de verkoopaantallen zijn en hoe lager de prijs uiteindelijk wordt.”

Eigen productie
De studentengroep heeft er vertrouwen in. “Nu kopen we de lunchboxen nog in, maar binnen drie jaar willen we de productie in eigen handen hebben. Dankzij alles wat we tijdens onze opleiding leren en de ondernemerservaringen die groepsleden al hebben in online marketing, webdesign en klantcontact, moet dat helemaal goed komen.”

Tom zit in zijn laatste jaar van de opleiding Werktuigbouwkunde. Naast zijn studie is hij eigenaar van het bedrijf Dr. Burrito, waarmee hij allerlei bedrijfsevenementen en festivals voorziet van lekker en gezond eten.

Tom, hoe lang heb je dat bedrijf al en wat houdt het precies in?
“Dr. Burrito is de naam van mijn eigen foodtruck waarmee ik op festivals sta. Ook verzorg ik de catering op verschillende bedrijfsevenementen, tijdens zakelijke bijeenkomsten of privégelegenheden. Daarbij focus ik me op Mexicaans eten, met als hoofdgerecht natuurlijk de burrito. Dat doe ik nu iets meer dan tweeënhalf jaar.”

Hoe kwam je op het idee om een eigen onderneming te starten?
“Ik heb een aantal ooms en tantes die ook een eigen onderneming hebben, maar binnen mijn eigen gezin zijn deze er niet. Mijn vader heeft ooit de kans gehad om het bedrijf van zijn vader over te nemen, maar koos daar bewust niet voor omdat hij hem altijd met burn-outs en stress zag struggelen en daar zelf ook bang voor was. Toch was ik van jongs af aan al geïnteresseerd in het ondernemerschap. Mijn vriendin en ik zijn altijd kookfanaten geweest en houden van eten en festivals. Het viel ons op dat op deze festivals vaak foodtrucks staan met pizza en friet, de echte ‘hardlopers’. Maar wij misten een gezonde, voedzame optie zoals burrito’s. En om dat gebrek op te vullen zijn we zelf Dr. Burrito gestart.”

Hoe ging dat precies in zijn werk?
“We hebben ons in september 2022 ingeschreven bij de Kamer van Koophandel, waarna we drie cateringopdrachten hebben gedaan vanuit een partytent om ons concept te testen. Onze grootste try-out was tijdens de Zomerparkfeesten in Venlo, waar we met minimale apparatuur draaiden als een malle. Toen wisten we: dit is een schot in de roos. We hebben daarna een oude schaftwagen gekocht die ik, mede dankzij mijn opleiding Werktuigbouwkunde, zelf om heb gebouwd tot foodtruck. Een graffiti-artiest voorzag de foodtruck van een uniek design, waardoor we echt opvallen tussen onze concurrentie.”

Hoe combineer je jouw onderneming met school?
“Ik ben vrijwel tegelijkertijd de Minor Ondernemerschap van Fontys begonnen. Die minor heeft me echt geholpen om mijn weg te vinden in mijn onderneming. Ik heb me destijds ingeschreven als studentondernemer. Door die regeling kan ik altijd terecht met mijn vragen of bijeenkomsten bezoeken. Of het lastig is om mijn onderneming te combineren met mijn studie? Niet echt, want festivals zijn vaak in het weekend of tijdens de vakantie. Dan heb ik zelf ook veel tijd.” [Tekst gaat verder onder de afbeeldingen]

Hoe bevalt het ondernemen je?
“Ontzettend goed. Ik vind het tof om alles te regelen en te organiseren. Zo doe ik zelf de boekhouding, bouwde ik een eigen website en houd ik het klantcontact bij. Toch loop ik op dit moment ook wel tegen twijfels aan. Ik heb al zes jaar een supertoffe bijbaan in een gieterij, waar ik nu ook ga afstuderen. Ik voel me daar helemaal thuis en op mijn plek, maar de foodtruck loopt – vooral tijdens het festivalseizoen – ook erg goed. Ik weet niet of ik in de toekomst eigen ondernemer wil blijven of juist ondernemend in een bestaand bedrijf wil werken. Dat tweede biedt toch meer zekerheid. Maar voor nu ben ik wel vastberaden om door te gaan met Dr. Burrito.”

Wat is de belangrijkste les die je hebt geleerd tijdens het ondernemerschap?
“Dat ik niet moet twijfelen aan mezelf of aan mijn product. Ik had in het begin heel erg de neiging om te kijken naar prijzen van concurrerende foodtrucks, waardoor ik mijn eigen product onderwaardeerde. Als je vindt dat iets een bepaalde prijs waard is, mag je die prijs ook echt vragen. En dat ik moet blijven leren. Na een evenement pak ik de telefoon op om opdrachtgevers te bellen. Zijn er klachten of feedback waar ik iets mee kan? Daar wordt Dr. Burrito iedere keer beter van.”

Heb je hoogte- en/of dieptepunten meegemaakt?
“Het feit dat we alles zelf hebben kunnen doen is voor mij echt een winst. Het starten van een foodtruck is relatief laagdrempelig en alle investeringen die we hebben gedaan hebben we in het eerste jaar al terugverdiend. Ik heb niets met een bank te maken gehad en dat vind ik een heel groot voordeel. Ook heb ik altijd wel wat ‘quality time’ met mijn vriendin. Tijdens kleinere cateringklussen hebben we samen lol, maar het is ook echt kicken als je van 16.00 tot 23.00 uur continue een rij van veertig meter voor jouw foodtruck hebt staan. Dat gevoel is onwerkelijk. Wat ik wel lastig vind is de combinatie van ondernemen met het gezinsleven en vrienden. Mijn vriendin en ik zijn vaak aan het werk terwijl anderen vrij zijn. Of het feit dat op vrije evenementen minder mensen langskomen dan verwacht. Dan sta je te wachten totdat er iemand komt, terwijl je voor honderden euro’s aan verse producten hebt liggen die je daarna misschien wel weg moet gooien. Ondernemen heeft dus echt zijn voor- en nadelen.”

Tenslotte: heb je tips voor andere studenten die willen ondernemen?
“Start. Schrijf je in bij de Kamer van Koophandel en begin gewoon. Ik heb veel dingen gaandeweg zelf uitgezocht en daar leer je ontzettend veel van. En mocht je nog een minor moeten volgen, kies dan voor de Minor Ondernemerschap van Fontys. Daar heb ik erg veel aan gehad.”

De zes studenten studeren allemaal Ondernemerschap & Retailmanagement en zitten momenteel in hun derde jaar, het jaar dat voor iedereen van deze studie in het teken staat van het opzetten van een eigen onderneming. Om wat voor bedrijf het gaat, mogen ze helemaal zelf bepalen.

Doorstart maken
Thomas Cozijnsen is één van de zes studenten (op de foto boven helemaal rechts) en voert namens de groep het woord. Hij legt uit dat hun onderneming nu nog onder de paraplu van stichting Jonge Honden valt, een organisatie die hen helpt bij het opzetten van het bedrijf, maar dat de studenten aan het einde van dit schooljaar de kans krijgen om zichzelf in te schrijven bij de KvK en zo zelfstandig een doorstart te maken.

“De meeste studiegenoten zetten een onderneming op omdat het nou eenmaal moet om studiepunten te behalen, maar in ons groepje zitten redelijk wat mensen die potentie zien in ons product en ermee door willen gaan. Ik ben er daar één van. Ik ben ervan overtuigd dat we met Cansloos een gat in de markt vullen en dat het écht kan gaan lopen.” [Tekst gaat verder onder de afbeelding]

Oké, Cansloos dus. Maar wat is het? Cansloos is een blikjeshouder waar consumenten twaalf lege blikjes in kunnen klikken die ze vervolgens mee naar de supermarkt nemen. Daar leveren ze de blikjes in, ontvangen ze statiegeld en klappen ze de houder vervolgens weer netjes in, zodat ze zonder plakkerige handen weer huiswaarts kunnen keren.

“We maken het de consument niet alleen makkelijker om blikjes in te leveren, maar proberen zo ook zwerfafval tegen te gaan. Duurzaamheid is een belangrijk aspect van Cansloos. We maken onze blikjeshouder met een 3D-printer, waarmee we werken met 100 procent gerecycled materiaal.”

Die 3D-printer is met een investering van 800 euro door de studenten zelf aangeschaft en staat op het studentenkamertje van één van hen. “We hebben nog niet kiet gespeeld, maar we zijn goed op weg. Er lopen al wat orders, we hebben een website en zijn heel actief op social media.”

Bovendien, vertelt Thomas, zijn hij en zijn groepsgenoten momenteel in gesprek met potentiële partners. “We hopen dat onze blikjeshouder in de toekomst dezelfde functie krijgt als een bierkrat. Het is de bedoeling dat ons product straks in de winkel wordt uitgegeven, dat consumenten het mee naar huis nemen en vervolgens – net als een bierkrat – gebruiken als opbergsysteem voor lege blikjes. Die brengen ze uiteindelijk weer terug naar de winkel, waar ze statiegeld krijgen.”

Testfase
Vast staan deze plannen nog allemaal niet. De gesprekken zijn gaande en de ambitie is er. “Maar het is echt nog toekomstmuziek. Voor nu focussen we ons nog op de testfase en kijken we wat er beter kan. Of het überhaupt werkt. Uiteraard hoop ik dat we na dit schooljaar verdergaan en dat het bedrijf gaat lopen, maar daar kunnen we nu nog niks over zeggen.”

Hoewel het aantal studenten met ondernemersambities enorm is, ziet De Maeijer jaarlijks ‘maar’ zo’n twee- tot driehonderd studenten contact opnemen met het Centrum voor Ondernemerschap. “Of dat nu studenten zijn met een concreet ondernemingsidee, met al een eigen onderneming of studenten die simpelweg meer willen leren van het ondernemerschap, iedereen kan bij ons terecht”, licht De Maeijer toe. 

Het centrum begeleidt namelijk allerlei studenten die naast hun studie met ondernemen willen beginnen of al zijn begonnen. “Wij helpen de student bij het uitbouwen van de onderneming of het concretiseren van het idee.” Dat gebeurt onder begeleiding van BD’ers, oftewel business developers: professionals uit het werkveld die studenten helpen hun onderneming meer vorm te geven. 

Product valideren
Studenten zijn daarbij zelf aan zet om het beste uit hun bedrijf te halen en krijgen kritische vragen voorgeschoteld. Bijvoorbeeld: wat voor idee heb je? Welk probleem wil je oplossen? En wie zit er te wachten op jouw business? “Samen met de expert valideren onze studenten of er markt voor hun product is en of het kansrijk is. Want werken aan een idee dat niet gerealiseerd kan worden, is gewoon zonde.” 

Wanneer studenten kiezen voor begeleiding vanuit het CvO kunnen zij ook de studentenondernemersregeling (SOR) aanvragen. De Maeijer: “Met die regeling is het ook voor de opleidingen waar de student vandaan komt duidelijk dat er extra begeleiding is voor het ondernemen naast de studie. En het vergemakkelijkt bijvoorbeeld ook het afstuderen en/of stagelopen binnen je eigen bedrijf.” 

Groeien
Daarnaast zijn er ook studenten die gewoon nieuwsgierig zijn naar ondernemerschap. Die willen weten of het bij hen past en wat het inhoudt. “Die komen bij ons in de minor Ondernemerschap terecht, een periode van twintig weken waarin studenten alles leren over het opzetten en draaiende houden van een eigen bedrijf.” 

Sommige studenten zijn na de minor content met de ervaringen die ze opdoen, anderen starten daadwerkelijk een bedrijf. “Zo heeft gisteren een groep van vijf studenten zich tijdens de minor al ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. Maar of je nu een doorstart maakt of niet, iedere student die hier weggaat, is gegroeid in zijn ondernemendheid en diverse competenties. Iets wat in het bedrijfsleven ontzettend gewaardeerd wordt.” 

Toekomst en succes
Overigens stopt de hulp niet zomaar na het behalen van een diploma. Ook wanneer studenten afgestudeerd zijn, hebben zij nog twee jaar recht op begeleiding. Wel ziet de teamleider dat daar niet vaak gebruik van wordt gemaakt, omdat ondernemers dan al vaak ‘op hun pootjes zijn geland’. “Maar we houden wel altijd contact, al is het maar om te vragen of de onderneming nog bestaat.” 

In sommige gevallen zijn de ondernemingen zelfs groter dan studenten ooit hadden kunnen bedenken. Zoals het wodkabedrijf LOUERS van Willem Louwers, die Technische Bedrijfskunde studeerde en afstudeerde op zijn eigen onderneming. Zijn wodkaflessen gaan inmiddels voor honderd euro per stuk over de toonbank. 

Of Aron Tinga, die met zijn voedzame snacks ondertussen samenwerkt met grote namen in de fitness- en voedingsindustrie. Twee diverse bedrijven die allebei prima binnen het programma van het CvO pasten. “Wij zullen een idee nooit zomaar afkeuren, maar we kijken wel of er een succesvolle business van te maken is.” 

 Maatschappelijke relevantie 
De Maeijer ziet nog wel een andere trend in de huidige lichting studenten. “We hebben best veel commerciële ideeën voorbij zien komen. Maar voor studenten is impact maken inmiddels ook erg belangrijk geworden. Zij willen van betekenis zijn, iets goed doen en een maatschappelijk probleem oplossen. Iets wat perfect past bij ‘Fontys for Society’."

 Zo speelt een aantal huidige studenten van het CvO in op het voorkomen van een plakboel door alle lege statiegeldflessen- en blikjes die die mensen thuis moeten bewaren. Anderen zijn druk bezig met het ontwikkelen van een systeem om voedselverspilling in de horeca tegen te gaan. “Het gave van deze ideeën is dat er interdisciplinair samengewerkt wordt. Het ene teamlid studeert ICT en de ander weer Sportkunde. Ondernemerschap is mogelijk voor iedereen.” 

Ben of ken jij een student met een eigen onderneming en doe je graag je verhaal? Neem dan contact met ons op. Wil je starten met ondernemen of ben je benieuwd naar wat Fontys voor jou en jouw onderneming kan betekenen? Kijk dan op de site van het Centrum voor Ondernemerschap. 

CvO-medewerkers Irene Vriezen en Arjen Korpel hebben er lang aan gewerkt. Afgelopen januari waren ze nog in Paramaribo en enkele maanden daarvoor op Curaçao om de samenwerking met respectievelijk Hogeschool Janssen en University of Curaçao verder uit te werken.

In totaal 45 studenten kunnen deelnemen aan de (social) entrepeneurship minor, 15 van elk land. De studenten beginnen hun minor in Suriname, gaan na zes weken door naar Curaçao en weer zes weken later naar Nederland, voor een afsluitend blok van vier weken. Zo doen zij niet alleen tijdens, maar ook buiten de colleges kostbare ervaringen op in drie verschillende landen. 

De eerste pilot begint in september, de tweede in februari. Zijn die succesvol dan hoopt het Fontysduo de minor uit te breiden naar een bredere doelgroep en vaste voet te geven in het onderwijsprogramma in de drie landen. De colleges zijn financieel gedekt, de studenten betalen wel zelf hun vliegtickets en verblijf. Al is er voor dat laatste zowel in Suriname als op Curaçao al betaalbare accommodatie geregeld.

Subsidie
Dankzij een Erasmus+ subsidie reisden Vriezen en Korpel met nog twee Fontyscollega’s twee jaar geleden al eens naar Suriname om daar een ondernemerschapsprogramma te draaien voor lokale studenten. Dat bleek wederzijds een succes en leidde tot de opzet van deze minor, waarbij het er helemaal om draait dat de studenten vooral ook van elkaar en van elkaars cultuur leren. Wat twee jaar geleden al duidelijk werd: internationale studenten hebben een ander soort begeleiding nodig dan Nederlandse studenten. 

“De culturele verschillen maken dan ook dat de drie groepen straks uit hun eigen comfortzone worden gehaald en zien en voelen dat het overal op de wereld anders is”, meent Korpel. Vriezen vult aan: “Ondernemerschapsonderwijs bestaat niet in Suriname. Ze kennen trouwens ook geen minors. Dus voor hen is het allemaal nieuw. Gezamenlijk met alle partners proberen we dan ook een mooi en gezamenlijk minorprogramma neer te zetten.”

“Wat ons toen en onlangs weer opviel, is dat studenten in Suriname echt alles willen weten, heel graag willen leren. Ze zijn heel gretig en daardoor ook heel snel. Wat studenten hier in zes weken doen, zo bleek ons eerder, doen ze daar in drie weken. Daar hebben ze niet tot alles toegang zoals hier, maar aan de andere kant maakt hen dat creatiever en ondernemender. En waar je hier voor studieopdrachten soms echt moet zoeken naar een goed onderwerp, biedt Suriname juist heel veel kansen voor studentondernemers.”

Cultuur
De studenten gaan dus kennismaken met verschillende denkwijzen en culturen die hen als mens, als student en later als ondernemer meer begrip voor anderen, meer realiteitszin en meer creativiteit moet bezorgen.

“We hebben natuurlijk een gemeenschappelijk verleden”, stelt Vriezen. “Suriname en Curaçao zijn beide voormalige koloniën van Nederland. We spreken dezelfde taal. Maar cultureel zijn we heel verschillend. Daarom start elke minor met een interculturele week, georganiseerd door de studenten van het ontvangende land, waar inkomende studenten leren over de lokale cultuur en het bedrijfsleven daar.”

Hoe groot die cultuurverschillen zijn, werd Vriezen en Korpel tijdens hun bezoeken aan Suriname weer eens duidelijk. “Hier in Nederland kies je vaak een studie of baan voor het geld, of althans: je moet er wel zelf genoeg mee kunnen gaan verdienen. Dat staat in Suriname pas op de derde plaats. Eerst komen het maatschappelijke belang van je keuze en of het al dan niet goed is voor je familie.”

Klimaat
Iets anders: de culturele winst, het verbreden van de horizon en daarmee nieuwe inzichten verwerven, dat lijken overduidelijke pluspunten van deze minor. Maar er zijn qua klimaateffect en financiële draagkracht wel wat vraagtekens te plaatsen. Toch? Vriezen: “Nee, dit is geen klimaatneutrale minor. Op dat punt kan ik heel eerlijk zijn, we hebben geen verweer tegen dat bezwaar.” 

Vriezen en Korpel wijzen erop dat studenten, van Fontys maar ook van elders, sowieso vaak voor stages of minoren naar het buitenland reizen, en dat dit ook een bewezen verrijking is voor hun persoonlijke ontwikkeling. “Het leren samenwerken met mensen uit andere culturen is de belangrijkste professionele opbrengst. Dat leer je niet of minder snel als je enkel in Nederland blijft.”

En dat de minor alleen mogelijk is als jij als student of jouw ouders de benodigde middelen hebben, toch zeker als je niet uit Nederland komt? Vriezen: "Ja, dat klopt. Toch hopen we dat dit bijdraagt aan het verbreden van de welvaart voor de landen in kwestie. Doordat studenten lokaal de kansen gaan benutten, krijg je een soort ‘steen in de vijver’-effect en ontstaan er misschien wel mooie ondernemingen die het land verder helpen."

Korpel: “Natuurlijk hebben we wel gekeken of hiervoor ook beurzen beschikbaar zijn of kunnen komen voor armlastigere studenten. Maar dat is heel lastig. Er is nu bijvoorbeeld de Koninkrijksbeurs, maar omgerekend gaat dat voor Curaçao om maximaal drie studenten per jaar, dus dat schiet ook niet op. En voor Suriname is er zoiets helaas helemaal niet.”

Vriezen: “We zijn er heel erg mee bezig geweest en zouden het graag anders zien, omdat je dit niet exclusief wilt houden. Ook om het veel breder te trekken dan alleen de twee onderwijsinstellingen waar we nu mee samenwerken. Maar de volgorde is dat we eerst de pilots draaien om te kijken of het werkt zoals bedoeld. Daarna komt de rest.”

Een nieuw rietje als je beste vriend dus, die je overal mee naartoe kan nemen. Het is een idee van zes derdejaarsstudenten van de opleiding Ondernemerschap & Retailmanagement in Eindhoven, die aan het begin van dit collegejaar hun eigen bedrijf moesten starten.

Jarmo is een van de studenten die onderdeel uitmaakt van de kersverse ondernemersgroep. Samen met zijn ‘collega’s’ hadden ze tien weken om een idee te pitchen. “We zijn als groep vanuit problemen gaan denken. Wat vinden we allemaal nu echt heel vervelend? Al snel kwamen we uit op de papieren rietjes die je bijvoorbeeld krijgt bij McDonalds en op het terras. En de metalen rietjes die mensen thuis hebben liggen om mee te nemen zijn onhandig omdat je ze niet meteen schoon kunt maken en niet handig in je broekzak kunt stoppen.”

Rietje bij de hand
Daar moet StrawMigo dus een eind aan maken: een uitschuifbaar metalen rietje in een koker, inclusief borsteltje om het ter plekke schoon te maken. “De koker is ongeveer een vinger lang en kun je als een soort sleutelhanger aan je sleutels of je tas hangen. Zo heb je altijd een handig rietje bij de hand.”

De papieren versies op het terras, die naarmate van tijd altijd verslappen, zijn voor Jarmo en zijn medestudenten dan ook verleden tijd. Zelf maakten ze afgelopen weekend nog gebruik van StrawMigo op het terras, maar daar blijft het niet bij. Want ook al zijn er al heel wat duurzame rietjes op de markt, zijn de studenten er volledig van overtuigd dat ze een nieuw en goed product op de markt hebben gebracht. “Dankzij onze bijgeleverde borstel zit je nooit meer met vuiligheid te kijken. En als er wel nog wat vuil achterblijft, heb je daar dankzij onze koker geen last van wanneer je het rietje weer inpakt.”

Inmiddels zijn de eerste rietjes ook al de deur uit. Een bestelling van 150 stuks, die werd gedaan door een bedrijf dat de rietjes als relatiegeschenk inzet. Eén van de voordelen van StrawMigo, aldus Jarmo: “De kokers zijn te personaliseren, waardoor ieder bedrijf haar eigen logo of slogan op ons product kan laten zetten en een eigen kleur kan kiezen.”

‘Goud waard’
Dat gebeurt binnenkort ook bij de Jumbo, waar 500 exemplaren voor zijn besteld met de slogan ‘Je bent goud waard’, op een toepasselijke gouden koker. “Die zijn voor het personeel. Maar daarnaast komt StrawMigo ook in de verkoop bij de supermarkt, om te beginnen bij zes verschillende locaties.”

Naast dat StrawMigo dus bij bedrijven wordt ingezet als relatiegeschenk, zijn de duurzame rietjes straks ook voor de ‘gewone consument’ te koop. “In pakjes van drie of vijf stuks bijvoorbeeld, voor het hele gezin, vrienden of familieleden.”

Duurzaamheid
Om ervoor te zorgen dat iedereen van StrawMigo afweet, heeft Jarmo in de groep de rol van marketingmanager op zich genomen. Hij is nu dan ook volop bezig met het maken van flyers, reclames en het aanschrijven van klanten. Dat lijk zijn vruchten af te werpen, want er zijn inmiddels weer een paar offertes de deur uitgegaan. “Bij iedere klant die we benaderen, sturen we meteen foto’s mee van hoe ons product eruit kan zien met hun logo erop. Dat spreekt aan. Ook merk je dat bedrijven duurzaamheid steeds belangrijker vinden, en een product als StrawMigo past daar goed bij.”

Hoewel de zes studenten veel zelf doen, krijgen ze vanuit hun opleiding bij Fontys ook een docentcoach, een externe coach en een accountant om alles in goede banen te leiden. Echte obstakels is Jarmo dan ook nog niet tegenkomen. “Maar het is wel lastig wanneer een bedrijf na een offerte niet meer reageert, maar door binnen ons team goed samen te werken en erachteraan te gaan, komt het ook altijd wel weer goed.”

Die samenwerking willen Jarmo en zijn medestudenten ook na dit collegejaar doorzetten. “Officieel zit het project er dan op, maar als we merken dat er inderdaad genoeg vraag is vanuit bedrijven en consumenten, willen we graag doorgaan. We hebben een mooi product en zijn er allemaal ontzettend enthousiast over.” [Noëlle van den Berg]

De meeste vragen gaan over de impact van AI en hoe ermee om te gaan. Ontstond de behoefte aan kennis en antwoorden in eerste instantie nog vanuit bezorgdheid, steeds vaker worden ze ingegeven vanuit noodzaak. Want AI waait niet over, we moeten het integreren in ons dagelijkse leven, studie en werk. En dat is geen gemakkelijke opgave, weet Anke Bardie. “De ontwikkelingen gaan zo snel, dat de antwoorden van vandaag morgen alweer achterhaald kunnen zijn. De impact van AI is heel complex, dat gaat niet alleen over techniek, maar ook over juridische, ethische en sociale aspecten.”

Bardie is onderzoeksmanager bij het Kenniscentrum Applied AI for Society en een van de kartrekkers van de Fontys GenAI Community. GenAI staat voor generatieve artificial intelligence en is een vorm van AI waarmee je automatisch teksten, afbeeldingen, audio en andere content kunt genereren. Er zijn steeds meer programma's en onlinetools, zoals ChatGPT, DALL-E, Gemini en Sora, die gebruikmaken van deze vorm van kunstmatige intelligentie.

De Fontys GenAI Community is een groep, bestaande uit medewerkers die zich ieder vanuit hun eigen vakgebied hebben verdiept in AI, en is ontstaan nadat ze samenkwamen om de impact van AI op het onderwijs te onderzoeken. Maar AI raakt elke sector, elk vakgebied, iedere professie. “Door ons te organiseren binnen en buiten Fontys kunnen we antwoorden formuleren op complexe maatschappelijke vraagstukken die door de komst van AI worden opgeworpen.”

Uit heel Nederland
De vragen komen vanuit heel Nederland. Ze komen onder meer uit het mkb, de overheid en het onderwijs. Door middel van kennissessies, workshops en meet-ups wil de GenAI Community mensen bewust maken wat AI is, welke invloed AI heeft en hoe ze er op een verantwoorde manier gebruik van kunnen maken. “Je moet eerst weten wat AI is om te kunnen beslissen hoe je ermee omgaat”, aldus Bardie. “Die bewustwording, daar willen we als onderzoekende hogeronderwijsinstelling een bijdrage aan leveren. “

De impact van AI kan heel groot zijn, beseft Bardie. “AI heeft invloed op iedereen. Het is dan ook belangrijk om jezelf snel te professionaliseren en te verkennen welke rol AI speelt in jouw dagelijks leven of werkpraktijk. Dat besef begint overal door te dringen, te oordelen naar de groeiende vraag naar antwoorden. Naar mijn weten is er niet eerder een ontwikkeling geweest die zo snel zoveel impact heeft gehad op zoveel mensen en sectoren.”

Groot netwerk
De Fontys GenAI Community is nog vrij klein en bestaat alleen uit Fontysexperts en hun netwerk. Volgens Bardie is het de bedoeling dat de community zich gaat uitbreiden met experts buiten Fontys, zodat een groot netwerk ontstaat. “We willen niet alleen kennis gaan delen, maar ook kennis gaan ontwikkelen en onderzoek doen. Samenwerken is belangrijk om snel antwoord te kunnen geven op de voortrazende ontwikkelingen binnen GenAI.”

Fontys voelt zich volgens Bardie als onderwijsinstelling verantwoordelijk om mensen toekomstgericht op te leiden, en daar maakt AI deel van uit. De GenAI Community wil ook andere onderwijsinstellingen hiermee helpen, zodat de doorstroom vanuit het voortgezet onderwijs en het mbo soepel verloopt. Daarnaast wil ze bijdragen aan een toekomstbestendige mkb voor het behoud van een ondernemende regio.

Bardie: “Nu leven er vooral veel vragen en onzekerheden rondom AI. Wat we met onze community vooral willen is GenAI duiden, zodat mensen zich een mening kunnen vormen over hoe ze AI willen integreren binnen hun sector en vakgebied.” [Marieke Verbiesen]

Een jaar geleden kwamen ze toevallig met zijn drieën bij elkaar doordat ze in hetzelfde project belandden. Inmiddels zijn ze een KVK-inschrijving, een podcastserie en een hechte onderlinge vriendschap rijker. Jurre en Cas zijn oud-huisgenoten, maar Anne kende de twee heren nog niet voordat het project begon. “Jurre en Cas wilden sowieso al samenwerken, ik wilde eigenlijk per se alleen werken. Voornamelijk omdat ik niet zo goed ben in teamverband, maar nu zou ik niet zonder ze willen.”

Voor een studieopdracht moest het drietal iets produceren waarmee andere klasgenoten aangezet werden tot kritisch en creatief denken. Alle drie deelden ze een passie voor muziek, waarna al snel Het Lied van je Leven werd geboren. “We ondervonden dat we aan de hand van muziek makkelijker over bepaalde zaken konden praten”, legt Cas uit. “Dat hebben we uitgerold tot een podcast, waarvan volgende week de eerste aflevering online komt.”

Open over emoties
Iedere aflevering staat één gast met één nummer centraal, het lied van zijn of haar leven. “We gaan aan de hand van muziek het gesprek aan over moeilijk bespreekbare onderwerpen, ten behoeve van de mentale gezondheid van jongeren. Praten over muziek kan namelijk ook helpen om open te zijn over je emoties.”

Het podcastconcept werd zo goed ontvangen door medestudenten dat de drie grondleggers besloten om hierop voort te borduren. Het gezamenlijk volgen van een minor, de mogelijkheid van stage lopen binnen het eigen bedrijf; alles wees erop dat de samenwerking tussen Anne, Jurre en Cas zijn vruchten afwierp. Dat werd afgelopen december bekrachtigd met een officiële inschrijving bij de Kamer van Koophandel (KVK) van hun bedrijf Mindmaze.

Studiestress
De studenten brengen inmiddels niet alleen een podcast over Het Lied van je Leven, maar verzorgen ook workshops en livesessies. De eerste livesessie vindt plaats op donderdag 4 april met als thema studiestress. Niet geheel toevallig op het podium bij Fontys Journalistiek. “Zowat elke student heeft met studiestress te maken”, vertelt Anne. “Tijdens de livesessie hebben we twee gastsprekers die hier aan de hand van hun lied alles over vertellen. Daarna is het aan het publiek om vragen te stellen.”

Welke gasten er voorbijkomen in de podcast en tijdens de livesessies is nog een verrassing, maar het drietal verklapt wel dat er wat leuke namen tussen zitten. Wat dat betreft is er plek voor iedereen, weet Jurre. “Want hoe groot of klein je verhaal ook is, ieders verhaal is welkom en de moeite waard.” [Noëlle van den Berg]

Gert Poppe steekt meteen van wal hoe het symposium, dat georganiseerd is door het Centrum voor Ondernemerschap, tot stand is gekomen. Poppe maakte vorig jaar de overstap van Digital Business Concepts naar het CvO. Een collega deed dat precies andersom.  “We hebben toen contact gehad om alvast wat van elkaar te leren en dingen mee te nemen naar onze nieuwe baan. Dat was buitengewoon nuttig en is ook de insteek van deze bijeenkomst. Op een hele hoop plekken binnen Fontys zijn we namelijk bezig met ondernemerschap, en dat gaat nóg beter worden wanneer we iedereen bij elkaar krijgen.”

Dat is ook waar Fontys voor staat, aldus bestuurder Arian Steenbruggen. “Fontys for Society betekent impact maken op de samenleving en innovatiekracht stimuleren. Grote ambities waarin ondernemerschapsvaardigheden onmisbaar zijn. Het gaat niet alleen om ondernemer willen worden, maar ook ondernemend willen zijn. Daar is lef, creativiteit, innovatie en samenwerking voor nodig. Ondernemerschap is een grote vereiste als we stappen willen maken in duurzaamheid, circulariteit of bijvoorbeeld het lerarentekort.”

Talentgericht, onderzoekend en ondernemend
Het Centrum voor Ondernemerschap zet dan ook alles op alles om docenten en studenten deze vaardigheden bij te brengen en uit te bouwen. “Niet alleen goed voor de samenleving, economie en arbeidsmarkt, maar ook voor de jongeren die zich een leven lang mogen blijven ontwikkelen. We willen talentgericht en onderzoekend onderwijs, maar daar voegen we ondernemend ook graag aan toe”, vervolgt Steenbruggen.

Om dat in goede banen te leiden is het vandaag de beurt aan de docenten, die als een spin in het web bijdragen aan ondernemend onderwijs en openstaan om te leren van elkaar. Thomas Lans, voorzitter Nederlands Lectoren Platform Ondernemerschap en lector Kansrijk Ondernemen drukt de aanwezigen op het hart dat sociale doelen steeds belangrijker worden bij ondernemers. “Entrepreneurship for the public good neemt de afgelopen tien jaar enorm snel toe. Maar de kennis om dat goede verhaal naar het onderwijs te vertalen, is dun gezaaid. Daar hebben we allemaal nog echt wat in te betekenen. Het is aan ons om op zichzelf staande pijlers zoals sustainability, entrepreneurship en onderwijs in één allesomvattende kern te combineren.”

Tekst gaat verder onder de foto.

Om de docenten daar verschillende handvatten en inzichten over te geven, lichten vier docenten hun Best Practices toe. Zoals Christo Stander van de Startup Factory, waarin studenten ideeën naar echte bedrijven realiseren terwijl ze de band met het werkveld versterken. Of Thom van Os, die zijn studenten bij Pulsed uitdaagt tijdens een heuse ‘Hellweek’, waarin studenten uitgedaagd worden om tot de beste versie van zichzelf te komen. Van Os zijn boodschap daarbij: “We geven allemaal les in ondernemerschap, maar onder die ondernemer zit een mens. Daarom moeten we onze studenten vragen wat ze écht willen leren. Als ondernemer ben je vaak op jezelf aangewezen. Focus daarom niet alleen op skills, maar ook op de mens zelf.”

Versnelling, betrokkenheid en drive
Volgens Irene Vriezen en Inge van Doornmalen van Digital Business Concepts zijn ondernemers niet altijd alleen. In februari starten zij met ChatGPT en andere AI-tools in het ondernemend onderwijs om bijvoorbeeld te brainstormen over projecten, problemen en value propositions te onderzoeken of het voorbereiden van klanteninterviews. Alles om het startuptraject te versnellen.

Volgens Gert Poppe is het duidelijk. De horizon van studentondernemers moet verbreed en verdiept worden, waar bovengenoemde voorbeelden zeker bij kunnen helpen. “Daarnaast moeten we ideeën beoordelen op wenselijkheid, haalbaarheid, levensvatbaarheid en creativiteit, zodat we samen met onze studenten van idee naar context kunnen werken. Geef die context aan het begin van het onderwijstraject mee en laat je studenten een doelgroep kiezen waar ze enthousiast over zijn. Dat geeft de nodige betrokkenheid en drive, wat voor hen van essentieel belang is.” [Noëlle van den Berg]

Tijdens de minor Dance Industry leren deelnemers hoe ze een dance-organisatie kunnen vertegenwoordigen en hoe ze werken binnen de bedrijfsidentiteit van de dancecultuur. Dat doen ze met verschillende projecten, waar het organiseren van een evenement tijdens ADE er één van is. Mark van Bergen is daar als minorcoördinator en -docent bij betrokken.

“We zijn sinds een jaar of zeven educatiepartner van ADE en tijdens de minor krijgen we de kans om studenten daar werkervaring op te laten doen”, legt Van Bergen uit. “Voorheen deden we dat met allerlei kleine onderdelen die geïntegreerd zaten in het ADE-programma, maar sinds vorig jaar hebben we een door onszelf georganiseerde dag in een prachtige locatie in het centrum van Amsterdam.”

Netwerken 
ADE bestaat uit een dag- en een nachtprogramma en wordt op honderden verschillende locaties in Amsterdam gevierd. Er zijn technofeestjes, houseparties en netwerkborrels. Het evenement van de studenten van de minor Dance Industry is een conferentie en vindt plaats bij Lynk & Co, een Chinees-Zweeds hybride automerk met een zogenoemde flagship club aan het Rokin.

“Onze studenten hebben onderzoek gedaan naar trends en ontwikkelingen die nu spelen in de branche en hebben die vertaald in een programma met panels en workshops”, vervolgt Van Bergen. “Ze doen allemaal hun eigen ding; de één richt zich op het marketinggedeelte, de ander leidt de boel.” [Tekst gaat verder onder de foto]

Eén van die studenten is Adriënne van Os. Ze studeert in Haarlem en komt speciaal voor deze minor drie keer per week naar Tilburg. “We hoeven gelukkig maar drie dagen per week naar school. En bovendien duurt de minor maar een half jaar, dus dat is te overzien. Het is tijdelijk.”

Adriënne vertelt dat het programma tijdens ADE bestaat uit panels, workshops, gastsprekers en een mode-expositie. “Tijdens de eerste weken van de minor hebben we onderzoek gedaan naar trends en ontwikkelingen binnen de dance-industrie. Daar zijn zes onderwerpen uitgekomen waar we ons tijdens het ADE-evenement op focussen.”

Fred Again 
Een van de topics is een mode-expositie die gaat over hoe mensen zich kleden bij bepaalde muziekstijlen. Een ander onderwerp is gericht op do’s and dont’s backstage. Weer een ander thema focust zich op fan communities. “Daarvoor komt iemand langs die in contact staat met Fred Again, een dj die momenteel heel populair is. Hij gaat vertellen over hoe het er in een fan community aan toe gaat. Over hoe je een relatie kunt opbouwen met een fanbase.”

Jeroen de Hoon, een andere minorstudent, legt uit dat het evenement geen gewoon feestje is. Denk eerder aan een netwerkborrel, zegt hij. “Veel mensen denken dat ADE één groot festival is. Ik dacht dat zelf ook, maar eigenlijk is het veel meer dan dat. Sterker nog, ADE is ooit begonnen met een beurs. De professionele kant is veel groter dan de festivalkant. Wij richten ons op het professionele vlak. Een programma met achteraf een netwerkborrel.” [Karen Luiken]

In Dragon’s Den krijgen beginnende ondernemers die op zoek zijn naar investeerders, de kans om hun bedrijf te pitchen aan vijf succesvolle zakenmensen. Levi en Calvin kregen die gelegenheid ook. “We zijn door het programma benaderd met de vraag of we mee wilden doen”, vertelt Levi, die net als Calvin de opleiding Ondernemerschap en Retail Management volgt. Ze bedachten Trayner toen ze twee jaar geleden samen in het OndernemersLAB van Fontys zaten.

Uit de hand gelopen
“Daar hebben we ja tegen gezegd. Ons dienblad, Trayner genaamd, is een uit de hand gelopen studentenproject. Het is onze side hussle. We hadden nog maar 2.500 euro aan omzet binnen en hadden een investering nodig om verder in productie te kunnen gaan. Met onze deelname aan Dragon’s Den kregen we die kans.”

Levi en Calvin hoopten op een investering van 150.000 euro voor een aandeel in het bedrijf van 20 procent. Dat is niet gelukt. “Maar we hebben wel andere biedingen gekregen”, vertelt Levi. “Manon van Essen, die een investeringsmaatschappij heeft met de voormalige CEO van Sligro en zelf bekend werd door de bloemkoolpizza’s die ze uiteindelijk aan Dr. Oetker verkocht, bood 45 procent voor 150.000 euro.” 

Het andere bod kwam van Elske Doets, succesvol in de zakenwereld dankzij haar reisbureau Doets Reizen. Ze wilde 40 procent van het bedrijf voor 150.000 euro. Een beter bod dan het eerdere bod, maar toch kozen de studenten voor een samenwerking met Manon van Essen. “Zij werkt samen met de voormalige CEO van Sligro. En laten wij nou net hopen op Sligro als afnemer voor Trayner. Eén en één was twee.”

Deal sluiten
De Fontysstudenten gingen in gesprek met Van Essen en kwamen uiteindelijk samen uit op een deal van 150.000 euro voor 42,5 procent. “Dat is best een groot percentage, maar de investering hebben we nodig om verder te kunnen met ons bedrijf. Dan maar een wat groter aandeel kwijt.” 

De deal is mondeling rond, maar op papier nog niet. Eerst moet er nog onderzoek worden gedaan naar Trayner. Pas als dat goed uitpakt, gaan de gesprekken verder. “Ze kunnen hun handen er nog vanaf trekken. Als het allemaal lukt, is dat natuurlijk leuk. Maar anders hebben we daar ook vrede mee.” [Karen Luiken]

De prijs is gewonnen bij Wodka Masters, een wedstrijd die ieder jaar georganiseerd wordt door The Spirits Business, het grootste drankenplatform van de wereld. Louwers deed voor het eerst mee en schoot meteen raak. Tijdens een blind tasting, waarbij wodka blind wordt geproefd door een panel van experts, kwam zijn drankje als beste uit de test. Louwers won de Masters Medaille, de hoogste onderscheiding in de wedstrijd.

De eerste plannen van de wodka werden ontwikkeld toen Louwers in zijn derde jaar van de opleiding Technische Bedrijfskunde de minor Ondernemerschap volgde. Daar kwam het product in de kinderschoenen te staan, pas later kreeg het meer vorm. “In mijn vierde jaar studeerde ik af binnen mijn eigen bedrijf en daarna heeft het nog twee à drie jaar geduurd voordat het product van concept naar realiteit ging. In 2021 hebben we de wodka gelanceerd”, zegt Louwers.

Status
In een eerder interview met Bron vertelde Louwers al dat hij alle andere flessen wodka veel op elkaar vond lijken en dat hij daardoor op zijn idee kwam. “Qua uiterlijk, maar ook qua smaak lijken andere wodka’s op elkaar. Als je er tien proeft, is het lastig om bepaalde merken eruit te halen. Bovendien zie je tegenwoordig steeds vaker dat mensen een fles wodka kopen om zich te onderscheiden of status over te brengen. Met dat idee ben ik aan de slag gegaan.” 

LOUERS staat voornamelijk bekend om zijn design: de fles is zilver van kleur, heeft een lampje en is voorzien van spikes. Op dat vlak wist Louwers al dat hij succes boekte. Maar nou heeft hij dus ook erkenning gekregen voor de kwaliteit van zijn drank. “We wisten dat het design van de fles er goed uitzag. Daar kregen we immers veel positieve reacties over. Maar we wilden ook erkenning krijgen voor de kwaliteit van de drank die ín de fles zit. Dat is nu gelukt.”

Wereld veroveren
LOUERS is momenteel in 38 landen verkrijgbaar, maar Louwers hoopt dat meer landen zich in de komende jaren bij dat lijstje aansluiten. “We willen onze voetdruk in Europa verder uitbreiden, ik denk namelijk dat daar veel te halen valt. Maar we willen ook uitbreiden naar de markt in Azië en Amerika. We proberen nu stapje voor stapje de juiste partijen te vinden. Je kunt niet meteen de hele wereld veroveren.” [Karen Luiken]

Als er iets is waar iedereen in de samenleving een mening over heeft dan is het sport. Een fantastisch gegeven volgens Steven Vos, lector Move to Be bij Fontys Sporthogeschool Eindhoven. “Maar dat maakt het ook meteen heel lastig. Neem bijvoorbeeld de definitie van sport. De enige juiste is: sport is datgene wat mensen aan het doen zijn. Dus als ik zeg dat ik ook nu aan het sporten ben, is het sport. Hoe hadden darts en het uit laten vliegen van duiven anders ooit sporten kunnen worden?”

Nederland is best goed in veel sporten, zoals Formule 1 of wederom het darten. Maar of bij dat laatste nu echt gezweet wordt van de inspanning, is in twijfel te trekken. “Volgens mij wordt er vooral veel gedronken en uitgezweet”, gaat Vos verder.

Top- en recreatiesport
Om sport deze avond van meerdere kanten te belichten, maakt de lector een onderscheid tussen topsport en recreatiesport. “Topsport kun je zien als sport waar je veel geld mee kunt verdienen, of wat je op hoog (internationaal) niveau doet. Want echt niet iedereen krijgt bergen met goud. Daarnaast heb je het magische begrip breedtesport: actief aan sport doen omdat je het leuk vindt, of omdat je beter wilt worden.”

Een soort participatie versus competitie. Eén ding is zeker: je sport als doel, om bezig te zijn of te winnen. Zo is sport volgens Vos ooit ontstaan. “Maar voor de overheid is het vooral een middel om iets aan de gezondheid of aan eenzaamheid te doen, of om de economie te inspireren. Dat is een hele interessante tweedeling.”

Reis door de tijd
Want hoewel sport nooit van de overheid is geweest, bepalen gemeente toch vaak de regie als het gaat om subsidieregelingen, veldonderhoud en sportcomplexen. “Sport is goed voor de leefstijl, heeft effect op het sociale welzijn en er gaat geld in om. Die drie pijlers staan vanavond centraal.”

Voor Marc van der Linden, coördinator van de Johan Cruyff Academy en docent sportmarketing voor de opleiding Commerciële economie, SPECO sportmarketing in Tilburg, meteen een goede reden om het publiek mee te nemen in de historie van sportmarketing. Aan de hand van verschillende voorbeelden, neem de voetbalplaatjes in sigarettenpakjes in 1870 en de eerste reclame van Coca Cola op de Olympische Spelen van 1928, krijgt het publiek een beter beeld van hoe de contracten van deze tijd in elkaar steken. 

“Zo kreeg bowler Don Carter in 1964 het eerste ‘grote’ sponsorcontract van 1 miljoen dollar, terwijl er nu honderden miljoenen uitgegeven worden. Denk bijvoorbeeld aan het contract van Neymar bij FC Barcelona. De afkoopsom van 222 miljoen euro werd netjes – via via – betaald door een Emir uit Qatar die heel toevallig ook Paris Saint Germain in zijn bezit had, de club waar Neymar naar verhuisde." [Tekst gaat verder onder de foto]

Heeft de commercie de sport dan ook in een houdgreep of niet? In het publiek zijn de stemmen verdeeld. Want ja, de bedragen die voetballers verdienen gaan nergens meer over en je kunt op basis van begrotingen al uittekenen wie de finalisten van de Champions League worden. Maar het aantal mensen dat sport is vele malen groter dan de kleine groep die daar commercieel aan verdient. “Als die commercie wegvalt, blijven mensen toch sporten”, klinkt het uit de zaal. Van allebei de kanten is iets te zeggen, vindt ook Van der Linden. “De commercie houdt de sport niet zozeer in de houdgreep, maar wel ons als passieve sportliefhebber.”

Toch kent de commerciële kant ook nadelen voor de sportwereld zelf. Zo heeft de KNVB al een aantal lastige situaties gekend, aldus de coördinator en docent. “In de sport gaat het vaak om eigenbelang, maar de sport zelf moet daar eigenlijk niet bij betrokken worden.”

Politiek op het hoogste niveau
Steven Vos sluit zich daar volledig bij aan. “Sport is een politiek spel en topsport is politiek op het hoogste niveau. Daarbij is het gezondheidsideaal een uithangbord geworden, terwijl topsport in de basis alleen al ongezond is. Denk maar eens aan de diëten en trainingsschema’s waar bijvoorbeeld Jutta Leerdam zich aan moet houden.”

“En nee, het is niet al goud dat blinkt in de sportwereld”, vult Van der Linden aan. “Want de aandacht die sporters krijgen geeft ze ook bepaalde druk. Want ook al lijkt het op sociale media allemaal fantastisch, ook Leerdam heeft toegegeven dat ze door de druk een eetprobleem ontwikkelde. Dat is ook belangrijk voor al die jonge volgers om te realiseren. Je ziet alleen maar de perfecte plaatjes maar we kunnen niets op social media controleren en reguleren, terwijl we ook de werkelijke waarheid moeten laten zien. Wat dat betreft moeten we ons afvragen: is sport wel zo gezond?” 

Ja, besluiten de twee. “Sport is goed voor de samenleving, maar de vraag is wel wat jouw belang erbij is. Blijf daarom kritisch, houd het leuk en maak vooral geen ruzie. En leer iets van alle sport-influencers, want daar leert ook onze jongere generatie van.” [Noëlle van den Berg]

“Dames, ervaren jullie ook altijd zo’n moeite met het omdoen van armbanden?”, start Jop Versteijnen zijn twee minuten durende pitch over zijn startup Siermaatje. “Niet getreurd, want Siermaatje biedt de oplossing.” En die blijkt hard nodig, want ongeveer 83 procent van de mensen die armbanden draagt acht het onmogelijk om deze zelf om te doen. “79 procent van ons vraagt hulp aan anderen, maar daar zit eigenlijk niemand op te wachten.”

Om die hulpvraag in de ban te doen bedacht Jop samen met vijf andere studenten Siermaatje, een hulpstuk om zelfstandig armbanden om te doen. Je maakt een ringetje vast aan het verlengstuk, wikkelt dit om je pols en maakt vervolgens binnen een handomdraai je armband vast. “Dat is niet alleen voor ons fijn omdat we niet meer hoeven te helpen, maar er zijn ook nog eens 32 miljoen alleenstaanden die niet eens iemand hebben om hulp aan te vragen. Dat probleem lossen wij op. Oftewel: Siermaat is jouw nieuwe steun en toeverlaat.”

Handen in de lucht
De jury, bestaande uit drie mannen uit het bedrijfsleven, vraagt zich af of er dames zijn die dit probleem herkennen. Een snelle vraag aan het publiek levert al snel een duidelijk antwoord op: het merendeel van de vrouwen heeft inderdaad de strijd met een armband ondervonden. Ook een paar mannen steken hun hand op.

Naast Siermaatje doet ook BB Interieur Design een pitch, een start-up die kantoorruimtes op een duurzame en gezonde manier omtovert tot fijne plekken. En wat dacht je van Limebro’s? Twee broers die na een vakantie in Italië verliefd werden op Limoncello, gingen aan de slag met hun eigen receptuur en verkopen inmiddels 300 flessen per week.

Omgekeerde Tikkie
Ook de app Reeply, een nieuw platform waarop studenten makkelijker kunnen solliciteren op vacatures, en Domate, een soort omgekeerde Tikkie, verschijnen op het podium. Eén voor één mooie studentenondernemingen, maar toch gaat Siermaatje er met de winst vandoor.

Naast de prijs voor beste startup is er ook een prijs voor de Meest Duurzame Fontys Startup van het jaar. Die gaat naar Kayli Verbeek. Zij slaat met haar bedrijf Zardie een nieuwe slag in de modewereld, door kleding te maken van duurzame materialen zoals ananasbladeren en de bast van kurk.

Hard werken loont
Beide winnaars mogen naast de befaamde titel een geldprijs van 1.500 euro mee naar huis nemen. Voor Jop komt de prijs als een ongelooflijke verrassing. “Alle ondernemingen die vandaag aan bod kwamen hebben mooie initiatieven en producten. Maar toch vind ik dat Siermaatje deze prijs echt verdient, we hebben hier met z’n zessen keihard aan gewerkt.”

Kayli is eveneens zo blij met haar prijs. “Ik had niet verwacht dat ik de prijs zou winnen, hoewel ik iedere stap in mijn bedrijf maak in het kader van verduurzaming. Wat ik met die 1.500 euro ga doen? Andere materialen aanschaffen die ik in plaats van de huidige vervuilende stoffen kan gebruiken. Maar we gaan nu eerst de winst vieren.” [Noëlle van den Berg]

Fleur Willems is een van de drie oud-studenten die aan het roer stond bij de ontwikkeling van het boek. “Het derde jaar van onze opleiding staat in het teken van het opzetten van een onderneming. Een soort van project, waarbij je geacht wordt een product te ontwerpen, investeerders te zoeken, te produceren én te verkopen.”

Dat bleek echter makkelijker gezegd dan gedaan. Het groepje van Fleur, dat in totaal uit vijf studenten bestond, had nogal moeite met het verzinnen van een product. Verschillende ideeën passeerden de revue, maar niets bleek echt aan te slaan. Totdat de groep in gesprek raakte over gedeelde interesses. “Daaruit bleek dat we allemaal raakvlakken hadden met zorg en dementie. Toen is het balletje snel gaan rollen.”

Eureka-momentje
Fleur noemt het zelf een eureka-momentje toen de groep met het idee van het muziekboek op de proppen kwam. “Maar toen begon het echte werk pas. Van de inhoud en het ontwerp, tot aan het regelen van de muziekrechten: we moesten alles zelf uitzoeken.”

Dat ging niet heel gemakkelijk. Vanuit Fontys wordt een maximaal bedrag ingesteld dat de studenten mogen gebruiken. Daar zat de groep van Fleur flink overheen. “Toen hebben we het jaar gebruikt voor onderzoek bij zorginstellingen, ontwerp en het peilen van interesse op de markt.”  [Tekst gaat verder onder de foto]

Hoewel het project na het derde studiejaar officieel was afgelopen, ging Fleur samen met twee andere studiegenoten toch door met het muziekboek. “Dat doen we onder de bedrijfsnaam Emjoy, dat staat voor Enjoy Memories, iets wat voor mensen met dementie erg belangrijk is. Dat blijkt ook uit wetenschappelijk onderzoek. “Muziek blijft ons het langst bij en kan herinneringen oproepen. Hoe ons boek daar aan kan bijdragen?”

Puur geluk
Dat gebeurt onder meer met de nummers ‘Tulpen uit Amsterdam’ en ‘Een glimlach van een kind’. Het boek, dat sinds drie maanden te koop is, is van stevig karton, bevat meer dan genoeg plaatjes en heeft voor ieder lied een knopje, waar je op kunt drukken om de muziek af te spelen. “We zien mensen met dementie meedeinen, neuriën of zelfs zingen met ons boek. We creëren hiermee pure geluksmomentjes. Niet alleen voor de mensen met dementie zelf, maar ook voor familieleden.”

Hoewel Fleur en haar collega’s ontzettend blij zijn met de resultaten die het boek teweegbrengt, blijven ze niet stilstaan. Er wordt druk gewerkt aan nieuwe producten, waaronder nieuwe versies van het muziekboek. “Iedereen heeft vroeg of laat in zijn of haar leven te maken met dementie. Dat wij die periode wat draagbaarder kunnen maken voor alle betrokkenen is ontzettend waardevol.”

Blij van wat je doet
Fleur deelt graag nog een tip met andere studenten die graag willen ondernemen, maar niet zeker weten of het iets voor hun is. “Er zitten risico’s aan ondernemen, maar die risico’s zijn er altijd. Elke keer wanneer ik met mijn collega’s of met anderen over Emjoy praat, word ik onwijs enthousiast en ben ik blij met het werk dat ik doe. En als je blij wordt van iets wat je doet, moet je het vooral doen.” [Noëlle van den Berg]

Tobias Eibl, Luisa Grabbert en Annika Bauer zitten inmiddels in het vierde semester van het tweede jaar van hun studie International Business. Een paar maanden geleden werd bij hun opleiding de module Start-Up Factory ingeleid, waarbij ze uit vier verschillende projecten kozen voor Social Enterprise. Bij dat project is het de bedoeling om een organisatie die afhankelijk is van donaties, financieel onafhankelijker te maken. 

“We kwamen erachter dat we met bedrijven uit Tanzania en Kenia zouden werken en dat we de mogelijkheid zouden hebben om de theorie in praktijk te brengen door naar een van deze landen af te reizen”, vertelt Luisa. “Toen we de vraag kregen wie naar Tanzania wilde, hoefden we geen twee keer na te denken. We waren er alle drie van overtuigd dat we ter plaatse betere indrukken zouden krijgen en ons project zo beter zouden kunnen benaderen.” [Tekst gaat verder onder de foto]

Mwanza
Tickets werden geboekt, verblijven werden geregeld en afspraken werden gemaakt. Drie weken geleden stapte het drietal op het vliegtuig. Op naar Tanzania. Op naar de niet-gouvernementele organisatie Upendo Daima, die actief is in Mwanza en straatkinderen een beter leven geeft. Met als doel: ervoor zorgen dat Upendo Daima, die afhankelijk is van donaties, een stabiele en regelmatige bron van inkomsten op kan bouwen.

Hoe? Tobias legt uit: “In Nederland hadden we een concept bedacht op basis van de informatie die we hadden gekregen. We wilden een netwerk opzetten waarbij kinderen met verschillende bedrijven in contact zouden komen. We wilden ze aan het werk zetten zodat ze geld konden verdienen. Maar eenmaal in Tanzania bleken de kinderen veel te jong.”

En dus werden alle ideeën omgegooid. “Je gaat naar Tanzania met een plan”, legt Annika uit. “Je weet welke interviews je wilt houden, wie je wilt spreken. Maar als je daar bent, realiseer je je dat de plannen geen zin hebben. Het zijn echte mensen waar je mee te maken hebt, geen nummertjes. Ze hebben ons uitgenodigd in hun huis, voor ons gekookt. We zijn anders naar dingen gaan kijken en hebben veel meer motivatie gekregen.” [Tekst gaat verder onder de foto]

De studenten hebben met eigen ogen kunnen zien hoe erbarmelijk de situatie in Mwanza is. Kinderen slapen op straat, vaak op een plastic zak die dient als matras. “Het gevoel is moeilijk te omschrijven, maar we kregen er heel veel energie van. Het was niet meer zomaar een project voor school waar je voor wilt slagen. Het werd veel meer dan dat.” 

Twee doelen
Luisa vult Annika aan door te vertellen dat ze inmiddels twee doelen hebben opgesteld. Een doel voor de korte termijn en een voor de lange. “Op korte termijn willen we bewustwording creëren door middel van marketing. Op lange termijn willen we Upendo Daima financieel onafhankelijker maken door een bedrijf op te bouwen dat met onze hulp gerund kan worden. We willen zorgen voor een beter leven voor de kinderen in Mwanza door hen een dak boven het hoofd te bieden, voedsel, kleding, onderwijs en mentale ondersteuning.”

De komende maanden gaan de uit Duitsland afkomstige studenten hun plannen in Nederland verder uitwerken. Later willen ze terug naar Tanzania. Voor het project, maar ook zeker voor de mensen die ze daar ontmoet hebben. “Ze hebben een hele ceremonie georganiseerd om ons uit te zwaaien”, vertelt Tobias. “Ze deden een traditionele dans, buren kwamen langs, ze hebben gekookt. Ze hebben zelfs een certificaat van waardering voor ons gemaakt. Het was zowel voor hen als voor ons een enorme cultuuruitwisseling.” [Karen Luiken]

Onder de noemer EIT HEI wordt in het totaal 31,2 miljoen euro uitgetrokken voor het helpen van instellingen bij het opstellen van actieplannen om hun ondernemerschap en innovatie te stimuleren.  

Een deel van dat bedrag gaat naar Fontys en dat heeft de school te danken aan een gezamenlijke inspanning van een Fontys projectteam, bestaande uit Yvonne Kirkels van het lectoraat Industrial Engineering and Entrepreneurship, Jacques Zwaga en Victor van der Linden van het Fontys Centrum voor Ondernemerschap.  

Het project sluit naadloos aan bij de expertise van twee Fontys-onderdelen. Kirkels participeert en organiseert het ondernemerschapsprogramma Panther; een samenwerking tussen Flanders Business school, Universiteit Twente, Open Universiteit en KU Leuven. “Het programma is gericht op het stimuleren van ondernemerschap en innovatie in het mkb", vertelt Kirkels.

Op het vlak van ondernemerschapsonderwijs en het ontwikkelen van een ondernemende houding beoogt het project de Europese uitrol van het Entrepreneurship Competence Framework, kortweg ‘Entrecomp’. Het Centrum voor Ondernemerschap van Fontys heeft hierin afgelopen jaren een grote expertise opgebouwd. “Ik durf te stellen dat wij hierin als Fontys in Europa vooroplopen”, zegt Van der Linden. 
 
Ecosysteem in Europees verband
Toen Kirkels het HEI-initiatief voorbij zag komen, wilde ze daar meteen iets mee doen. Maar omdat het project op veel meer terreinen betrekking heeft dan alleen dat van haar - het Panther programma - ging Kirkels op zoek naar partners. En zo kwam ze uit bij Victor van der Linden, manager van het Centrum van Ondernemerschap (CvO).

“Het project past precies bij wat het CvO kan en doet”, legt Van der Linden uit. “Het gaat namelijk om een innovatie stimulerende, ondernemende houding. Onze rol hierin is gericht op hoe andere scholen omgaan met ondernemerschapsonderwijs. Wat kunnen we van elkaar leren en hoe kunnen we het ondernemend denken van de Europese student verbeteren zodat we als werelddeel innovatief blijven.”  

Internationaal 
Voor het HEI-EIT project wordt samengewerkt met universiteiten uit allerlei verschillende landen. Griekenland, Polen, Spanje, Italië, België, Kosovo. “En er wordt ook gekeken of we een extra actie kunnen uitzetten naar Oekraïne, om een boost te geven aan de herontwikkeling van het land”, zegt Van der Linden. “We zijn enorm trots dat we namens Fontys dit omvangrijke Europese project op basis van onze expertise hebben binnengehaald."

Het project zit nu nog in een opstartfase, maar binnen het komende anderhalf jaar hopen Kirkels en Van der Linden de eerste resultaten te kunnen zien. Van der Linden: “We willen een fantastisch programma neerzetten waarmee we bij onze deelnemers, Europa-breed, een ondernemende mindset kunnen ontwikkelen. Als we ze een boost kunnen geven op het gebied van onderwijs, training en innovatie, hebben wij ons doel bereikt.” 

Toegepast onderzoek
Voor het deel van Kirkels is het ook belangrijk dat er met de HEI-gelden toegepast onderzoek wordt gestimuleerd. “Wat voor mij de uitkomst zou zijn, is dat ik samen met bedrijven, onderzoekers en docenten een infrastructuur kan creëren die interessant is voor ieders doeleinden. Wij als Fontys kunnen veel proactiever worden in het aandragen van vraagstukken waar bedrijven op het gebied van ondernemen iets mee kunnen doen, en waar studenten aan deel kunnen nemen.”  

Het multidisciplinaire van Fontys kan daarbij een kracht zijn, denkt Van der Linden. “Vaak ontstaat innovatie vanuit een combinatie van ontwikkelingen of technologieën die eerder niet gecombineerd zijn. Het multidisciplinaire is daarbij een belangrijke stimulans, en dat is precies wat Fontys heeft. We hebben alle smaken in huis en kunnen in feite alle combinaties maken qua disciplines. Er zijn veel inspirerende samenwerkingen waarbij innovatie binnen en buiten Fontys gestimuleerd kan worden.”  [Karen Luiken]