Het nieuwe jaar is al weer een week of drie onderweg. Hoe is het met jouw voornemens? Die goedbedoelde beloften aan onszelf om in het nieuwe jaar betere versies van onszelf te worden. Ja nú echt!

Hier vallen goede voornemens onder als afvallen (zeker!), meer sporten (yep), stoppen met een slechte gewoonte (nagels bijten) of een nieuwe vaardigheid leren (gitaar spelen).

Maar zal ik eens eerlijk zijn? We weten allemaal dat deze voornemens makkelijker gezegd dan gedaan zijn. Het is alsof je op slippers en zwemkleding de Mount Everest gaat beklimmen. Natuurlijk heb je de beste bedoelingen, maar de realiteit blijkt net een tikje lastiger. Al in de derde week van het jaar dus.

Maar maak je geen zorgen. Het is niet allemaal kommer en kwel. Er zijn tal van eenvoudigere (en meer realistische) voornemens die je wel kunt volhouden in het nieuwe jaar.

Je zou bijvoorbeeld kunnen besluiten om één stuk fruit per dag te eten (dat is één appel, niet een hele fruitschaal). Of je zou kunnen besluiten om eens per week een blokje om te lopen (of eens per maand, als dat meer jouw tempo is).

Je zou ook kunnen besluiten om meer aanwezig te zijn in het moment en minder tijd te besteden aan het scrollen door sociale media. Het leven is tenslotte te kort om al je tijd naar een scherm te staren.

De sleutel is om doelen te stellen die haalbaar zijn en die je een goed gevoel over jezelf geven. En als je je voornemen niet haalt? Geen probleem - er is altijd volgend jaar (of volgende week, of morgen).

Dus! Op de beste voornemens om er een geweldig jaar van te maken! En op alle goede voornemens die we onvermijdelijk zullen breken!

Janneke Gielisse werkt bij Fontys als marketingmanager en consultant. Zij leest alles wat los en vast zit en schrijft graag. Ze heeft een groot hart voor onderwijs, een leven lang ontwikkelen en doen. En heeft er ook een mening over. Klik hier voor haar eerdere columns.

Al ver voor Sinterklaas popten de eerste kerstversieringen op in de winkels. Misschien was het september, dat weet ik niet meer exact. Ongeveer in dezelfde periode volgde ik een module over duurzaamheid en meervoudige waardecreatie en vroeg ik me af wat dit jaar te doen met 'De Kerstboom'.

Vanuit het zichtpunt van duurzaamheid en meervoudige waardecreatie moeten alle partijen, en dus ook de kerstboom, voordeel hebben, waarbij de gezamenlijke waarde liefst nog groter is dan het geheel van de delen.

Want kerstbomen zijn superleuk en gezellig en sfeervol, maar over het algemeen worden ze niet hergebruikt of gerecycled en zijn ze niet duurzaam. Ook twijfel ik of kerstbomen op meerdere fronten waarde toevoegen.

Zo verzet ik me al jaren heftig tegen plastic nepperts. Moet gemaakt worden, vervoerd worden, is niet recyclebaar. En ziet er niet uit, maar dat is geen criterium. Misschien een voordeel dat het herbruikbaar is. Maar voorlopig komt er geen kunstboom bij mij in huis.

Dan liever een boom met kluit, want zonder kluit is natuurlijk al helemaal niet duurzaam. Groeit vanzelf, is recyclebaar want kan in de tuin, en vaak dichtbij huis. Alleen…, onze bomen met kluit die elk jaar in de tuin gingen overleefden het nooit. Toch niet helemaal zo duurzaam.

Toen las ik iets over een pleegboom. Die komt een paar weken bij je in huis. Een echte boom dus, in een pot. En na de kerst gaat deze weer naar de kweker die er de rest van het jaar voor zorgt. Dit lijkt mij een prima nieuw businessmodel met waarde voor alle partijen. Op zoek dus.

En tot die tijd gaan er lampjes en ballen (van de kringloop) in een eigen mini-kerstboom in een pot. Hoewel ik ook de grote plant die toch al in de kamer stond, overwogen heb. Doet wat mij betreft niks af aan de sfeer.

Ik ben benieuwd naar jullie kerst blinkerts en wens jullie een fijne, duurzame en zo warm mogelijke kerst.

Janneke Gielisse werkt bij Fontys als marketingmanager en consultant. Zij leest alles wat los en vast zit en schrijft graag. Ze heeft een groot hart voor onderwijs, een leven lang ontwikkelen en doen. En heeft er ook een mening over. Klik hier voor haar eerdere columns.

Wie van voor bouwjaar 1980 is, kent misschien het programma ‘Ontdek je plekje’ nog wel. Gewoon, op de lineaire tv. Nee, geen natuurprogramma. Wel elke maandagavond zo’n 10 minuten een blik op een, ja inderdaad, onontdekte plek in Nederland. Wij gniffelden altijd een beetje over de naam.

Ook binnen Fontys zijn er allerlei onontdekte plekjes, kwam ik achter. Of nou ja, ik ontdekte ze dus.

Zo vergat ik eens mijn Fontyspas op een kopieermachine in R5. Vervolgens kreeg ik een mail dat mijn pas op te halen was bij de ‘security’-balie. Na een ‘pling’ op het belletje kwam ik terecht in een ware control room. Want wisten jullie dat we vanachter die geblindeerde ruiten allemaal in de gaten gehouden worden? En niet alleen in Eindhoven.

Een andere keer bracht ik een bezoekje aan de Sporthogeschool. Daar kwam ik langs een bordje ‘klimhal’. Nieuwsgierig als ik ben, opende ik de deur en stond ik… zomaar in een klimhal. Compleet met klimtouwen en niet alleen de lucht van magnesiumpoeder.

Verder was ik in Eindhoven eens bij de leveranciersingang en opslag van R3, knuffelde ik met een interactieve kat in het Explore lab op TF, ontdekte ik een 3D printruimte in R10, kwam ik in Tilburg terecht in een verborgen koffiekamer in P2, in een laboratorium in P1 en in Den Bosch in een gymzaal bij de pabo. Zonder touwen gelukkig.

En er zijn vast nog heel veel meer bijzondere en weinig ontdekte plekken binnen Fontys waar meer mensen van moeten weten. Deel jij ze? Dan zie ik zelfs al een nieuwe versie van ‘Ontdek je plekje’ voor me.
Met een betere naam, dat dan wel.

Janneke Gielisse werkt bij Fontys als marketingmanager en consultant. Zij leest alles wat los en vast zit en schrijft graag. Ze heeft een groot hart voor onderwijs, een leven lang ontwikkelen en doen. En heeft er ook een mening over. Klik hier voor haar eerdere columns.

Ik ben een verstokte autofanaat. Met geen stok uit de auto te krijgen. Liever uren in de file dan met het openbaar vervoer. Stel je voor zeg. Wachten op een tochtend perron. Altijd je aansluiting missen. Minimale spullen meenemen want anders sjouw je je een breuk. Genieten van de friet speciaal van de buurman. Dan nog uren lopen met blaren in je hoge hakken voor je op de plaats van bestemming bent. Nee hoor. Mij niet gezien.

Totdat voor de zomer mijn auto naar de garage moest. Voor een APK. Een nieuw mechaniek van een raampje, winterbandenwissel. Grote beurt. Een nieuwe distributieriem. Ik had gelijk een goede bestemming voor mijn vakantiegeld zeg maar. En ja, toen moest de garage er nog aan beginnen. Tekort aan personeel. Geen onderdelen. Weken duurde het.

En ondertussen staarde de OV business card die vorig jaar in de brievenbus viel me steeds meer aan. En kwamen er steeds meer fysieke afspraken in mijn agenda.

En bedacht ik me dat ik eigenlijk helemaal niet weet hoe het is. Met de trein reizen. En daarmee heb ik ook niet echt recht van spreken. Misschien moest ik het maar eens proberen. Als er een tijd was om een experiment aan te gaan, dan was dit wel hét moment.

Dus nu ga ik. Een dag of drie in de week. Met de fiets. En mijn rugzak. In de trein. Tussen de studenten en scholieren. Gesprekken opvangen. Staan. Boekje lezen. Uit het raam staren. Met een beetje mazzel weer met de (OV)fiets.

En eerlijk is eerlijk. Het is eigenlijk prima te doen. Zo prima dat er thuis inmiddels het besluit genomen is dat we het gaan doen met één auto. En ik ga treinen. Naar mijn werk. Naar mijn collegedagen. En naar feestjes. Heeft het toch nog een voordeel.

Janneke Gielisse werkt bij Fontys als marketingmanager en consultant. Zij leest alles wat los en vast zit en schrijft graag. Ze heeft een groot hart voor onderwijs, een leven lang ontwikkelen en doen. En heeft er ook een mening over. Klik hier voor haar eerdere columns.

Het is bijna vakantie. Nu echt bijna.

In regio midden en noord zijn basis- en voortgezet onderwijs al vakantie aan het vieren en ook in regio zuid is het tijd voor het laatste onderwijs, de laatste lessen, toetsen en vergaderingen. De pubers zijn al bijna de hele week thuis. Nog iets met boeken inleveren, sportdag en een rapport ophalen. Zwaar leven hoor.

En dan is het tijd voor even helemaal niks. Of nou ja, helemaal niks. Alles mag en kan weer. Dus gooide ik enige tijd geleden de vraag op tafel ‘wat te gaan doen met en op vakantie in de zomer’. We waren er snel uit. Niet dus.

Ik wilde nieuwe dingen ontdekken, maar liefst zonder al te veel moeite. Want druk en veel aan mijn hoofd met werk en studie. De puber wilde niet weg en vooral chillen met vriendjes en werken. Want sparen voor een brommer. De jongste wilde vooral zwemmen en manlief wilde niet te ver rijden.

We mopperden er een beetje over, gooiden wat opties op tafel, en net zo snel er weer vanaf. Tot we tot de conclusie kwamen dat Duitsland wel een idee was. Naar een plek waar we veel vaker komen. Boven op een berg, amper wifi, kroegje en bossen om de hoek. We hoeven er niks en kunnen er heel veel. Vast ook nieuwe dingen.

En ik realiseerde me twee dingen. Dat het een reuze luxe is dat je in het onderwijs zoveel vrije dagen hebt om te doen waar je zin in hebt. Én dat vakantie draait om even niks hoeven, behalve samen tijd doorbrengen op een fijne plek.

Ik wens jullie een fijne zomer! Wat jouw of jullie plannen ook zijn: rust lekker uit en maak er een zo mooi mogelijke tijd van!

Janneke Gielisse werkt bij Fontys als marketingmanager en consultant. Zij leest alles wat los en vast zit en schrijft graag. Ze heeft een groot hart voor onderwijs, een leven lang ontwikkelen en doen. En heeft er ook een mening over. Klik hier voor haar eerdere columns.

Eind juni, de zomer komt eraan. Het is lekker weer en de vakantie hangt in de lucht.

Zo voelt het echter nog niet. Er zijn nog plannen die gemaakt moeten worden, planningen voor komend studiejaar die aandacht vragen, projecten die afgerond moeten worden, opstartdagen in september die een datum en inhoud moeten krijgen. Het moet af, want vakantie.

Het is ook echt de lust en de last van het onderwijs dat in de zomer alles (minimaal) 4 weken stil ligt. Een lust, want er is niemand dus er gebeurt ook niks. Een last, want er is niemand dus er gebeurt ook niks.

Ik moet in deze periode altijd terugdenken aan een voorval in mijn eerste jaar bij Fontys. Er werd in het voorjaar flink gebouwd aan een nieuwe website. In juni bleek dat er nogal wat vertraging op zat en dat de deadline van midden juli niet gehaald ging worden. Bij mijn vorige werkgever was het devies: dan werken we door tot het af is. Vakanties inkorten, uitstellen of eerder terug.

Bij Fontys werkte dat toch een beetje anders. “Ow, het gaat niet lukken voor midden juli. Dan wordt het september.” Niet goed, niet slecht, wel anders. En ik moest daar een beetje aan wennen.

Nog steeds wel overigens. Want hoe wendbaar maakt het ons eigenlijk?

Kortom, ik denk dat het fijn is, al een beetje met je hoofd in de vakantie en dingen afronden. Maar ook met wat realisme. We hoeven niet te doen of de wereld vergaat, in september draait alles weer door. En om het dan nu al alleen maar over vakantie te hebben? Ik weet niet of we met daarmee onze planningen en projecten sneller af hebben.

Janneke Gielisse werkt bij Fontys als marketingmanager en consultant. Zij leest alles wat los en vast zit en schrijft graag. Ze heeft een groot hart voor onderwijs, een leven lang ontwikkelen en doen. En heeft er ook een mening over. Klik hier voor haar eerdere columns.

In mijn ouderlijk huis waren er altijd stapels kranten. Met minstens het regionale dagblad en ook het NRC. Die werden dagelijks doorgeplozen en vervolgens op stapels bewaard. Eenmaal uit huis, kreeg ik uitgeknipte artikelen per post. Ik verdenk mijn moeder er nog steeds van dat ze de kranten pas wegdeed toen de oudpapierprijs omhoog ging.

Ook de studeerkamer puilde uit. Met een collectie boeken waar boekhandel Donner jaloers op zou zijn. Van de vakliteratuur van mijn vader, tot tuinboeken en collectoritems van kunsttentoonstellingen. En dan heb ik het nog niet over alle kinderboeken. De bananendozen waren niet aan te slepen toen we het ouderlijk huis opruimden.

Op vakantie mocht je bij de bibliotheek wel 12 boeken lenen. Dan ging er 25 kilo Thea Beckman en Roald Dahl de vouwwagen mee in. En nog altijd te weinig. Toch heb ik ook een tijd minder boeken gelezen. Na mijn middelbare schooltijd en de verplichte lijst was ik er wel even klaar mee. Het hielp ook niet dat ik voor één van die boeken de film keek in plaats van het boek te lezen. En dat het plot anders was dan in het boek, en dat ik hierop betrapt werd…

Inmiddels wordt er iedere vakantie weer minstens een halve krat aan boeken gevuld. De e-reader is hier niet aangeslagen, zeg maar.

Lezen is mij dus wel met de paplepel ingegoten. Makkie om het aan je kinderen over te geven zou je zeggen. Maar niks is minder waar. Op de basisschool ging het nog wel met bibliotheekboekjes, voorlezen en de Donald Duck. Maar nu ze puber zijn? Lezen doen ze alleen de ondertiteling van youTube shorts en de snap-appjes. Taal is beeldend geworden. 

Ik snap de lastigheid en de reuring in de media over het belang van lezen daarom zeker. Want lezen is belangrijk. Is het juist niet dat door lezen de zinnen en woorden beelden oproepen? Je eigen beelden? Fantasie, dwalen door een boekwinkel, bladeren, op zoek naar woordspelingen, woordgrapjes. En ondertussen bouwen aan je woordenschat en gevoel krijgen voor spelling en grammatica. Daarin zit de lol. Die je – en dat maakt het ingewikkeld – pas ziet als je het ziet.

Ik blijf het lezen dus promoten. Een tijdje heb ik het geprobeerd met luisterboeken. Tegenwoordig krijgen ze kookboeken en boeken over reptielen cadeau. Aansluiten bij de interesse blijkt bij mij thuis de beste truc om ze ‘lezen voor het leven’ bij te brengen. En ondertussen bewaar ik gewoon mijn boeken. Hebben ze later wat te lezen. En op te ruimen.

Janneke Gielisse werkt bij Fontys als marketingmanager en consultant. Zij leest alles wat los en vast zit en schrijft graag. Ze heeft een groot hart voor onderwijs, een leven lang ontwikkelen en doen. En heeft er ook een mening over. Klik hier voor haar eerdere columns.

Onze docente was bevlogen, strooide de ene disruptie na de andere over ons uit en zette ons aan het denken en aan het doen. We kregen opdrachten over innovatie waar ze ons uitdaagde om echt anders naar de huidige welvaart en rijkdom te kijken als we over een aantal jaren nog een gezonde planeet willen hebben. 

Want, hield ze ons voor, als echte innovatie gaat over waardecreatie, dan is het toch raar dat bedrijven nu bijna enkel en alleen afgerekend worden op financiële groei. Hoe kunnen ze winst maken zonder waarde te creëren of toe te voegen? Zou er vanuit economische waarde in de brede zin van het woord dan niet anders gekeken moeten worden?

Dat anders kijken herinnerde me aan het gesprek dat ik had tijdens een vakantie in de Duitse Eifel waar ik met man en pubers flink wat kilometers wandelde. Tijdens een van die wandelingen kwam ik hijgend bovenaan de berg en verzuchtte dat het maar goed was dat ik geen cijfer meer kreeg voor gym.

We kregen het over de vraag hoe (on)zinnig het eigenlijk is om kinderen een cijfer te geven voor gym. Of voor een kunstvak. Voor muziek. ‘Als een vis wordt beoordeeld op zijn vaardigheid om in bomen te klimmen, zal hij zichzelf zijn hele leven als een mislukkeling beschouwen’, zei iemand ooit. 

Moet het bij vakken als gym niet gaan om de inzet? Moet het in de breedste zin niet veel meer gaan over inzet en goede intenties?

Over waarde van aandelen gebaseerd op het positieve effect van innovatie op de mens en op het klimaat en het op een andere manier waarde creëren zonder dat het altijd om geld gaat? Over kwaliteiten van leerlingen en studenten die nieuwe blikken en beelden brengen zonder dat dit in vakinhoud of cijfers uit te drukken is?

Dat er anders gekeken wordt naar rijkdom dan enkel in termen van financiële groei, welvaart en geld? Dat er anders gekeken wordt naar prestaties dan enkel in termen van cijfers en schoolniveaus?

Grip heb ik nog niet, maar wel alle reden om me vandaag eens flink in te zetten om anders te kijken.

Janneke Gielisse werkt bij Fontys als marketingmanager en consultant. Zij leest alles wat los en vast zit en schrijft graag. Ze heeft een groot hart voor onderwijs, een leven lang ontwikkelen en doen. En heeft er ook een mening over. Klik hier voor haar eerdere columns.

De afgelopen weken heb ik het druk. Druk als in een volle agenda. Met werkafspraken. Privé-afspraken (want het mag weer). Afspraken die ingehaald moeten worden. Collegedagen. Deadlines. 

Met al die drukte komt een vol hoofd. To-do-lijstjes op papier, to-do-lijstjes op de magnetron, to-do-lijstjes in mijn online takenlijst, to-do-lijstjes in mijn hoofd. En hoe voller dat hoofd hoe minder ik aan iets wezenlijks toe kom.

En een hoofd dat steeds vaker denkt aan het nummer dat ik in mijn studententijd veel hoorde: ‘Mallemolen van het leven’. Waarin Paul de Leeuw bezingt dat we allemaal ons rondje meedraaien en de molen ook zonder jou draait. Maak ik me daarom zo druk?

Hoe dan ook. Het voelt wel als een mallemolen. Rondje na rondje. Dag na dag. En ik moest ook wel een beetje om mezelf lachen. Hoe druk kan je je maken. Hoe druk moet ik me maken.

Tijd om het heft weer in eigen hand te nemen. De mallemolen een halt toe te roepen. Of in elk geval in mijn hoofd. Door nee te zeggen, afspraken uit mijn agenda te schrappen. Keuzes te maken. 

Tijd te maken voor de dingen die belangrijk voor me zijn en naast de mallemolen staan. Me druk maken om de dingen waar ik energie van krijg, waar ik verschil kan maken, waar ik invloed op heb en die er voor mij toe doen. Verbinden, verdiepen, aanjagen.

En een stukje tikken…

Janneke Gielisse werkt bij Fontys als marketingmanager en consultant. Zij leest alles wat los en vast zit en schrijft graag. Ze heeft een groot hart voor onderwijs, een leven lang ontwikkelen en doen. En heeft er ook een mening over.

De afgelopen tijd - dagen, weken, maanden - bevind ik me net als de rest van werkend Nederland met regelmaat in MS teams. Saai. Ja ach. Af en toe. Om de meetings toch een beetje te kleuren, gooi ik er af en toe een ander achtergrondje in.

Zo ook afgelopen maandag. ‘Goh’, zei een collega in de chat, ‘zit je nu in een rokerige disco?’ Of het nu zijn ogen waren of mijn niet zo geslaagde achtergrond weet ik niet zeker. Wel zeker was dat ik helemaal niet meer in die meeting wilde zijn. En wilde opgaan in de achtergrond.

Maar even los daarvan: achtergrondjes in teams zijn eigenlijk best heel erg leuk. Zeker als je met regelmaat nieuwe mensen online tegenkomt. Ik ben telkens weer nieuwsgierig wat ik aantref.

Nieuwe inhoud van de boekenkast, een wasrek, ijverig volgeschreven whiteboard, een hond die ongegeneerd in zijn mand ligt te gapen, een wereldkaart met pinnetjes, een piano waar altijd de klep van dicht is, een vakantiefoto, weer hetzelfde kantoor. Een dorp. Of de collega die elke week een ander schilderij als achtergrond heeft.

Vaak zeg ik er wel wat over of stel een vraag over wat ik zie. Dat heeft me al veel verrassende gesprekjes opgeleverd en nieuwe dingen geleerd over mijn collega’s. Dus echt: vraag er eens naar voor je de inhoud van je meeting induikt. Hang het nieuwsgierig aagje uit.

Voor alle dagen, weken, maanden dat we online blijven werken, maakt het je gesprek en je dag namelijk net een tikkie leuker. Of rokeriger.

Janneke Gielisse werkt bij Fontys als marketingmanager en consultant. Zij leest alles wat los en vast zit en schrijft graag. Ze heeft een groot hart voor onderwijs, een leven lang ontwikkelen en doen. En heeft er ook een mening over.

Wie is de mol? Nou, daar hoef ik na de uitzending van #Boos niet zo lang over na te denken. Of is het flauw dat ik dat dacht?

Een van de definities van een mol, ‘een onder de grond levend, bijna blind zoogdier’, komt figuurlijk misschien ook nog wel in de buurt.

Zonder gekheid, ik was verstomd vorige week na de aflevering van #BOOS. Na 15 minuten wilde ik eigenlijk niet verder kijken. En ik raakte in gesprek, met mijn zusje, met vriendinnen. Over wat bij ons in de afgelopen jaren aan grensoverschrijdend gedrag voorbij is gekomen. Omdat we vrouw zijn. Soms grappig bedoeld, maar nooit als grappig ervaren. 

Ik noem maar mannen die tegen je aan komen dansen op de dansvloer. Waarom? Mannen die je naroepen op straat. Waarom? En wat doe je op dat moment? Word je boos of laat je het gaan? Het feit dat je ermee bezig moet zijn, is eigenlijk al een verspilling van energie.

Tegelijk realiseerde ik me ook dat ik van geluk (?) mag spreken dat ik er op school of op de werkvloer nooit mee te maken heb gehad. Want waar een coach of een bandleider in een talentenjacht macht heeft, kan ook een baas of een docent dit natuurlijk bewust of onbewust laten merken.  

En omdat je het niet altijd weet, heb ik in het team waar ik werk om die reden benadrukt dat het voor Fontys van belang is dat iedereen een veilige werkomgeving heeft. Dat het een fundamenteel recht is dat iedereen met respect en waardigheid behandeld wordt. Geeft mij in elk geval een steuntje in de rug.

En voor de zekerheid: hier kan je terecht voor vertrouwenspersonen. Maakt de #staysafe even dubbel van belang.

NB: Overigens bestaat er geen misverstand over dat dit alleen vrouwen zou betreffen.

Janneke Gielisse werkt bij Fontys als marketingmanager en consultant. Zij leest alles wat los en vast zit en schrijft graag. Ze heeft een groot hart voor onderwijs, een leven lang ontwikkelen en doen. En heeft er ook een mening over.

Het schijnt dat je je 10.000 uren in iets moet bekwamen voor je jezelf expert mag noemen op een bepaald onderwerp. Met de tijd die mijn pubers de afgelopen weken achter hun schermpjes hebben gezeten, zou ik veronderstellen dat die urennorm inmiddels dik overschreden is. En dat ze dus ruim expert zijn in ongeveer alles wat digitaal betreft.

Niks is minder waar ontdekte ik laatst toen ik de oudste hielp bij een werkstuk. Op zijn Chromebook werkte hij aan een spreadsheet waar hij heel ijverig cijfertjes onder elkaar aan het tikken was. “Goh”, zei ik, “dat kan je veel sneller met een formule doen.”

Glazige ogen vielen mij ten deel.

Toen ik liet zien wat ik bedoelde en vroeg of ze dat niet op school leren, antwoordde hij ontkennend. Er was wel een docent geweest die vorig jaar had laten zien hoe je documenten kan controleren. En hoe ze YT filmpjes in een presentatie plakken lukt ook nog wel. Maar veel verder dan dat kwam zijn kennis over spreadsheets en Google docs niet. Blijkbaar staat dat niet op Snap.

Ik bleef verbaasd achter en ging wat op onderzoek uit.

In de twitter onderwijsbubbel waar ik zo af en toe eens verblijf, kwam ik vergelijkbare gesprekken tegen. We nemen vaak aan dat pubers wel alles weten omdat ze de hele dag naar een schermpje kijken. En dan blijkt dat kijken, weten en toepassen toch echt heel verschillende vaardigheden zijn.

Nu moet ik eerlijk zeggen dat ik geen docent ben en ook niet precies weet of en hoe je dit in een lesprogramma moet opnemen. Het was eerder een bewustwordingsmoment dat me eraan herinnerde dat ik ook niet alles leerde tijdens mijn schooltijd. Wereldwijs worden gebeurt zeker in het onderwijs, op school, maar ook tijdens baantjes en bij het thuisfront.

En dat thuisfront daar kan ik wél iets mee. Aangezien ik verwacht dat de pubers de komende weken wel ergens hun neus gaan drukken met huiswerk maken, lijkt een basiscursus ‘hoe werk ik in spreadsheets’ op YouTube mij een goede aanvulling voor de nieuwe schoolweken ;)

Mocht je nu denken, goed idee, deel dan vooral je tips. Misschien komen we dan samen aan de 10.000 uren expert-norm ‘hoe leer ik mijn puber nieuwe vaardigheden’.

Dat is pas een goed voornemen voor het nieuwe jaar!

Janneke Gielisse werkt bij Fontys als marketingmanager en consultant. Zij leest alles wat los en vast zit en schrijft graag. Ze heeft een groot hart voor onderwijs, een leven lang ontwikkelen en doen. En heeft er ook een mening over.

Afgelopen week vond ik in de badkamerkast een fles shampoo die ik niet direct herkende. Wellicht nog een overblijfsel van een vakantie (lang geleden..) in het buitenland. Uit één van die campingdouches waar met regelmaat shampoo en doucheschuim van eigenaar wisselen.

Voor wie kampeert, vast herkenbaar. Voor ieder ander: hou het op creatieve uitwisseling van badproducten.

Maar goed. Omdat ik de fles niet herkende, en ook wat uit verveling, las ik even op de achterkant: ‘door de crème-achtige en glanzende formule, is onze shampoo perfect om dof haar te transformeren’.

What? Wait!
Mijn haar transformeren? Op een moment dat ik ontspannen onder de douche ga? Wat is er gebeurd met ‘deze shampoo wast je haar heerlijk schoon’? Wat is er in het algeheel gebeurd met gewone, duidelijke taal?

In het onderwijs ben ik er inmiddels wel aan gewend dat er, te pas en te onpas, vakjargon gebruikt wordt. Afkortingen, acroniemen, onbegrijpelijke projectnamen of programmatitels, hoe meer hoe beter lijkt het wel. Inmiddels zou ik er maandenlange lockdown-bingo’s mee kunnen spelen. En in het algemeen heb ik me daar inmiddels wel bij neergelegd. Risico van het vak. En ach een beetje meer of minder transformeren hoort er met alle snelle veranderingen toch gewoon bij?

Maar vakjargon onder de douche? Mijn haar door een shampoo laten transformeren?
Dat gaat me toch echt een stapje te ver.

Janneke Gielisse werkt bij Fontys als marketingmanager en consultant. Zij leest alles wat los en vast zit en schrijft graag. Ze heeft een groot hart voor onderwijs, een leven lang ontwikkelen en doen. En heeft er ook een mening over.

Iedereen heeft verstand van voetbal roep ik wel eens gekscherend. Net zoals iedereen verstand heeft van onderwijs. Toch?

Iedereen heeft immers op school gezeten, huiswerk gemaakt en later ook vast wel eens een som uitgelegd aan een buurmeisje, neefje, nichtje. Of één van je kinderen overhoord. En dat is helemaal niet zo ingewikkeld. Net zoals het niet zo ingewikkeld is om een balletje te trappen op het strand of op de camping. Dat kan iedereen. Toch?

En als je dat kan, mag je er iets van vinden! Toch?

En als je ervaringsdeskundige bent, dan heb je er verstand van! Toch?

Ik ben daar niet zo zeker van. Want het gaat juist om kwaliteit. Over een bevoegdheid, of toch minimaal dat je bekwaam bent. Om een uitleg gedegen op te bouwen. Groepsvorming in een klas te begeleiden. Het gaat er toch ook om of de bal doel treft.

Dat is van belang en dan komt het erop aan.

Of je in een leerlijn na kan denken over wat je wilt bereiken met je leerlingen of studenten. Op korte termijn en op lange termijn. Waarom kies je eigenlijk voor een bepaalde werkvorm? Waarom trap je tegen die bal? Wat wil je realiseren? Wat is je doel en hoe zit je klas in elkaar? Wil je tijd investeren? En energie? Uiteraard telt ook of je wat aanleg hebt. Voor creativiteit, spelinzicht, doorzettingsvermogen. En niet onbelangrijk: of je er lol in hebt.

Het lijkt zo makkelijk. Iets uitleggen. Voor een groep staan. Tegen een balletje trappen. Ergens iets van vinden.

Maar hoe je het aanpakt, welke kennis, achtergrond en ervaring je meebrengt, dat maakt verschil.

Tussen het op één manier uitleg geven of differentiëren op maat zodat je inspireert en een voedingsbodem geeft voor verder leren. Tussen je les afdraaien of aanvoelen hoe een groepsdynamiek werkt en daar op kunnen inspelen. Tussen voetballen bij de dorpsclub of in de Champions League.

Het maakt alle verschil.

Janneke Gielisse werkt bij Fontys als marketingmanager en consultant. Zij leest alles wat los en vast zit en schrijft graag. Ze heeft een groot hart voor onderwijs, een leven lang ontwikkelen en doen. En heeft er ook een mening over.

Afgelopen week had ik het weer. Ik was serieus aan het werk en zocht online naar een rapport over lerarentekorten en de bevindingen hierover van een commissie.

Na Google (ongeveer 69.100 zoekresultaten), een arbeidsmarktplatform en de sites van de AOB en het NRO belandde ik op de een of andere manier een half uur later op de site van de Volkskrant. Om via een artikel over studieschuld te lezen over 'welke appel ik het beste kan eten'.

En of ik nu dat rapport inmiddels gevonden had…?

Ik kan me mateloos ergeren aan mezelf als ik online zo afgeleid ben van mijn doel.

Het gekke is: offline vind ik het heerlijk. Ik denk met genoegen terug aan de uren die ik als student kon dwalen in de bibliotheek. Langs de schappen met boeken om iets te lezen wat op dat moment niet mijn doel was. Aan de middag dat ik in Amsterdam verdwaalde. Omdat ik zo eigenwijs was dat ik de weg wel dacht te weten naar het centrum van de bovenwoning waar ik net één week woonde.

Aan de vakantie naar Zuid-Frankrijk. Waar we, gewapend met een papieren kaart en een reisgids van 5 jaar oud, hopeloos verdwaalden en in een dorpje aankwamen niet eens in de richting van onze bestemming. Waar we lukraak ergens op een terras aanschoven en tot de ontdekking kwamen dat er dat weekend een theaterfestival was

Misschien vervaagd door de tijd, maar ergernis was er niet. Want het bracht me veel fijne, anders nooit ervaren ontdekkingen. Online heb ik dat dus niet.

Tot ik afgelopen week een collega hoorde zeggen: 'En dan gaan we jullie natuurlijk helpen met de structuur, om te voorkomen dat jullie digitaal verdwalen'. Wow, dat vond ik mooi. Digitaal verdwalen. Ineens kreeg mijn online afleiding toch ook de dimensie van het ontdekken van onverwacht mooie en nieuwe informatie en ervaringen.

Of houd ik nu toch mezelf nog een beetje voor de gek?

Janneke Gielisse werkt bij Fontys als marketingmanager en consultant. Zij leest alles wat los en vast zit en schrijft graag. Ze heeft een groot hart voor onderwijs, een leven lang ontwikkelen en doen. En heeft er ook een mening over.

De scholen zijn weer begonnen, las ik op een bord langs de weg. 

En ook ik mag eraan geloven.

Teruggekomen op mijn standpunt dat ik voor formele opleidingen eigenlijk geen tijd heb, startte ik op mijn vrije zomerdagen aan de voorbereiding van aankomende colleges. Lezen, filmpjes kijken. Nog meer lezen. Opgaven maken en controleren. Nog een keer die uitleg lezen, iets nazoeken op internet.

'Waarom wil ik dit ook weer', verzuchtte ik hardop op dag 3. Want een andere hersenuitdaging is leuk. En interessant. Maar mijn hersenen merken wel dat die andere hersenuitdaging wat jaartjes geleden is. 

Uit frustratie gooide ik op dag 4 mijn laptop dicht, kraste hard op het papier. En besloot dat het genoeg was voor die dag. Op dag 5 probeerde ik het opnieuw. Ik zette even een stap terug. Begon bij een eerder filmpje. Herhaalde een opgave. Las nog een keer de opdracht. Dronk wat koffie. En begon op een nieuwe bladzijde.

De euforie toen ik het begreep waar het mis ging. En dat de stappen nu klopten. Dat ik eindelijk tevreden was over de opzet van mijn eerste onderzoeksvraag. Het moment dat ik over de muur in de leerkuil klom. En de berusting dat dit me de komende maanden nog heel vaak zou gaan gebeuren.

Dus laat die scholen maar beginnen. Leren mag energie kosten, het mag (of moet soms) schuren, het mag frustreren. Of je nou 8 bent, 18 of het veelvoudige daarvan.

Want zonder wrijving geen glans. En zeker geen groei of resultaat.

Janneke Gielisse werkt bij Fontys als marketingmanager en consultant. Zij leest alles wat los en vast zit en schrijft graag. Ze heeft een groot hart voor onderwijs, een leven lang ontwikkelen en doen. En heeft er ook een mening over.

Deze week staat bij de hogescholen en universiteiten in het teken van de introductie. En ja het mag weer live en fysiek en alles van dat. Hoera!! 

Althans, het doet elk jaar mijn hart sneller kloppen. Want het brengt heel mooie herinneringen met zich mee en spontaan voel ik me dan jaren jonger. En tegelijkertijd ook wel een beetje oud.

Want in mijn herinnering was het spannend. Heul spannend.

Heel precies had ik de spullen van het lijstje ingepakt. En daar vertrok ik 28(!!) jaar geleden met de trein naar Maastricht. Met een slaapzak en een nieuwe tas vol kleding, schriftjes en m’n knuffel. En goh, wat voelde ik me heel wat. De middelbare school afgerond, diploma op zak en inmiddels 18. Bleek dat af en toe toch vooral vies tegen te vallen.

Alle nieuwe gezichten, een compleet nieuwe stad, een medestudent die het mbo al had afgerond en mij voorhield dat ‘ik er nog wel achter zou komen’, (binnen een week zat ik huilend bij hem op de bank), een studentenvereniging met een bar die altijd open leek, zoveel leuke mensen, mooie nieuwe avonturen…… En ach, ja, ook nog wat colleges die we moesten volgen.

Ondertussen wacht nu mijn werk, maar mijmer ik mee met de studenten op de campus en hoop ik dat ze net zo genieten van alle avonturen als ik destijds.

Janneke Gielisse werkt bij Fontys als marketingmanager en consultant. Zij leest alles wat los en vast zit en schrijft graag. Ze heeft een groot hart voor onderwijs, een leven lang ontwikkelen en doen. En heeft er ook een mening over.

In een ver verleden werkte ik bij een grote, internationale corporate. Op enig moment werd er een wereldwijde dresscode ingevoerd. Om te voorkomen dat je naar een kantoor in een ander land ging en je daar compleet over- of underdressed voelde.

Zo stond er bijvoorbeeld in geschreven dat open sandalen mochten, mits je er sokken bij aantrok. Blijkbaar iets dat in één van de Amerikaanse staten heel gebruikelijk is (kan iemand me vertellen waar dan…..).

Zo leerde ik dat een spijkerbroek echt alleen voor de casual Friday was. En dat ook bij temperaturen boven de 30 graden Celsius een jasje wel zeer gewenst was. Ik was begin 20, vond mijn werk en mijn collega’s leuk en eigenlijk wist ik niet beter. Dus schikte ik me naar de geschreven en ongeschreven regels voor kleding op de werkvloer.

En toen ging ik werken in het onderwijs. In één van mijn eerste werkweken ging ik op schoolbezoek vanuit de educatief uitgever waar ik toen werkte. Ik trok een mantelpakje aan. Want klant. En ik had geleerd dat je dan je zakelijke pak aantrekt. Ik heb me nog nooit zo niet op mijn gemak gevoeld als dat moment waarop de rector van de desbetreffende school in spijkerbroek en overhemd met korte mouwen aan kwam zetten.

Het leerde me dat je je kleedt naar de context. Dat netjes en gepast in iedere omstandigheid anders is. Dat daar soms best gesprek over mag zijn, ook op de werkvloer en op scholen. Dat een spijkerbroek ook heel gekleed kan zijn. En dat ik daar eigenlijk beter in gedij dan in mantelpakjes met een sjaaltje. Dat sandalen en ik op de werkvloer nog steeds geen match zijn. En dat het vooral van belang is dat je je lekker en veilig voelt in wat je draagt.

Want dat kleding je past, wil niet zeggen dat het bij jou past.

Janneke Gielisse werkt bij Fontys als marketingmanager en consultant. Zij leest alles wat los en vast zit en schrijft graag. Ze heeft een groot hart voor onderwijs, een leven lang ontwikkelen en doen. En heeft er ook een mening over.

Ik ben er een beetje wars van. Die hele discussie over hoog- en laagopgeleid. Wat is nou eigenlijk hoogopgeleid. Knappe kop hoor als je een hele dag in de rechtbank staat, maar nog geen schilderij kan ophangen. Geen kraan kan fixen en nog nooit een schroefmachine hebt vastgehad.

Andersom is het natuurlijk ook heel fijn dat je de hulp van een belastingman kan inroepen als je de hele dag op de steiger hebt gestaan. En eigenlijk niks snapt van de brief van de belastingdienst die in de bus lag (wie wel overigens).

De hele discussie over hoog- en laagopgeleid... Over de school waar je kind heen gaat. Over de wijk waar je woont. De tweedeling in de samenleving die het teweeg brengt. Ik word er treurig van, verdrietig soms ook wel.

Terwijl we elkaar zo heel hard nodig hebben. Als we daar eens het gesprek over kunnen hebben. Kunnen en willen en durven zien dat het een niet beter is, maar anders. Dat die rijkdom elkaar kan aanvullen. Als we elkaar eens het licht in de ogen gunnen, eens een beetje geduld of begrip kunnen hebben voor iemand die anders is, doet, reageert, kijkt, loopt, parkeert.

Jeetje.

Ik durf niet eens te bedenken wat er dan allemaal zou kunnen.

Janneke Gielisse werkt bij Fontys als marketingmanager en consultant. Zij leest alles wat los en vast zit en schrijft graag. Ze heeft een groot hart voor onderwijs, een leven lang ontwikkelen en doen. En heeft er ook een mening over.

Bewegen in coronatijd, goed voor de vitaliteit. Dus hop. Stoel van mijn billen geduwd en neus buiten de deur. Elke dag weer.

Een #ommetje, rondje hardlopen of even naar de brievenbus. Tja, je moet toch wat. Vaak ongeveer dezelfde route, want zoveel verschillende rondjes kan ik niet lopen in een half uur rond mijn huis. Dat er nog geen sleuf in het asfalt is gesleten, mag bijna een wonder heten.

Om de moed er in te houden, doe ik mijn best elke dag weer iets nieuws te zien op hetzelfde rondje. De lol is dat je tijdens zo’n rondje ook steeds vaker dezelfde mensen tegenkomt.

En ja. Dan ga je groeten. Tenminste ik wel.

Opgegroeid in 'de regio' ken ik niet anders. Als je mensen op straat tegenkomt, dan zeg je ze gedag. Een vriendin uit Den Haag was ooit eens op bezoek. 'Goh wat ken jij veel mensen', zei ze toen we een rondje liepen. En ook als ik eens in de grote stad ben, groet ik. De mensen die teruggroeten, zijn ook vaak op bezoek, daar ben ik inmiddels achter.

Ik vind het erg vermakelijk. Zo is er de dame die altijd de hond uitlaat. Had ze plots de hond ingeruild voor een vent. Dolgelukkig straalde ze het wandelpad af. Nu groeten ze beiden. Zo benieuwd hoe dat afloopt.

En de oudere dame die met regelmaat langs sjeest op haar e-bike, inmiddels kan er een lachje af. De stugge achterbuurman die eigenlijk nooit zo goed weet of hij moet groeten. De pubers die uit school komen fietsen met hun muziek op standje 10 en erbovenuit schreeuwen om te groeten.

Ik ga het steeds meer waarderen dat ommetje. En noem me een groeter. Ik vind het best. Het maakt mijn dag en wie weet ook de dag van een ander.

Janneke Gielisse werkt bij Fontys als marketing manager en consultant. Ze heeft een groot hart voor onderwijs, een leven lang ontwikkelen en doen. En heeft daar ook een mening over. 

Als echte kenniswerker zit ik dagen, weken, inmiddels jaren achter mijn laptop. Vergaderen, overleggen, businessplannen maken, besluitenlijsten tikken, rapportages doorworstelen. Elke dag opnieuw. Richting geven en bouwen aan doelen, resultaten en mensen. Beweging realiseren. Liefst ook de goede kant op. En echt, er beweegt een boel. Ik heb lol in mijn werk en ik denk ook echt dat ik het verschil kan maken. Maar... Ja, de grote maar. HET IS NOOIT AF.

Er is altijd nog een mail, een rapport, een….

Manlief verbaasde zich afgelopen jaar hevig over mijn werk. Het was aan de keukentafel natuurlijk ook ineens verschrikkelijk zichtbaar. En hij keek vanuit zijn eigen perspectief. Als vakman.

En vond (en vindt) wat van mijn werk. Want als timmerman maakt hij dingen. AF.

Een kast, een bank, een veranda, een tuinhuis. Wat hij ziet kan hij maken. Hij vindt het heel gewoon. Ik vind het bijzonder knap.

Als ik een dag vrij heb, dan help ik wel eens. Met mijn kantoorhandjes. Planken sjouwen, schuren, zagen, lakken. Fysiek is het afzien. Ik ben ook wel een watje. Maar wat een voldoening als het af is. En als een klant blij is. Met een meubel waar je elke dag naar kijkt, op zit, je jas aan hangt.

Iets dat AF is.

Ik zou er bijna een carrière-switch voor overwegen.

Janneke Gielisse werkt bij Fontys als marketingmanager en consultant. Zij leest alles wat los en vast zit en schrijft graag. Ze heeft een groot hart voor onderwijs en heeft er ook een mening over. Daarnaast is zij trotse moeder van twee stoere jongens. 

Het is een trend: Leven Lang Leren. Ofwel: joepie! Toch? 

Goed nieuws voor alle opleiders in Nederland. Karrenvrachten vol professionals die laaiend enthousiast de (online) schoolbanken bevolken. Want anders red je het niet. Als we de onderzoeken moeten geloven.

Maar als je mij vraagt wat een Leven Lang Leren betekent, dan denk ik niet direct aan een opleiding. Sterker nog: als ik bedenk welke bijdrage een studie of opleiding via de formele weg heeft bijgedragen aan mijn - soms erg - steep learning curve van de afgelopen jaren, dan is het antwoord 0,0.

Geen tijd voor.

Want het is mooi hoor, opleidingen en cursussen volgen als je eenmaal aan het werk bent (na je studie en wat zo meer) op het gebied van kennis of (zeker een aanrader!) op het gebied van vaardigheden. En uit ervaring weet ik dat formeel leren je heel prima theoretische onderbouwing geeft voor iets dat je in je werk goed kan gebruiken.

Maar als ik terugdenk – en ook cv-technisch kijk – dan bestaat wat ik elke dag leer niet uit formele leermomenten die zwart op wit staan. Nee, dit leren zit juist in informeel leren. Wat ik doe als ik mensen ontmoet waar ik zinnige (en soms ook compleet onzinnige – overigens net zo leerzaam) gesprekken en discussies mee heb, als ik online of – ja nog steeds heerlijk – offline artikelen lees, als ik andere bedrijven en hun businessmodellen probeer te doorgronden. En zo zijn er nog tientallen andere van dat soort leermomenten.

En: ik leerde door een coach die me op cruciale momenten richting gaf. Nee, hij gaf geen antwoorden. Juist niet. Hij stelde vragen en luisterde. En ik praatte, ratelde, was stil, liet een traan en gaf zelf de antwoorden. Bijzonder. Dat vond ik het. Is dat dan leven lang leren?

Uiteindelijk kom ik tot de conclusie dat formeel en juist ook informeel leren naast, door elkaar en bij elkaar bestaat. Want leren kan je van en met iedereen. Van een docent, leerkracht, directeur, bestuurder, vriend, vader of moeder of nog anders. Als dat geen deuren opent...

Janneke Gielisse werkt bij Fontys als marketing manager en consultant. Zij leest alles wat los en vast zit en schrijft graag. Ze heeft een groot hart voor onderwijs, voor een leven lang leren en doen. En heeft daar ook een mening over. Daarnaast is zij trotse moeder van twee stoere jongens.