Gehuld in rode hesjes en stuk voor stuk voorzien van een prikstok en afvalzak liep de groep, bestaande uit zo’n twintig mensen, door verschillende straten van Eindhoven. De activiteit was een samenwerking tussen stichting Troep Troopers en vier Communicatie-studenten. Onder hen ook Sven Liebregts. “We hebben dit opgezet omdat internationale studenten, maar ook studenten in het algemeen, soms wat moeite hebben om nieuwe verbindingen te leggen”, vertelt hij.

De hoop was om vooral internationale studenten bij de activiteit te betrekken, maar daarvan was er woensdag slechts eentje aanwezig. Daarnaast liepen er, los van Sven en de drie overige organisatoren, ook nog vijf andere studenten en een aantal vrijwilligers mee. Anton Damen is er daar één van. Hij is dé plandelman van Nederland en zelfs de uitvinder van het woord plandelen, een combinatie van de woorden plastic en wandelen. “Als je aan mensen vraagt of ze mee zwerfafval willen rapen, dan worden ze daar niet enthousiast van”, legt Anton uit. “Terwijl plandelen juist heel gezellig klinkt.” 

Grootste vervuilers
Al het afval dat door de groep van de straat gehaald werd, was plastic of bevatte plastic. En ja, daar horen ook sigarettenpeuken bij. "De allergrootste vervuilers die er zijn", aldus Anton. “Pak je een sigarettenfilter waar het papiertje vanaf is, dan hou je alleen maar plastic over. Celluloseacetaat om precies te zijn. Weegt nog geen 0,5 gram, maar het verontreinigt maar liefst 1.000 liter water.” [Tekst gaat verder onder de foto]

Hoeveel afval er woensdag precies is opgeraapt, weten de deelnemers niet. Maar dat doet er eigenlijk ook helemaal niet toe. Sven: “Ons doel ligt niet op de hoeveelheid afval die we vandaag ophalen, maar meer op het maken van verbinding. En dat er niet zoveel studenten aanwezig zijn – wat overigens komt door de slechte timing vanwege de tentamenweek – maakt ook niet uit." 

“Ons doel is geslaagd”, besluit hij. "We zijn nog steeds met een mooie groep mensen, we maken de straten schoon en bovendien hebben we genoeg beeldmateriaal om video’s van te maken zodat we mensen na afloop nog kunnen enthousiasmeren. Tja, we zijn ten slotte van de opleiding Communicatie.” 

De schuldigen
Plandelman Anton kan niet anders dan dat beamen. “Als mensen je niet bezig zien, is het niet gebeurd. Dan kun je nog 100 kilo afval ophalen, het maakt geen impact. Veel belangrijker is dat mensen ons bezig zien, en dan vooral de studenten. Zij worden vaak gezien als de veroorzakers van het afval op straat, ook al zijn zij echt niet de enigen die dingen laten slingeren. Het is mooi dat mensen nu een keertje niet mopperen op studenten, maar juist zien dat ze goed bezig zijn.” 

Ook Gina Makken is blij met wat er is neergezet. Zij is de oprichter en voorzitter van stichting Troep Troopers en begon, zo vertelt ze, vijf jaar geleden met één buurt en drie mensen. "Inmiddels zijn we uitgegroeid in 24 zelfstandige groepen met 180 vrijwilligers. We hebben een megasprong gemaakt. En ja, natuurlijk is het hartstikke mooi dat we met dit soort initiatieven ook jongeren kunnen aansporen om aan te haken.”  

Waar normaal gesproken jazzbandjes het publiek vermaken, was het gisteren de beurt aan journalisten om op het muziekpodium van Paradox hun licht te laten schijnen over de kansen en bedreigingen van de regionale journalistiek. De presentatie was in handen van Ruben Bastiaanse, docent aan FHJ.

Fontys-alumni
Drie Fontys-alumni, Astrid Kersseboom (NOS), Bram Vermeulen (VPRO) en Sinan Can (BNNVARA), gingen met het publiek in discussie over de waarde van lokale journalistiek. Over een ding waren de drie het eens: de lokale journalistiek staat onder grote druk. Zowel in Nederland als in het buitenland.

Volgens Vermeulen is er al langer sprake van ontlezing. Mensen lezen minder en nieuws wordt vooral digitaal gebracht. Kranten verdwijnen daardoor op grote schaal.

Vermeulen: “Alle lokale kranten zijn onderdeel geworden van grote concerns, dat gaat ten koste van goede lokale journalistiek. In Nederland hebben momenteel twee concerns de hele markt in handen. De echte crisis zit volgens mij dan ook in het geld.”

Kersseboom ziet dezelfde tendens. “Alles draait tegenwoordig om winst maken. Vroeger gaven krantenuitgevers met hun hart een krant uit, nu gaat het enkel nog om efficiëntie. Het moet geld opleveren. Daardoor verdwijnen krantenredacties uit de binnenstad en wordt er bezuinigd op regionale journalistiek.”

Follow the Money
Toch ziet Vermeulen ook nieuwe vormen van journalistiek ontstaan zoals online journalistiek platform De Correspondent en het platform voor onderzoeksjournalistiek Follow The Money. “Dat laat zien dat mensen nog steeds geloven in goed journalistiek onderzoek en dat er nog steeds manieren zijn om nieuws bij de mensen te brengen.”

Twee voorbeelden van onderzoeksjournalistiek werden in het Tilburgse Mediacafé besproken. In beide gevallen betrof het onderzoek van Fontys-alumni. Zo vertelde Judith Spanjers over haar onderzoek naar misstanden in de jeugdzorg in Brabant dat mede mogelijk werd door een stimuleringsbijdrage van het Tilburgs Mediafonds.

Crowdfunded onderzoeksjournalist Rens van de Plas ging in Paradox dieper in op zijn onderzoek naar de komst van bedrijventerrein Wijkevoort in Tilburg, een omstreden plan waar veel weerstand tegen is. Het nieuws hierover brengt hij op zijn eigen journalistieke website rensvandeplas.nl.

Karig uurloon
Beide journalisten staken honderden uren in hun onderzoeksprojecten en over hun omgerekende uurloon zwegen ze daarom liever. “Als je echt in je onderwerp kruipt, dan kun je het niet meer loslaten”, stelde Spanjers. “Dan ga je tot de bodem.”

Politiek Gelul
Toch hoeft goede lokale journalistiek niet per se veel tijd te kosten, zo maakte FHJ-student Marieke Beekmans duidelijk. Zij werkte mee aan de podcastserie Politiek Gelul van BANK15 en Omroep Tilburg.

“Met deze podcast hebben wij geprobeerd de gemeenteraadsverkiezingen voor luisteraars begrijpelijker te maken. Gewoon door zaken simpel en laagdrempelig uit te leggen. Zoals het verschil tussen links en rechts." 

De desinteresse in lokale politiek komt volgens Beekmans vooral omdat mensen slecht geïnformeerd zijn. “Er is onbegrip door onwetendheid.”

Aan de lokale journalisten de uitdaging om die onwetendheid met goede journalistieke producties te doorbreken. Maar daar is wel geld voor nodig, zo stelde presentator Bastiaanse in zijn afsluitende conclusie. Een smak geld. En dus zullen gemeenten, fondsen en het publiek de portemonnee moeten trekken. Want alleen door meer te investeren is de lokale kwaliteitsjournalistiek overeind te houden. [Ivo van der Hoeven]