Danial is net 27 geworden en zit inmiddels in zijn derde jaar van de opleiding Klassieke Compositie in Tilburg. Hij woont in een huis met acht Nederlandse huisgenoten, van wie de meesten student zijn. Zijn Iraanse familie heeft hij al meer dan twee jaar niet gezien. Het plan om naar Turkije of Armenië te vliegen om zijn familieleden daar te ontmoeten, is vanwege geannuleerde vluchten en de kans op een nieuwe oorlog gecanceld.

Gelukkig spreekt hij zijn familieleden wel elke dag. Dat verzacht volgens hem de pijn van de grote afstand en het feit dat ze elkaar niet in levenden lijve kunnen zien. Maar het neemt de zorgen niet weg. “Ik ben heel bang voor een nieuwe oorlog”, vertelt hij. “Onlangs is een van onze goede vrienden, Souroush Khazai, om het leven gekomen door Amerikaanse bombardementen. Er kan elk moment een nieuw conflict uitbreken en bij elke ontwikkeling neemt de intensiteit van de oorlog toe, dus ik maak me echt heel veel zorgen om mijn vrienden en familie.”

Muzikale droom
De gedachte om terug te gaan, spookt iedere dag door Danials hoofd. Maar tegelijkertijd weet hij ook dat hier, in Nederland, het begin van zijn toekomst ligt. “Mijn familie staat erop dat ik blijf om mijn studie af te maken, want als ik terugga, kan ik het land misschien nooit meer verlaten en zouden mijn muzikale droom en toekomst in feite volledig in rook opgaan. Zolang ik studeer, blijf ik dus in Nederland, en ik zal wel zien waar het muzikale pad me uiteindelijk naartoe zal leiden.”

Danial zou in ieder geval nog twee jaar moeten studeren om zijn opleiding af te ronden. De vraag is alleen of hij het zolang volhoudt. De student moet namelijk net als iedere andere student collegegeld betalen. Hij krijgt daar vanwege de omstandigheden - net als andere Iraanse studenten overigens - weliswaar een flexibelere betalingsregeling voor, maar bottom line is wel dat er betaald moet worden. En snel ook. “Als ik het restant van 4.000 euro, dat nog openstaat van het collegegeld van voorgaande jaren, niet kan betalen, verlies ik in december mijn verblijfsvergunning. Op dit moment is de kans erg klein dat ik mijn studie bij Fontys kan voortzetten.”

Weer een nieuwe deadline dus die Danial moet halen. Afgelopen zomer zat hij ook al in onzekerheid omdat hij uitgeschreven dreigde te worden als hij niet vóór 1 september een bepaald bedrag aan collegegeld zou betalen. Dat is gelukt dankzij donaties en benefietconcerten. Een tussenoplossing, waarvan Danial er meerdere nodig zal hebben om bij Fontys én in Nederland te mogen blijven. Voorheen kreeg hij geld van zijn ouders, maar vanwege de oorlog hebben ze dat zelf hard nodig.

Overlevingsstand
“Ik doe er alles aan om voldoende middelen te verzamelen om aan de vereisten te voldoen, maar tot nu toe heb ik nog geen oplossing gevonden. Ik heb nog twee maanden de tijd, maar zoals je je kunt voorstellen, is het behoorlijk zwaar om voortdurend in een vecht-of-vlucht-modus en overlevingsstand te verkeren, enkel en alleen om te kunnen studeren. Maar toch klaag ik niet. Zo werkt het leven nou eenmaal. Ik ben nog steeds heel blij dat ik hier ben en geniet van mijn tijd als muzikant.”

Het openbaar college in de LocHal in Tilburg, waarbij het spreekwoordelijk gezien vechten was om een plekje op de tribune, begon met een kleine reis door de geschiedenis. Want de manosfeer is niet nieuw. Het hiërarchische mensbeeld stamt af uit de tijd van de landbouwrevolutie en kreeg een kleine twintig jaar geleden een nieuwe ‘boost’ toen de term ‘manosphere’ gepopulariseerd werd. Dat gebeurde in 2009 in blogs, vertellen de bij Fontys Educatie werkzame Kirsten Poortier en Martine Berenpas. De twee houden zich al jaren bezig met dit onderwerp en schreven er onlangs een boek over. Daarover later meer.

“De term ‘manosphere’ werd in 2009 gebruikt om een online netwerk van verschillende gemeenschappen te beschrijven die opkomen voor de belangen van mannen", klonk het. Vijf jaar later werd manosphere bij het nog grotere publiek bekend na een online conflict rondom de vrouwelijke game developer Zoë Quinn. Na een blogpost van haar ex, die haar daarin negatief neerzette, werd ze het doelwit van een online haatcampagne. Sociologen en wetenschappers zien deze gate als een kantelpunt in de opkomst van de manosfeer.

Vrouwvijandigheid
“Toen werd pas echt duidelijk dat er online heel veel gemeenschappen zijn die met elkaar verbonden zijn door vrouwvijandigheid”, aldus de docenten. De gemeenschappen vormen allerlei afzonderlijke groepen die zich allemaal op een andere manier bezighouden met een vorm van de manosfeer. Ze delen bijvoorbeeld het anti-feminisme of ideeën over alfamannen, maar hebben los daarvan ook hun eigen ideeën.

Zo heb je in de manosfeer onder andere de groep Men Going Their Own Way, bestaande uit mannen die autonoom en zelfvoorzienend willen leven. Relaties met vrouwen zweren ze voor een groot deel af. Een andere groep (de Pick-Up Artists) biedt cursussen aan om vrouwen te kunnen versieren. En dan heb je ook nog de ‘incels’, de meest bekende groep. Deze mannen zijn onvrijwillig celibatair en hebben een ingewikkelde relatie tot hun verlangen naar intimiteit met vrouwen.

Hoe kom je erin terecht?
Maar hoe kom je daar toch in terecht, vragen Poortier en Berenpas zich af. Dat kan op verschillende manieren. “De manosfeer heeft wortels in bewegingen en groepen die al ouder zijn dan het internet. Dat is dus niet nieuw. Maar het aspect van internet is dat wel, en dan voornamelijk de mogelijkheid tot interactie. Je begint gesprekken en voelt je gezien, maar wat je vaak ziet is dat mensen elkaars minderwaardigheden bevestigen. Ze geven de schuld daarvan aan vrouwen en het feminisme. Want vrouwen ‘zijn oppervlakkig en willen alleen knappen mannen’.”

Kritische perspectieven
Poortier en Berenpas schreven een boek over dit onderwerp, waarin ze tien kritische perspectieven op de manosfeer omschrijven. Vier daarvan werden toegelicht in het college. De eerste is gericht op het historische perspectief, en dan met name op vrouwenemancipatie.

Een ander gaat over ideologie. Er zijn biologische verschillen tussen mannen en vrouwen, maar die rechtvaardigen niet de traditionele rollen in de samenleving. Dan komt moraalfilosofie, inzoomend op het verschil tussen seksisme en misogynie. Daarbij gaat seksisme over ongelijke behandeling en misogynie over de afkeer en het afstraffen van vrouwen als ze zich niet aan de traditionele rol houden. En tot slot nog het sociologische perspectief, waarbij de privileges van – vooral – witte mannen worden besproken.

De manosfeer is dus heel divers. Met veel verschillende vormen, groepen en gedachtes. En veel verschillende perspectieven of manieren om daarmee om te gaan. “Maar al met al”, sloot Poortier het college af, “moeten we ervoor waken dat we denken dat de manosfeer een groepje losgeslagen, radicale mannen is dat in de minderheid is.” Terugkomend op de eerste vraag: “Manosfeer is niet marginaal, maar mainstream.”

Steffann en zijn partner Bart startten hun zoektocht jaren geleden al - Bron schreef er in 2023 over. Maar erg gemakkelijk is het voor een mannenstel niet om in Nederland via een draagmoeder een kindje te krijgen. Het is verboden om een oproep te doen als wensouder, draagmoeders mogen zich niet aanbieden en er mag door anderen geen verbinding worden gemaakt tussen wensouders en draagmoeders.

Dus wat blijft er dan over? Je verhaal delen en hopen dat je ooit iemand tegenkomt die je kindje wil dragen. Zoeken naar een speld in een hooiberg dus. Maar hoe groot die hooiberg ook is, de speld moet ergens liggen. En dus gaven Steffann en zijn partner niet op. Gelukkig maar, want tweeënhalf jaar geleden leerden ze iemand kennen die met liefde voor hen een kindje op de wereld wilde zetten.

Voor de klas
Ze maakten een afspraak en leerden elkaar kennen. Daarna kwam er nog een ontmoeting, en nog een. “Het klikte”, aldus Steffann, “dus besloten we het avontuur met elkaar aan te gaan.” Vanaf dat moment ging het snel. “Ik weet nog dat ik voor de klas stond toen ik gebeld werd met het nieuws dat ze zwanger was. Ik heb de les meteen laten vallen en ben naar huis gegaan.”

Dat is nu precies een jaar geleden. Ongeveer acht maanden later was het moment daar: op 18 mei kwam de kleine ter wereld. Een jongetje dat de naam Jens kreeg. En zoals dat vaak gaat bij een baby zaten de eerste weken vol slapeloze nachten. Steffann omschrijft die periode als ‘best intensief’, maar gelukkig zat hij thuis, en best lang ook. Dankzij het vernieuwde bijzondere geboorteverlof van Fontys kon de docent tien weken in plaats van de oorspronkelijke zes weken verlof opnemen.

Inmiddels is dat zo geregeld in de CAO, maar Fontys liep hierin voorop. Steffann is naar zijn weten de eerste die er gebruik van maakte. “Die tien weken waren heel fijn en gelukkig had ik daarna ook nog vijf weken zomervakantie, want ik heb geen idee hoe we het anders hadden moeten regelen. Bart kreeg namelijk zes weken en ons kindje kon na drie maanden pas naar de opvang. Eigenlijk is tien weken dus nog te weinig. Vrouwen die bevallen zijn, krijgen er zestien.”

‘Hoort erbij’
Toch was Steffann na tien weken verlof en nog eens vijf weken vakantie ook wel weer klaar om te werken. Hij is nu niet alleen meer de papa van Jens, maar ook weer de collega. Eens in de twee weken neemt hij een dag ouderschapsverlof op, waardoor hij de ene week 40 uur werkt en de andere 32. Dat bevalt goed, ook al levert hij er op twee verschillende vlakken wel iets voor in.

Enerzijds werkt hij minder uren maar blijft de taaklast ongeveer hetzelfde, anderzijds krijgt hij voor zijn verlofdagen 70 procent uitbetaald. “Maar dat hoort erbij”, besluit hij. “Het is naar mijn mening nu heel fijn geregeld bij Fontys, al moet ik daar wel bij zeggen dat ik blij was dat ik die zomervakantie er nog bij ‘kreeg’. Anders hadden we echt een probleem gehad qua oppas. Natuurlijk zou je dan ook al wat ouderschapsuren in kunnen zetten, maar die heb je later in het jaar ook weer nodig.”

Wendy Mackus is directeur van het instituut Fontys Techniek & Logistiek in Venlo en vervult daarnaast sinds kort ook de rol van penvoerend instituutsdirecteur van het key-account Defensie. “Op het verzoek van het college van bestuur is er vorig academisch jaar een werkgroep gestart die zich bezighield met de inrichting van key-accountmanagement in het algemeen, waarbij er als eerste pilot een key-account is opgestart voor Defensie”, vertelt ze. Verwacht wordt dat ook key-accounts voor andere grote bedrijven zullen volgen.

Het Defensie-account is op 1 september officieel gestart en bevat een key-accountmanager en multidisciplinair accountteam, die samen het vaste aanspreekpunt van de samenwerking met Defensie vormen. Naast Mackus maken ook key-accountmanager Niek Schmitz en andere Fontys-medewerkers uit onderwijs, onderzoek en communicatie deel uit van het team. Mogelijk volgen er later nog meer leden.

Speciaal team
Maar wat is zo’n key-account nou eigenlijk? Wat doet het? En waarom nu juist met Defensie? Ten eerste ondersteunt het accountteam studenten en medewerkers die vrijwillig meedoen aan Defensie-activiteiten binnen Fontys. Daarbij let het team op ethische afspraken en zorgt het ervoor dat studenten en medewerkers zelf de regie houden en passende ondersteuning krijgen.

“Fontys wil maatschappelijke impact maken en dat doen we door te faciliteren in het opleiden van talenten en opbouwen van kennis voor bedrijven die ook een maatschappelijke vraagstelling hebben”, legt Mackus uit. “Dit zijn vaak grote bedrijven met veel richtingen die soms wat moeilijker gestructureerd zijn, of zodanig groot dat je daar vanuit meerdere kanten mee in aanraking zou kunnen komen.”

Meer structuur
Defensie is zo’n bedrijf met verschillende onderdelen en takken. Volgens Mackus is het een samenwerking zoals alle andere, maar is er vanwege de complexiteit van het bedrijf simpelweg wat meer structuur nodig. En daar zorgt zo’n key-account dus voor. “Zodat we grip krijgen op hetgeen wat het bedrijf van ons vraagt, maar ook op wat de maatschappij van ons vraagt. En dat is talent- en kennisontwikkeling voor die maatschappelijke uitdagingen.”

Niek Schmitz omschrijft het als een soort verbouwing terwijl de winkel open is. Want hoewel het key-account misschien nieuw is, is alles daaromheen dat helemaal niet. “We werkten al met Defensie in allerlei vormen en manieren”, legt hij uit. “Het enige wat we nu anders doen, is dat we het stroomlijnen van alle verschillende processen en informatievoorzieningen verbeteren.”

Minor en werving
Naast onderwijs (waaronder de nieuwe minor Defensie & Maatschappelijke Weerbaarheid) en onderzoek vallen daar ook andere activiteiten onder. Werving bijvoorbeeld, waarbij Mackus en Schmitz heel duidelijk willen maken dat het gaat om werving van studenten en geen werving van militairen voor Defensie.

“We doen wel dingen voor Defensie, maar niet uit naam van Defensie. Zo rekruteren we niet, maar informeren we bijvoorbeeld wel over wat Defensie doet en inhoudt. We brengen onder de aandacht dat studenten bij Defensie verschillende mogelijkheden hebben voor projecten, stages en afstudeeropdrachten, net zoals bij andere organisaties. Veel studenten weten niet dat Defensie meer biedt dan functies bij de landmacht, luchtmacht en marine. Er zijn ook kansen op gebieden als logistiek, data & AI, IT, cybersecurity en gezondheidszorg.”

Dat was volgens Schmitz ook het doel van de voorlichtingsdag in april van dit jaar. Maar toch waren er toen vraagtekens, onder andere bij de centrale medezeggenschapsraad, die zich afvroeg wat Fontys eigenlijk met Defensie wil en of daar vooraf wel goed over na was gedacht. Later volgde er ook nog een dialoogsessie, waar andere medewerkers en studenten soortgelijke zorgen uitten. Daarover zegt woordvoerder Wim Pleunis: “De uitkomsten die daaruit zijn gekomen, zijn door het cvb besproken en helpen bij de gezamenlijke gedachtevorming en besef van wat er leeft op dit gebied.”

Mackus vult hem aan door te zeggen dat dit elementen zijn die het key-account op kan pakken. Hetzelfde geldt voor het organiseren van meer dialoogsessies bij verschillende instituten, zoals eerder ook is afgesproken. “Omdat we nog in een pre-stadium zitten, zijn er nog geen nieuwe sessies gepland. Maar zodra dat wel het geval is, is iedereen welkom, ook mensen met een tegengeluid. Want juist dat tegengeluid kan ons weer aan het denken zetten.”

Om te beginnen eerst even een kleine uitleg - voor wie dat nog niet wist - over de medezeggenschap van Fontys. Die bestaat uit verschillende lagen, met als onderste laag de individuele opleidingscomissies (oc), organen die direct verbonden zijn aan (een bundel) van specifieke opleidingen. Dan de instituutsmedezeggenschapsraad (imr), actief op het niveau van de afzonderlijke instituten, en daar weer boven de centrale medezeggenschapsraad (cmr), die gemeenschappelijke belangen voor de hele instelling behartigt.

Over het onderwerp van de afschaffing van de propedeuse-uitreikingen spreken we een student uit elke laag: Commerciële Economie-student Amy de Bresser van de oc, Vastgoedkunde-student Roos Horbach van de imr en Social Work-student Marije Amting van de cmr. Toevallig zitten zij alledrie bij een instituut waarbij de propedeuse-uitreikingen met het nieuwe besluit wat minder uitbundig gevierd worden dan voorheen. Ze zijn er dan ook niet erg enthousiast over. Maar voor we hen aan het woord laten, eerst wat meer informatie over het besluit.

De propedeuse-uitreiking 
Omdat Fontys bepaalde zaken wil centraliseren, worden de uitreikingen van propedeuses en diploma’s vanaf dit collegejaar anders georganiseerd. Voorheen werden de propedeuse-uitreikingen per opleiding anders geregeld en waren ze bij de één misschien groter dan bij de ander. Sommige instituten kenden het verschijnsel niets eens en vierden alleen de diploma-uitreiking. Maar volgens het nieuwe besluit moet elke student van Fontys nu ongeveer dezelfde uitreiking krijgen bij het behalen van de propedeuse. Op een leslocatie van Fontys, waarbij anders dan voorheen, geen vrienden en familieleden meer aanwezig kunnen zijn. Bij diploma-uitreikingen zijn gasten wel welkom. 

“Fontys is aan het centraliseren en heeft als ambitie om een gelijke en inclusieve organisatie te hebben”, legt Teun Slot uit, manager bij Marketing & Communicatie. “Voorheen hadden we propedeuse- en diploma-uitreikingen waarbij de één bijvoorbeeld naar het PSV-stadion ging en de ander bij wijze van spreken ergens in een weggestopt hoekje op de Fontyscampus zat. We hebben daarom gekeken naar hoe we dat gelijkwaardiger kunnen doen.”

Daarop is er een voorstel op papier gezet waarmee Fontys bij verschillende instituten navraag heeft gedaan over welke zorgen en wensen er waren. Op campus Rachelsmolen is er ook een pilot mee gedraaid. “Daar zijn best wel wat reacties op gekomen, die we natuurlijk zoveel mogelijk hebben getackeld in het uiteindelijke besluit.”

Bij dat besluit, vervolgt Slot, was het uitgangspunt nooit kostenbesparing. “De insteek was altijd gelijkheid en inclusie. Bovendien: studenten studeren op een Fontyscampus. Dat is ons visitekaartje. Dus waarom zouden we zowel de propedeuse- als diploma-uitreiking niet gewoon daar doen? Bij een propedeuse-uitreiking krijgen studenten nu een praatje van hun coach/docent, plus een chocoladereep met daarop een tekstje. Als kers op de taart is er uiteindelijk de diploma-uitreiking, waarbij we de campus fantastisch aankleden en iedereen dezelfde behandeling krijgt. Dit zijn onze Fontys-heroes en zij verdienen een feestje. Dat willen we ook zo uitdragen.”

Klap in het gezicht 
Natuurlijk betekent die keuze wel dat de propedeuse-uitreikingen voor bepaalde instituten niet meer zijn zoals ze eerst waren. In sommige gevallen zijn ze opgeschaald, in andere gevallen afgeschaald. Voor oc-lid Amy, die Commerciële Economie studeert, geldt het laatste. “Ik had vorig jaar mijn propedeuse-uitreiking op een podium, met een leuk fotomoment en korte toespraak. Mijn ouders en vriendje mochten komen kijken”, vertelt ze.

“Studenten die nú hun uitreiking hebben, krijgen die elementen niet. Ik vind dat echt schandalig. Het hoeft allemaal niet supergroot, maar ik vind het wel belangrijk om iets te doen. Bovendien zie ik het ook als een gemiste kans voor Fontys. Het zou toch positieve reclame zijn als foto’s van zo’n uitreiking op LinkedIn worden gedeeld?”

Imr-lid Roos noemt het een klap in het gezicht van studenten. Net als Amy is ze het oneens met het besluit, waarover ze overigens niet eens officieel is ingelicht. “We hoorden dit in de wandelgangen. Dat vonden we al vreemd. Waarom zijn wij hier als medezeggenschap niet in meegenomen? Zelfs een blinde kan zien dat hier meningen van studenten over komen. Je bent als Fontys toch trots op je studenten? Draag dat dan ook uit.”

Het is volgens Roos de taak van de imr om hierover in gesprek te gaan met de directie van haar instituut. “Het maakt niet uit met wie we hierover moeten praten en hoe lang, maar er gaat iets gebeuren. Als wij er vanuit meerdere instituten voor zorgen dat we het er niet mee eens zijn, dan zou dat een manier kunnen zijn om het centraal terug te laten draaien of aanpassingen te maken.”

Terug naar de tekentafel 
En dan is er nog de bovenste laag, de cmr. Hoe wordt er daar tegenaan gekeken? Marije, niet alleen lid maar ook de vice-voorzitter van de raad: “Ik kijk met twee petten naar dit onderwerp. Enerzijds ben ik zelf natuurlijk student en heb ik toevallig donderdag mijn propedeuse-uitreiking. Die is in een collegezaal zonder gasten. Dat is jammer en ik sluit me op dit vlak aan bij Roos en Amy: het voelt alsof het niet gevierd mag worden. Anderzijds heb ik ook de cmr-pet.”

Vanuit dat perspectief is het volgens haar heel belangrijk dat de cmr signalen van de verschillende lagen (zoals imr’s en oc’s) krijgt. Als meerdere instituten en opleidingen met een dergelijk onderwerp bezig zijn en daar gedachten of klachten over hebben, dan zijn dat allemaal signalen waar de cmr iets mee kan.

“Wij zijn er om iets te doen met dit soort signalen. We gaan uitzoeken waarom we niet betrokken zijn in dit besluit en wat de afwegingen daarvoor zijn geweest. Ook gaan we als cmr met een kritische blik kijken naar of het besluit wel binnen de visies van Fontys past. Natuurlijk met de uiteindelijke hoop dat het bestuur teruggaat naar de tekentafel.”

De conferentie in kwestie is de AIESEP 2027 International Conference, een evenement met als doel om wetenschappelijk onderzoek met de professionele praktijk te verbinden. Het thema dat aan het event hangt is ‘Bridging the gap: From research to practice’. Data waarop het plaatsvindt: 12 tot en met 16 juli 2027, vlak voor de zomervakantie dus.

En hoewel dat op het moment van schrijven nog 278 dagen duurt, zijn de voorbereidingen al een tijdje in volle gang. Een evenement in die omvang organiseren is namelijk niet niks, weten medeorganisatoren Don Driessen en Menno Slingerland. Driessen is naast docent Sportkunde ook projectleider van de conferentie. Slingerland is docent, onderzoeker en associate lector bij het Sport en Bewegen-lectoraat Move to Be.

Het is de eerste keer dat Fontys het evenement organiseert. Het is überhaupt de eerste keer dat het in Nederland plaatsvindt. Voorgaande edities waren onder andere in Taiwan, Florida, Finland en Chili. Er komen jaarlijks 400 tot 500 deelnemers op af, afkomstig uit 40 tot 50 verschillende landen. “Dit is voor onze doelgroep hét congres van het jaar”, zegt Slingerland. “Daar wil je als onderzoeker echt bij zijn; je wil er je werk presenteren. Dat het nu in Eindhoven gaat gebeuren, is dus echt heel tof.”

Veelzijdig programma
De conferentie wordt onder de vlag van AIESEP georganiseerd, een wereldwijde community van onderzoekers die onderzoek doen binnen het thema van sport en bewegen, en dan met name lichamelijke opvoeding. Onderzoekers presenteren er hun werk, er wordt genetwerkt en er zijn allerlei activiteiten.

Projectleider Driessen vertelt meer over een deel van de invulling van het programma. Het wordt een week met keynotes (daarover zo meer), parallelsessies en symposia. Daarnaast is er ook veel ruimte voor netwerken. “De week begint op maandag met een openingsceremonie, gevolgd door interactieve sessies op dinsdag waarbij onderzoeken worden gepresenteerd. Op woensdag hebben we een social event, op donderdag een keuzeprogramma met onder andere een tocht langs verschillende hotspots en vrijdag sluiten we de week af met een closing dinner.” Het volledige programma staat op de website van AIESEP.

Collega Slingerland zegt dat de netwerkfunctie van het evenement belangrijk is, maar dat het wetenschappelijke gedeelte centraal staat. “Er komen vier topwetenschappers langs, die verspreid over de hele week allemaal een keynote verzorgen. AIESEP wil de namen hiervan geleidelijk bekendmaken, maar eentje komt uit eigen huis en gaat over het inzetten van de schoolomgeving als beweegomgeving en hoe je dat systematisch kunt inrichten. De andere keynotes gaan onder meer over inclusie en diversiteit binnen het vak lichamelijke opvoeding en over klassenmanagement.”

En dat dus allemaal met als thema ‘Bridging the gap: From research to practice’, waarover Slingerland het volgende zegt: “In het Engels is Fontys een University of Applied Sciences, wat betekent dat al het onderzoek dat hier plaatsvindt, praktijkgericht is. Daar zijn we in Nederland best uniek in, en dat gaf ons de inspiratie voor dit thema. We doen wetenschappelijk onderzoek en proberen ons beroep daar beter van te laten worden. Dat willen we tijdens het congres ook uitdragen, en doen we door de deelnemers daadwerkelijk in de praktijk aan het werk te zetten met Research-to-Practice-Labs, waarin wetenschappelijke inzichten worden verbonden met de praktijk en waarbij in interactie met deelnemers de waarde hiervan verkend wordt. Dat is een uniek gegeven in dit congres.”

Voor die missie hebben ze van 12 tot en met 16 juli het complete pand van Sport en Bewegen tot hun beschikking, inclusief de buitenruimtes. “We wilden het per se in ons gebouw doen omdat ons gebouw sport en bewegen ademt. Het is één van onze selling points, dus we zijn er heel blij mee dat we dat kunnen laten zien.”

Foto bovenin: Bas Gijselhart | BASEPHOTOGRAPHY

Het zal je niet verbazen dat Tom de studie Automotive Engineering volgt. Dat doet hij al vier jaar en dit jaar is – hopelijk – zijn laatste. Tijdens zijn opleiding is hij vrijwel constant bezig met het ontwerpen, maken en testen van voertuigen. Maar ook in zijn vrije tijd is dat wat hij het liefste doet. Thuis of in de garage van zijn oma, maar ook bij ESAV, de Eindhovense Studenten Automobielen Vereniging.

“ESAV is voor iedereen die van auto’s houdt”, vertelt Tom. “Ik werd er lid van toen ik net was begonnen met mijn opleiding en hoe langer ik erbij zat, hoe meer ik erbij betrokken raakte. Op vakantie gaan, dagjes weg, naar het circuit. De vereniging organiseert van alles voor haar bijna 200 leden.”

Carmeetings
Tom benadrukt dat je geen eigen auto hoeft te hebben om lid te mogen worden van ESAV. Je hebt niet eens een rijbewijs nodig. “Het enige vereiste is dat je van auto’s houdt. We praten met z’n allen over auto’s en houden elke twee weken een carmeet. Daar komen meestal zo’n dertig tot veertig mensen op af. Soms rijden we daarna met z’n allen rond; afgelopen donderdag deden de aanwezigen bijvoorbeeld samen de Lichtjesroute in Eindhoven.”

Tijdens zo’n carmeet gebeurt er precies wat je verwacht: de aanwezigen praten over de grote passie die ze met elkaar delen. “Heel veel leden hebben een eigen hobby-auto, en dat is met een reden. Ze sleutelen er graag aan. We praten daar samen over of hebben het over uitjes die we maken. Zo ben ik een keer op een circuit in Duitsland gaan rijden, waar je legaal de limiet van je auto mag opzoeken. Prachtig!”

Geen dure auto's
De auto van Tom is een Hyundai Coupé. Geen bijzondere wagen, maar wel een die in zijn budget paste en, belangrijker nog, waar hij makkelijk aan kan sleutelen. “Je kan wel een hele mooie of dure auto kopen, maar daar kun je vaak niet veel aan doen."

"Mijn droomauto is een Alfa Romeo 156, een auto met een speciale motor die de laatste van zijn generatie is. Maar de BMW E46 is vanwege zijn chassis (onderstel) ook heel mooi. Die kun je heel leuk ombouwen tot een project om mee te racen.”

Maar welke bak hij ook voor zich heeft: Tom maak je eigenlijk met ieder voertuig op vier wielen blij. “Ik vind alles aan auto’s heel gaaf”, zegt hij. “Vandaar dat het ook mijn grote hobby is geworden. En hopelijk kan ik er later ook iets mee doen in mijn carrière."

"Engineering vind ik leuk omdat je dan iets kunt verbeteren wat er al is. Het liefst iets mechanisch, zoals auto’s, en in de omgeving van Eindhoven kom je dan al snel bij DAF of VDL uit. Ik weet alleen nog niet of mijn toekomst daar ligt. Idealiter zou ik bij een klein bedrijf werken omdat je daar meer kans hebt op een baan met veel verantwoordelijkheid.”

Heb jij of ken je een collega of medestudent met een bijzondere hobby? Laat het de redactie weten via bron@fontys.nl.

En eindelijk is hier op z’n plaats, want de Netflix-hit heeft ook al versies uit het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, Brazilië, Japan, Mexico, Argentinië en verschillende Europese landen. Nederland sluit zich daar nu bij aan en hoewel ik uit die ellenlange lijst meerdere varianten zag, staat die uit eigen bodem met stipt bovenaan.

Misschien heeft het te maken met de Nederlandse nuchterheid of de gevarieerde cast, misschien met het concept an sich – ook al is dat niet nieuw. Want even voor de leken onder ons: in Love is Blind leren de deelnemers elkaar kennen door urenlang met elkaar te praten zonder elkaar te zien. Als er een connectie is, verloven ze zich. Daarna komt het eerste contactmoment, vliegen ze meteen naar Zanzibar voor een vakantie en gaan ze vervolgens samenwonen. Als alles daarna nog steeds koek en ei is, volgt het jawoord.

U zal vast begrijpen dat zo'n vogelvlucht de nodige ongemakkelijke, chaotische en soms tenenkrommende situaties met zich meebrengt. Er is sprake van jaloezie, afwijzing, leugens en soms ook een beetje liefde. Kortom, alle ingrediënten die (wéér een nieuwe) datingshow nodig heeft, zitten hierin.

Cijfer: 8,5 – Lang geleden dat ik niet na de eerste aflevering van een datingshow al afhaakte.

“Hi, mijn naam is Luke en ik ben negentien jaar oud. Ik kom uit Johannesburg, Zuid-Afrika. Ik studeer de Engelse variant van de studie Technische Bedrijfskunde en woon in Veldhoven bij mijn oom en tante. Mijn tante leerde mijn oom kennen toen ze met een visum in Nederland was, en daarna is ze nooit meer weggegaan.

Het is fijn dat ik bij hen kan wonen, want het leven in Nederland is – zeker in vergelijking met Zuid-Afrika – ontzettend duur. Mede dankzij mijn baantje bij Picnic kan ik gelukkig wel rondkomen. Voor niet-Europese studenten geldt dat ze maximaal zestien uur per week mogen werken, maar omdat ik vanwege de Nederlandse nationaliteit van mijn opa een Nederlands paspoort heb, geldt dat niet voor mij. En dankzij datzelfde Nederlandse paspoort zijn de studiekosten voor mij ook veel goedkoper dan voor veel andere buitenlandse studenten. [Tekst gaat verder onder de foto]

Ik ben sinds maart in Nederland en hoewel ik mijn vrienden en familie natuurlijk heel erg mis, bevalt het me prima. De studie is makkelijk. In Nederland studeren ze op een veel lager tempo dan in Zuid-Afrika. We hebben geen examens en doen alleen maar groepsprojecten. Op de middelbare school in mijn thuisland had ik acht klassen van veertig minuten per dag. Nu heb ik er twee of drie die per stuk drie uur duren. Dat is een heel groot verschil en vraagt wat van je concentratievermogen.

Een ander groot verschil is het eten. Ik ben een kritische eter en lust geen vis, terwijl ik het idee heb dat iedereen in Nederland alleen maar vis eet. In Zuid-Afrika is wat jullie hier de barbecue noemen heel populair. Daar is het echt een ding om op een vrijdag- of zaterdagavond met de hele familie een ‘braai’ te houden. [Tekst gaat verder onder de foto's]

En dan nog het uitgaansleven: ook dat is even wennen. In Zuid-Afrika begon je vroeg en ging je redelijk op tijd naar huis. Hier lopen de kroegen pas rond middernacht vol. Dat is laat, maar ik doe het wel. Meestal met mijn studievrienden, waarvan ik er veel heb leren kennen tijdens de introweek. En dan gaan we natuurlijk altijd naar Stratumseind, want in Veldhoven is niks te beleven. Welke kroegen we pakken? ’t Lempke of Costa, want daar is het heel goedkoop. Twee euro voor een biertje.

Tot slot nog mijn vrije tijd. Die besteed ik voornamelijk aan skateboarden, basketballen en het schrijven van gedichtjes. Dat laatste doe ik vooral voor mezelf; ik deel de gedichtjes niet online. Wie weet in de toekomst! En over die toekomst gesproken: ik heb nog geen idee wat ik na mijn studie wil doen. Ik denk dat ik eerst een paar jaar in Nederland wil werken en dat ik uiteindelijk wel weer terug naar Zuid-Afrika ga.”

Over een paar weken spreken we Luke opnieuw en hebben we het over zijn eerste weken bij Fontys. Hoe bevalt zijn studie? Is hij al wat meer gewend aan het Nederlandse leventje? En is Eindhoven een stad waar hij zichzelf ziet wonen?

Het lectoraat Taalbewust en inclusief opleiden van Fontys Educatie bestaat al sinds januari, maar in oktober wordt lerarenopleider Marina Bouckaert officieel als lector geïnstalleerd.

Er lopen al verschillende projecten, met als voorbeeld eentje uit Limburg, waar gewerkt wordt aan een learning design studio die gericht is op de wens van de provincie Limburg om toe te werken naar een Deel-III erkenning van de Limburgse taal als formele taal. Een ander voorbeeld is gericht op ondersteunend tekenen voor kinderen met een taalontwikkelingsstoornis.

Het lectoraat valt onder Fontys Educatie en is dus vooral bedoeld voor lerarenopleiders. Maar in principe zijn alle docenten van Fontys opleiders, en dat maakt het interessant voor iedereen. Daarom deed Bron een rondje op de campus, waar we bij willekeurige docenten de volgende drie dilemma’s en voorbeelden ophaalden van situaties die zij zelf in de klas meemaakten. En waar we Bouckaert als nieuwe lector op laten reageren.

1. Een student (bijvoorbeeld uit Syrië of Oekraïne) die noch Nederlands noch Engels spreekt.

“We leiden op voor de Nederlandse beroepscontext, dus als je uit zou gaan van het leren van het Nederlands als tweede (of derde of vierde) taal, dan hebben we vooral gewoon geduld nodig. Een taal leren kost nou eenmaal tijd. Studenten geven we het advies om in hun eigen tijd zoveel mogelijk in het Nederlands te lezen of Nederlandse series te kijken met Nederlandse ondertiteling. Wat dat betreft vind ik het ook heel erg dat de mediatheken weg zijn; die stonden bol van wetenschappelijke literatuur, handboeken en non-fictie én waren een belangrijke ontmoetingsplek om in gesprek te raken.

Met het lectoraat hopen we hieraan bij te kunnen dragen door bewuster stil te staan bij de rol die taal speelt in het onderwijs, maar ook door studenten er nauw bij te betrekken. Participatie creëren door samen met studenten een inclusieve leeromgeving vorm te geven. Bijvoorbeeld door het gesprek aan te gaan over wat hun talige achtergronden zijn en welke kwaliteiten ze al meenemen. Iedereen gelijkwaardig behandelen en hen tot hun recht laten komen. Emancipatie en participatie; dat is wat we voor ogen hebben.”

2. Studenten die het vakjargon niet kennen of een kleinere woordenschat hebben.

“Ten eerste is dat nu ook een maatschappelijke trend die – denk ik – heel erg te maken heeft met de dalende leesvaardigheden. Door veel te lezen en praten, en eigenlijk gewoon zoveel mogelijk met taal bezig te zijn, ontwikkel je je woordenschat. Dat zit hem dan niet alleen in het vakjargon dat ze moeten leren, maar ook echt in de meest basale woorden.

Eigenlijk wil je als docent zoveel mogelijk taalvaardigheden aan elkaar koppelen in een college of een project, zodat ze de kans krijgen om zich die taal eigen te maken. En wederom: geduld. Want ook vaktaal leer je niet van de één op de andere dag.”

3. Studenten met een taalachterstand, zoals studenten met dyslexie. Die moeten – bijvoorbeeld bij een scriptie – aan dezelfde taalnormering voldoen als alle anderen.

“Het belangrijkste is dat we de student centraal zetten. Wat zijn de ondersteuningsbehoeften per persoon en hoe geven we daar een passend antwoord op? Kijk binnen de opleiding naar de mogelijkheden en naar een basisniveau van wat binnen de beroepscontext aan taalvaardigheden past. Wat vraagt die beroepscontext van een student en hoe belangrijk is het dat alles op het gebied van taal accuraat is en perfect qua vorm?

Verder adviseren we studenten ook altijd om thuis om hulp te vragen, bijvoorbeeld bij het nalezen van een scriptie. En daarnaast is er natuurlijk ook AI. Mag een student daar gebruik van maken? En zo ja: in welke mate?”

Complex vraagstuk
Het zijn drie veelvoorkomende voorbeelden, maar daarmee zijn we er natuurlijk nog lang niet. Bouckaert geeft aan dat taal een complex vraagstuk is dat constant in ontwikkeling is. “Taal gaat niet alleen om instrumentele taalvaardigheden, maar ook om het bewustzijn van wat taal doet. Als je een verslag schrijft dat bomvol spelfouten staat, dan wek je een bepaalde indruk bij de lezer. Of als je heel informeel communiceert en op die manier een pitch geeft voor je beroep, dan doet dat iets met de toehoorder. Kortom: taalbewustzijn is zowel voor studenten als docenten superbelangrijk. Het is letterlijk overal.”

Na eerst drie andere studies (waaronder SPECO en International Business & Languages) te hebben geprobeerd, kwam Bart Willemsen op 21-jarige leeftijd uiteindelijk bij de inmiddels niet meer bestaande opleiding IEMES terecht. Daar vond hij wat hij al die tijd al zocht, en groeide hij dankzij een klein acteerrolletje uit tot een succesvolle producer.

“Ik heb film altijd al interessant gevonden”, vertelt Willemsen in een gesprek met Bron. “Vooral het escapisme in een film. Dat je gewoon even helemaal weg bent als je in een film zit. Dat vond ik mooi. Maar het enige wat je eigenlijk kent of ziet als je een film kijkt, zijn de acteurs. Dus in eerste instantie dacht ik dat dat was wat ik wilde."

Eerste klus
Willemsen deed een aantal audities en werd uiteindelijk gecast voor een reclamespotje van Defensie. Die deed hij met veel plezier, maar toch was het niet de acteerwereld waar hij uiteindelijk in terechtkwam. “Toen ik dat rolletje speelde, vroeg de betrokken producent of ik bij hun productiehuis stage wilde komen lopen als productieassistent. Ik wist van geen toeters of bellen, maar ben er toch vol in gegaan. Van mijn eerste klus vóór de camera, ben ik dus eigenlijk meteen achter de camera beland.”

Dat beviel zo goed, dat Willemsen later voor zijn afstudeerstage naar Ibiza vloog om daar stage te lopen bij een productiehuis dat de film ‘Verliefd op Ibiza’ coproduceerde. Na zijn afstuderen schreef Willemsen zich meteen in als zzp’er. Vanaf dat moment kon iedereen hem inhuren voor productieklussen. En dat werd ook volop gedaan. Hij belandde van de ene in de andere klus, eerst vooral als productieassistent, later ook als uitvoerend producent.

De Eetclub
Hij werkte mee aan titels als Máxima, Misfit, Zomer in Frankrijk, Sihame, Sleepers en Zussen. En deed onlangs ook een flinke bijdrage aan De Eetclub, waarvoor hij werd gevraagd voor de functie van gedelegeerd producent. Dat is wat anders dan uitvoerend producent. “Als uitvoerend producent ben je heel veel op de set en ben je verantwoordelijk voor de uitvoering. Maar als producent ben je verantwoordelijk voor het geheel. Daar vallen ook het ontwikkelen van het script en de financiering onder. Ik was in dit geval gedelegeerd producent, wat mij een verlengstuk maakte van de producent."

Een mooie klus, vond Willemsen, maar ooit hoopt hij zélf de producent van zo’n groot project te mogen zijn. En om die wens uit te laten komen, heeft hij inmiddels een bedrijf genaamd Warana Film Company opgezet waarmee hij eigen projecten kan ontwikkelen. “Dat zijn ook series en films, maar die moeten nog helemaal van de grond komen. Ze moeten nog geschreven worden, gefinancierd en er moeten nog castleden voor gezocht worden. Echt from scratch beginnen dus.”

Opnieuw beginnen
Eigenlijk vindt Willemsen het daarom best ironisch dat hij voor de Bron-rubriek Sporen Verdiend werd gevraagd. Hij heeft zich tien jaar lang omhooggewerkt tot de hoogste functie als uitvoerend producent, maar om zelfstandig producent te worden, begint hij weer helemaal onderaan de ladder. Met natuurlijk wel de juiste connecties en nodige ervaring. “Ik moet mijn sporen opnieuw gaan verdienen. Natuurlijk zijn er al projecten in ontwikkeling, maar in de rol van producent moet ik weer gaan groeien.”

Toch gaat hij ervoor en is hij vastbesloten die sporen te gaan verdienen. Zijn tip? Gewoon doen. Dus studenten, als jullie dit lezen, luister dan naar de wijze woorden van Willemsen. “Mijn vader zei altijd: je bent zo goed als je laatste wedstrijd. Dat is echt zo. Ik werk nog steeds met de mensen die ik tijdens mijn stageperiode heb leren kennen. Stel je altijd proactief op, doe je werk zo goed mogelijk en neem initiatief. Wacht niet tot mensen naar jou komen, maar stap er zelf op af.”

Medewerkers van Fontys werken nu met verschillende oplossingen voor het registreren en declareren van werkreizen. Voor het woon-werkverkeer is er sinds een paar jaar het MOL-portaal, voor zakelijke dienstreizen ga je naar HR2Day en als je een leenauto wilt huren, open je de app van MyWheels.

Dat zijn allemaal verschillende stromen die nu nog los van elkaar lopen, maar vanaf 1 januari samenkomen op één centrale plek. Het wordt een zogenoemd MaaS-platform (Mobility as a Service) en kan beter omschreven worden als een digitale app of website waarmee je al je vervoer van deur tot deur kunt plannen, boeken en declareren.

Langgekoesterde wens
Of je nou een los treinkaartje koopt, je ritten van de mobiliteitskaart voor OV-reizen beheert, een leenauto reserveert, je thuiswerkdagen doorvoert of je kilometers declareert: alles wat met reis en vervoer te maken heeft, kan straks geregeld worden via datzelfde platform. “Het is een wens die Fontys al jaren heeft”, legt Dennis Raijmakers uit, projectmanager van het reis- en vervoerplatform.

“Voor medewerkers die wekelijks een paar kantoordagen hebben en voor de rest thuiswerken, zal het minder uitmaken waar ze hun declaraties doorvoeren. Maar voor medewerkers die meerdere standplaatsen of een intensiever reispatroon met veel zakelijke reizen hebben, is het nu allemaal best omslachtig. Zij zullen veel profijt hebben bij het nieuwe product vanwege het veelzijdige aanbod aan functionaliteiten.”

Raijmakers noemt daarbij als voorbeeld de optie om favoriete reizen in te voeren. Als iemand bijvoorbeeld elke week een bepaalde reis maakt, kan hij die markeren als favoriet zodat handmatig invoeren niet elke keer nodig is. Zelfs het invoeren van meerdere favoriete reizen is mogelijk. “Ook dat is vooral erg handig voor medewerkers met een intensiever reispatroon.”

Website en app
Het nieuwe platform bestaat uit een website en app, waarvan Raijmakers denkt dat vooral de app populair zal zijn onder gebruikers. “Met de app kun je heel makkelijk via een kalender aangeven hoe en waar je op welke dag gewerkt hebt. Maandag thuis, dinsdag met de fiets, woensdag met de trein, enzovoorts. Maak je op donderdag een dienstreis? Dan kun je die via datzelfde systeem meteen declareren. Nu gebeurt dat nog in losse portalen.”

Raijmakers benadrukt wel dat het platform enkel voor reis- en vervoersbewegingen bedoeld is. Declaraties voor bijvoorbeeld relatiegeschenken of studiemateriaal, moeten nog wel via HR2Day worden ingediend.

‘Heart of the Beast’ gaat over de gepensioneerde Special Forces-veteraan James, die met zijn getraumatiseerde militaire diensthond Odin op vakantie gaat in Alaska. Wat een mooie, avontuurlijke reis had moeten worden, wordt een overlevingstocht waarbij het duo in een 90 kilometer lange reis terug naar de bewoonde wereld allerlei obstakels tegenkomt. Vreselijke kou, een bloeddorstige beer, hongerige wolven, pijnlijke valpartijen en ga zo nog maar even door.

Eerlijk is eerlijk: heel origineel is het verhaal niet. En veel diepgang zit er ook niet in. Dat hoeft ook niet, want in dit spektakelstuk draait het allemaal om de band tussen James (gespeeld door Brad Pitt) en zijn trouwe viervoeter Odin (grotendeels gespeeld door een Duitse herder genaamd Uber, met als achterban nog een aantal reservehonden). Ik moet toegeven: van alle tegenspelers die Brad Pitt in zijn jarenlange carrière op de set zag, is het Odin die met voorsprong de grootste Oscar verdient. En ja, ik ben als baasje van een golden doodle misschien een tikkeltje bevooroordeeld.

Hoe dan ook. Het duurde eventjes voor ik lekker in het verhaal kwam, maar dat lag meer aan de man naast me (chips eten uit krakende zak = hel op aarde voor iemand met mysofonie), dan aan de film zelf. Prachtige beelden van een geweldige omgeving in Alaska en de onbreekbare vriendschap tussen James en Oldin wisselden elkaar af, met tussendoor genoeg actie- èn ontroerende scènes.

Cijfer: 8,5 - Na de film mijn viervoeter nog maar eens extra verwend met een koekje. Misschien zelfs wel drie.

Een paar weken geleden deelde Bron een oproep via social media. Voor onze nieuwe rubriek ‘Bijzondere Hobby’ zoeken we naar bijzondere hobby’s van studenten en medewerkers. Vol enthousiasme gaf Daan ons een slide in onze DM met het aanbod om een keertje bij hem in de vrachtwagen te stappen.

Daar zeggen we geen nee tegen, en dus meld ik me maandagochtend rond tien uur bij het in Veghel gevestigde distributiecentrum van Daans werkgever Jumbo. Gewapend met een paar werkschoenen in maatje 39 wacht hij me op. “We zijn verplicht om deze schoenen te dragen tijdens het werk, dus deze zijn vandaag voor jou”, klinkt het.

Daan heeft er dan al een rit op zitten. Hij is om zes uur begonnen met zijn eerste levering bij een Jumbo-winkel in Bergeijk. Meestal doet hij twee ritten per dag, met hoge uitzondering soms drie. De tweede rit, waar ik bij mag zijn, brengt ons naar de Jumbo-winkels in Berghem en Oss.

Het werk begint met het volladen van de vrachtwagen. Daarna rijden we naar Berghem, waar de winkel wordt voorzien van nieuwe vracht. Als alles is uitgeladen, nemen we ook weer van alles mee. Emballage noemen ze dat: lege verpakkingen zoals karton, plastic, kratten en zelfs uitgeperste sinaasappelschillen. Als de vrachtwagen weer is volgeladen, rijden we door naar Oss en doen we daar hetzelfde riedeltje. [Tekst gaat verder onder de foto]

Onderweg praat Daan me bij en vertelt hij hoe hij in deze hobby is gerold. “Op mijn vijftiende had ik mijn eerste baantje bij Jumbo in de winkel. Een paar jaar later ben ik de mbo-studie Retail Manager gaan doen en kon ik als teammanager aan de slag. Ik ontving toen heel vaak vrachtwagenchauffeurs die kwamen laden en lossen, en dat vond ik zo mooi om te zien. Hoe gaaf is het als je de hele dag in een vrachtwagen mag rijden en tussendoor bij wat winkels stopt waar je praatjes kunt maken?”

Daan hield het niet bij fantaseren. Hij sloot een deal en haalde (deels) op kosten van zijn werkgever een vrachtwagenrijbewijs. Het was de bedoeling dat hij daarna fulltime vrachtwagenchauffeur zou worden, maar Daan besloot tóch nog een extra studie te willen doen bij Fontys. Het werd de Associate degree Ondernemerschap & Retail, waarvan hij nu in zijn tweede en laatste jaar zit. “Dat combineer ik met mijn werk hobby bij Jumbo.”

Elke zaterdagochtend stapt hij in de vroege vroegte in zijn zestien meter lange vrachtwagen en rijdt hij door grote delen van Nederland. Dat hij om die reden niet met zijn maten op vrijdagavond naar de kroeg kan, neemt hij voor lief. “Daar heb ik zelf voor gekozen”, vervolgt hij. “Het is een compromis dat je moet sluiten en bovendien vind ik dit hartstikke leuk om te doen. Ik rijd elke zaterdag en als ik doordeweeks of tijdens een vakantie vrij ben, pak ik meer diensten.” [Tekst gaat verder onder de foto's]

Soms doet hij zelfs een ochtendrit nog vóórdat hij naar school gaat. Of andersom: gaat hij eerst naar school en doet hij in de middag nog een ritje. “Ik doe het gewoon echt heel graag. De vrijheid is fijn omdat je alles op je eigen tempo kan doen. De afwisseling is fijn omdat je deels op jezelf bent en deels ook lekker praatjes kunt maken tijdens contactmomenten. Soms luister ik rustig muziek in de wagen, soms bel ik onderweg met collega’s voor slappe klets. Dan heb ik echt de grootste lol.”

Tegelijkertijd is er ook veel uitdaging, vervolgt Daan, omdat je met zo’n grote wagen door de kleinste straatjes rijdt. Terwijl ik alleen bij die gedachte al stress krijg, begint de adrenaline bij Daan dan juist te stromen. Dat uit zich deze maandagochtend ook als Daan van zijn route af moet wijken omdat een hijskraan de weg barricadeert. “Kijk, en nou wordt het leuk. Dit vind ik echt prachtig. Zelf uitzoeken hoe je er komt en daarbij hopen dat het smalle straatjes zijn, want hoe krapper het wordt, hoe leuker.”

Na een rit van ongeveer vier uur arriveren we uiteindelijk zonder verdere problemen weer bij het distributiecentrum in Veghel. Daan is klaar met zijn dienst en stapt in zijn knalrode cabrio Mazda (zijn tweede hobby), op weg naar huis, waar hij vanmiddag in het zonnetje nog een ritje op zijn motor maakt (nog een hobby). Dat hij van voertuigen houdt, staat dus wel vast. “En toch weet ik niet of ik mijn hele leven lang vrachtwagenchauffeur wil blijven. Ik zit eraan te denken om me aan te melden voor een opleiding als politieagent.”

Heb jij of ken je een collega of medestudent met een bijzondere hobby? Laat het de redactie weten via bron@fontys.nl.

Aan de ene kant hebben we Liz, Janneke, Julia en Yfke van de Juridische Hogeschool, aan de andere kant Marie, die Circus and Performance Art studeert. We stelden hen precies dezelfde vier vragen en koppelden de antwoorden daarvan ook weer terug. We beginnen bij circusstudent Marie.

Welke woorden komen bij je op, als je denkt aan een typische rechtenstudent?
“Netjes, hardwerkend en misschien ook wel een beetje saai.”

Hoe is een rechtenstudent volgens jou gekleed?
“Ik denk elegant, of simpel. Wellicht een spijkerbroek met een wit t-shirt, of een pak, maar in ieder geval iets met niet te veel kleuren. Wellicht een cliché, maar dat schiet me wel als eerst te binnen.”

Wat doet een rechtenstudent in zijn of haar vrije tijd?
“Paardrijden of hardlopen.”

Hoe denk je dat een rechtenstudent jou als student zou omschrijven?
“Een beetje raar. Iemand waarvan ze de persoonlijkheid of performance wellicht niet begrijpen, maar het wel leuk vinden om te zien.”

Dan door naar rechtenstudenten we Liz, Janneke, Julia en Yfke.

Welke woorden komen bij je op, als je denkt aan een typische circusstudent?
“Creatief, sportief, lenig, druk, uniek, aanwezig. Het is heel cool als je circus studeert. Vet dat je die stap durft te zetten.”

Hoe is een circusstudent volgens jou gekleed?
“Ik denk op school niet zo bijzonder, vooral sportief. En ergens ook wel modebewust en baggy. Kleurrijk misschien. Ik denk niet dat deze studenten in spijkerbroeken naar school gaan. Ze hebben een coole stijl, een beetje alternatief.”

Wat doen circusstudenten in hun vrije tijd?
“Sporten, naar het circus gaan. Ze doen de dingen waar ze goed in zijn: creatief bezig zijn. Ik denk ook dat ze theatergericht zijn en heel erg in de entertainmenthoek zitten: ze gaan vaak naar de film en zijn veel met kunst en cultuur bezig.”

Hoe denk je dat een circusstudent een rechtenstudent zou omschrijven?
“Ik denk saai, heel saai. Politiek correct. Misschien zelfs beetje kak? “

De terugkoppeling

De over elkaar gegeven antwoorden hebben we teruggekoppeld aan de betrokken studenten. Marie is blij verrast over de antwoorden die de rechtenstudenten over haar geven. “Alles is eigenlijk erg positief. Over de kleding hebben ze gelijk, en mijn hobby’s hebben altijd te maken met creativiteit. Ik ga deze week bijvoorbeeld iedere avond naar een show tijdens Festival Circolo, en ik bezoek geregeld de bioscoop. Als ik thuis ben, wil ik altijd dingen creëren. Zolang het maar met cultuur verbonden is.”

En ook de rechtenstudenten kunnen zich (meestal) wel vinden in de antwoorden die Marie over hen gaf. “We snappen wel dat ze denkt dat we saai zijn. Dat vooroordeel hadden wij ook voordat we aan deze studie begonnen, maar in de praktijk is het helemaal niet saai. Wat ze over onze kleding zegt, klopt eigenlijk ook wel. We kleden ons vaak netjes omdat dat van ons verwacht wordt. Sterker nog, daar worden we tijdens presentaties op beoordeeld. We moeten een professionele beroepshouding laten zien en kunnen niet met korte topjes of broeken met gaten op school aankomen."

En in hun vrije tijd? Dan hardlopen ze inderdaad. Paardrijden doen ze alle vier niet. Hockeyen dan weer wel. "Ik denk vooral dat veel van ons sportief zijn omdat we op school al de hele dag in de wetboeken zitten. Eenmaal thuis vinden we het lekker om op een andere manier bezig te zijn, zoals met sporten.”

In ‘9/11: The Unseen Tapes’, te zien bij Videoland, worden de aanslagen van 11 september 2001 opnieuw belicht. Dit keer met archiefmateriaal van Reuters, in combinatie met persoonlijke ervaringen van overlevenden en ooggetuigen die eerder nooit hun eerder hun verhaal wilden doen. Bron nam de proef op de som: hoe ‘unseen’ is dit?

Niet héél unseen. We zien nog steeds twee door al-Qaida-gekaapte vliegtuigen die zich in de WTC-torens boren. Nog steeds twee ingestorte torens, gefilmd vanuit verschillende hoeken. Nog steeds compleet in paniek zijnde mensen. Nog steeds ooggetuigen die daar op typisch Amerikaanse manier over vertellen.

Nieuw is het concept dus niet, maar dat kan ook bijna niet. En misschien hoeft dat ook helemaal niet. Want hoe vaak we de beelden ook hebben gezien, het blijft bizar om te beseffen wat zich op 11 september 2001 afspeelde en hoeveel levens die dag voorgoed veranderden.

Juist daarom is het belangrijk dat documentaires als deze gemaakt blijven worden. Niet omdat we per se nóg een keer dezelfde beelden moeten zien, maar omdat sommige gebeurtenissen niet naar de achtergrond mogen verdwijnen. Of dat nu 25, 100 of 1000 jaar later is: dit soort verhalen moeten verteld blijven worden. Zodat we blijven kijken, blijven luisteren en vooral blijven herinneren.

Cijfer: 7,5 - Soms iets te Amerikaans voor mijn smaak, maar los daarvan een indrukwekkende documentaire die je 25 jaar later opnieuw midden in die bewuste dag plaatst.

Na het openingswoordje van Joep Houterman en de vijf sprekers die naast hem zaten (daarover lees je hier meer), was het tijd voor twee rondes van Inspiration Talks met daarin bijdragen van Erdinç Saçan, Laura Bas, Zeynep Dag en Arjen Banach. Zij spraken over veranderingen, AI, Gen Z, schermtijd en ‘vrijheidsbeelden’.

Experimenteer!
Arjen Banach, spreker en cabaretier, kreeg tijdens zijn lezing meermaals de lachers op zijn hand met anekdotes, spelletjes en raadsels. Maar zijn boodschap over veerkracht in tijden van verandering was serieus. In het onderwijs volgen veranderingen elkaar volgens Banach steeds sneller op, terwijl ons verandervermogen daar niet snel genoeg in meegaat. Hoe we met die veranderingen omgaan, wordt volgens hem mede bepaald door het verhaal dat we onszelf erover vertellen. “Werk is niet maakbaar, wel stuurbaar.”

Volgens Banach is het belangrijk om niet te blijven hangen in plannen maken, maar in beweging te komen en te experimenteren. “Alles wat jullie een experiment noemen, is een project. En een project bij Fontys duurt even lang als dat mensen er werken”, hield hij zijn publiek grappend voor. Hij riep de aanwezigen op om zichzelf niet alleen als uitvoerder, maar als ‘uitvinder’ te zien: “Probeer dingen uit, stel vragen en ontdek wat er gaandeweg gebeurt. Vaak kom je iets tegen waar je van tevoren niet aan had gedacht.”

Vrijheidsbeelden
“Mentale veerkracht begint bij het maken van keuzes”, zei Zeynep Dag tijdens haar lezing. De succesvolle ondernemer groeide op in een Eindhovense achterstandswijk en zag hoe weinig perspectief er was. Dit is niet wat ik wil in mijn leven, dacht ze al op jonge leeftijd. Ze bleef geloven dat het anders kon. Drie docenten speelden daarin een belangrijke rol. Zij noemt hen haar ‘vrijheidsbeelden’, omdat ze haar écht zagen, in haar geloofden en haar aanmoedigden haar dromen te volgen.

Dat geloof in zichzelf vormde volgens Dag de basis voor haar eigen veerkracht. Naast ondernemer is ze ook schoenenontwerper, kunstenaar, kunsthistoricus, docent, spreker en schrijver. “Wat als het wél goed uitpakt?”, is de vraag die Dag zichzelf stelt wanneer anderen vooral risico’s zien. Die houding probeert ze ook op anderen over te brengen. Haar oproep aan Fontysdocenten: vraag jezelf af of je studenten écht ziet en of je voor hen het verschil kunt maken. “Want een bevoegdheid maakt iemand nog niet vanzelf een goede docent.”

Schermtijd
Bij de inspiratiesessie van docent Erdinç Saçan stond één vraag centraal: ‘Wie heeft jouw aandacht?’. In de zaal zitten voornamelijk luisteraars van generatie X (1965-1980) en millennials (tot 1996). Hier en daar zit ook een enkeling uit generatie Z. En laat het daar nu vandaag om gaan. Aan de hand van voorbeelden als GRWM, ASMR, Brainrot, FruitTok en zelfs Baby Shark, laat Saçan zien wat dit allemaal doet met onze aandacht. “Maar als docent moet ik zowat dansen, zingen en springen om de aandacht vast te houden.”

Toch is schermtijd niet altijd negatief, aldus de docent. Je oma bellen, Frans leren met Duolingo of documentaires kijken is altijd beter dan een potje Candy Crush, zo pleit hij. “Technologie verandert daarnaast hoe we communiceren, maar technologie communiceert ook voor ons. Neem AI, en in het bijzonder ChatGPT. Bijna iedereen gebruikt het, maar onthoud: ‘garbage in, is garbage out’. Als je niet weet hoe je het moet gebruiken, komt het goede er ook niet uit. Daarom leren we onze studenten hoe ze dit op de juiste manier kunnen gebruiken. Want als we overal ja op zeggen, kan het zomaar zijn dat we onze intelligentie af laten glijden. En in een wereld vol afleiding, is het van groot belang om de focus weer te vinden.”

Generatie-gelijkheid
Tot slot nog Laura Bas. Net als Erdinç Saçan ging het ook bij haar (voornamelijk) over generatie Z. Zij had het tijdens haar ‘Genzpiration Talk’ echter niet over schermtijd, maar over de verschillen tussen deze generatie en andere generaties. Want één vooroordeel dat veel mensen over Gen Z hebben, is dat ze lui zijn en niet hard werken. Maar is dat wel zo? Het simpele antwoord: nee. Het iets complexere antwoord: nog steeds nee.

Het ding zit ‘m vooral in verandering. Generaties veranderen. Hun behoeftes veranderen, net zoals hun opvoeding verandert. Laura Bas vergelijkt het met software updates. Net zoals iedere smartphone updates krijgt, krijgt ook elke generatie updates. De belangrijkste van Gen Z? Jongeren stellen vaak de waaromvraag, en krijgen die ook beantwoord door hun ouders. Ze krijgen meer zeggenschap. In hun opvoeding zijn de ouders niet langer altijd de baas, maar is er juist sprake van meer gelijkheid. “En dat is ook te zien in de klas”, aldus Bas. “Jongeren vragen zich af waarom ze aanwezig moeten zijn in de klas als ze de les ook online kunnen volgen. Ze vragen zich af waarom ze bepaalde dingen moeten leren. Vroeger kreeg je dan gewoon te horen: ‘Omdat ik het zeg’. Maar dat is nu anders.”

De Solheim Cup vindt deze week plaats bij Bernardus Golf, de golfbaan van Cromvoirt. Het is het grootste vrouwelijke golftoernooi van de wereld, waarbij Amerika en Europa tegen elkaar spelen. Het evenement vindt elke twee jaar plaats; de volgende editie is in Amerika. Nu is het de eerste (en meteen ook de laatste) keer dat het in Cromvoirt plaatsvindt. En dat maakt het extra speciaal voor de 66 deelnemende studenten om hierbij aanwezig te mogen zijn.

Disbalans
Die 66 studenten zijn dit collegejaar allemaal gestart met de half jaar durende SPECO-minor ‘Waardecreatie binnen de topsport’. Het programma bestaat uit acht thema’s, waarvan ‘Fairplay in topsport’ de eerste is en dat draait om gendergelijkheid in de sport. Voor dit onderwerp wordt samengewerkt met Stichting SAM, die de disbalans tussen mannen en vrouwen in de sport probeert terug te dringen.

“Onze studenten moeten achterhalen op welke manier ze bewustwording kunnen creëren om die disbalans tussen mannen en vrouwen terug te dringen”, legt docent Marc van der Linden uit. “In de sport bestaat namelijk nog steeds een stereotype beeld. Zo’n beetje alles wat nu rondom sport wordt bedacht, wordt bedacht door mannen. Bovendien worden mannensporten veel vaker bekeken dan vrouwensporten, en dat wordt vaak in stand gehouden door het systeem.”

Marieke Maas van Stichting SAM geeft wat voorbeelden in cijfers. Bij bestuursfuncties is 75 procent man, 25 procent vrouw. Bij zichtbaarheid gaat 85 procent naar de mannensport, slechts 15 procent naar de vrouwensport. Deelname? 70 procent man, 30 procent vrouw. “Zo kan ik nog wel even doorgaan”, zegt Maas. “Natuurlijk is het niet bij elke sport hetzelfde, maar we weten wel dat het speelveld niet voor vrouwen en meiden is ontworpen. Zolang zij niet aan de bestuurstafel komen te zitten en mee mogen besluiten, zal dat speelveld niet veranderen.”

Vrouwensport
Om daar bewustwording voor te creëren, maken de minorstudenten een campagne waarin ze vrouwensport naar voren laten komen. Tijdens de Solheim Cup kunnen ze veldonderzoek doen en mogen ze content maken. Voor student Sietse de perfecte plek om aan de slag te gaan. “Ik golf zelf ook, wat het extra mooi maakt om hier te zijn”, zegt hij. Zijn doel van de dag: kennismaken met de opdrachtgever en de golfsport van dichtbij ervaren. Ook krijgen hij en de andere studenten de kans om in gesprek te gaan met vrouwelijke golfers om data op te halen voor hun onderzoek.

Medestudent Ruben ziet de opdracht wel zitten, ook al is golf niet zijn sport en merkt hij in zijn eigen omgeving niet veel van genderongelijkheid in de sport. “Ik heb niks met golf, maar het is wel heel mooi hier”, vertelt hij. “Bij mijn eigen tennisclub merk ik geen ongelijkheid, maar online lees en zie je er wel veel over. Als een man iets wint, krijgt die daar meer aandacht voor. Het lijkt me moeilijk om die aandacht meer naar de vrouwen te verschuiven, dus ik denk dat we beter meer aandacht kunnen geven aan de sporten die ze beoefenen. Zoals we vandaag doen bij de Solheim Cup.”

Ook Finn en Tijn kijken uit naar het project. “Echt heel leuk dat we dit hier mogen doen”, zeggen ze allebei, aangevuld door Tijn: “We hebben net twee uur uitleg gehad, maar ik zou het liefst de hele dag naar het golfen willen kijken. Gelukkig mogen we zo de baan op om beelden te schieten. Supervet om mee te maken.”

Natuurinclusief ontwikkelen. Daar draait het allemaal om. De gemeente ‘s-Hertogenbosch wil daar alle mogelijkheden over weten en zette haar lijntjes daarom uit bij de in Den Bosch gevestigde Avans Hogeschool. Die vroeg op haar beurt weer medewerking aan Fontys Hogeschool en de HAS green academy. Het gezamenlijke doel? Kijken hoe nieuwe woningen en andere ontwikkelingen gerealiseerd kunnen worden en tegelijkertijd de natuur in en rond de stad Den Bosch versterkt kan worden.

Vanuit Fontys is het lectoraat Duurzame Stedelijke Transformatie betrokken, met Ferry van de Mosselaer en Marieke Wenneker als projectleiders. “‘s-Hertogenbosch ligt als stad tegen meerdere beschermde natuurgebieden aan”, legt Van de Mosselaer uit. “Daardoor is het vanwege de stikstofuitstoot heel moeilijk om bouwvergunningen te krijgen. Maar net als alle andere steden in Nederland, is ook de druk om nieuwe woningen te bouwen in ’s-Hertogenbosch enorm.”

Groene alternatieven
Om dat proces te versnellen en wél bouwvergunningen te kunnen krijgen, wordt er nu gekeken naar groene bouwalternatieven. Van de Mosselaer: “De gemeente probeert van de impasse een kans te maken door te laten zien hoe je als gemeente toekomstgericht met dit soort gebiedsontwikkelingen om kan gaan, en door voorop te lopen en inspirerend te zijn voor andere steden.”

Daarbij gaat het niet alleen om het toevoegen van groen aan een wijk, het gaat ook om de manier van bouwen. Doe je dat bijvoorbeeld alleen met elektrische machines, wat natuurlijk voor veel minder stikstofuitstoot zou zorgen? “Vernieuwende samenwerking tussen partijen is hierbij noodzakelijk", stelt de onderzoeker.

Eigen expertises
Elke meewerkende kennisinstelling levert een eigen expertise. Avans richt zich onder meer op bouwen en de stedelijke omgeving. HAS op natuur, groen en het landelijk gebied. Vanuit het lectoraat Duurzame Stedelijke Transformatie brengt Fontys specifieke expertise in op het gebied van participatie, samenwerking en governance binnen gebiedsontwikkeling. Het lectoraat onderzoekt hoe gemeenten, bewoners, ondernemers, natuurorganisaties en ontwikkelaars gezamenlijk kunnen werken aan toekomstbestendige gebieden waarin natuur, wonen en economie elkaar versterken.

“Door middel van co-creatie en toekomstdenken helpen wij betrokken partijen verschillende ontwikkelrichtingen te verkennen, inzichtelijk te maken en bespreekbaar te maken.” vertelt Wenneker. “We doen dit grotendeels vanuit ons lectoraat, maar willen ook kijken of we andere collega’s en studenten binnen Fontys kunnen laten aanhaken.”

Meerjarig plan
De komende periode werken de partijen het concept natuurversterkend ontwikkelen eerst verder uit. De verkenning moet duidelijk maken wat natuurversterkend ontwikkelen kan betekenen, hoe het concept verder kan worden onderbouwd en welke mogelijkheden er zijn voor toepassing in de praktijk. De ambitie is om er een meerjarig kennisprogramma van te maken.

De in Sevenum woonachtige Verberk heeft samen met zijn vrouw vijf kinderen: de jongste - een meisje - is zes, daarvoor kwamen al een tweeling van dertien jaar oud, een dochter van zestien en een zoon van negentien. De enige man in dit rijtje voetbalt, alle meiden turnen. De tweeling, Lynn en Robin, doet dat op het hoogste niveau binnen Nederland: eredivisie.

Waar die passie voor turnen bij vrijwel de hele familie vandaan komt, durft Verberk niet te zeggen. In ieder geval niet van hem. “De tweeling is begonnen toen ze drie jaar oud waren”, vertelt Verberk.

Tot groep 6 hebben ze bij de lokale club in het dorp gesport, daarna kwamen ze bij Platform Turnen Limburg terecht, waar ze op landelijk niveau aan de slag konden. Die club stopte vorig jaar, waardoor Lynn en Robin overstapten naar Den Bosch.

Op en neer
Dat bleek niet de beste keuze: het klikte niet met de trainer, het kostte een godsvermogen aan benzinekosten en bovendien waren Verberk en zijn vrouw enorm veel tijd kwijt aan het wegbrengen én ophalen van hun tweeling. Ze zaten namelijk ook op een topsportschool in Rosmalen, wat mogelijk was dankzij hun NOCNSF-status. En ook Rosmalen is niet bepaald om de hoek van Sevenum, waar de familie woont.

“Dat was voor ons heel zwaar”, vertelt Verberk. “We moesten elke dag naar Den Bosch. Ik werk in Venlo, mijn vrouw in Boxmeer, dus het was voor allebei een flinke rit. Ik stond om zes uur op, en zelfs dan was ik op z’n vroegst pas om negen uur op mijn werk. Natuurlijk wisselden mijn vrouw en ik dat wel af.”

Flinke puzzel
Inmiddels sport de tweeling in Nijmegen en dat is in alle opzichten beter te doen. Ook al is het nog steeds een flink geregel. “We staan nu elke ochtend om kwart over zes op en zetten de meiden om zeven uur op de trein. Als het al donker is tegen de tijd dat ze terug moeten, halen we ze op met de auto. Maandag en woensdag doe ik dat. Op dinsdag en donderdag is het een taak voor mijn vrouw omdat ik dan voetbaltraining geef.”

Zaterdag is een rustdag voor de topsporters en op zondag trainen ze weer.

Maar dan hebben we pas twee kinderen gehad; de andere drie uit het gezin hebben ook verplichtingen. Hetzelfde geldt voor Verberk zelf, die hoofdtrainer is van het eerste elftal bij VICI’04 in Swolgen.

“Ik train dus op dinsdag en donderdag , gevolgd door een wedstrijd op zondag. De oudste heeft ook zijn trainingen, maar die is oud genoeg om zelf te gaan. De jongste turnt op vrijdagavond en zwemt ook nog eens op dinsdag. Op die dag rijd ik vanuit mijn werk naar het zwembad om haar op te halen. Ik zet haar thuis af, we eten samen en dan brengt de oudste dochter de jongste naar bed zodat ik naar het voetbalveld kan.”

Torenhoge kosten
Volg je het nog? Zo niet: begrijpelijk. Al vindt Verberk het goed te doen. Je moet het managen, zegt hij. Van te voren goed kijken en je ook niet afhankelijk maken van anderen.

“Gelukkig valt het met mijn werk bij Fontys goed te combineren. Soms werk ik in de avond nog een paar uur door als ik in de middag eerder moet stoppen. Het komt weleens voor dat studenten om half één ’s nachts nog een mail van mij ontvangen.”

Financieel gezien lukt het ook, al zijn vijf sportende kinderen, waarvan twee dus in de topsport, absoluut niet gratis. “Vorig jaar heeft ons enorm veel geld gekost. Minimaal 14.000 euro voor alleen al de tweeling, waarvan 8.000 aan reiskosten. Daarnaast hun contributie à 500 per maand en de bijkomende kosten van wedstrijden.”

De studie- en sportkosten van de overige kinderen zijn daar nog niet bijgerekend. “Maar we doen alles voor ze. Als je kind een bepaalde passie heeft, wil je die passie als ouders mogelijk maken. Ze leren ervan, en dat wij daar andere dingen voor moeten laten; so be it. Dat is de keuze die wij maken. Je doet het omdat je kinderen het willen.”

Het project maakt deel uit van Project Beethoven, dat als doel heeft om de instroom voor de microchipindustrie binnen Nederland te vergroten. Bij Fontys Technology zien ze al jaren dat techniekstudenten vaak op bovengemiddeld niveau bezig zijn met muziek, en dus is gekeken naar mogelijkheden om het verband tussen muziek en techniek beter te onderbouwen. Met uiteindelijk doel dus om die instroom te vergroten.

Bij Be Creative, een technische project based minor voor engineerstudenten, is in opdracht van het conservatorium een gloednieuwe opdracht verzonnen: maak een nog niet bestaand muziekinstrument. Vier studenten gingen daarmee aan de slag en presenteerden deze zomer het eindresultaat: een gitaar met allerlei mogelijkheden in klank, bereik en een manier van spelen die op conventionele gitaren onmogelijk is.

Ander geluid
Fontysstudenten Daan van Alebeek en Micha van Zutphen zijn twee van de vier breinen achter het instrument. “We zijn begonnen met een concept dat nog nergens ter wereld bestaat, maar dat je het meest kunt vergelijken met de TransAcoustic gitaar van Yamaha”, vertelt Micha. “Daarmee kun je allerlei effecten op een akoestische gitaar creëren. Wij hebben gekeken hoe we dat nog interessanter en unieker konden maken door bijvoorbeeld verschillende platen te integreren in de body van de gitaar.”

Voor de kenners: het gaat om platen van plexiglas en aluminium. Voor de niet kenners geeft Daan wat meer informatie. “We behouden de akoestische klank van de gitaar, maar door lasersnaren toe te voegen en verschillende materialen te mixen en die met elektronica door te sturen, krijg je een ander soort geluid. Sterker nog: je kunt zelf bepalen hoeveel procent van het houteffect je wil horen, hoeveel van het aluminium en hoeveel plexiglas. Door daarmee te spelen, krijg je hele andere tonen met precies dezelfde snaren.”

Interactie met publiek
Als de gitaar helemaal af is, wordt het instrument overgedragen aan studenten van het conservatorium. Zij gaan het leren bespelen en zullen speciaal voor dit instrument een eigen muziekstuk schrijven, dat in het najaar gespeeld wordt tijdens het November Music Festival. Aart Strootman, docentonderzoeker bij Fontys Academy of the Arts, is daar erg benieuwd naar. “Ik kan me heel goed voorstellen dat als we dit instrument op het podium gaan gebruiken, het een gesprek op gang brengt. De interactie met het publiek; daar hopen we op. Veel meer dan dat het instrument de internationale markt verovert.”

Strootman doet onderzoek naar de verbanden tussen muziek en techniek. Hij ziet veel verbanden en merkt dat een grote overlap mogelijk is tussen deze twee vakgebieden, maar weet ook dat het geen makkelijke opgave is om die verbanden te leggen.

Vakgebieden verbinden
“Je gaat geen ICT studeren om gitarist te worden. Andersom werkt dat hetzelfde. Bovendien heeft niet iedereen affiniteit met het andere vakgebied, wat het lastig maakt om techniek een onderdeel van het muziekcurriculum te maken, en vice versa. Het enige wat dan overblijft, is door projecten of minoren uitwisselingen te organiseren waar studenten zelf voor kiezen.”

Be Creative is daar dus een voorbeeld van. Die minor biedt verschillende projecten aan, waar Muziek en Techniek er een van is. “Ik ben blij dat de eerste ronde is geslaagd en ik hoop dat we op dezelfde manier door kunnen gaan”, vervolgt Strootman. “Want nu hebben we één instrument, maar hoe meer instrumenten we op deze manier kunnen maken, hoe groter de groep musici en engineers die je kunt enthousiasmeren voor een vak in de techniek.”

Als je de kans krijgt om naar Japan te gaan voor een studie, grijp die dan. Dat was de gedachte van Jordi toen hij hoorde over de minor Study Abroad. Hij schreef zich ervoor in, vroeg een Erasmus+-beurs aan en boekte een ticket naar de andere kant van de wereld. Op 25 maart stapte hij in het vliegtuig en sindsdien verbleef de uit Limburg afkomstige student voor voor vijf maanden in Kashiwa, een Japanse stad in het noordwesten van de prefectuur Chiba.

Bij de Reitaku University volgde hij de minor Study Abroad, waarvoor hij drie vakken mocht kiezen uit het pakket dat de universiteit aanbood. Hij volgde drie Japanse taallessen per week, plus een paar lessen over onder andere de Japanse cultuur en geschiedenis, micro- en macro-economie en strategisch management.

“Ik heb voor Japan gekozen omdat het voor mij een bucketlistland was om naartoe te gaan”, zegt Jordi. “Ik hou van het Japanse eten en de cultuur spreekt me erg aan.” Bovendien was het mogelijk om op deze plek een Erasmus+-beurs aan te vragen, en dat maakte voor hem de cirkel rond.

Voor een prikkie
Jordi verbleef in een accommodatie van de Reitaku University waar hij, vergeleken met Nederlandse studentenkamers, een prikkie voor betaalde. “Het was makkelijk geregeld. Ik moest gewoon aangeven dat ik hier wilde wonen. Het kostte mij in het totaal voor de hele periode dat ik hier zat, ongeveer 2.400 euro. Inclusief alles: er werd een keer in de twee weken schoongemaakt en het beddengoed werd voor ons gewassen.”

Die prijzen wijken dus enorm af met de Nederlandse prijzen. Maar dat zijn niet de enige verschillen, zegt Jordi. “De mensen in Japan zijn een stuk terughoudender als het neerkomt op het uiten van je mening. Weinig mensen spreken voldoende Engels om er normaal mee te kunnen communiceren en op het gebied van onderwijs werken ze hier veel minder met project based learning. Het niveau ligt voor mijn gevoel onder het Nederlandse niveau.” [Tekst gaat verder onder de foto's]

Verder is het in Japan erg heet. Nederland telt tegenwoordig ook steeds meer tropische temperaturen, maar toch is het in Japan anders. “In de lente was het weer perfect, maar in de zomer is het buiten niet uit te houden zonder airco. Supervochtig en heet.” Toch weerhield dat Jordi er niet van om zijn vrije tijd, die hij naar eigen zeggen relatief veel had, optimaal te benutten. “Met de trein is het een uurtje naar Tokyo, dus daar ging ik af en toe naartoe om bijvoorbeeld musea te bezoeken of uit eten te gaan. Ik heb tripjes gemaakt naar de Japanse ‘countryside’ en van de rust en natuur genoten.”

En natuurlijk deed hij ook typische studentendingen, zoals uitgaan. “De drinkcultuur is in Japan erg aanwezig, dus daar heb ik zeker aan meegedaan”, vervolgt hij. “We gingen vaak naar de Japanse izakaya, een plek waar je goedkoop kunt eten en drinken, en soms ging ik naar clubs in Tokyo.”

In hetzelfde schuitje
Een geslaagde buitenlandervaring dus, die Jordi al zijn medestudenten wil aanbevelen. “Mijn advies is om het gewoon te doen. Ik was zelf eerst enorm zenuwachtig en ik twijfelde of ik de goede keuze had gemaakt. Maar ik ben enorm blij dat ik het heb gedaan. Vanaf dag één ontmoet je allerlei andere exchange-studenten die in hetzelfde schuitje zitten, en als je gewoon een gesprek aanknoopt, dan ontstaan vriendschappen razendsnel. Ook adviseer ik wel om van tevoren een klein beetje de taal en Japanse gebruiken te leren, want als je je hier in verdiept, word je sneller gerespecteerd en is het een stuk gemakkelijker om vrienden te maken met locals.”

Waar het festival voorgaande jaren vrijwel meteen startte met een muziekprogramma op zowel de Talent- als Main Stage, kregen bezoekers dit jaar eerst een paar uur uitgebreid de kans om het festivalterrein en daarbij horende activiteiten te ontdekken. Of je nou zin had in een spelletje, slinger aan het Rad van Fortuin, schildersessie, lekkere maaltijd of toch een dansje: het kon in de middag allemaal.

Het evenement startte namelijk om 13.00 uur en het muziekprogramma pas om half 4. Waardoor studenten dus bijna drie uur de tijd hadden om eerst even te acclimatiseren. En dat vonden veel van hen stiekem best lekker. “Na drie dagen introductie zijn we moe, héél moe, dus dit chillmomentje is wel even welkom”, zeggen Iris, Lonneke en Jasmijn. De studenten pakken hun rust in een schaduwplekje op een van de vele grasvelden, waar ze worden omringd door honderden anderen. “De sfeer is heel gezellig. Er is genoeg te doen, we denken dat iedereen zich hier prima vermaakt.”

Ook Jasmine en Naomi kunnen de rustige uurtjes goed gebruiken. Ze zitten helemaal achteraan het festivalterrein, vlak voor een tent waar iemand een dutje in lijkt te doen. Rechts van de tent staat een bordje met de tekst ‘Hoogsensitief Community’. Links ervan doen mensen yoga.

“Als je even wil chillen kun je hier zitten”, zeggen de studenten. “Het aanbod is heel gevarieerd en speelt in op verschillende type mensen. Dat is heel fijn. Vorig jaar waren we er ook, toen was het festival anders ingedeeld. De chill-area zat bijvoorbeeld naast een muziekstage waardoor je constant harde muziek hoorde. Dat is nu gelukkig een stuk minder. Wij zijn hier bewust gaan zitten om even tot rust te komen.”

Een stukje verderop zijn vier studenten nog aan het bijkomen van de waterglijbaan, waar op deze zweterige dag voor verkoeling wordt gezorgd. Ook pingpong heeft de revue al gepasseerd. “Nu zijn we aan het schilderen en straks gaan we natuurlijk ook lekker feesten.”

Want dat is volgens veel studenten toch waar het uiteindelijk om draait: feesten. Zo kunnen Reine en Yves niet wachten tot het muziekprogramma start en vinden ook Valentin, Evi en Evi dat de boel wel ietsje eerder had mogen losbarsten. “Half 4 is vrij laat”, klinkt het bij de studenten, die aan tafel een spelletje zitten te doen om de wachttijd door te komen. “Het idee van al deze activiteiten is ontzettend leuk, en het is allemaal ook heel leuk, maar we hebben ook zin om lekker te dansen.”

Purple Festival zou eigenlijk tot 22.00 uur duren, maar vanwege het verwachte noodweer sluiten de deuren een uurtje eerder en is ook het vervoersschema op de schop gegooid. Daarover lees je hier meer.

Na een silence disco op maandagavond, gevolgd door een korte nacht, werden de nieuwe journalisten in spé dinsdagochtend om 08.15 uur bij MindLabs verwacht. Eerst was het tijd voor een dagstart, waarbij de slaperige ogen bij veel aanwezigen nog half dicht hingen, om vervolgens na een paar bakken koffie door te gaan met de bezoekjes van verschillende gastsprekers. Verspreid over meerdere groepen woonden de studenten drie sessies bij.

Op zoek naar Marlotte
Studenten konden aansluiten bij sessies met Gijs Sanders, presentator bij BNNVARA, en media-expert Victor Vlam. Maar ook met Lizzy Diercks, momenteel werkzaam bij DPG Media maar eigenlijk vooral bekend van de best beluisterde Nederlandse podcast ooit: ’Op zoek naar Marlotte’. Daarmee ging ze vorig jaar hartstikke viral vanwege het bizarre verhaal dat de podcast vertelt. Dat gaat namelijk over Annika, een medewerkster van de Kindertelefoon die jarenlang werd voorgelogen over een ‘ernstig mishandeld’ meisje dat - zo bleek later uit onderzoek van Lizzy Diercks - nooit heeft bestaan.

In een gesprek met studenten vertelt de journaliste hoe die zoektocht is gegaan, welke reacties ze kreeg en wat het onderzoek met haar heeft gedaan. “Ik vond het best heftig dat de podcast zo viral ging”, vertelt ze. “Dit verhaal gaat om echte mensen, het is echt gebeurd. Dat heeft wel wat me gedaan, maar natuurlijk niet zoveel als met de slachtoffers. En los daarvan ben ik natuurlijk ook trots dat het zo groot is geworden. Natuurlijk lig je onder een vergrootglas als iets viral gaat, maar ik denk dat je als journalist blij bent dat je gelezen wordt. Daar schrijf je immers voor.”

Diercks vertelt ook dat de tijd waarin zij journalist werd, heel anders is dan de huidige tijd. Waar Diercks dagenlang zocht naar allerlei documenten, hoeven studenten nu alleen maar op een paar AI-knoppen te drukken om diezelfde informatie te krijgen. “Dat maakt het allemaal wel een stuk makkelijker”, lacht ze. “Dan hoef je al dat vervelende werk niet meer te doen. Maar tegelijkertijd natuurlijk ook lastiger, want je moet je feiten wel extra goed checken.”

Dat is dan ook de tip die ze de nieuwe studenten wil meegeven: wees zorgvuldig. Publiceer pas een verhaal als je zeker weet dat alles klopt. Maar ook: “Lees iedere dag de krant. Of kijk naar nieuws via TikTok, social media, de televisie, wat dan ook. Consumeer iedere dag twintig minuten nieuws en je creëert binnen vier jaar tijd een kennisvoorsprong die heel veel anderen niet hebben.”

Goed beeld
Carmen, Tess, Fleur en Ilay, vier studenten die bij de sessie van Diercks aanwezig waren, kenden de podcast allemaal niet. Ze hadden er via TikTok wel over gehoord, maar hadden ‘m niet beluisterd. Toch vonden ze de dingen die de journaliste vertelde, heel interessant. “We krijgen vandaag een goed beeld van wat journalistiek precies inhoudt”, klinkt het. "Het is heel leuk dat we veel verschillende verhalen horen van diverse mensen die allerlei werkzaamheden in de journalistiek doen."

Precies wat de bedoeling was, vertelt mede-organisator Esmee. “We hebben met de gastsprekers geprobeerd een divers aanbod te verzamelen dat laat zien op welke manieren je in het werkveld terecht kan komen. Als podcast-maker, sportjournalist, maar ook als media-expert of onderzoeksjournalist. We willen laten zien dat er meerdere wegen zijn die naar Rome leiden, zodat onze nieuwe studenten met een open vizier de opleiding in kunnen gaan.”

Foto bovenin: Lizzy Diercks

In Eindhoven staat het programma maandag in het teken van een spellenmiddag. Over de campus verspreiden zich allerlei groepjes studenten, elk met een eigen kleur shirt. Roze, blauw, rood, wit, groen. Waar je ook kijkt: het is een oase van kleur.

Sommige eerstejaars kijken nog wat onzeker om zich heen, niet wetende wat te doen, wie aan te spreken of waar te zijn. Anderen zijn al druk met elkaar in gesprek. Zo ook de Mexicaanse Michelle en Spaanse Emrys, die hier vandaag allebei voor de eerste keer zijn voor de start van hun nieuwe studie International Communication.

Ze kennen elkaar pas een paar minuten, maar vinden nu al een gelijkenissen. Ze wonen allebei al twee jaar in Nederland, gaan dezelfde studie doen en kiezen beiden voor Fontys omdat ze het idee hebben dat vooral het praktische gedeelte een goede match zal zijn.

“Ik denk dat het heel leuk wordt. Ik weet nog niet veel over Fontys, ons rooster of de klassenindeling omdat we nog niet veel informatie hebben ontvangen, maar van de introductieweek heb ik goede verwachtingen”, zegt Michelle.

‘Festival skip ik’
Zowel Michelle als Emrys kijkt deze week het meest uit naar Purple Festival, dat donderdag plaatsvindt in Tilburg. Precies het evenement waar de nieuwe ICT-studenten Jamal en Diangelo (allebei 18 jaar oud) juist het minst naar uitkijken. Sterker nog: ze zullen er niet eens bijzijn.

“Ik ben er deze week elke dag bij, maar het festival skip ik. Te veel mensen, feesten, daar hou ik niet zo van”, zegt Diangelo. “We kijken meer uit naar vrijdag, dan gaan we met ICT naar de Efteling”, aldus Jamal. “Maar ik heb ook zin om nieuwe mensen te leren kennen en meer inzichten te krijgen van de studie.”

Een paar meter verderop zijn Social Work-studenten Kaelynn en Esmée druk bezig met een vossenjacht op docenten. Voor Kaelynn is het haar tweede introductieweek: dit jaar als mama, vorig jaar als eerstejaars. “Ik keek hier heel erg naar uit omdat ik het vorig jaar zo leuk vond toen ik zelf ging studeren”, aldus Kaelynn.

Naast haar staat Esmée, voor wie alles nog wel nieuw is. “Omdat ik met mijn 22 jaar wat ouder ben dan de gemiddelde eerstejaars, voel ik me een tikkeltje nerveus. Maar ik laat het allemaal lekker op me afkomen en dan komt het vast goed.”

Dure treinkaartjes
Onderweg naar het station heeft een groepje van vijf studenten Ondernemerschap & Retailmanagement het vooral over de kosten van het openbaar vervoer die deze week nog voor eigen rekening zijn. Voor de één is dat vanuit Venlo een stuk duurder dan voor de ander, die uit Tilburg of Boxtel komt.

“Onze ov-kaart gaat pas vanaf 1 september in”, klinkt het. “Of we het ervoor over hebben? We zullen wel moeten. Maar we hebben er wel zin in hoor, vooral in het optreden van Jonna Fraser op Purple Festival.”

Venlo begint eerder
Op Campus Venlo worden deze week 250 nieuwe studenten ondergedompeld in de wereld van Fontys. En dit jaar is het voor het eerst dat het introductieprogramma op maandag begint, in plaats van dinsdag. Dat heeft te maken met de centrale Purple-planning.

Normaliter vond op dinsdag de stadsdag in Venlo plaats, maar die is nu verplaatst naar woensdag. Dat zou betekenen dat de studenten elkaar, zonder een eerste opleidingsdag zoals vandaag, ontmoet hadden in Toverland.

Dat leek de organisatie geen goed idee, dus zijn alle studenten vandaag op de Limburgse campus uitgenodigd. Om deel te nemen aan een rondleiding, spellen te spelen, of een speurtocht te lopen.

Eerstejaars pabo-studenten Sebas, Sem, Fenne en Thomas hebben de rondleiding en een potje 30 Seconds al gehad. In de kantine aangekomen kijken ze voorzichtig om zich heen. “We konden hier een ijsje halen, maar krijgen het zo snel niet gevonden.”

Fijne sfeer
Dat mag de pret voor Sebas echter niet drukken. Hij heeft naar eigen zeggen twee eerdere opleidingen geprobeerd, maar voelt zich nu al op zijn plek in Venlo. “Er hangt een fijne sfeer, en iedereen is losjes. Dat gaat dus helemaal goedkomen het komende jaar.”

Verspreid over de campus kunnen studenten unicorn rijden, een levensgrote versie van Stef Stuntpiloot spelen en verschillende balspellen uitproberen. Eerstejaars Informatica-student Saif is met zijn intro-groep vooral druk bezig met de speurtocht. “Zo leren we meteen het campusterrein kennen, en dat is groter dan ik van tevoren had verwacht.”

Het oogt daarbij wel nog erg rustig op de campus, waarbij de aanwezige studenten vooral achter de papa’s en mama’s aanlopen en luisteren naar wat ze allemaal vertellen. Echt gefeest wordt er niet, maar dat is voor Saif ook geen enkel probleem. “Het is relaxed opstarten zo. We hebben kennisgemaakt met onze docenten en verschillende studenten die de opleiding al volgen, en kregen uitleg over hoe ons eerste jaar er hier in grote lijnen uit gaat zien. We hebben er zin in.”

Tot zover het (voor sommige mensen onleesbare) Tilburgs. En voor wie er niks van begrijpt: Erik Bienefelt, werkzaam bij Marketing, Communicatie en PR bij Fontys, heeft een nieuwe Tilburgse verhalenbundel uitgebracht. 

Het Tilburgse balletje is ooit gaan rollen nadat Bron een artikel publiceerde over Bienefelt en zijn schrijfkunsten. Onder dat stuk reageerde een ‘clubje amateurs’ – hun woorden, niet de onze – dat het Tilburgse dialect graag in stand wil houden. Ze vroegen Bienefelt om hulp bij het schrijven van verhalen. ie wilde hij wel bieden. “Zo ben ik in aanraking gekomen met Stichting Tilburgse Taol en heb ik ook de aardigheid in de Tilbugse taal gekregen”, legt hij uit.

Daar was wat kruim voor nodig, want als import Tilburger moest hij in eerste instantie helemaal niks van het dialect hebben. “Bij ons thuis, we komen uit een klein dorp in West-Brabant, was dialect vroeger echt iets voor ordinaire mensen. Het Tilburgse dialect heeft ook een ordinair randje, maar is tegelijkertijd heel verhalend. Mede vanwege het textielverleden zitten er veel Franse invloeden in en dat maakt het zo mooi.”

Hij noemt wat voorbeelden van typische Tilburgse uitspraken, vaak dus met een Frans tintje. Zijn favorieten: op sjanternèl gaan (op stap gaan), meepesaant (tegelijkertijd), te pôot naor hèùs gaon (te voet naar huis gaan), verkèt (vork, van het Franse ‘fourchette’) en ‘de knòrrie zaat in zen drinkesbèkske te jiepe: de kanarie zat in zijn drinkbakje te spetteren’. “Het feit dat zo’n (banale) zin in een woordenboek staat vind ik gewoonweg hilarisch!”

Tilburgse taalklas 
De liefde voor het dialect werd alleen nog maar sterker toen Bienefelt zo’n drie jaar geleden de Tilburgse taalklas volgde. “Daar heb ik me echt kapotgelachen”, zegt hij. "Ik was met mijn 47 jaar de jongste van de club; de rest was allemaal een stuk ouder. Er werd daar regelmatig ruzie gemaakt over een streepje dat er wel of niet zou moeten staan” 

Dat klinkt begrijpelijk, want wie in het Nederlands-Tilburgse woordenboek Goedvertòld kijkt, dat in oktober vorig jaar verscheen en binnen enkele maanden was uitverkocht, ziet hoe ingewikkeld alleen al de leestekens in het Tilburgse dialect zijn.

Bienefelt leverde een bijdrage aan de promotie van het woordenboek. Maar daar stopte het niet: een paar weken terug bracht hij onder zijn pseudoniem Jacq Zêeverzacq het boek Wie zwèègt heej gemak praote (wie zwijgt heeft makkelijk praten) uit, met daarin 26 korte verhalen en 13 gedichten. Geschreven in het officiële Tilburgse dialect, volgens de spelling van dialectspecialist Wil Sterenborg. De verhalen uit het boek zijn vaak gebaseerd op waargebeurde jeugdherinneringen.

“Toen ik een jaar of zes was, gaf mijn broer mij 100 gulden om een skelter te kopen. Maar eenmaal daar werd ik keihard uitgelachen omdat ik monopolygeld had gekregen. Later kaatste ik de bal terug toen mijn broer een keer door de politie werd opgepakt vanwege wat kattenkwaad. Ik ben toen met mijn vader naar het bureau gegaan en gaf hem het Monopoly-kaartje ‘verlaat de gevangenis zonder betalen’. Daar is een van de verhalen uit de bundel op gebaseerd.”

AI-chatbot 
De verhalen schreef hij allemaal zelf, maar liet hij nog wel door meerdere mensen van de stichting én de vertaalservice – ja, die bestaat! – vertalen zodat alles in correct Tilburgs dialect stond opgeschreven. Vanwege die ondenkbare leestekens dus. En alle andere moeilijkheden, die zelfs voor een expert als Bienefelt nog erg complex zijn. “Ik heb van alles met de Tilburgse taal gedaan: van de taalklas tot het Tilburgs dictee en het Tilburgse woordenboek. Maar het dialect is zó complex, dat ook ik nog steeds fouten maak.”

In de toekomst wil de Fontys-medewerker nog meer met de Tilburgse taal aan de slag en daarbij hoopt hij hulp te krijgen van een van zijn andere toekomstplannen: een Tilburgse translator. “Samen met de universiteit van Tilburg ben ik aan het kijken of we een AI-chatbot kunnen maken. Een soort Google Translate, maar dan voor Tilburgs dialect. Zo kan de Tilburgse Taol ‘vur aaltij’ geborgd worden!”

Wie zwèègt heej gemak praote’ van Jacq Zêeverzacq is te koop bij Gianotten Tilburg en Primera Aabe, voor vijftien euro.

Foto bovenin: Erik Bienefelt, gemaakt door Jostijn Ligtvoet

De keuze om naar Nederland te gaan, begon bij Tihomira als een grapje. Ze wist niet wat ze wilde studeren na de middelbare school en zag wat informatie over Fontys voorbijkomen. Ze grapte daarna bij haar ouders dat ze naar Nederland zou gaan om te studeren, maar dat is inmiddels gewoon keihard de realiteit geworden.

Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Vooral anders. Ik had niet zoveel verwachtingen, ik ging gewoon met de flow mee. In eerste instantie was het zwaar vanwege de cultuurverschillen en het alleen-zijn, maar nu vind ik het leuk om zelfstandig te zijn. De plek is leuk.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“Ik vind het leuk dat het schoon, gestructureerd en vredig is. Wat ik minder vind, is het eten. Ik mis het eten van thuis.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Vooral bij de Lidl, omdat ik daar een tijdje heb gewerkt en het dicht bij mijn woning is. Daarna komt de Albert Heijn. Ik maak mijn eten graag zelf en eet heel gevarieerd, vaak een gerecht met vlees en groenten erin verwerkt.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Er zijn best wel wat dingen waarvan ik niet had verwacht dat ik ze lekker zou vinden, zoals paté. Ik had er nog nooit van gehoord, maar het smaakt eigenlijk best goed.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Ja, ik heb hier echt vrienden voor het leven gemaakt. Dat zijn vooral internationals. Het is niet zo moeilijk om hier vrienden te maken. Thuis ben ik wat minder sociaal en eigenlijk ben ik er hier pas achter gekomen hoe sociaal ik kan zijn.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Zelden. Maar als ik uitga, ga ik met andere Bulgaarse studenten. Meestal naar Stratum, of we spreken bij iemand thuis af.”

In vergelijking met Bulgarije, hoe is het leven in Eindhoven?
“Veel en veel duurder. In mijn land zijn de inkomens een stuk lager, en de prijzen hier zijn hoger. Maar ik ben er inmiddels aan gewend. Het enige waar ik niet aan kan wennen, zijn de benzineprijzen.

Verder voel ik me in Nederland een stuk veiliger dan in Bulgarije. Het is hier veel meer geordend, meer gestructureerd. Dat vind ik heel fijn.”

Wat mis je het meeste van thuis?
“Ten eerste het eten. Dat mis ik echt. Maar daarnaast natuurlijk ook mijn vrienden en familie, al spreek ik die gelukkig vaak via videobelletjes. Verder mis ik eerlijk gezegd niet zoveel.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Nederlanders zijn heel anders dan Bulgaren. We denken anders, zijn wat minder sociaal en maken minder snel vrienden. En we drinken misschien meer, maar feesten minder, we zijn wat meer gesloten op dat vlak. Neem bijvoorbeeld Stratum; daar is het super druk en ga je van kroeg naar kroeg. In Bulgarije is dat heel anders.

Nederlanders denken vaak dat we ‘wild’ zijn, een koude persoonlijkheid hebben. Maar dat klopt niet helemaal. Ook al houden we van onze eigen space, we zijn wel heel warm en beleefd. We zijn niet zo gesloten als veel mensen denken.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Initieel wel, want ik wil graag van de mogelijkheden gebruikmaken die Nederland te bieden heeft voor ICT-studenten. Er zijn hier namelijk heel veel IT-banen. Maar ik weet het nog niet zeker; we zien het tegen die tijd wel.”

Ben je door je studie bij Fontys anders naar de wereld gaan kijken?
“Ja. Mijn beeld is heel erg veranderd en het verandert nog steeds constant. Maar wel op een goede manier.”

Marlou Heskes verbaast zich daarover, omdat ze meer dan zes jaar geleden veel tijd en energie stak in het geven van advies over de invulling van R10. Dat deed ze toen nog onder de vlag van Student+, een initiatief voor studenten met een ondersteuningsbehoefte, waaronder ook neurodiverse studenten of studenten met lichamelijke en/of psychische klachten.  

“Wij hebben destijds een onderzoek geïnitieerd waarbij we onderzochten wat studenten nodig hebben om te ontprikkelen. We waren op zoek naar de ideale prikkelarme ruimte”, vertelt Heskes. In die hoedanigheid werd ze gevraagd om advies te geven over de invulling van het toen nog te bouwen R10. “Uit ons onderzoek kwamen drie kernpunten: daglicht, frisse lucht en planten. Die feedback hebben we doorgegeven, maar daar is niks mee gedaan. Helemaal niks.”  

Open ruimtes
Voor de bouw van de drie nieuwe gebouwen is ze niet gevraagd, maar ook daar hoort ze nu dezelfde geluiden van medewerkers en studenten: veel prikkels, vooral voor mensen met neurodivergentie. Collega’s Ilonka van der Sommen en Ralinka Voermans, die zich net als Heskes inzetten voor neuro-inclusie binnen Fontys, ervaren en horen dat ook. Ze spreken allebei van grote, open ruimtes waar veel licht is, maar ook geluidsoverlast heerst. In lokalen is het vaak warm en bovendien zijn ze klein, waardoor je minder kunt doen aan prikkelregulatie omdat het snel vol is. [Tekst gaat verder onder de foto's]

“Wat ik fijn vind aan de gebouwen, is dat er veel licht is van buiten”, zegt Voermans over R11, R12 en R13. “Al ken ik ook veel mensen die diezelfde hoeveelheid licht juist heel intens vinden. Daarnaast is het soms ook lastig om een fijne werkplek te vinden waar je rustig kan zitten omdat veel werkplekken aangesloten zitten op de open ruimtes. In R13 kun je letterlijk de gesprekken op de verdieping boven je horen. Dat is best intens. Natuurlijk zijn er wel wat lokaaltjes waar je rustig kunt zitten, maar die zijn vrijwel altijd volgeboekt.”  

Ze denkt dat de gebouwen met de beste intenties ontworpen zijn, maar dat de uitwerking ongelukkig heeft uitgepakt. “En ik denk ook dat er best wel wat mogelijkheden zijn om daar iets mee te doen”, vervolgt ze. Haar collega's bedachten daar een oplossing voor: ze wilden een community-ruimte creëren waar studenten zich rustig kunnen terugtrekken. “Maar daar wordt niet lekker in meegewerkt. Het plan ligt bij de facilitaire dienst en blijft daar waarschijnlijk ook liggen.” Een andere oplossing zou volgens haar kunnen zijn dat je de vele open stukken die de gebouwen kennen, afsluit zodat je meer stille werkruimtes creëert.  

Afwegingen maken
Van der Sommen ziet net als Voermans zowel voor- als nadelen in de drie nieuwste gebouwen. “Terwijl ik met jou praat, zit ik in een kleine ruimte in R13. Daar is vloerbedekking en er zijn screens die je naar beneden kunt doen om het licht te dempen”, zegt ze. “Maar er zijn ook veel open ruimtes die qua geluid, geur en visuele prikkels heftig zijn. Dat is bijvoorbeeld het geval in de grote hallen van R12 en R3. Het zijn publieke ruimtes en dus zijn ze toegankelijk voor iedereen. En daar moet ook rekening mee gehouden worden; je hebt mensen die snel gevoelig zijn voor prikkels, maar je hebt ook mensen die juist prikkels nodig hebben. We richten ons veel op overprikkeling, maar voor de onderprikkelde mens zijn die open ruimtes heel goed.”  

Ze snapt dus dat er afwegingen gemaakt moeten worden. En dat er in de gebouwen een balans moet zijn van prikkelarme en open ruimtes. “In plaats van alles opnieuw te doen, kunnen we het beter op een andere manier aanpakken. Ik vraag me af in hoeverre medewerkers bekend zijn met de stille plekjes. Want als zij daar weet van hebben, dan kunnen ze die informatie ook doorgeven aan anderen. Mijn oproep zou dus zijn om de mogelijkheden kenbaar te maken aan docenten en studenten. Gebouwen kunnen we niet veranderen, maar we kunnen wel aanpassingen doen en laten zien wat er wél is.” [Tekst gaat verder onder de foto's]

Balans zoeken
De dienst Vastgoed & Facilitair laat desgevraagd weten dat er bij het ontwerp van de nieuwe onderwijsgebouwen rekening is gehouden met uiteenlopende gebruikersbehoeften, waaronder aspecten zoals licht, geluid, indeling, flexibiliteit van ruimtes en ontmoeting. “Tegelijkertijd geldt dat dit openbare gebouwen zijn, die door verschillende gebruikersgroepen en voor diverse doeleinden worden gebruikt. Dat betekent dat er altijd een balans moet worden gevonden tussen rust, interactie, toegankelijkheid en efficiënt ruimtegebruik. Volledige afstemming op alle individuele prikkelgevoeligheden is daarbij helaas niet haalbaar”, klinkt het. 

Ook zegt de dienst dat neurodiversiteit en prikkelervaring belangrijke aandachtsgebieden binnen de leer- en werkomgeving zijn, en dat inzichten uit onderzoek en signalen van medewerkers en studenten ‘waardevolle input zijn’ om de inrichting en het gebruik van ruimtes waar nodig te verbeteren. “De ervaringen uit deze gebouwen en huidige signalen helpen om dit onderwerp blijvend onder de aandacht te houden en waar mogelijk mee te nemen in toekomstige (her)inrichtingen en ontwikkeling van nieuwe gebouwen, waarbij opnieuw wordt gezocht naar een zo goed mogelijke balans voor een brede groep gebruikers.” 

FieldLab West is bedoeld voor de wijk Tilburg-West en werd bijna vijf jaar geleden opgezet door Fontyscoach en -docent Michelle de Bruijn. Ze werkt voor het project nauw samen met Stefan van Teeffelen van Avans. De twee hebben in de afgelopen jaren samen een hybride leeromgeving opgebouwd waar multidisciplinair wordt samengewerkt met organisaties, studenten en bewoners, en waarbij initiatieven in de wijk Tilburg-West worden versterkt en verbonden.   

Uitdagingen
“Tilburg-West wordt beschouwd als een kwetsbaar gebied qua veiligheid, sociaal welzijn en fysieke omgeving”, legt De Bruijn uit, werkzaam bij Fontys Economie en Communicatie in Tilburg. “De wijk valt onder het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid; er zijn veel sociaal-economische uitdagingen en er is veel aandacht voor criminaliteit, bestaanszekerheid, ontmoetingsplekken en veiligheid in de wijk. Er gaat veel geld naartoe, maar daardoor zien mensen soms door de bomen het bos niet meer.”  

Daar komt nog eens bij dat er in de komende jaren 10.000 woningen in Tilburg-West gebouwd moeten worden, dat de Westermarkt op de schop gaat en dat er een Kenniskwartier komt. “Dat alles zorgt voor uitdagingen, maar ook voor kansen. En die pakken wij met FieldLab West graag aan”, aldus De Bruijn. 

Dat doen ze door studenten en onderzoekers van verschillende instituten van Fontys en Avans samen te brengen en hen, afgestemd op wat er nodig is in de samenleving, gezamenlijk te laten werken aan onderzoek en onderwijs met maatschappelijke waarde.

Dat gebeurt op een multidisciplinaire manier. Je hebt bijvoorbeeld juridische studenten die spreekuren houden voor bewoners, maar ook een Social Work-student die de podcast Ons West maakte, die nu voortgezet wordt door een onderzoeker vanuit een lectoraat. Verder zijn er ook studenten van bijvoorbeeld HRM, ICT, Toegepaste Psychologie, Integrale Veiligheid en Communicatie bij betrokken.  

Tilburg-Noord 
De resultaten van de projecten zijn dusdanig succesvol dat FieldLab West na de zomer wordt uitgebreid naar Tilburg-Noord. Daarvoor is de pas afgestudeerde Communicatie-student Dahabo Abdullahi aangenomen; zij gaat de boel daar leiden samen met Abdellah Aknin (afgestudeerd in Social Work). Maar hoewel FieldLab een project is dat ontstaan is vanuit Fontys en Avans, wordt Abdullahi niet door een van die twee instellingen betaald. Want extra geld beschikbaar stellen voor hybride leeromgevingen? Dat gebeurt veel te weinig, zeggen De Bruijn en haar collega Van Teeffelen.   

Abdullahi wordt via een ingewikkelde constructie betaald door de rijkspot van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid. Hetzelfde geldt eigenlijk voor De Bruijn: ook bij haar is sprake van een ingewikkelde constructie. Fontys geeft haar voor het project FieldLab twaalf uur per week aan beschikbaarheid, maar betaalt er daar slechts vier van. De andere uren komen uit andere potjes van onder meer Regio Deal Midden-Brabant. Maar die Regio Deal loopt volgend jaar af en De Bruijn heeft geen idee waar haar geld daarna vandaan gaat komen. 

Geen paraplu
Dat is een zorg voor later, want het financiële plaatje is niet het enige probleem. Ook op andere gebieden schuurt het, geven De Bruijn en Van Teeffelen toe. “Vanuit Fontys en Avans zit er niemand bovenop die zegt wat we moeten doen”, klinkt het. “Iedereen vindt het fantastisch wat we doen, er is applaus voor, maar tegelijkertijd wil niemand ons in hun koker hebben. Er zit nergens borging, geen paraplu. Als wij wegvallen, neemt niemand het van ons over. Formeel gezien weet niemand wat we hier precies aan het doen zijn.” 

"Fontys wil dat er interdisciplinair gewerkt wordt; dat doel staat uitgebreid omschreven in de visie. En dat doen we bij FieldLab ook. We maken op heel veel verschillende snijvlakken impact, maar op de een of andere manier slagen Fontys en Avans er niet in om dit een plek te geven binnen de organisatie.” 

Wat dan wel zou helpen? Structurele ondersteuning bij het aanvragen van subsidies en een centraal potje voor multidisciplinaire projecten zoals FieldLab West. "Ik weet dat die ambitie er al heel lang ligt, maar de ruimte en het geld zijn er simpelweg niet. En we zijn helaas niet de enige hybride leeromgeving die hiermee kampt.”  

Foto bovenin: opnames van de podcast Ons West

Het gaat om een overbruggingsregeling die geldt tot het nieuwe parkeerbeleid van start gaat en waar slechts een select aantal medewerkers aanspraak op maakt. Het gaat om de collega’s van de diensten en het Portfolio Management Office (PMO) die De Lage Landen (DLL) als standplaats hebben en na de zomer naar Rachelsmolen verhuizen, of inmiddels al verhuisd zijn.   

Daar zitten wel voorwaarden aan verbonden. De vergunning kan alleen worden aangevraagd als een medewerker ook al minimaal één keer per week met de auto naar DLL kwam. In het totaal komen er zo’n negentig mensen voor in aanmerking. Volgens Sandra de Geeter, adviseur mobiliteit bij Fontys, gaat het om een tijdelijke regeling. Want zoals het nu gaat, kan het niet langer. “We zijn hard aan de slag met Fontys-brede afspraken en spelregels rondom het parkeren”, zegt ze. “Die hebben we nu eigenlijk niet en op bepaalde locaties is dat ook geen probleem. Maar er zijn ook locaties, zoals campus Rachelsmolen, waar we wél in een problematische situatie zitten.” 

Pas blokkeren
De algemene Fontys-parkeer-spelregels worden nu opgesteld en moeten nog goedgekeurd worden. Naar verwachting gaan ze in het voorjaar van 2027 van kracht. Tot die tijd is er een overbruggingsregeling nodig en daarvoor krijgt Fontys hulp van de gemeente Eindhoven. “We vragen mensen die van DLL naar Rachelsmolen verhuizen ten eerste om niet met de auto te komen, maar met het openbaar vervoer of de fiets. Voor degenen waarvoor dat geen optie is, kunnen we bij de gemeente tijdelijke parkeervergunningen aanvragen.”  

De medewerkers die zo’n vergunning krijgen, kunnen hun auto daarmee 24/7 parkeren in de zuidelijke omgeving van Rachelsmolen (tussen de Rabobank en de campus), met een looptijd van ongeveer vijf minuten. Het gebruiken van de bestaande parkeerplekken op de campus is met een vergunning niet toegestaan. “Dat wordt gecontroleerd”, zegt De Geeter. “Mogelijk wordt de parkeerfunctie van je medewerkerspas geblokkeerd. Als we zien dat iemand met een vergunning tóch op de campus parkeert, dan wordt diegene daarop aangesproken en loopt hij het risico zijn vergunning kwijt te raken. Het verbod om te parkeren op de campus blijft dan ook nog steeds van kracht.” 

Geen oplossing
De huidige parkeerproblematiek wordt hiermee niet opgelost, geeft De Geeter toe. Dat gaat namelijk maar op één manier en daar zijn nieuwe afspraken voor nodig. “Ons doel is dus dat we ervoor zorgen dat de problematiek niet toeneemt in september als de medewerkers van DLL naar Rachelsmolen verhuizen.” En hoe zit het met de parkeerproblematiek in de wijken rondom de campus: verergert die dan niet met deze plannen? Nee, zegt De Geeter stellig. “Volgens de gemeente is er ruim voldoende parkeercapaciteit voor de tijdelijke regeling.”   

Dan rest alleen nog de vraag: waarom is hier eerder dan nog niet over nagedacht? De parkeerproblemen spelen immers al veel langer. Ook daar heeft De Geeter een antwoord op: “Extra parkeerplekken zorgen automatisch voor meer parkeerbewegingen. Beleid van Fontys is het ontmoedigen van autogebruik. We doen dit nu alleen maar vanwege de verhuizing en omdat we de periode tot het nieuwe parkeerbeleid moeten overbruggen. Bovendien is dit is nooit eerder overwogen omdat parkeervergunningen knetterduur zijn. Het is nu dat de gemeente graag wilde meedenken, ook omdat de huidige parkeersituatie voor onveilige situaties in de openbare ruimtes kan zorgen waar de gemeente bezorgd over is. Zij wil ook niet dat de fileproblemen op de Kennedylaan nóg verder toenemen.”  

Landelijk gezien gaat het om een unieke samenwerking, waar naast Fontys Educatie en OMO (Ons Middelbaar Onderwijs, een scholenorganisatie voor het voortgezet onderwijs) ook de bisdommen van Breda en Den Bosch en de Universiteit van Tilburg aan meedoen. Samen organiseerden ze in het afgelopen studiejaar tien scholingsbijeenkomsten voor bevoegde OMO-docenten die geschoold zijn voor een ander vak dan Levensbeschouwing, maar wel interesse hebben in een tweede bevoegdheid voor het vak – jawel – Levensbeschouwing.

Levensbeschouwing is en blijft immers een belangrijk vak, zegt Van den Bemt. Maar omdat het tekort voor docenten groot en de aanwas vanuit zowel Fontys als de Tilburgse universiteit niet bijster hoog is, moeten er andere stappen gezet worden. "Momenteel zijn er landelijk gezien heel veel onbevoegde of onderbevoegde mensen die het vak Levensbeschouwing geven, wat ervoor zorgt dat de kwaliteit soms ondermaats is", zegt Hans van den Bemt daarover.

Dat zit zo: Levensbeschouwing is vanuit de overheid geen verplicht vak. Schoolbesturen bepalen zelf of ze het vak verplicht maken en bij OMO is dat het geval. Tegelijkertijd zijn er geen landelijke richtlijnen over welke bevoegdheid je nodig hebt om het vak te mogen geven. “Ze moeten lesbevoegd zijn, pedagogisch en didactisch, maar dat betekent dus dat iemand met een tweedegraads Geschiedenis-diploma bij wijze van spreken ook automatisch Levensbeschouwing zou mogen geven”, aldus Van den Bemt. 

Proefjaar
OMO doet dat niet op die manier; de organisatie wil niet zomaar elke docent voor de klas zetten en wil bovendien het vak Levensbeschouwing versterken. “Daarom is er nu een traject opgestart waarbij bevoegde docenten met tien scholingsbijeenkomsten een soort proefjaar krijgen om erachter te kunnen komen of Levensbeschouwing iets voor ze is.” 

Na die tien bijeenkomsten krijgen ze een certificaat waarmee ze in principe kunnen zeggen dat ze voldoende bekwaam zijn om het vak te geven. Toch hebben de samenwerkende partijen de hoop dat de docenten na het traject doorstromen naar een officiële studie bij bijvoorbeeld Fontys. “Bij Fontys Educatie Levensbeschouwing kunnen ze dan in één jaar tijd hun bevoegdheid halen. Met het certificaat zijn ze bekwaam, met een diploma bevoegd.” 

Verdubbeling
De eerste ronde van de samenwerking heeft voor Fontys goed uitgepakt: van de negen deelnemers stromen er zes door naar de opleiding binnen Fontys. Maar die zekerheid was er op voorhand absoluut niet, zegt Van den Bemt. “Het had ook zo kunnen zijn dat Fontys er geen enkel profijt van zou hebben als niemand voor een vervolgstudie bij ons zou kiezen. Dat is gelukkig niet gebeurd: we krijgen er een mooi aantal studenten bij. Bijna een verdubbeling van het aantal zij-instroomstudenten dat we nu hebben.”

Woensdag krijgen de eerste negen deelnemers hun certificaat uitgereikt en in september start de tweede ronde. Dat gaat ook weer over het vak Levensbeschouwing, maar volgens Van den Bemt zou het ook voor andere tekortvakken een goede oplossing kunnen zijn. “Als je mensen in een aantal bijeenkomsten eerst laat proeven, maak je de drempel een stuk minder hoog dan wanneer iemand meteen met een hele studie moet starten.” 

De kennissessie was een samenwerking tussen Fontys Vitaal en de Workspace Vitality Hub en ging over neurodiversiteit op de werkvloer. Lisanne Bergefurt, assistent professor aan de TU/e, deelde haar bevindingen over haar onderzoek dat gericht is op dit onderwerp. Ze vertelde waar mensen met neurodivergentie tegenaan lopen op de werkvloer, wat er goed gaat, maar ook wat er niet goed gaat.

Ook twee medewerkers van Fontys, Monica Sontrop en Loes Pullens, kwamen aan het woord door hun persoonlijke ervaringen met prikkels op de werkvloer te delen. En Floortje Zwaal, student Medisch Beeldvormende en Radiotherapeutische Technieken, deelde de resultaten van haar afstudeeronderzoek. 

Stappenplan
In een gesprek met Bron vertelt Floortje dat er steeds meer organisaties en bedrijven zijn die niet weten hoe ze neurodiversiteit op de werkvloer aan moeten pakken, terwijl er op veel plekken toch vaak werknemers zijn die last hebben van prikkels.   

Floortje zocht uit welke prikkels er op de werkvloer zijn en welke oplossingen daarvoor geboden kunnen worden. De uitkomsten daarvan bundelde ze in een soort handleiding met daarin een stappenplan, waarbij de ervaringen in gebouw R11 als uitgangspunt werden gebruikt. “Het aantal prikkels is daar heel groot”, vertelt Floortje. “Ik heb verschillende medewerkers gesproken die er allemaal last van hebben. Stuk voor stuk geven ze aan dat het geluid heel extreem is, vooral op hun afdeling.” 

Medewerkers hebben bijvoorbeeld last van lawaai van mensen die de trap op en af lopen. Maar ook van visuele prikkels, drukte op de afdeling, temperatuur, de luchtkwaliteit en geuren vanuit de kantine, die mensen met neurodivergentie heel overheersend en daardoor storend kunnen vinden. “Er kunnen dan klachten ontstaan als stress, vermoeidheid en andere fysieke en mentale klachten”, aldus Floortje.   

Snel afgeleid
Monica Sontrop en Loes Pullens ervaren dat ook. Monica werkte in een initiërende rol mee aan het onderzoek van Floortje, maar ook als ervaringsdeskundige. “Ik heb het vermoeden dat ik ADD heb, waardoor ik in sommige omstandigheden extreem snel ben afgeleid. Dat kan aan verschillende dingen liggen, zoals veel beweging of geluid om me heen. Soms zonder ik me dan af op plekken waar je even alleen kunt zitten, maar die zijn er niet zoveel. Niet genoeg althans voor het aantal mensen dat er behoefte aan zou hebben. Uit onderzoek is gebleken dat ongeveer 10 procent van de medewerkers te veel prikkels ervaart. Ik vind dat nog een onderschat getal.”  

Loes Pullens herkent zich in de klachten van Monica. Pullens heeft een vorm van autisme en vindt het daardoor lastig om in grote, open ruimtes te werken. “Ik werk in een grote ruimte waar ik gelukkig wel in een hoek gepositioneerd zit. Maar als ik met mijn buurman aan het praten ben en er aan de andere kant van de ruimte andere mensen aan het overleggen zijn, dan kan het snel te veel worden. Daarnaast zijn te felle lichten ook niet prettig.” Ze zou om die reden liever minder grote kantoortuinen zien en meer kleinere ruimtes.  

Kleine aanpassingen 
Het zal lastig zijn om de problemen helemaal op te lossen omdat de bestaande Fontys-gebouwen nou eenmaal niet opnieuw gebouwd zullen worden. Maar er zijn wel kleine aanpassingen mogelijk. Ook daar deed Floortje onderzoek naar. “Ze zullen het probleem nooit helemaal weghalen, maar ze kunnen de werkplek wel beter maken. Je kunt bijvoorbeeld denken aan geluiddempende wanden. Een andere student is bezig met het maken van een prototype daarvan, dat daadwerkelijk gebruikt zal worden.”  

Monica hoopt dat oplossingen zoals deze er meer zullen komen, maar weet ook dat de huidige financiële stand van zaken daar misschien niet alle ruimte voor biedt. “Ze hadden er beter vooraf wat beter over na kunnen denken", zegt ze.

Pullens hoopt vooral op meer begrip bij collega’s. “De onwetendheid en het onbegrip bij collega’s is een groot issue”, vindt ze. “Als meer mensen zouden begrijpen wat er speelt bij mensen met neurodivergentie, dan zou het ook makkelijker worden om even ergens anders te gaan zitten. Ook al zouden er wél genoeg ruimtes zijn om je in terug te trekken, het moet door anderen wel geaccepteerd worden. En dat gebeurt nu niet altijd.” 

Het metal-bestaan van Sebastiaan Lefèvre gaat verder terug dan zijn loopbaan bij Fontys, waar hij in 2010 begon als docent bij de Rockacademie. Inmiddels is hij docent Interactive Media Design bij ICT. Lefèvre was een jaar of zeventien toen hij in zijn eerste bandje zat. Een paar jaar later werd hij gevraagd voor de vocals bij MagnaCult, waar hij 21 jaar later nog steeds de leadzanger van is. Met de nadruk op ‘nog’, want over een paar weken treedt de band voor de laatste keer op. Daarna stoppen de vijf leden ermee.

Over de reden daarachter later meer. Eerst gaan we terug naar het ontstaan van MagnaCult ruim twintig jaar geleden, de plek waar Lefèvres liefde voor metal ontstond. Het grunten - rauw zingen - had hij zichzelf toen al aangeleerd door te experimenteren met zijn stem en het maken van hoge en lage klanken. “Op een gegeven moment stond ik op mijn kamer gewoon te schreeuwen”, zegt hij. 

Jongensdromen
In de jaren die volgden, kwamen al zijn jongensdromen uit. Lefèvre ging op verschillende tours door heel Europa. Reisde met nightliners (dubbeldeksbussen) van stad naar stad en per boot van Helsinki naar Stockholm. Hij en zijn bandleden brachten in het totaal vier albums uit en gaven een memorabele show in Luxemburg met 1.500 man publiek. “Maar we hebben ook een hele toffe tour gedaan met 5 Finger Death Punch, een band die heel groot is in Amerika. En tijdens een optreden in Londen stonden de zanger en drummer van Iron Maiden naar ons te kijken. Dat was echt heel vet.” 

Toch kan Lefèvre niet zeggen dat MagnaCult een hele bekende naam is in de metal-wereld. De hoogtijdagen waren volgens hem tussen 2007 en 2012. Daarna zakte het wat meer in, met een flinke dip tijdens corona. “Het aantal volgers op social media en streams op Spotify zijn niet zo hoog, maar de fans die we hebben, zijn wel heel trouw. Die zitten verspreid over Engeland, Duitsland en Scandinavië, met ook een klein deel in Nederland. Eigenlijk zijn we gewoon een van de beste Nederlandse onontdekte bands.”

Dat ligt volgens hem niet aan de kwaliteit van muziek, maar aan de algoritmes op het wereldwijde web. “We zijn nooit viral opgepikt door algoritmes van streamings- en socialmediaplatorms. Er is sowieso een overkill aan bands en het is een uitdaging om daarbovenuit te steken. Tegelijkertijd is MagnaCult op zijn krachtigst op het podium; daar ontstaat de energie en overtuigingskracht waarmee we door de jaren heen een internationale fanbase hebben opgebouwd.”

Einde van tijdperk
Maar die fanbase zal binnenkort dus afscheid moeten nemen van MagnaCult, want na 21 jaar geeft de band op 11 juli zijn allerlaatste optreden. De vijf leden hebben besloten om te stoppen omdat de input volgens Lefèvre totaal uit proportie begon te raken ten opzichte van de output. “Daar bedoel ik mee dat de hoeveelheid energie, geld en tijd die we erin staken, niet genoeg meer opbracht. Het werd steeds moeilijker en zwaarder om te blijven geven.” 

Wat de docent na het MagnaCult-tijdperk gaat doen, weet hij nog niet. Maar het maken van muziek zal hij altijd blijven doen. “Of dat nou solo zal zijn of met een andere band? Geen idee. We gaan het zien. Ik ga in ieder geval eerst even heel veel tijd doorbrengen met mijn twee zoontjes, mijn kunstwerkjes. Het lijkt me heerlijk om in plaats van een weekend op te treden even gewoon een weekendje weg te gaan met het gezin.”

En zijn studenten? Die blijft hij tijdens zijn lessen voeden met zijn passie voor metal. “Ik probeer in de klas een brug te bouwen naar de muziek. Hoe maak je een videoclip? Welk concept bedenk je? Wat doe je met storytelling? Hoe breng je dat visueel in beeld en wat wil je overbrengen? Ik heb natuurlijk best wel wat videoclips en artworks gemaakt, en die kan ik allemaal gebruiken als cases. De studenten vinden dat heel tof.”

Credit foto bovenin: Studiomamma

Kapitein Eigenwijs is een prentenboek dat gaat over een eigenwijze kapitein die alle adviezen van zijn bemanning negeert. Paul Tinnemans kwam op het idee van dat onderwerp toen hij in de klas les stond te geven.

“Bij de opleiding Toegepaste Psychologie moeten studenten voor een bepaald project samenwerken in groepen van vijf tot zes personen”, zegt de docent. “Ik zie daarbij regelmatig studenten die waardevolle ideeën of feedback van anderen gewoon compleet negeren. Want ze weten het zelf toch wel beter. Die constatering bracht me op het idee van het kinderboek.” 

Uitverkocht
Tinnemans begon twee jaar geleden al met het schrijven van het verhaal. Zijn broer maakte de bijpassende illustraties. Het duo benaderde vervolgens verschillende uitgevers en vond in Rubinstein een goede samenwerking. Het boek ligt sinds deze maand in zo’n beetje alle boekhandels in Nederland. Het is in Maastricht en Dokkum te vinden, maar ook dichter bij huis zoals boekenhandel Van Piere in Eindhoven.

“Het is heel bijzonder om te zien dat je boek ineens overal te koop is”, zegt Tinnemans daarover. “In Eindhoven waren ze laatst uitverkocht, dat is natuurlijk een goed teken. En ook in de lokale boekhandel in Den Bosch is het boek te vinden; laatst liep ik daar naar binnen en zag ik ineens mijn eigen boek liggen. Dat was toch wel bizar.”

Voor iedereen
Kapitein Eigenwijs heeft als boodschap dat je moet samenwerken om tot een mooi resultaat te komen, legt de docent uit. “Je doet het niet alleen; dat is eigenlijk de kernboodschap. En daarnaast zit er ook nog de boodschap in dat je fouten moet durven toegeven. Je kunt wel heel eigenwijs zijn, maar uiteindelijk is het altijd beter om het samen te doen.” 

Het hoofdpersonage is fictief, maar had zo een van de studenten van Tinnemans kunnen zijn. “Vorige week zag ik het nog bij een van mijn studenten. We hielden een samenwerkingsoverleg waarbij studenten moeten praten over hoe de samenwerking verliep. Een student bood toen haar excuses aan omdat ze naar eigen zeggen zo eigenwijs was geweest. Dat vond ik wel heel grappig om te zien, want zij werd inderdaad als eigenwijs gekarakteriseerd en heeft het samenwerkingsproces met haar medestudenten daardoor een soort van vertraagd.” 

Het boek van Tinnemans is bedoeld voor kinderen van drie jaar en ouder, maar de boodschap die erin schuilt, is dus eigenlijk gewoon voor iedereen bedoeld. Voor zijn studenten, maar ook voor medewerkers van welk bedrijf dan ook. “In elke organisatie zitten eigenwijze werknemers. Er zijn altijd wel mensen die een sterke mening hebben en niet openstaan voor andere geluiden.”

De broers Tinnemans, foto: Rik Stadhouders

“Er is veel gebeurd sinds de laatste keer dat we elkaar in januari spraken. We hebben er een hele periode op zitten en ook de laatste periode is al bijna afgelopen. In het derde blok zijn we druk bezig geweest met de gemeenteraadsverkiezingen. Het begin daarvan ging supergoed, maar op de dag van de verkiezingen overleed mijn oma, waardoor ik daar niet bij kon zijn.

Ik liep wat achterstand op. In de week van het overlijden van mijn oma zou ik namelijk mijn portfolio in moeten leveren, maar ik had twee van de drie opdrachten nog niet kunnen voltooien. Ik miste ook een feedbackmoment, maar gelukkig mocht ik mijn werk twee weken later alsnog opsturen en heb ik alles gehaald. Ik ging voor een ‘voldoende’, maar kreeg uiteindelijk een ‘goed’. Daar was ik echt heel blij mee.

En het was ook nodig, want ik wil in augustus stage gaan lopen in Curaçao en de hele reis daarvoor is al geboekt. Mijn stage gaat echter alleen door als ik mijn propedeuse haal, en daar moest ik zowel de derde als vierde periode voor halen." [Tekst gaat verder onder de foto's]

"De vierde periode is in volle gang en staat in het teken van de Europese Unie. In het kader daarvan zijn we een paar weken terug een dagje naar het Europees Parlement in Brussel geweest, waar we de persruimte mochten zien, een rondleiding door de plenaire zaal kregen en een persconferentie bij mochten wonen.

De persconferentie was leuk om mee te maken, maar duurde met anderhalf uur ook net iets te lang. Er waren tal van journalisten uit heel veel verschillende landen aanwezig die allemaal een andere taal spraken (al dan niet met een onverstaanbaar accent) en het hadden over onderwerpen waar ik niks vanaf wist. En ik had heel veel honger. Dus ik was er al snel uit dat dit niet iets is wat ik ambieer voor mijn toekomstige carrière.

Naast Brussel hebben we deze periode ook nog een ander tripje op de planning staan. Maandag vertrekken we met de klas naar Praag, waar we in contact willen komen met journalisten om het te hebben over de verminderde persvrijheid in Tsjechië. Maar uiteraard gaan we daarnaast ook lekker zwemmen en naar kroegjes, want het wordt prachtig weer.

Na Praag moeten we nog een weekje naar school, daarna hebben we vakantie. Het is nog wel even spannend of ik alles haal, omdat ik – zoals ik al zei – héél graag naar Curaçao wil. Maar ik doe echt mijn best en sta er redelijk goed voor. Ik heb vertrouwen in mezelf, nu maar hopen dat mijn docent dat ook heeft. Het plan is om op 21 augustus naar Curaçao te vliegen. Tot die tijd ga ik eerst nog naar Mallorca met mijn beste vriendin, werken, geld verdienen en een afscheidsfeestje geven. Ik hou wel van een feestje en dit lijkt me een goede reden om er een te organiseren!”

Een logisch gevolg van een hittegolf is hittestress, de term die gebruikt wordt voor lichamelijke en mentale klachten die ontstaan wanneer het lichaam de warmte niet meer goed kan afvoeren bij hoge temperaturen. Volgens het RIVM leidt hittestress momenteel tot 250 sterfgevallen per jaar. In 2050 kan dat oplopen tot 3.800 sterfgevallen per jaar. 

Cees-Jan Pen, lector bij het lectoraat Duurzame stedelijke transformatie, vindt dat cijfer nog meevallen. Want hittestress wordt volgens hem alleen maar erger. Er moet aan de alarmbel worden getrokken. Actie ondernomen worden. Het liefst zo snel mogelijk en met zoveel mogelijk groen. Want vergroening kan, zeker in steden, zorgen voor meer verkoeling.

Dat is ook waarom een coalitie van maatschappelijke partijen deze week een manifest heeft gepresenteerd aan het kabinet waarbij ze pleiten voor een ‘groennorm’ in buurten. Het is namelijk zo dat hoe meer bomen en struiken er in een wijk staan, hoe meer temperatuurverschil er is. “Er zijn steeds meer voorbeelden van steden met groen, zoals Parijs. Het is geen discussie dat meer groen het verschil kan maken en hittestress enorm kan verminderen", aldus Pen.

Bedrijventerreinen
Voor zijn lectoraat houdt Pen zich vooral bezig met hittestress op bedrijventerreinen. Plekken waar miljoenen mensen werken, en waar het qua temperatuur tijdens een hittegolf op kan lopen tot wel 50 graden. “Dat heeft als gevolg dat je niet naar buiten kan. Het ziekteverzuim onder medewerkers neemt toe, maar ook aan gebouwen en machines kan veel schade ontstaan.”

De Fontys-campussen bevinden zich niet op dat soort bedrijventerreinen, maar toch kan het ook bij Fontys nog een stuk beter, vindt de lector. Ja er is verbetering en ja er is groen, maar is er wel voldoende? “Wat mij op de campus in Eindhoven opvalt, is dat je heel vaak in de zon staat. Daar zou je met bomen of andere manieren iets voor kunnen verzinnen. Rijdende bomen bijvoorbeeld, of tenten zoals in de kuil; die kun je op veel meer plekken spannen in de zomer. Wees eens creatief, laat studenten meedenken. We zetten echt wel wat stapjes, maar die mogen nog vele malen groter.”

Collega-onderzoeker Cindy Ras deelt die mening. Ook zij zegt dat we actie moeten ondernemen om hittestress tegen te gaan. “Het is echt heel belangrijk dat wij dat doen, want de natuur zelf kan dat niet. Die heeft geen stem. En wij gaan maar door. Als we nu niks doen, dan is het in de stad straks niet meer vol te houden.” 

Om zichzelf maakt Ras zich niet zoveel zorgen, maar om de toekomstige generaties doet ze dat wel. We leven van hittegolf naar hittegolf, zegt ze. En toch zijn er nog steeds mensen die ontkennen dat er sprake is van klimaatverandering. “We hebben steeds vaker te maken met extreem weer; dat zegt iets over de toestand van de aarde. Ik vind het echt heel erg dat onze toekomstige generaties opgescheept zitten met de ellende die de generaties daarvoor hebben veroorzaakt.” 

Steentje bijdragen
Zelf probeert Ras haar steentje bij te dragen door alles te doen wat voor haar mogelijk is, onder meer door het doen van verschillende onderzoeken over dit soort onderwerpen. Fontys draagt daar ook aan bij, onder meer met het Centre of Expertise Health via het thema ‘gezonde leefomgeving’. Maar Ras wil ook anderen oproepen om bij te dragen aan een beter klimaat. “Alle beetjes helpen”, zegt ze. “Kijk bijvoorbeeld naar het tegelwippen, waarbij je een aantal tegels uit je tuin verwijdert om ze te vervangen voor groen. Als iedereen dat nou zou doen, creëren we samen iets heel moois.” 

Ook is ze blij met de 3-30-300 regel, een wetenschappelijk onderbouwde richtlijn van expert Cecil Konijnendijk, waarbij er sprake is van drie uitgangspunten. Vanuit elk huis, kantoor of schoolgebouw moet je minstens drie grote bomen zien. In elke buurt is minimaal 30 procent van het grondoppervlak bedekt met boomkronen. En iedereen moet binnen 300 meter wandelafstand toegang hebben tot openbaar groen, zoals een bos of park. “Nogmaals: de natuur roept niet, dus we zullen het samen moeten doen.”

Bepaalde basisvaardigheden van middelbare scholieren gaan al jaren achteruit. Uit de jaarlijkse rapportage van de Inspectie van het Onderwijs blijkt bijvoorbeeld dat het taal- en rekenniveau van leerlingen daalt. 

Bovendien is er de opkomst van AI, wat om een andere invulling van het onderwijs vraagt. Hoe gaan scholieren daarmee om? Hebben ze bijvoorbeeld meer moeite met plannen? Heeft AI invloed op hun schrijfvaardigheid? En hebben ze wellicht meer behoefte aan begeleiding? 

Vaardigheden
Dat laatste is wel wat Henk van der Meulen ziet, docent-onderzoeker bij Fontys Finance & Control. Hij houdt zich binnen Fontys bezig met Talentgericht onderwijs (TGO) en ziet daarbij dat het niveau van studenten lager wordt als het gaat om bepaalde skills. “We vragen eerstejaars bij TGO te reflecteren en evalueren, maar merken dat dit soms best moeilijk is voor hen.” 

Die vaardigheden ontbreken nog wel eens, zegt hij. En daar moeten de studenten in begeleid worden. “Maar dat is ook logisch, want je vraagt nogal wat van eerstejaars als je zegt dat ze kritisch moeten kijken naar wat ze hebben gedaan en hoe ze daar beter in kunnen worden. Wij investeren er flink in om hen te coachen en begeleiden in die persoonlijke ontwikkeling. Daar zetten we echt op in.”

Aanwezigheid
Collega Michiel Berns merkt dat ook, al geeft hij ook toe dat dingen als concentratie, plannen en begeleiding altijd al dingen zijn geweest waar eerstejaars aan moeten wennen. Dat is volgens hem ook vrij normaal voor een 17- of 18-jarige. “Wat ik wel zie, is dat jongeren tegenwoordig wat kritischer kijken naar of ze aanwezig willen zijn op school, of dat ze hun tijd liever gebruiken om te werken.”

Daar maken ze volgens de docent andere keuzes in ten opzichte van een aantal jaar geleden. “Studenten willen contact met docenten, maar willen tegelijkertijd ook het liefst hun eigen tijd in kunnen delen.” Verder heeft hij ook het idee dat het qua inhoudelijke kennis wel goed zit. “Zeker in vergelijking met studenten uit andere landen, die we bij onze opleiding Finance & Control ook veel zien.”

HavoP
Suzanne Raaijmakers, namens heel Fontys betrokken bij de aansluiting van het vo en mbo voor de regio Noord- en Midden-Limburg, krijgt dezelfde vraag: zijn havisten nog voldoende voorbereid op het hbo? Maar zij geeft een compleet ander antwoord omdat ze er met een heel andere bril naar kijkt. “Het hangt ervan af hoe het voortgezet onderwijs is vormgegeven”, zegt ze. “En ik denk dat havo praktijkgerichte programma’s daar een goede ontwikkeling in zijn.” 

Die HavoP-programma’s, zoals ze genoemd worden, sluiten aan bij de behoefte van havisten om theorie en praktijk met elkaar te combineren. Een ontwikkeling, zegt Raaijmakers, die heel hard nodig is. “Het onderwijslandschap is aan het veranderen en daar moeten we op anticiperen. Dat doen we onder andere door het TGO in te voeren, wat heel veel mogelijkheden biedt. We moeten ervoor zorgen dat het curriculum is afgestemd op de student van morgen. Wat hebben zij nodig op de werkplekken waar wij ze voor opleiden?”

Tussenstap
Maar ook de routes van alle studenten moeten afzonderlijk van elkaar worden bekeken. Want wat de één nodig heeft, ziet de ander graag anders. “Iedere havist kent zijn eigen probleem”, vervolgt Raaijmakers. “Er zitten er ook bij die met hangen en wurgen de havo hebben gehaald. Dan is het mbo misschien een goede stap om zo uiteindelijk door te stromen naar het hbo. Dat ligt deels natuurlijk ook bij het primair onderwijs en daarbij ook de ouders. En als ze eenmaal bij het hbo belanden, is het onze verantwoordelijkheid om te kijken welke studenten er binnenkomen en wat zij nodig hebben.” 

Daarbij kan het ook zijn dat de uitstroom een ander niveau van wiskunde vraagt dan de instroom laat zien. “En dan moeten wij misschien een paar stappen terug doen.”

Oftewel: misschien hoeft de student zich niet aan te passen omdat er dingen aan het verschuiven zijn, maar juist het hbo.

Tahir omschrijft Nederland als een hub voor veel IT-bedrijven, met goede toekomst- en baankansen. Een fijne plek om te gaan studeren, dacht hij. En daarom begon hij een paar maanden geleden de studie ICT in Eindhoven.

Vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Het is heel veel beter dan ik had verwacht. Ik had al goede verwachtingen, maar die zijn echt overtroffen.”

Wat vind je het leukst aan Nederland. En wat het minst leuk?
“Er zijn meerdere dingen die ik leuk vind. Het eten, de mensen, de cultuur. Het is allemaal prachtig. Maar wat ik iets minder vind, is dat de winkels hier vroeg dicht gaan. De winkel waar ik altijd naartoe ga sluit al om acht uur. Enerzijds is dat natuurlijk fijn voor het personeel, maar voor mezelf vind ik het minder.”

Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot meestal?
“Albert Heijn, daar gaat echt al mijn geld naartoe. En wat ik vaak eet? Stroopwafels! Ik kook natuurlijk ook voor mezelf; vaak kip en wat frietjes. Maar daarna komen de stroopwafels weer. Voordat ik in Nederland kwam, had ik ze nog nooit geproefd, maar inmiddels snap ik de hele hype. Eerst proefde ik er één, nu eet ik ze allemaal.”

Ga je wel eens op stap?
“Ja, ik ga regelmatig op stap met mijn vrienden. Meestal gaan we naar die straat in Eindhoven waar alle pubs zitten. Stratum geloof ik?”

In vergelijking met Pakistan, hoe is het leven hier?
“Om te beginnen is het duurder, al komt dat waarschijnlijk omdat ik heel veel boodschappen doe bij de Albert Heijn. Verder voel ik me ook enorm veilig in Nederland. Overal om je heen zie je politie rijden.”

Wat mis je het meeste van thuis?
“De eenvoud, want het leven in Nederland is een stuk zwaarder. Je moet heel hard werken, terwijl ik in Pakistan 24/7 kon chillen. Ik mis de rust en het makkelijke leven, maar tegelijkertijd is het hier ook een stuk beter als je maar hard genoeg werkt.”

Heb je al vrienden gemaakt?
“Het is heel, heel makkelijk om hier vrienden te maken. Ik heb al veel vrienden gemaakt, maar het is nog te vroeg om te zeggen of het vrienden voor het leven zijn. Ik ben hier immers pas een paar maanden.”  

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“In mijn land zijn mensen veel te lief. Ze draaien om dingen heen en geven je nooit een direct antwoord. In Nederland is dat het tegenovergestelde. Als ze iets niet willen, dan doen ze het niet. Dat is eigenlijk heel goed."

Voel je je ooit gediscrimineerd omdat je uit een ander land komt?
“Nee, nooit eigenlijk. Ik heb fijne vrienden en ik heb niet het gevoel dat mensen in Nederland heel aanvallend zijn."

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Dat ligt een beetje aan de doelen die ik heb tegen de tijd dat ik afstudeer. Als ik een goede baan kan krijgen, blijf ik zeker.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Ik heb wel het gevoel dat mijn leven nu een groter doel heeft gekregen. Er zijn bepaalde dingen waar we naar zouden moeten streven en daarbij moeten we onszelf niet inhouden. We moeten juist ons best doen om onze doelen te bereiken. Hard werken, onszelf respecteren en niet tevreden zijn met minder. Dat zijn wel dingen die ik heb ondervonden sinds ik studeer, na eerst een jaar heel lui te zijn geweest.”

Uit nieuwe informatie van het Centraal Bureau van Statistiek (CBS) blijkt dat van alle bedrijven die last hebben van een personeelstekort, een groot deel – en dan met name grote bedrijven – meer inzet op automatisering om hiermee om te gaan. Je kan daarbij denken aan robotisering of AI-ondersteuning. 

Fontys maakt daar ook gebruik van, al is dat niet omdat er nou zoveel personeelstekorten zijn. “Bij Fontys zien we een iets ander beeld dan bij het algemene landelijke beeld uit de CBS-cijfers”, aldus een woordvoerder. "Wij hebben op dit moment geen structureel personeelstekort dat direct leidt tot extra investeringen in automatisering.”

Dat neemt echter niet weg dat automatisering en de inzet van AI nadrukkelijk op de Fontys-agenda staan. Sterker nog: voor de dienst I&T is het één van de hoofdopdrachten om te kijken hoe technologie kan bijdragen aan een betere en efficiëntere dienstverlening. “Daarbij gaat het niet primair om kostenbesparing, maar vooral om kwaliteit en ondersteuning van medewerkers en studenten.” 

HARP
Achter de schermen wordt er dus al hard aan gewerkt. Onder meer voor het HARP-programma worden er nieuwe stappen gezet in procesautomatisering, wat er in de toekomst toe kan leiden dat hetzelfde werk met minder mensen kan worden gedaan. “Maar dat is niet de drijfveer”, klinkt het.  

Ook wordt er op andere plekken al nagedacht aan innovaties zoals automatisering en robotisering, waaronder in gebouw R13 op campus Rachelsmolen. Daar loopt momenteel een pilot met een schoonmaakrobot omdat de personeelstekorten waar bij Fontys nog geen sprake van is, wél spelen bij betrokken leveranciers, zoals in de schoonmaak, catering en beveiliging.

Kunstmatige intelligentie
AI wordt bij Fontys vooral breed toegepast ter ondersteuning van werkzaamheden, met name in administratieve en ondersteunende processen. “Zoals samenvatten en notuleren, verslaglegging, informatie zoeken en het structureren van teksten. Daarnaast lopen er specifiekere initiatieven binnen onder meer onderwijs en toetsing, juridische ondersteuning, servicemanagement en de ontwikkeling van chatbots.”

“Er gebeurt dus al het nodige”, vervolgt de woordvoerder, “maar dit gebeurt nog niet overal even grootschalig of als één gezamenlijke beleidslijn. Wel zien we dat binnen projecten zoals servicemanagement veel kennis wordt opgebouwd over de mogelijkheden van AI op de langere termijn.”

De overeenkomst werd vorige week ondertekend tijdens de internationale OECD-conferentie 'Global Forum on Local Development' in Maastricht. Omdat ook werkgevers baat hebben bij een betere samenwerking tussen onderwijspartijen, zetten naast de hoger onderwijsinstellingen ook werkgeverscollectieven hun handtekening. Daarna werd er veel over bericht, maar wat gaat er nu eigenlijk precies gebeuren?  Blijft het bij slechts een handtekening of worden er daadwerkelijk stappen gezet? En welke stappen zijn dat dan? 

Wendy Mackus, directeur van Fontys Techniek en Logistiek, en Gerard Sijben, die zich binnen Fontys bezighoudt met tal van onderwijsinnovaties, geven meer verdieping over dit onderwerp en de plannen. Samen met Sofie Moresi, lector bij het lectoraat Cross-border business development, zetten zij zich in voor een veel bredere samenwerking met hoger onderwijsinstellingen in de Euregio. 

Naast Fontys ondertekenden ook Zuyd Hogeschool, Hogeschool PXL, UCLL, Katho NRW, FH Aachen, Autonome Hochschule Ostbelgien, Haute Ecole de la Province de Liège, Haute Ecole Charlemagne, Haute Ecole de la Ville de Liège en Haute Ecole Libre Mosane het akkoord. Vanuit Fontys zijn er meerdere instituten en lectoraten bij de plannen betrokken, waaronder Technology, Techniek en Logistiek, FIBS en Fontys Educatie. 

“Voor een kerstmarkt steken we de grens zo over naar Duitsland, maar onze studenten houden we eigenlijk allemaal binnen de landsgrenzen”, zegt directeur Mackus. “Met het convenant spreken we met elkaar af om meer samen te werken in zowel onderwijs als onderzoek. Zodat we de studenten meer internationale ervaringen kunnen geven terwijl ze toch dichtbij huis kunnen blijven wonen, maar ook om maatschappelijke impact te maken, op te schalen in het werkveld en meer personeel beschikbaar te maken.” 

Overstijgende curricula
Concreet kun je volgens haar denken aan het beter op elkaar afstemmen van de curricula van de deelnemende scholen, het erkennen van elkaars diploma, meer stagemogelijkheden over de grens, het volgen van een minor bij een andere school of misschien zelfs een curriculum dat over twee verschillende scholen wordt getild. “Nu zitten daar nog bepaalde wettelijke beperkingen aan”, klinkt het. “Als je bijvoorbeeld de pabo in Limburg doet, mag je niet zomaar in Duitsland lesgeven; er zijn daar heel veel regels over. Maar met de samenwerking willen we daar stappen in zetten en er ook onderzoek naar doen.”

Voorheen waren er ook al uitwisselingen van en naar Duitsland en België, maar die werden volgens Sijben vaak beperkt tot ‘instrumentele activiteiten die niet altijd goed geborgd waren’. “De kracht van deze overeenkomst is dat hogescholen een stap verder willen zetten”, stelt hij. “Het gaat verder dan losse activiteiten. We hebben als doel dat studenten én werknemers veel mobieler worden in de grensregio.”.

Afspraken maken
Mackus schetst een voorbeeldje. Je hebt een student uit Lanaken, een klein Belgisch plaatsje vlakbij Maastricht. Hij zou vanwege de afstand heel makkelijk in Maastricht kunnen studeren, maar omdat hij nou eenmaal binnen de Belgische landsgrenzen woont, kiest hij toch sneller voor een studie in bijvoorbeeld Antwerpen. Want: vanzelfsprekend. “In de kern verzorgen we hetzelfde onderwijs”, zegt Sijben daarover. “Alleen zit er een andere visie en ander accreditatiestelsel onder. Wij gaan daar samen met de tien andere scholen afspraken over maken en willen ook kijken of een student verschillende modules bij verschillende scholen in verschillende landen kan volgen.”

Waarom wordt deze stap nu pas gezet? Dit ‘probleem’ en de daarbij horende kansen speelt immers toch al veel langer? Dat klopt, zeggen Sijben en Makcus, maar de mogelijke komst van de Einstein-telescoop (zie kader hieronder) zorgt ervoor dat de plannen veel meer worden gestimuleerd, met name door de provincie Limburg. Bovendien worden er ook op andere vlakken soortgelijke stappen gezet, want Fontys is met verschillende lectoraten en instituten ook al betrokken bij tri-nationaal techniekonderwijs en de Euregio.

“Het gaat niet alleen om de Einstein-telescoop, maar het versterkt het wel”, aldus Mackus. “De telescoop zal een heleboel talent aantrekken en als wij dan voorwaarden kunnen creëren waardoor het nog makkelijker is voor talent om naar deze regio te komen… Tja, dan hebben we een hele goede economische motor voor de Euregio als het gaat om het inzetten voor bredere welvaart.”

Taalverschil
Oké, en hoe zit het dan met de laatste begrenzing (om maar even in de termen te blijven): de taalverschillen? Het Duitstalige onderwijs bij Fontys in Limburg is sinds kort afgebouwd, komt dat dan niet nét op een ongelukkig moment? Mackus en Sijben zien daar geen struikelblok in. “Er zijn best wel wat mogelijkheden. Je kunt zeggen dat Engels de voertaal wordt, maar daarmee doen we wellicht geen recht aan de trinationale samenwerking. We onderzoeken hoe technologie ingezet kan worden om mensen in hun eigen taal te laten studeren.”

De plaat heet ‘I Knew It, I Knew You’ en komt fresh from de pers. Hij verscheen vandaag, als opwarmertje voor de vijfde Toy Story-film, die vanaf 19 juni in de Nederlandse bioscopen te zien is. 

De film draait voornamelijk om het personage van cowgirl Jessie en het nummer van Taylor Swift is daar dan ook door geïnspireerd. De zangeres, die zelf al sinds haar vijfde een groot fan is van Toy Story, werkte voor het liedje samen met haar vaste producer en songwriter Jack Antonoff.

In de afgelopen jaren koos de zangeres voor een modern popgeluid, maar voor deze titelsong is ze juist voor een warmere, meer countryachtige stijl gegaan waarmee ze niet alleen teruggrijpt op haar muzikale roots, maar die ook goed aansluit bij het nostalgische karakter van Toy Story. Er gebeurt niet veel in het nummer, maar met de dijk van een stem die Taylor Swift heeft, heb je eigenlijk ook niet meer nodig.

Cijfer: 9 – Kan er niks slechts over zeggen. Lekker rustig, fijne melodie en fijne vocalen; prima zomerhitje!

In de eerste drie jaar dat Martin de Wolf op de directeursstoel van Fontys Educatie zat, ging het best goed met de tweedegraadslerarenopleidingen van Fontys. De instroomcijfers van 2023, 2024 en 2025 waren tegen alle prognoses in best stabiel. Ieder jaar werd er een betere inschrijving gerealiseerd dan vooraf voorspeld was. “Daar mogen we niet ontevreden over zijn”, zegt De Wolf. “Maar als ik vooruitblik, heb ik er wel een ander beeld bij en dat is minder rooskleurig. Voor het aankomende jaar maak ik me wel wat zorgen.” 

Hoewel er nog geen keiharde cijfers bekend zijn en De Wolf daar dus ook niks concreets over kan zeggen, ziet hij al wel dat de voltijd en deeltijd inschrijvingen op dit moment achterblijven ten opzichte van vorig jaar. Dat geldt onder meer voor het tekortvak Nederlands, wat bij Fontys Educatie een nog relatief grote opleiding is. De meest populaire opleidingen zijn Geschiedenis (geen tekortvak) en Engels, maar daar lopen de cijfers ook terug. “Terwijl er bij Sittard dan weer een stijgende trend is”, aldus De Wolf. Bij het tekortvak wiskunde is momenteel sprake van een lichte stijging. “Dit geeft wel aan hoe grillig het beeld is en dat het ook niet aan een specifieke opleiding is toe te wijzen.” 

Waar dat aan ligt? Het past volgens de directeur in de prognose die ooit is gedaan. En bovendien zijn er in veel meer sectoren tekorten op de Nederlands arbeidsmarkt. Maar zou het misschien ook kunnen liggen aan het nieuwe opleidingsmodel dat in september 2025 van start ging bij Fontys Educatie? De Wolf geeft toe dat daar door sommige collega’s kritisch naar gekeken wordt, vooral vanuit het perspectief van de deeltijdstudent. Toch zijn er ook deeltijdopleidingen waar de studentenaantallen groeien. “We gaan de aankomende periode kritisch kijken of het model goed aansluit bij de wensen en behoeften van de deeltijdstudent.”

Actieplan
Er wordt gekeken naar de oorzaak, maar ook het gevolg wordt aangepakt, zowel bij Fontys als bij andere lerarenopleidingen. De Vereniging Hogescholen heeft een paar weken terug een actieplan ingediend bij het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap omdat de tekorten in de sector zodanig groot worden, dat belangrijke vakken zoals informatica, wiskunde, Nederlands, Frans en Duits in de toekomst mogelijk niet meer op alle scholen gegeven kunnen worden.

In het actieplan wordt onder meer gepleit om jaarlijks 18 miljoen euro uit te trekken voor kleine lerarenopleidingen en voor lerarenopleidingen die opleiden voor tekortvakken. Er wordt gevraagd om een eenmalig bedrag van 7,5 miljoen euro om het onderwijs toekomstbestendiger te organiseren, er wordt ingezet op meer samenwerkingen én op het behoud van zittend personeel. Daarnaast wordt ook het behalen van een tweede bevoegdheid benoemd, een actiepunt waar bij Fontys al hard aan gewerkt wordt. 

“Ik zou het heel mooi vinden als we alles op alles kunnen zetten om mensen ertoe te bewegen om voor het onderwijs te kiezen. Of misschien werken ze al in het onderwijs en kiezen ze voor een tweede bevoegdheid”, aldus De Wolf. “Wij hebben ons opleidingsmodel zo ook al ingericht; in principe is vanaf komend collegejaar iedere combinatie van lerarenopleidingen mogelijk. En daarmee lopen we ten opzichte van de andere lerarenopleidingen in Nederland voorop.”

Studenten kunnen op die manier twee opleidingen in één doen, waarbij veel vakken met elkaar overlappen en wat een breder beroepsperspectief oplevert. “We zien dat het aanslaat, maar natuurlijk doen we ook andere dingen om de opleidingen aantrekkelijker te maken. We kijken naar de samenwerking tussen de gemeenschappelijke lerarenopleidingen in Sittard en Tilburg, en willen ook kijken of we de krachten kunnen bundelen met andere hogescholen. Mijn hoop is heel erg gevestigd op de samenwerking met schoolbesturen in de verschillende onderwijsregio’s, want je kunt dit probleem niet alleen aanpakken.” 

Dit alles is volgens De Wolf hard nodig om als lerarenopleidingen weer in een financieel rooskleurige situatie te komen. “Tot nu toe is de keuze altijd geweest om de lerarenopleidingen te laten bestaan en ik ga ervan uit dat dit zo blijft. Zo lang bepaalde vakken op de middelbare scholen worden gegeven, vinden wij dat we de maatschappelijke en regionale verantwoordelijkheid hebben om ervoor te zorgen dat leraren opgeleid kunnen worden voor hun vak naar keuze. We gaan een lerarenopleiding niet zomaar sluiten omdat hij te klein is. Maar eerlijk is eerlijk: het is wel hard werken.”

Veel groen, ronde vormen, mediterrane sferen en water. Het zijn stuk voor stuk factoren die op een positieve manier kunnen bijdragen aan het verminderen van eenzaamheid. Dat blijkt uit een onderzoek van Eric Schoenmakers, Pauline van den Berg en Evy de Kort, die samen met de gemeente Eindhoven en verschillende praktijkpartners onderzoek doen naar eenzaamheidsvriendelijke omgevingen.

“We onderzoeken in wat voor omgevingen mensen zich fijn voelen als ze eenzaamheid ervaren”, zegt Eric Schoenmakers. “Daarvoor hebben we samengezeten met Eindhovenaren die zich weleens eenzaam voelen. We hebben hun de vraag gesteld wat voor soort omgevingen ze opzoeken als ze eenzaamheid ervaren en stelden aan de hand daarvan prompts op waarmee we afbeeldingen genereerden.”

Bevolkingsgroepen
Op die afbeeldingen zijn verschillende omgevingen te zien. De één geeft een groen park met een watertje weer, de ander een terrasje in mediterrane sferen en weer een ander beeldt een modern gebouw af. “We hebben voor ons onderzoek ingezoomd op verschillende bevolkingsgroepen. Dat zijn onder andere nieuwkomers, ook wel expats, kwetsbare ouderen en dak- en thuislozen.” [Tekst gaat verder onder de foto's]

De wisselende voorkeuren van die groepen zijn samengevoegd in een reeks hierboven getoonde afbeeldingen, die sinds deze maandag een expositie vormt in de hal van gebouw R13. “Er is niet één one size fits all-oplossing”, aldus Schoenmakers. “Mensen hebben verschillende behoeftes, waarbij de een het prettig vindt om naar een plek te gaan waar ze anderen kunnen ontmoeten, terwijl de ander zich misschien liever in de rustige natuur begeeft. Dat is ook te zien in de expositie: de openbare ruimtes op de plaatjes zijn stuk voor stuk verschillend.”

Nationaal
Toch zijn er veel factoren die vaak terugkomen, zoals - de eerder genoemde - natuurlijke materialen, veel groen, ronde vormen en plekken om te zitten. Van den Berg geeft aan dat die factoren zijn samengevoegd tot ontwerprichtlijnen, die gebruikt kunnen worden bij het ontwerpen van nieuwe of het aanpassen van bestaande openbare ruimtes. De richtlijnen komen bij de gemeente Eindhoven terecht, maar worden daarnaast ook landelijk gedeeld. Misschien zelfs wel internationaal. “De gemeente is bezig met het creëren van een gezonde leefomgeving, waarbij eenzaamheid een belangrijke pijler is. Zij willen hier echt mee aan de slag”, klinkt het.

En Fontys, kan die hier ook gebruik van maken? Eenzaamheid komt immers ook veel voor onder jongeren. Ja, zegt Schoenmakers als antwoord op die vraag. Sterker nog: de onderzoekers zouden daar graag een vervolgonderzoek voor doen. “Ik denk dat we hier in Eindhoven al een mooie campus hebben, maar natuurlijk zijn er nog wel aanpassingen mogelijk. We zouden dat met studenten kunnen bespreken.” 

Jean Christian Bada-Ogoun was één van de weinige studenten in zijn thuisland die een beurs kreeg om naar Nederland te gaan. Die kans greep hij met beide handen aan en nu studeert hij International Finance and Control in Venlo.

Vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Het is beter, vooral omdat het niet zo moeilijk is. Nou ja, het is wel moeilijk, maar minder moeilijk dan verwacht. Thuis is alles heel straight forward. Je ontving een compleet programma en wist precies wat je voor je studie moest doen. Hier is dat anders en moet je bepaalde dingen veel meer zelf onderzoeken.”

Wat vind je het leukst aan Nederland. En wat het minst leuk?
“Wat ik het leukst vind, is de community. Mensen in Nederland zijn heel vriendelijk en aardig. Ze maken lol om de kleinste dingen en lachen altijd naar je, ook als je ze nog niet zo lang kent. Daar ben ik heel blij mee. Wat ik minder leuk vind, is het weer. En het is een beetje saai, maar misschien ligt dat aan de stad Venlo (sorry dat ik het zeg).”

Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot meestal?
“Aldi of Lidl. Die zijn allebei niet zo duur. Maar het ligt er wel aan wat ik nodig heb. Bij de Albert Heijn kom ik niet, die is veel te prijzig. En ik eet vooral heel veel aardappelen. Daar hou ik van. Ik kan 1,5 tot 2 kilo aardappelen per week eten.”

Ga je wel eens op stap?
“Nee, eigenlijk nooit. Ik ben extravert als ik extravert moet zijn, maar tegelijkertijd ben ik ook heel introvert. Ik ga niet naar mensen toe als ze niet eerst naar mij komen.”

In vergelijking met Ghana, hoe is het leven hier?
“Het is in ieder geval een stuk duurder. En qua veiligheid voel ik me hier net zo veilig als in Ghana. Mijn thuisland is net als Nederland een heel vredig land.”

Heb je al vrienden voor het leven gemaakt?
“Laat ik vooropstellen dat het heel, heel makkelijk is om hier vrienden te maken. Maar of ik vrienden voor het leven heb gemaakt? Dat is een goede vraag. Eigenlijk weet je het antwoord daarop pas als je de personen in kwestie een tijdje niet ziet; dan kom je er pas achter hoe goed je met hen bevriend bent.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Ze houden van feesten. In Ghana gaat men ook op stap, maar niet zoals hier. Ik heb in Nederland voor de eerste keer carnaval meegemaakt. Mensen houden hier van gek doen, op een grappige manier. In mijn land gebeurt dat een stuk minder."

Voel je je ooit gediscrimineerd omdat je uit een ander land komt?
“Ik denk 60 procent van de tijd. Soms kijk ik naar een meisje en als ze dan terugkijkt denk ik: zou ze me knap vinden, of vindt ze dat ik terug moet naar mijn thuisland? Maar dat zijn mijn gedachtes. In real life heeft het pas een keer plaatsgevonden tijdens carnaval, toen iemand me geen bier wilde geven, terwijl ze alle andere mensen wel bier gaf. Gelukkig is dat de enige slechte ervaring die ik hier heb gehad.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Misschien wel, misschien niet. Als ik mezelf hier vind, blijf ik, maar anders niet. Om eerlijk te zijn denk ik daar nog niet echt over na.”  

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Ja. Voordat ik hier kwam, dacht ik dat Nederlandse mensen heel agressief zouden zijn, voornamelijk omdat je hier legaal wiet kunt kopen in legale coffeeshops. Veel mensen hebben vooroordelen over anderen, maar die vooroordelen kun je alleen ontkrachten door mensen te ontmoeten. Dat is bij mij ook gebeurd.”

Million Dollar Listing Nederland is de zoveelste realityserie in makelaarsland. De show verscheen eerder al in onder meer Los Angeles, New York, Miami, San Francisco, Dubai en India. Omdat die allemaal een daverend succes bleken, is er nu dus ook een Nederlandse versie.

Als groot fan van realityseries als Selling Sunset en de daaropvolgende spin-off Selling the OC, besloot ik Million Dollar Listing Nederland een kans te geven. En om maar meteen met de deur in huis te vallen: die titels zijn niet met elkaar te vergelijken. De miljoenenpanden zijn nog steeds poepchic en jaloersmakend groot, maar de vier makelaars die de show runnen, zijn een stuk minder extravagant dan hun Amerikaanse collega’s.

Enerzijds geeft dat de show een nuchtere Nederlandse twist, anderzijds zorgt het bij mij ook voor wat scepsis. In mijn ogen is vrij weinig aan deze realityserie ‘real’. Bezichtigingen zijn in scène gezet, het drama lijkt gestaged en zelfs de bekende potentiële kijkers (Ryan Babel, Bridget Maasland en Monique des Bouvrie) lijken niet oprecht geïnteresseerd in de huizen.

Cijfer: 6,5 – Als we dan toch al naar over-the-topseries kijken, mag-ie van mij écht over the top zijn en geef ik de voorkeur aan de Amerikaanse makelaarsseries.

Voor het vijfde jaar op rij reizen dertien studenten en drie docenten volgende week af naar Frankrijk om deelnemers van Alpe d’HuZes medisch bij te staan. Tijdens dat evenement lopen of fietsen duizenden deelnemers de Franse berg Alpe d’Huez (soms zes) keer op en neer om geld op te halen voor KWF Kankerbestrijding. De Fontysstudenten staan aan de zijlijn om hen te ondersteunen.

“We proberen ervoor te zorgen dat ze nog een keer de berg op kunnen”, zegt student Rosa, die dit jaar voor de tweede keer meegaat. “Dat doen we door ze te masseren of tapen, maar het kan ook zijn dat het anders loopt. Vorig jaar waren er bijvoorbeeld heel veel onderkoelde mensen. Die helpen we ook.”

Virtuele tocht
Dat gebeurt dus volgende week, in de week van 4 juni. Maar zover is het nog niet, want deze donderdag wordt zowel door studenten als docenten flink voorbereid op de grote tocht. Dat gebeurt in het ExploreLab in gebouw R13, waar negen wielrenfietsen op een rij staan opgesteld, met voor elke fiets een laptop.

“Op de laptop staat een applicatie waarmee we in een virtuele omgeving de Alpe d’Huez kunnen beklimmen”, zegt medeorganisator Jurre Bakker. Ook hij gaat volgende week mee naar Frankrijk. “We fietsen vandaag telkens met negen man tegelijk, vier rondes per persoon. Elke tocht is 14 kilometer en telt 1.100 hoogtemeters. De een doet daar vijf kwartier over, de ander een half uurtje langer.”

Andere acties
Een paar meter verderop staan lange tafels met daarop allerlei verschillende zelfgemaakte hapjes. Er zijn verse wafels, er is cake en er worden verse milkshakes gemaakt. Allemaal voor een paar euro per stuk, waarbij de opbrengst geheel ten goede komt aan het KWF. Ook worden er massages gegeven (die de redacteur natuurlijk ook zelf heeft getest), worden er spullen geveild en is er zelfs de hele dag een livestream. Een beetje à la Serious Request.

Johan Huijsmans, samen met Jurre Bakker organisator van het evenement, vertelt meer over het doel van deze dag. “Los van de reis naar Frankrijk willen we onze inzet ook bekender maken binnen Fontys, zodat we naast het bieden van hulp ook een mooi bedrag kunnen doneren. In de afgelopen weken hebben we al allerlei acties gedaan en vandaag is er dus deze virtuele Alpe d’HuZes-tour. Het is de eerste keer dat we dit op deze manier doen.”

Een streefbedrag hebben ze niet, maar rond de ochtendklok van tien staat de teller al op 300 euro. Twee uur later, zegt student Lotte, is daar 200 euro bij gekomen. Aan het einde van het evenement is dat bedrag verviervoudigd en staat de eindstand op 2.143,51 euro.

Lotte is de hele dag bij het evenement aanwezig en geeft de betalende bezoeker massages. De kosten daarvan bedragen tien euro per tien minuten, maar volgende week zijn ze natuurlijk gratis. “Ik ga voor de tweede keer op rij mee”, zegt ze. “Mijn oom en opa zijn allebei overleden aan kanker, dus ik vond dit een mooie manier om iets voor het KWF te kunnen doen en mijn steentje bij te dragen.”  

Het maakt niet uit in welke kunstsector je werkzaam bent. Of dat nou dans is, beeldende kunst, musical of vormgeving: het beruchte zwarte gat lonkt bij vrijwel elk kunstdiscipline. Drie kunststudenten maakten daar een korte documentaire over – genaamd ‘Hoe zwart is jouw gat? – die onlangs bij NPO Doc werd uitgezonden. Met daarin vijf kunstenaars uit verschillende disciplines.

Grease
Geen van hen heeft bij Fontys gestudeerd, maar een rondvraag bij verschillende alumni van deze hogeschool leert al snel dat vrijwel elke kunststudent met het zwarte gat te maken kan krijgen. Dat was in ieder geval wel het geval bij Tristan van der Lingen, die in 2023 de opleiding Musicaltheater afrondde. “Wat het zwarte gat voor mij verlichtte, was dat ik tijdens mijn afstudeerjaar meedeed aan het televisieprogramma Op Zoek Naar”, zegt hij.

Tristan won de show en kreeg daarmee de hoofdrol in de musical van Grease. Na zijn afstuderen liep de productie nog drie maanden door, waardoor hij nog even verder kon. “Maar daarna heb ik zes maanden niks gedaan”, aldus de student. “En ja: toen vroeg ik me wel heel erg af wat ik moest gaan doen. Ik zat veel thuis, wist niet wat mijn mogelijkheden waren en had weinig werk in mijn branche. Het was een pittige periode.”

Kinderopvang
Tijdens zijn studie is hem wel verteld dat je in zo’n situatie terecht kan komen, zegt Tristan. Maar toch kwam de klap best hard aan toen het eenmaal zover was. “Ik ben een paar maanden bij de kinderopvang van mijn ouders gaan werken en heb ondertussen ook een agent ingeschakeld. Die zei dat ik vooral geduld moest hebben, dat het er allemaal bij hoorde en dat het goed zou komen. Dat gebeurde inderdaad: we zijn nu drie jaar verder en ik krijg steeds meer vraag om dingen te gaan doen. Ik heb net de musical van Frozen afgerond en begin deze zomer weer met een andere productie.” 

Een andere student, Fem Waesberghe, is zover nog niet. Zij rondde precies een jaar geleden de studie ArtCoDe af en zit nog steeds in het zwarte gat waar Tristan inmiddels uit is geklommen. Inclusief de angst om geen leuke baan te krijgen, geldzorgen en een tijdelijke vermindering van haar grote passie. “Je afstuderen is een heel groot hoogtepunt”, zegt ze. “Daar leef je naartoe. Je hebt er keihard aan gewerkt, nodigt mensen uit voor je expositie, krijgt complimenten. En dan ineens, als je eenmaal bent afgestudeerd, valt dat allemaal weg.” 

De schoolopdrachten verdwijnen, deadlines zijn er niet meer. Dus wat blijft er dan nog over? “Ik moest in het begin heel erg mijn creativiteit terugvinden”, vervolgt Fem. “Dat gebeurde eigenlijk pas een half jaar na het afstuderen. Na een flinke pauze, een reset die ik echt nodig had om erachter te komen wat ik nu eigenlijk wilde.”

Horecabaan
Inmiddels maakt ze weer kunst, heeft ze hier en daar opdrachten en werkt ze in haar eigen praktijk. Maar omdat ze daar geen vol maandsalaris mee verdient - verre van zelfs - werkt ze ondertussen in de horeca om haar huur te kunnen betalen. Zoals het hoort, zegt ze: “Het is een beetje de norm in de cultuursector. Al mijn oud-klasgenoten werken in de horeca of retail om hun eigen kunstpraktijk te kunnen supporten. Je maakt kunst omdat je het leuk vindt, niet omdat je er winst uithaalt. En ja: dit wist ik van tevoren, maar je hoopt natuurlijk altijd op meer.”

Fem vindt zelf dat ze niet voldoende is voorbereid op de periode na haar afstuderen. Natuurlijk werden er opties gegeven voor het verdienen van geld in de cultuursector, zoals het aanvragen van fondsen en subsidies of het starten van crowdfundings. “Maar dat is geen doen”, vindt ze. “We kregen les in hoe het bedrijfsleven werkt en hoe je naar banen kunt zoeken, maar als je moet concurreren met tachtig andere sollicitanten, is dat niet te doen. De competitie is echt niet grappig meer.”    

Breed werkveld
Falk Hübner, lector Artistic Connective Practices, begrijpt dat studenten in een zwart gat kunnen vallen na een groot project. Of dat ze na hun afstuderen niet meteen de autonome kunstenaar zijn zoals ze misschien beoogd hadden toen ze begonnen met hun opleiding. Maar hij vindt ook dat ze verder moeten kijken dan dat. “Ik kom zelf uit de muziekwereld, waar studenten na hun afstuderen van alles kunnen doen. Koorgroepen leiden, in bandjes spelen, optreden, eigen werk maken, lesgeven. Het veld is heel breed. Eigenlijk kun je heel gemakkelijk ergens terecht.” 

Zelf deed hij dat vroeger ook zo. Al moet hij wel toegeven dat daar in ‘zijn tijd’ ook wat meer ruimte voor was. Nu zitten de curricula van de kunstopleidingen veel te vol, vindt hij, en zouden ze eigenlijk meer ruimte moeten creëren. "Toen ik in mijn laatste studiejaar zat, verdiende ik al geld in mijn branche. Gaf onder meer muziekles en maakte theatermuziek. Maar daar lijken de studenten van nu niet altijd tijd voor te hebben. Dat is zonde en geeft inderdaad meer onzekerheid met zich mee voor de toekomst.”

De Spaanse Martina besloot in Nederland te gaan studeren om verschillende redenen. Ten eerste omdat ze een Engelstalige studie wilde volgen en deze hier beschikbaar was. Maar ook omdat de praktische aanpak die Fontys biedt, haar enorm aansprak.

Martina, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Ik had niet heel veel verwachtingen, maar ik leef hier mijn beste leven. Ik breng graag tijd door met mijn studiegenootjes. De vriendschappen die nu al zijn ontstaan en de band met onze docenten, vind ik één van de leukste dingen aan Nederland. Het is hier allemaal heel hecht.”

Als student moet je je natuurlijk ook aanpassen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Lidl, simpelweg omdat dit de goedkoopste supermarkt is. Ik eet verschillend, maar meestal bestaan mijn maaltijden uit iets van proteïne, koolhydraten en groentes.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Het eten hier in Nederland is oké, maar het is absoluut niet wat ik gewend ben. Los van de frikandel heb ik nog niet heel veel nieuw eten ontdekt. En die frikandel is best oké.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Ja, ik werk in een Irish Pub. Dus als ik aan het werk ben, ben ik praktisch gezien ook op stap. Maar als ik met vrienden uit ga, gaan we meestal naar Stratum. Dat is heel leuk!”

In vergelijking met Mallorca, hoe is het leven hier?
“Het is in ieder geval een stuk goedkoper omdat je hier echt heel veel geld van de overheid krijgt om rond te komen. Dat is ontzettend fijn. Ondertussen kun je ook nog parttime werken om wat extra bij te verdienen. Verder vind ik het hier, en dan met name in Eindhoven, heel veilig. Het is een veilige stad.”

Wat mis je het meeste vanuit huis?
“Het strand. En mijn familie natuurlijk, maar verder mis ik eigenlijk niet zoveel. Je raakt eraan gewend.”

Heb je al vrienden gemaakt?
“Ja, dat gaat hier heel makkelijk. We hebben al een hele groep vrienden om ons heen verzameld. Als internationale student zit je allemaal in hetzelfde schuitje; iedereen moet nieuwe vrienden maken. Dat maakt het een stuk makkelijker. Ik weet zeker dat ik hier vrienden voor het leven heb gemaakt.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“De taal uiteraard. Maar ze hebben ook andere tradities, zoals Sinterklaas. Wij hebben ook Santa Claus, maar dan op een compleet andere manier. Verder zie ik geen hele grote verschillen. Het enige wat ik dan zou kunnen bedenken, is dat Nederlanders het soms moeilijk vinden om Engels tegen internationals te praten in plaats van Nederlands.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Dat weet ik nog niet. Ik heb nog twee jaar te gaan bij Fontys, dus de keuze over wat ik hierna ga doen, heb ik nog niet gemaakt.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Niet echt. Ik vind het hier vooral heel leuk, ik vermaak me goed!”

Wat je nu nodig hebt als maker, is anders dan vroeger, weet Alexander Beets. Hij werkt al 25 jaar bij Fontys en is zowel docent als coördinator van het startcurriculum binnen Rockacademie. “Het spelletje van de muziekindustrie werkt al veertig jaar hetzelfde, alleen de industrie zelf is veranderd”, zegt hij. "Vroeger had je de consument, industrie en de maker. Dat is helemaal op de schop gegaan. Tegenwoordig kun jij als maker heel veel zelf doen. Wij geven onze studenten dat graag mee in onze lessen.” 

Een perfect voorbeeld daarvan is Sam Beekwilder, artiestennaam Säm Wilder, die in zijn laatste jaar van Rockacademie zit. Hij doet zo’n beetje alles zelf. Schrijven, zingen, produceren en optreden. Maar ook het organiseren van shows, uitbrengen van muziek, regelen van artworks en communiceren naar fans vallen onder zijn takenpakket. “Dat zijn af en toe heel veel balletjes om hoog te houden, maar het is wel leuk”, zegt de student.

Strategie
Er liggen ontzettend veel kansen voor – zoals docent Beets dat noemt – nieuwe makers zoals Sam. Maar dat moeten ze dan wel zien. Ze hebben een strategie nodig, die gericht is op drie hoofdvragen: wie ben je, wie wil je bereiken en wat is je boodschap? “En vaak is daar social media voor nodig, zoals TikTok. Al sla je daar nog geen deuk in een pak boter mee”, aldus Beets. “Als je 1 miljoen views hebt op Spotify, krijgt je daar 4.000 dollar voor. Maar bij TikTok verdien je nagenoeg niks.” 

Als een artiest tien miljoen views heeft op een TikTok-filmpje, lijkt dat misschien veel. Maar je verdient er niet zoals bij Spotify direct geld mee. “Bij TikTok gaat het niet om de muziek, maar om het filmpje waar die muziek onder zit. Je moet TikTok gebruiken om je carrière vorm te geven. Je zet catchy filmpjes online om je muziek onder de aandacht te brengen. En die filmpjes gaan mensen vervolgens delen, met als gevolg hopelijk meer streams op Spotify, wat je dan uiteindelijk weer geld oplevert. Succes op TikTok betekent uiteindelijk succes op Spotify en YouTube.” 

Máár, en dat is een belangrijke maar, daar heb je dus wel een goede strategie voor nodig. Je moet je doelgroep uitkiezen en daarop inspelen. Beets: “Het succes van Jett Rebel kwam voort uit het feit dat hij elke dag zijn nagels lakte. Daar bereikte hij heel veel jonge meisjes mee, die hem vervolgens gingen volgen. Zijn muziek gingen luisteren. En uiteindelijk ook naar zijn concerten gingen.”

Landing page
Dat is niet hoe Sam zijn fans trekt, met nagels lakken. Nee, hij doet dat door een smaakmaker binnen de muziek te zijn en innoverende dingen te maken die de popmuziek kunnen beïnvloeden. En ja: daar gebruikt hij zijn socials voor, maar die platformen ziet hij vooral als middel, niet als doel. Zoals zijn docent Beets ook al aangaf. “Ik denk wel dat je een visitekaartje nodig hebt om mensen in te lichten over nieuwe muziek en je live optredens”, aldus Sam. “Daar gebruik ik het dan ook voor. Het doel van veel artiesten is om op een podium te staan, muziek te maken en te kunnen leven van die muziek. Een miljoen volgers op social media is slechts een bijkomstigheid.” 

En wat als er geen socials zouden zijn? Dan was Sam hoogstwaarschijnlijk ook op het punt geweest waar hij nu is. “Ik ben ooit in een studio in Los Angeles begonnen. Daar zong ik en dat vonden ze fijn, waardoor ik er meer kon gaan werken en uiteindelijk drie jaar in het hartje van de muziekindustrie in LA heb gezeten. Dat is gebeurd dankzij een netwerk en zonder socials.”

Twee jaar geleden zijn twee lectoraten van Fontys Mens en Gezondheid en Fontys Journalistiek een onderzoek gestart naar clichébeelden uit de zorg, plus daarbij de vraag hoe je verpleegkundigen, verzorgenden IG en verpleegkundig specialisten het beste in beeld kunt brengen. Dat deden ze in samenwerking met ZonMw V&V, een financieringsorganisatie van innovatie en onderzoek in de gezondheidszorg, 

Voor het onderzoek is ook een eerdere studie van docent-onderzoeker Jessie van Wijk gebruikt, gericht op de representatie van verpleegkundigen in de Nederlandse krantenmedia. Telkens kwam hetzelfde beeld terug: “We zien steeds dat verpleegkundigen vaak anoniem en stereotyperend worden afgebeeld”, zegt Van Wijk.  

Verschillende rollen
Een verpleegkundige is op beeld bijna altijd een blonde vrouw aan een bed of achter een medicijnkastje, vaak in het wit gekleed; de typische ziekenhuiskleur. Maar, zegt lector Pieterbas Lalleman van het lectoraat Verpleegkunde door de Tijd, die namens Mens en Gezondheid meedeed aan het onderzoek voor ZonMw: “Het gros van de verpleegkundigen werkt helemaal niet in het ziekenhuis, maar in de wijk of voor de langdurige zorg.” 

De rollen die een verpleegkundige kan hebben, rijken volgens hem veel verder dan de directe patiëntenzorg. “Bij Fontys proberen we onze verpleegkundigen heel breed op te leiden. En ja: daar hoort patiëntenzorg bij, maar zeker in de laatste decennia is daar ook heel veel ander werk bij gekomen. Ze kunnen bijvoorbeeld ook zij aan zij staan met bestuurders. Dat zien we alleen bijna niet terug in bestaande beeldbanken.” 

Beeldwijzer met tips
Het doel van het onderzoek voor ZonMw V&V was het ontwikkelen van een praktische beeldwijzer, die ervoor moet zorgen dat er meer representatieve beelden gemaakt worden over het werk dat verpleegkundigen doen. Daarin staan vijf tips centraal, te beginnen met: breng zorgprofessionals herkenbaar in beeld. Zorg voor een afspiegeling van de samenleving en breng verschillende sectoren in beeld. Ga dus niet alleen in op ziekenhuispersoneel, maar ook op wijkverpleging, GGZ, gehandicaptenzorg en GGD. Laat binnen die sectoren diversiteit van werkzaamheden zien én maak de handelingen en expertise van verpleegkundigen zichtbaar.   

Verder staan er ook nog fotografische aanwijzingen in, zoals: zet zo weinig mogelijk in scène, houd de werkomgeving zoveel mogelijk intact, gebruik zoveel mogelijk natuurlijk licht en wissel af tussen close-ups en totaalshots.  

Rol voor journalist
De beeldwijzer is bedoeld voor zowel verpleegkundigen als fotojournalisten. Lalleman: “We kunnen wel zeggen dat verpleegkundigen harder hun best moeten doen om uit te leggen wat hun werk is, maar er is hier ook een rol weggelegd voor journalisten. Want die gebruiken de beelden; zij bepalen welke foto’s er bij hun artikelen komen te staan. Dat is toch wel een heel belangrijk punt uit het onderzoek: dat de verantwoordelijkheid grotendeels bij de journalist ligt.” Van Wijk gaat daar met behulp van een verkregen promotiebeurs in de komende jaren meer onderzoek naar doen. 

Of het probleem daarna is opgelost? Daar durven Lalleman en Van Wijk geen harde uitspraken over te doen. AI werkt in ieder geval niet bepaald mee, vinden ze allebei. “Want als jij AI vraagt om een AI-gegenereerd beeld van een verpleegkundige, dan krijg je nog steeds het stereotype beeld dat we juist níét willen zien.” 

Behalve Lalleman en Van Wijk werkten ook Daniëlle Arets, Michiel Bles en Karlijn ten Cate van Fontys Journalistiek mee aan het onderzoek.