Danial is net 27 geworden en zit inmiddels in zijn derde jaar van de opleiding Klassieke Compositie in Tilburg. Hij woont in een huis met acht Nederlandse huisgenoten, van wie de meesten student zijn. Zijn Iraanse familie heeft hij al meer dan twee jaar niet gezien. Het plan om naar Turkije of Armenië te vliegen om zijn familieleden daar te ontmoeten, is vanwege geannuleerde vluchten en de kans op een nieuwe oorlog gecanceld.

Gelukkig spreekt hij zijn familieleden wel elke dag. Dat verzacht volgens hem de pijn van de grote afstand en het feit dat ze elkaar niet in levenden lijve kunnen zien. Maar het neemt de zorgen niet weg. “Ik ben heel bang voor een nieuwe oorlog”, vertelt hij. “Onlangs is een van onze goede vrienden, Souroush Khazai, om het leven gekomen door Amerikaanse bombardementen. Er kan elk moment een nieuw conflict uitbreken en bij elke ontwikkeling neemt de intensiteit van de oorlog toe, dus ik maak me echt heel veel zorgen om mijn vrienden en familie.”

Muzikale droom
De gedachte om terug te gaan, spookt iedere dag door Danials hoofd. Maar tegelijkertijd weet hij ook dat hier, in Nederland, het begin van zijn toekomst ligt. “Mijn familie staat erop dat ik blijf om mijn studie af te maken, want als ik terugga, kan ik het land misschien nooit meer verlaten en zouden mijn muzikale droom en toekomst in feite volledig in rook opgaan. Zolang ik studeer, blijf ik dus in Nederland, en ik zal wel zien waar het muzikale pad me uiteindelijk naartoe zal leiden.”

Danial zou in ieder geval nog twee jaar moeten studeren om zijn opleiding af te ronden. De vraag is alleen of hij het zolang volhoudt. De student moet namelijk net als iedere andere student collegegeld betalen. Hij krijgt daar vanwege de omstandigheden - net als andere Iraanse studenten overigens - weliswaar een flexibelere betalingsregeling voor, maar bottom line is wel dat er betaald moet worden. En snel ook. “Als ik het restant van 4.000 euro, dat nog openstaat van het collegegeld van voorgaande jaren, niet kan betalen, verlies ik in december mijn verblijfsvergunning. Op dit moment is de kans erg klein dat ik mijn studie bij Fontys kan voortzetten.”

Weer een nieuwe deadline dus die Danial moet halen. Afgelopen zomer zat hij ook al in onzekerheid omdat hij uitgeschreven dreigde te worden als hij niet vóór 1 september een bepaald bedrag aan collegegeld zou betalen. Dat is gelukt dankzij donaties en benefietconcerten. Een tussenoplossing, waarvan Danial er meerdere nodig zal hebben om bij Fontys én in Nederland te mogen blijven. Voorheen kreeg hij geld van zijn ouders, maar vanwege de oorlog hebben ze dat zelf hard nodig.

Overlevingsstand
“Ik doe er alles aan om voldoende middelen te verzamelen om aan de vereisten te voldoen, maar tot nu toe heb ik nog geen oplossing gevonden. Ik heb nog twee maanden de tijd, maar zoals je je kunt voorstellen, is het behoorlijk zwaar om voortdurend in een vecht-of-vlucht-modus en overlevingsstand te verkeren, enkel en alleen om te kunnen studeren. Maar toch klaag ik niet. Zo werkt het leven nou eenmaal. Ik ben nog steeds heel blij dat ik hier ben en geniet van mijn tijd als muzikant.”

Na een oproep te hebben gedeeld in verschillende Facebookgroepen, neemt Bron contact op met drie Fontysstudenten die veel moeite hadden om woonruimte te bemachtigen. Twee van hen hebben inmiddels een kamer gevonden, waaronder de Zuid-Afrikaanse Kaylee van der Merwe. Zij volgt de opleiding Medical Imaging and Radiation Therapy (MIRT) in Eindhoven. “Na maanden zoeken heb ik eindelijk een studio, maar die kost me 1200 euro per maand en over een jaar moet ik er weer uit.”

Samen met haar moeder begon Kaylee in mei haar zoektocht voor een kamer. Ze schreef zich in voor huisvesting via Fontys, maar daar belandde ze op de wachtlijst. “Ook kregen we te horen dat als ik geen kamer kon vinden, er aangeraden werd om dan ook niet met de studie te beginnen.”

Dat liet Kaylee niet gebeuren. Zoektochten via websites die Fontys zelf aanraadde werden gestart, en Kaylee en haar moeder schreven zich bij meerdere aanbieders in. Maar dat kostte zo’n 150 euro per maand. En zonder succes, want ook al reageerde Kaylee’s moeder als eerste op advertenties – soms midden in de nacht - het leverde het geen kamer op. Net als pogingen op Funda.

Oplichters, oplossingen en zorgen
Na twee maanden besloten de twee hun zoektocht verder te zetten via Facebookgroepen. Daar liepen ze vervolgens tegen een ander probleem aan: oplichters. “Sommige aanbieders gebruikten foto’s van hotels in Amsterdam of stuurden een kopie van identiteitsbewijzen mee om te laten zien dat ze ‘legit’ waren.”

Maar de ID-kaart bleek na controle gebruikt te zijn voor identiteitsfraude en hoorde bij meer dan tien Facebook-advertenties. Toch zorgde Facebook uiteindelijk voor een oplossing voor Kaylee. Iemand bood woonruimte aan vlakbij het station in Eindhoven, omdat deze student zelf ergens anders ging studeren. Charissa beloofde direct voor de kamer te betalen als haar dochter daar terechtkon. Het prijskaartje? 1200 per maand voor een studio met een gedeelde keuken.

Over een jaar moet ze de kamer weer uit, zodat andere studenten een kans op de woningmarkt hebben. Hoop op een vaste woning heeft Kaylee nog niet, ook omdat er nog niet veel advertenties online staan voor komend collegejaar. “Daarom focus ik me voor nu vooral op mijn studie. En ik ben blij dat ik voor dit jaar toch een dak boven mijn hoofd heb.”

Hostel als redmiddel
De 30-jarige Nigeriaanse student Angela Okogo leeft wat dat betreft in onzekerdere tijden. Ze begon in mei met het zoeken naar woonruimte in Eindhoven omdat ze daar de opleiding ICT volgt, maar heeft nog altijd geen vaste plek. Inmiddels woont ze tijdelijk in een hostel in Helmond en reist ze dagelijks naar campus Rachelsmolen.

Angela koos specifiek voor een studie in Eindhoven wegens de Brainport-regio, en omdat Fontys een Engelstalige ICT-studie aanbood. “Maar ik weet nu niet eens of ik deze kan blijven volgen”, licht ze toe. “Want als ik volgende maand geen vast adres heb, moet ik het land verlaten.”

Angela kwam in augustus namelijk naar Nederland, en internationals mogen maximaal vier maanden in Nederland verblijven zonder een geregistreerd adres. “Zodra je langer blijft is een inschrijving bij de gemeente verplicht, maar ik heb geen adres dat ik hiervoor kan opgeven.”

Onzekerheid
De student begon net als Kaylee in mei met het zoeken naar woonruimte. “Dat was nogal ingewikkeld, want veel bezichtigingen vonden fysiek plaats terwijl ik nog in Nigeria was”, legt Angela uit. Toen ze eenmaal in augustus in Nederland aankwam, zette ze haar zoektocht voort. Zonder succes, terwijl ze naar eigen zeggen op talloze woningen en kamers reageerde.

Omdat huisvesting wel noodzakelijk was voor Angela om met haar studie te beginnen, kwam ze in contact met een hostel in Helmond via AirBnB. Daar verblijft ze nu voor 250 euro per week, terwijl ze zelfs haar slaapruimte moet delen met anderen. “Dat is zwaar, maar nog niet eens het ergste”, licht ze toe. “Omdat ik alleen maar per week kan betalen, kan het ook goed zijn dat iemand anders volgende week ‘mijn slaapplek’ eerder boekt dan ik. Dan moet ik hier weg en sta ik op straat.”

Angela heeft inmiddels contact gezocht met Fontys zodat ook zij op de wachtlijst staat. Tussentijds blijft ze zoeken naar een alternatief. En als ze geen woonruimte vindt met vast adres? “Ik heb gehoord dat sommige organisaties mensen tegen betaling een ‘adres’ aanbieden zodat ze zich in kunnen schrijven. Misschien dat ik dat doe, maar dan moet ik nog steeds ergens kunnen verblijven.”

‘No internationals’
De 21-jarige Patritsiya Cholakova uit Bulgarij studeert inmiddels al drie jaar Marketing Management bij Fontys in Tilburg. Haar huidige kamer vond ze nog voordat haar studie begon, maar ze loopt nu weer tegen precies dezelfde problemen als destijds aan. “Er zijn ontzettend veel nepadvertenties, talloze oplichters en je betaalt je scheel. Zo stond er laatst een kamer van ongeveer tien vierkante meter online waar je bij wijze van alleen je fiets in kwijt kon. En dat voor 700 euro per maand.”

Wat de Marketing Management-student ook opvalt, en waar Angela en Kaylee ook tegenaan liepen is dat zij niet mochten reageren omdat zij internationals zijn. “Dan begint de advertentie met ‘Dutch only’ of ‘geen studenten’. En waarom? Wij hebben toch net zoveel recht op woonruimte als een ander?”

Groter probleem
Toch neemt de 21-jarige Bulgaarse het de adverteerders niet kwalijk. Het woningprobleem is namelijk groter dan alleen onder studenten. “Iedereen in Nederland heeft hier last van. Er is nog meer schaarste dan drie jaar geleden, dus het vinden van een huurwoning is gewoon ontzettend lastig.”

Wel is er volgens Patritsiya meer controle nodig. Studentenkamers worden volgens haar nu vaak bezet door starters of werkenden, waardoor studenten steeds weer achter het net vissen. “Laat huurders daarom een bewijs van inschrijving overleggen, zodat we zeker weten dat het studenten zijn. Dan wordt het probleem niet groter, maar juist aangepakt.”

Eerder starten en netwerken
Drie studenten in drie verschillende situaties, maar met eenzelfde conclusie: de zoektocht naar een kamer als international is moeilijk, terwijl deze van groot belang is om een studie te starten of voort te zetten. Daarom waarschuwen ze de volgende lichting internationals. “Begin zo snel mogelijk met het zoeken naar woonruimte. Blijf reageren op advertenties, breid je netwerk uit en laat medestudenten hun oren en ogen openhouden” aldus Kaylee.

Patritsiya: “Zorg dat er altijd iemand naar kijkdagen kan gaan voor je en betaal nooit van tevoren voor een kamer die je niet hebt kunnen zien of waarvoor je niet getekend hebt. En ben je niet zeker van woonruimte? Vraag je dan af of je niet beter een jaar later kunt beginnen met je studie. Want hierheen komen zonder woonruimte is nogal een risico en kan je heel veel geld kosten.”

Fontys kreeg voor dit studiejaar in totaal 1375 aanvragen binnen van internationale studenten die een kamer zochten. 1100 van hen zochten een plek in Eindhoven, 100 in Tilburg en 175 in Venlo. Een stijging ten opzichte van vorig jaar, toen 1100 internationals zich meldden. “Dit zijn internationals die allemaal willen beginnen met een studie bij Fontys”, laat Tom van Duijnhoven, beleidsmedewerker Internationale Inschrijvingen bij Fontys Studentvoorzieningen weten.

Fontys biedt huisvesting aan deze studenten voor een maximale periode van een jaar. Dat doet ze door middel van bemiddeling. Fontys verhuurt deze kamers dus niet zelf, maar speelt een verbindende rol tussen student en verhuurder. Binnen de maximale periode van een jaar moeten internationals zelf op zoek naar andere woonruimte, zodat de huidige kamers vrijkomen voor degenen die volgend jaar beginnen.

Eindhoven kent dringend tekort
In totaal heeft Fontys tussen de 400 en 450 kamers in Eindhoven in contingent. In Tilburg zijn dat er 75, en in Venlo 150. Deze aantallen liggen min of meer op het niveau van de afgelopen jaren. Ook vorig jaar besloeg het contingent in totaal 650 kamers. “In Eindhoven en Tilburg zijn alle kamers inmiddels bezet, in Venlo zijn er nog enkelen beschikbaar”, aldus Van Duijnhoven.

Hoewel in de meeste steden waar Fontys actief is behoefte is aan meer studentenhuisvesting, is met name in Eindhoven sprake van een dringend tekort. “Voor deze stad hebben we ook nog een wachtlijst met internationals”, aldus de beleidsmedewerker. Maar er worden ook stappen gezet om dat tekort terug te dringen, zoals een onderzoek naar de ontwikkeling van wooneenheden op campus Rachelsmolen. “Daarmee zet Eindhoven in op een van de grootste uitbreidingen van studentenhuisvesting in Nederland. Fontys is in gesprek met de gemeente wat betreft mogelijkheden, wensen en eisen.”

Plan de campagne
Het plan is om ongeveer 300 wooneenheden te realiseren op de campus. Daarnaast heeft de TU/e concrete plannen voor 750 tijdelijke units op de Hondsheuvels, net buiten de ring op een paar kilometer afstand van campus Rachelsmolen waar zowel kamers als studio’s worden gerealiseerd. Daarbij wordt gekeken of hier ook studenten van andere instellingen welkom zijn. Ook heeft Stichting Studenten Huisvesting de intentie uitgesproken om bij te dragen aan de opgave. Die bijdrage moet resulteren in circa 2000 eenheden.

Daarnaast wordt in het oude woonzorgcomplex De Akert in Geldrop meer woonruimte voor studenten gerealiseerd. “Fontys had hier de afgelopen jaren 47 kamers ter beschikking, en dat is nu uitgebreid naar 57. Later in het jaar komen de kamers die het COA gebruikte vrij, en ook daarvan is het de bedoeling dat we Fontysstudenten hierin tijdelijk kunnen huisvesten.”

Tijdsnood en andere oplossingen
Het ontwikkelen en opleveren van al deze woningen kost natuurlijk tijd. Tijd die reeds gestarte studenten niet hebben als het gaat om wonen en studeren. “We weten echter dat de meeste studenten tijdig nieuwe huisvesting vinden, ook via andere kanalen. Soms krijgen we nog een verzoek van een student die een kamer zoekt. Die kunnen we helpen doordat we nog ergens kamers beschikbaar hebben, zoals nu in Venlo bijvoorbeeld. Maar we helpen ook met tips om zelf een kamer te vinden.”

Eerder dit jaar vroeg de Landelijke Studentenvakbond onderwijsinstellingen al om Iraanse studenten te steunen. Door de oorlog in hun thuisland kunnen sommige studenten niet bij hun bankrekening en door inflatie is hun geld veel minder waard geworden. Daardoor kunnen zij hun collegegeld niet meer betalen.

Met het nieuwe collegejaar in zicht doet de vakbond opnieuw een oproep, dit keer aan onderwijsminister Rianne Letschert. De LSVb wil dat het collegegeld voor Iraanse studenten landelijk wordt verlaagd.

Normaal gesproken betalen deze studenten het instellingscollegegeld, dat kan oplopen tot enkele tienduizenden euro’s. Daarnaast pleit de bond voor de oprichting van een noodfonds.

Tussen wal en schip
Nu moeten de studenten maar net geluk hebben met hun universiteit of hogeschool. Bij de ene onderwijsinstelling is veel geregeld, bij de ander vrijwel niets, zegt LSVb-voorzitter Evy Kras.

In een reactie op Kamervragen schrijft Letschert donderdag dat ze hogescholen en universiteiten vraagt om aandacht te hebben voor studenten uit Iran en “waar mogelijk maatwerk te bieden”. Maar de verantwoordelijkheid laat ze bij de instellingen zelf.

Fontys
Volgens de LSVb zijn er veel instellingen die nauwelijks iets doen voor Iraanse studenten. Kras: “Het is verschrikkelijk voor deze studenten, die wellicht middenin hun studie zitten en door gebrek aan ondersteuning moeten stoppen.”

Volgens de laatste cijfers studeren in totaal zo’n 1.200 Iraanse studenten in Nederland. Meer dan de helft van hen volgt een opleiding in het hbo. Bij Fontys studeerden er in het afgelopen collegejaar ruim negentig. Fontys liet in een eerder gesprek met Bron al weten hen te helpen waar mogelijk.

Blauwdruk
De LSVb hoopt dat er een landelijke blauwdruk komt voor studenten die door geopolitieke onrust worden geraakt. “Nu wordt elke zaak afzonderlijk behandeld, en dat zorgt voor veel onduidelijkheid”, zegt Kras. “Je kunt ook niet alleen Iraanse studenten helpen, want dat is juridisch ingewikkeld. Maar als je het breder trekt en duidelijke kaders opstelt, wordt het een stuk makkelijker.”

Zoiets heeft Wageningen Universiteit bijvoorbeeld gedaan. De universiteit stelde een pakket met mogelijke maatregelen op, schreef universiteitsblad Resource in juni. Het pakket is nu bedoeld om Iraanse studenten te helpen, maar het is algemener geformuleerd.

Onderwijsdecaan Dick De Ridder van WUR: “Het gaat erom dat we alle studenten die plotseling in zware financiële problemen komen door geopolitieke ontwikkelingen zoals oorlogen, een beetje kunnen helpen.”

De keuze om naar Nederland te gaan, begon bij Tihomira als een grapje. Ze wist niet wat ze wilde studeren na de middelbare school en zag wat informatie over Fontys voorbijkomen. Ze grapte daarna bij haar ouders dat ze naar Nederland zou gaan om te studeren, maar dat is inmiddels gewoon keihard de realiteit geworden.

Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Vooral anders. Ik had niet zoveel verwachtingen, ik ging gewoon met de flow mee. In eerste instantie was het zwaar vanwege de cultuurverschillen en het alleen-zijn, maar nu vind ik het leuk om zelfstandig te zijn. De plek is leuk.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“Ik vind het leuk dat het schoon, gestructureerd en vredig is. Wat ik minder vind, is het eten. Ik mis het eten van thuis.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Vooral bij de Lidl, omdat ik daar een tijdje heb gewerkt en het dicht bij mijn woning is. Daarna komt de Albert Heijn. Ik maak mijn eten graag zelf en eet heel gevarieerd, vaak een gerecht met vlees en groenten erin verwerkt.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Er zijn best wel wat dingen waarvan ik niet had verwacht dat ik ze lekker zou vinden, zoals paté. Ik had er nog nooit van gehoord, maar het smaakt eigenlijk best goed.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Ja, ik heb hier echt vrienden voor het leven gemaakt. Dat zijn vooral internationals. Het is niet zo moeilijk om hier vrienden te maken. Thuis ben ik wat minder sociaal en eigenlijk ben ik er hier pas achter gekomen hoe sociaal ik kan zijn.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Zelden. Maar als ik uitga, ga ik met andere Bulgaarse studenten. Meestal naar Stratum, of we spreken bij iemand thuis af.”

In vergelijking met Bulgarije, hoe is het leven in Eindhoven?
“Veel en veel duurder. In mijn land zijn de inkomens een stuk lager, en de prijzen hier zijn hoger. Maar ik ben er inmiddels aan gewend. Het enige waar ik niet aan kan wennen, zijn de benzineprijzen.

Verder voel ik me in Nederland een stuk veiliger dan in Bulgarije. Het is hier veel meer geordend, meer gestructureerd. Dat vind ik heel fijn.”

Wat mis je het meeste van thuis?
“Ten eerste het eten. Dat mis ik echt. Maar daarnaast natuurlijk ook mijn vrienden en familie, al spreek ik die gelukkig vaak via videobelletjes. Verder mis ik eerlijk gezegd niet zoveel.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Nederlanders zijn heel anders dan Bulgaren. We denken anders, zijn wat minder sociaal en maken minder snel vrienden. En we drinken misschien meer, maar feesten minder, we zijn wat meer gesloten op dat vlak. Neem bijvoorbeeld Stratum; daar is het super druk en ga je van kroeg naar kroeg. In Bulgarije is dat heel anders.

Nederlanders denken vaak dat we ‘wild’ zijn, een koude persoonlijkheid hebben. Maar dat klopt niet helemaal. Ook al houden we van onze eigen space, we zijn wel heel warm en beleefd. We zijn niet zo gesloten als veel mensen denken.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Initieel wel, want ik wil graag van de mogelijkheden gebruikmaken die Nederland te bieden heeft voor ICT-studenten. Er zijn hier namelijk heel veel IT-banen. Maar ik weet het nog niet zeker; we zien het tegen die tijd wel.”

Ben je door je studie bij Fontys anders naar de wereld gaan kijken?
“Ja. Mijn beeld is heel erg veranderd en het verandert nog steeds constant. Maar wel op een goede manier.”

Javier studeert Concept & Trend Development en koos voor zijn studie bij Fontys omdat hij Nederland een interessant land vond waarvan hij de cultuur veel op die van Spanje vond lijken. Ook voelde het niet al te ver van huis, wat hem goed deed.

Javier, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Beter wel. Nederland is een technologisch land met sociale mensen. Wel kun je je hier als international soms eenzaam voelen omdat locals allemaal al deel uitmaken van een community. Maar voor de rest heb ik niet te klagen.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“De diversiteit in culturen die Nederland kent en de Hollandse keuken bevallen me heel goed. Ook leer ik hier veel nieuwe mensen kennen waar je redelijk snel mee klikt. Dat gebeurt thuis een stuk minder. Wat me tegenvalt? Ik mis een community voor internationals en degenen die zich eenzaam voelen. We zijn ver van huis, dus laten we vooral een veilige plek voor hen creëren.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Eten haal ik bij de Jumbo en voor huishoudartikelen ga ik naar Casa, Gamma of Action. Ik kookte vooral Mediterraans, maar die ‘touch’ ben ik een beetje kwijtgeraakt. Nu eet ik vooral schnitzel met friet en salade. M’n favoriet.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Het frikandellenbroodje. Dat was het eerste wat ik at toen ik in Nederland aankwam. Ik liep een supermarkt in omdat ik een gebakje wilde. Daar lag ie: een worst met saus in een pakketje deeg. Heel interessant, en ook erg lekker. Maar ik heb er nu te veel op, dus ben het een beetje tegengegeten.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Heel veel, maar vriendschap wordt hier wel anders gewaardeerd dan in Spanje bijvoorbeeld. Hier spreekt iedereen met elkaar af wanneer het uitkomt, maar thuis zijn we altijd met elkaar in contact. Daarom lijkt in Nederland vaak de diepere connectie in vriendschappen te missen.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Soms, maar ik ga vaker s’ middags op pad. Naar sociale evenementen met mijn vrienden bijvoorbeeld. Ik hou wat dat betreft iets meer van rust.”

In vergelijking met de Canarische Eilanden, hoe is het leven in Tilburg?
“Het is een stuk duurder, dat zeker. In Spanje betalen we veel minder belasting, bijvoorbeeld over producten, maar ook zaken zoals etenswaren en huur zijn hier aanzienlijk duurder dan thuis.”

Wat mis je het meeste van thuis?
“De zon, het echte Mediterraanse eten en de ‘sense of belonging’. Op de Canarische Eilanden ben je als persoon echt onderdeel van de gemeenschap, en dat mis ik hier.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Nederland is een stuk vrijer dan andere landen, ook democratisch gezien. Hier wordt veel meer aandacht gegeven aan mensenrechten, natuur en duurzaamheid. Aspecten waar andere landen niet zozeer naar kijken, maar die wel erg belangrijk zijn.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Ik werk nu naast mijn studie aan projecten voor verschillende bedrijven, dus ik ben zeker van plan om te blijven. Voor hoelang weet ik niet, maar dat zie ik dan wel weer.”

Ben je door je studie bij Fontys anders naar de wereld gaan kijken?
“Absoluut. Zo ver van huis zijn heeft me veel geleerd. Vooral over mezelf op persoonlijk vlak. Ik ben anders naar mensen, relaties en omgangsvormen gaan kijken. Een nieuw perspectief dat ik anders niet gekend had, dus hier studeren is een hele ervaring.”

Studenten hadden meldingen gedaan over te hoge huren. De gemeente Amsterdam deed daarop onderzoek, samen met stichting !Woon. Daaruit bleek dat de verhuurder soms honderden euro’s per maand meer vroeg dan is toegestaan. “Studenten en jongeren zijn al jaren de dupe van verhuurders zoals deze, die misbruik maken van de extreme woningnood in onze stad”, zegt wethouder Zita Pels.

Het Parool meldt dat het om het bedrijf HiCondo gaat. De huurders zijn voornamelijk internationale studenten, die in studio’s wonen met eigen keuken en badkamer. In totaal betreft het zo’n 350 woningen.

De verhuurder moet binnen vier weken de huren verlagen. Doet HiCondo dat niet, dan riskeert het bedrijf een boete die kan oplopen tot honderdduizenden euro’s. Als verbetering uitblijft, kan de gemeente een stap verder gaan en het beheer van het pand overnemen. HiCondo kon vanmiddag nog niet inhoudelijk reageren.

Ingrijpen
Dankzij de Wet betaalbare huur uit 2024 kunnen gemeenten beter ingrijpen als huisbazen te veel huur vragen. Daar hebben ze echter nog weinig gebruik van gemaakt, vertelt een woordvoerder van de Woonbond.

“Amsterdam zet de handhavingsmogelijkheden precies in waar ze voor bedoeld zijn: studenten worden uitgebuit door te hoge huurprijzen, dus komt de gemeente naast de huurders staan om dit te veranderen. Andere gemeenten kunnen hier een voorbeeld aan nemen”, aldus de Woonbond.

Studenten zijn regelmatig de dupe van buitensporige huurprijzen. Internationals zijn de meest kwetsbare groep. Ze hebben vaak weinig kennis van de Nederlandse woningmarkt, moeten snel een kamer vinden en durven niet al te kritisch te zijn. Studentenvakbond LSVb stelde onlangs nog dat kameroplichters steeds verfijnder te werk gaan.

Housing hotline
De Landelijke Studentenvakbond heeft een housing hotline voor internationals met vragen over huren in Nederland. Afgelopen jaar kreeg de bond 263 vragen en meldingen binnen, vaak over oplichting en uitbuiting. Voorzitter Evy Kras vindt het positief dat Amsterdam de wet handhaaft: “Ik ben benieuwd hoe het afloopt en wat de gevolgen zullen zijn voor de studenten die er wonen.”

De hoge huurprijzen in Amsterdam staan niet op zichzelf. Het afgelopen jaar zijn de kamerprijzen in Fontyssteden Tilburg en Eindhoven fors gestegen, meldde Bron eerder dit jaar. Of de huren in deze steden hoger zijn dan is toegestaan, is niet duidelijk.

Josh koos voor zijn studie bij Fontys omdat hij als inwoner van Curaçao een Nederlands paspoort heeft. Daardoor krijgt hij financiële steun van de overheid om hier te studeren. Ook wist hij van tevoren dat Fontys een goede ICT-opleiding heeft.

Josh, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Beter. Ik dacht dat het heel moeilijk was om me aan te passen aan Nederland, maar als je open-minded bent is het verrassend makkelijk.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“De mensen, de sfeer en het samen studeren met anderen vind ik het leukst. Wat me tegenvalt? Dat de lessen en docenten soms onvoorspelbaar kunnen zijn.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Als ik wat minder geld heb ga ik naar de Lidl, maar als ik iets extra te besteden heb de Albert Heijn. En als het echt tegenvalt qua budget eet ik vaak diepvriespizza’s.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Het frikandelbroodje. Voordat ik hier kwam had ik het nog nooit op, maar het is verrassend lekker. Zeker nadat je een paar biertjes op hebt.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Zeker, en dat is ook best makkelijk. Vooral met internationals. Met Nederlanders gaat ook wel, zeker als je met ze drinkt.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Regelmatig zelfs, en dan ga vooral naar Stratum.”

In vergelijking met Curaçao, hoe is het leven in Eindhoven?
“Sowieso duurder, maar ook veiliger. Hier durf ik ’s avonds buiten te blijven zonder dat ik steeds waakzaam moet zijn over wat er in mijn omgeving gebeurt.”

Wat mis je het meeste vanuit huis?
“Het weer. Als twintig procent van m’n dagen hier net als thuis waren was het mooi geweest, maar het is hier vaak een stuk slechter.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Ik heb natuurlijk Nederlands geleerd omdat ik in Curaçao geboren ben, maar de straattaal die ze hier gebruiken of de manier waarop dingen gezegd worden, maken communiceren soms nog best moeilijk.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Dat denk ik wel. Werken in Nederland is op verschillende vlakken voordelig, dus die kans is aanwezig.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Absoluut. Zowel negatief als positief, want je kunt je als student tegelijkertijd overal of helemaal nergens druk om maken.”

Woonruimte vinden is niet makkelijk. Zeker niet voor internationale studenten, die vaak vanuit het buitenland zoeken. Ze kunnen niet even aanbellen bij de geadverteerde kamer om te kijken of die wel echt te huur is.

Hogescholen en universiteiten moeten hun internationals beter waarschuwen tegen de vele oplichters op de kamermarkt, zegt voorzitter Evy Kras van de Landelijke Studentenvakbond in een telefonische toelichting. “Voor veel studenten komen de waarschuwingen nu te laat.”

Complexer
De LSVb heeft een housing hotline voor internationals met vragen over huren in Nederland. Afgelopen jaar kreeg de bond 263 vragen en meldingen binnen, staat in een nieuwe rapportage. De bond ziet een trend: de problemen waar studenten tegenaan lopen worden steeds complexer.

Evy Kras: “Veel problemen werken op elkaar in. Studenten zitten bijvoorbeeld zonder huurcontract in illegale onderhuur en kunnen de huisbaas niet bereiken als ze een kapotte gootsteen hebben of als ze last hebben van bedwantsen.”

Ook worden de scams steeds geraffineerder, zegt ze. “Het is moeilijk om te zien wat nep en wat echt is.” Vooral op Facebook is oplichterij schering en inslag. Internationals zijn zoveel tijd kwijt aan het driedubbel controleren van aangeboden kamers, dat ze er “wantrouwend en gestrest” van worden, zegt de bond.

Sommige bedriegers steken veel tijd en moeite in hun verhaal. Ze geven zelfs referenties op: de contactgegevens van een huurder, die de student desgevraagd vertelt dat alles snor zit. Ja, betaal maar gewoon de huur vooruit. En de borg. En daarna de ‘verzekeringen’… Pas na het derde betaalverzoek meldt de student zich bij de LSVb: is dit wel in de haak?

Politie
Slachtoffers zijn er vaak honderden euro’s aan kwijt en de politie doet er weinig tegen, staat in het rapport: “Zaken worden afgedaan als een civiele kwestie of zouden niet binnen de bevoegdheden van de Nederlandse politie vallen, omdat de studenten op een kamer reageerden vanuit het buitenland.”

Wat kan de politie doen? “Het is soms ook lastig om oplichting te bewijzen”, zegt Kras. “Het zou wel goed zijn als de politie cijfers bijhoudt over kamerscams. Maar er moet ook betere voorlichting komen.”

De onderwijsinstellingen moeten internationals zo snel mogelijk van de kamernood op de hoogte brengen, vindt ze. Inmiddels doen ze dat ook wel. Kom niet naar Nederland als je geen kamer hebt, zeggen ze.

Dat heeft misschien wel effect, denkt Kras, maar sommige studenten zijn eigenwijs: “Als ze hier heel graag een opleiding willen doen, houdt de kamernood ze niet tegen.” En dan zijn ze dus kwetsbaar voor bedrog.

Nederland was eigenlijk niet de eerste keuze voor de Poolse Maja, maar het lesprogramma van Fontys leek haar erg interessant. Nu woont en studeert ze in Eindhoven.

Maja, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“De opleiding kent een creatieve en open benadering. Soms zou ik willen dat het programma wat meer structuur bood, maar die vrijheid maakt wel veel individuele invulling mogelijk. Nederland zelf vind ik erg leuk. De mensen zijn aardig en direct, maar ook heel behulpzaam.”

Wat vind je het leukst aan Nederland? En wat het minst leuk?
“Het leukste is het gemeenschapsgevoel. Nederlanders zitten bij verschillende verenigingen, ze sporten veel en ze drinken bier (ook veel) samen, en ik vind het leuk om daar bij betrokken te mogen zijn. Wat ik het minst leuk vind, is het weer. Dat is echt de grootste afknapper aan Nederland: al die regen en hoe je dat door je huid je botten in voelt kruipen, zelfs als het miezert. Maar ja, zolang het niet mijn dagelijks leven verstoort, is het geen groot probleem.”

Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot meestal?
“Jumbo! Ik ga naar de Jumbo vanwege de korting en het puntensysteem, maar ik heb ook een Bonuskaart bij Albert Heijn om dezelfde reden, dus eigenlijk allebei. Ik ga ook af en toe naar Poolse supermarkten, omdat ik de kwaliteit van sommige producten daar gewoon echt beter vind. Echt een aanrader! Ik hou heel veel van pasta en van dingen die je snel kunt klaarmaken en dan voor een paar dagen kunt bewaren. Ik vind Pools eten natuurlijk ook heel lekker, maar dat is meer vanwege de sentimentele waarde. In Nederland heb ik de gefrituurde snacks leren kennen, zoals bitterballen en kaassoufflés. Ik vind ze echt niet lekker genoeg om elke dag te eten, maar ik moet toegeven dat ik wel minstens één keer per week kaassoufflés eet met mijn volleybalteam.”

Ga je weleens op stap?
“Soms. Niet wekelijks, soms niet eens maandelijks, maar ik bén wel veel uitgegaan. In het begin was mijn favoriete club de RGB Silent Disco Bar, maar ik vind dat een beetje eentonig worden, met weinig variatie in de muziek. Dus nu ga ik meestal naar De Spijker of ik ga voor shotjes naar een shotjesbar.”

In vergelijking met Polen, hoe is het leven hier?
“De prijzen in Nederland zijn hoger, maar relatief is het leven hier goedkoper, omdat je hier ook meer betaald krijgt. Ik voel me even veilig als thuis in Polen, maar dat komt ook omdat ik er erg Nederlands uitzie. Ik word ook vaak in het Nederlands aangesproken, omdat mensen denken dat ik hiervandaan kom.”

 Wat mis je het meest van thuis?
“Sowieso mijn familie. Ik mis mijn moeder en het samen avondeten en kletsen over het dagelijks leven.”

Heb je al vrienden voor het leven gemaakt?
“Ik hoop het wel! Ik heb echt geweldige mensen leren kennen hier. Ik heb mijn beste vriendin leren kennen in het vliegtuig op weg naar Nederland. Sowieso is het wel makkelijk om nieuwe mensen te leren kennen op Fontys, omdat er zo veel evenementen en activiteiten zijn voor studenten.”

Waarin wijken Nederlanders het meest af van jouw cultuur?
“Ik zou de oprechtheid van Nederlanders zeggen, vooral op de werkvloer. In Polen is er een heel duidelijke hiërarchie op de werkvloer. Daar noem je je baas niet eens bij de voornaam en mag je niet ingaan tegen wat ze zeggen. In Nederland heb je een gelijkwaardige werkomgeving waarin je gewoon input mag geven en mensen accepteren dat.”

Ben je van plan om na je opleiding in Nederland te blijven?
“Ik zie wel hoe het gaat. Ik studeer in februari af en dan blijf ik waarschijnlijk nog wel even. Ik wil hier graag een paar jaar werkervaring opdoen, maar als ik ergens anders een mogelijkheid krijg, ga ik die kans wel pakken.”

Ben je door je studie anders naar de wereld gaan kijken?
“Ja, zeker. Door hier te gaan studeren ben ik erachter gekomen dat het eigenlijk helemaal niet zo moeilijk is om in het buitenland te wonen. Het is op sommige punten wel lastig, maar over het algemeen viel het heel erg mee. Ik ben er ook echt door veranderd, door nieuwe mensen te leren kennen van over de hele wereld en met ze in gesprek te gaan. Ik denk niet dat je ergens anders zo open-minded wordt als hier.”

Pas drie weken geleden lukte het de studente om sporadisch weer contact te krijgen. Ze weet nu dat haar familie en vrienden nog leven, maar ook dat hun bestaan volledig is ontwricht door de aanhoudende onrust in haar geboorteland en het conflict met de Verenigde Staten.

Parmida is in 2018 naar Nederland gevlucht en heeft inmiddels een Nederlands paspoort. Maar de situatie in Iran houdt haar dagelijks bezig. Bron sprak haar daar in januari ook al over. “Studeren gaat moeizaam. Ik moet passages soms wel tien keer lezen voordat de stof goed tot me doordringt. Mijn gedachten gaan steeds naar alles wat er in Iran gebeurt en de mensen die daar het slachtoffer van zijn, ook hier in Nederland.”

Internetblokkades
Parmida weet dat ze niets aan de situatie kan veranderen, maar wat ze wel kan doen is er zijn voor de Iraniërs in Nederland en bewustzijn creëren bij mensen die verder af staan van het gebeuren. Zo biedt ze een luisterend oor, sluit ze soms aan bij protesten in Eindhoven en steunt ze initiatieven om geld in te zamelen voor hen die het hard nodig hebben.

En die zijn er genoeg, zegt ze. “Sommige Iraanse studenten bij Fontys die ik ken, kunnen hun collegegeld of de huur niet meer betalen." Dat komt bijvoorbeeld door de hoge inflatie in Iran waardoor geld minder waard is geworden, en door het ontbreken van regulier betalingsverkeer vanwege internetblokkades. "Deze studenten zijn slachtoffer van een situatie waar ze niets aan kunnen doen. Dat raakt me enorm.” 

Mentale en financiële problemen
Fontys herkent dit beeld. Er studeren dit jaar ruim negentig Iraanse studenten bij de hogeschool. Een deel meldt zich met zorgen op mentaal, financieel of praktisch vlak. Ze kloppen aan bij contactpersonen op de instituten, bij decanen of direct bij team Lesgeld. “Het exacte aantal studenten dat zich meldt, is daarom lastig aan te geven”, zegt Yuri van Antwerpen, beleidsmedewerker inschrijving en internationalisering bij Studentenvoorzieningen.  

Volgens zijn collega Sander Waulthers, consultant studentbegeleiding en studentenwelzijn, is het van belang het onderwerp bespreekbaar te maken in het onderwijs en een luisterend oor te bieden op alle plekken in de organisatie. “Studenten kunnen daarvoor terecht bij studentenpsychologen en studentendecanen. Naast studiebegeleiding en uitstelmogelijkheden, kunnen studentendecanen studenten doorverwijzen naar Lesgeld voor een betalingsregeling. Het gaat om maatwerk per situatie en student.”

Soms wordt er doorverwezen naar externe hulp. Waulthers: “Fontys heeft in alle regio’s waarin zij actief is contact gelegd met huisartsenvoorzieningen en lokale partners om de toegankelijkheid van zorg voor studenten te versterken. We werken daarbij samen met regionale initiatieven die gericht zijn op internationale studenten en met gemeentelijke voorzieningen, zoals wijkteams en financiële ondersteuningsorganisaties. Zo proberen we iedereen te helpen.”

Afdeling Lesgeld
Wat betreft financiële steun is Fontys gebonden aan de geldende wet- en regelgeving. Wel brengt ze studenten met financiële problemen in contact met de medewerkers van de afdeling Lesgeld. “Samen wordt gekeken naar de financiële situatie en kan een betalingsregeling worden afgesproken. Een klein deel van de Iraanse studenten geeft aan deze ondersteuning nodig te hebben en maakt hier ook gebruik van”, aldus Waulthers. 

Dat niet alle studenten in de knel komen, heeft mogelijk te maken met de bron van hun financiële middelen. Een deel van hen ontvangt bijvoorbeeld ondersteuning van familieleden die woonachtig zijn buiten Iran.

Het voltijds collegegeld voor niet-EER-studenten wordt elk jaar opnieuw vastgesteld en bedraagt tussen 9.740 en 12.480 euro. Studenten die moeite hebben het bedrag op tijd te betalen, krijgen het advies de mogelijkheden van een (particuliere) studiebeurs te onderzoeken. Ook maakt Fontys Iraanse studenten attent op de mogelijkheid om in Nederland te werken. Niet-EER-studenten mogen zestien uur per week werken of fulltime in juni, juli en augustus.

Geen betalingsherinnering
Met het oog op de (mogelijk) kwetsbare financiële situatie van Iraanse studenten stuurt Fontys hen dit studiejaar geen automatische betalingsherinneringen en volgt bij een eventuele betalingsachterstand geen uitschrijving bij de opleiding. Zo wil de hogeschool extra stress onder Iraanse studenten voorkomen, omdat een uitschrijving impact kan hebben op de verblijfsvergunning van de student.

Een klein lichtpuntje is een recente uitspraak van de Raad van State. Persoonlijke omstandigheden, zoals oorlog of familieomstandigheden, kunnen voortaan meerdere jaren meewegen bij de beoordeling van studievoortgang. Dat kan voorkomen dat een verblijfsvergunning wordt ingetrokken.

De situatie van Iraanse studenten heeft ook de aandacht van de Vereniging Hogescholen (VH). “De aanpak is nu nog grotendeels decentraal geregeld; hogescholen proberen studenten zo nodig individueel te helpen. Dat lukt nog, maar deze manier van werken loopt wel tegen grenzen aan”, zegt een woordvoerder.

De VH volgt de situatie daarom actief. “We stemmen voortdurend af met hogescholen en we zijn momenteel in gesprek met de ministeries van Onderwijs en Buitenlandse Zaken, de IND en gemeenten over aanvullende (centrale) oplossingen.”

"Teruggaan is geen optie"
Parmida hoopt dat er snel tijdelijke oplossingen of uitzonderingen komen voor Iraanse studenten, zoals die er eerder ook waren voor Oekraïense studenten. Want de consequenties zijn groot, zegt ze. “Als je je collegegeld niet kunt betalen en je verblijfsvergunning verloopt, loop je het risico dat je terug moet. Maar teruggaan is geen optie. Iran is niet veilig.”

Als de situatie Parmida zelf even te veel wordt, gaat ze naar een studiecoach op wie ze kan terugvallen. “Met haar deel ik regelmatig mijn zorgen.” Ook de meeste docenten denken met haar mee. “Haal ik de laatste toets niet, dan mag ik hem herkansen.” Ze weet al dat ze overgaat naar het vierde studiejaar. Een hele geruststelling, aldus de studente.

Hulp nodig? Studenten kunnen meer informatie vinden op onder andere Fontys Helpt en  Fontys Routekaarten. 

Ze is pas een week terug uit Australië, dus het is voor Winke vooral nog even acclimatiseren deze eerste dagen. Hiervoor verbleef ze in het Australische Melbourne, waar ze de opleiding Entertainment Business Management volgde en zich onderdompelde in creativiteit, contentcreatie en ondernemerschap. “Die studie sloot heel goed aan bij wat ik later wil doen, namelijk de creatieve kant op binnen de journalistiek. Dit was de perfecte toevoeging.”

Wat Winke vooral bijzonder vond aan de opleiding, is dat ze terechtkwam in een klas vol Australische studenten. “Zij volgden dit een heel jaar, maar ik maar een trimester. En dat alleen maar op maandagmiddag, dinsdagochtend en woensdag de hele dag. Luxe he?”

Op de bonnefooi vertrokken
Ook de studiedruk was volgens de student veel anders dan op haar eigen opleiding binnen Fontys. “Net als hier hadden ze daar geen tentamens en werd je beoordeeld op projecten, maar de studiedruk was daar veel minder hoog dan in Nederland. Dat gold ook voor de beoordelingen op je uiteindelijke studieresultaten. Presenteren mocht in Melbourne bijvoorbeeld gewoon van een blaadje af, terwijl je hier alles uit je hoofd moet leren.”

Hoewel Winke destijds met een gerust hart aan haar studie begon aan de JMC Academy, waren haar eerste weken in Melbourne allesbehalve rustgevend. Ze vertrok namelijk zonder het hebben van een woonruimte naar de andere kant van de wereld. “Dat werd aangeraden door andere internationals, omdat je daar lokaal heel snel wat zou moeten kunnen vinden.” [Tekst gaat verder onder de foto’s[

Winke had echter niet door dat ze ook in Melbourne kampen met een algemene woningnood. “Gelukkig zat ik in een appgroep met ruim 700 andere Nederlanders die in Melbourne verblijven. Vanuit die groep wist ik een Airbnb te bemachtigen, waar ik een week heb moeten slapen voordat ik echte woonruimte had gevonden.”

Uiteindelijk bemachtigde ze een studentenkamer in een huis vol andere internationals. “We gingen ieder weekend iets doen. Reizen, werken op een festival in een natuurgebied, feesten, de stad ontdekken, surfen en wildkamperen. Ik heb het allemaal mogen ervaren.”

Combineren
Winke bekostigde haar woning, studie en reizen op verschillende manieren. Ze betaalde haar visum en vlucht van haar scholarship, zette haar DUO op uitwonend en zette drie jaar lang haar verdiende centen opzij. “Ik heb niets geleend, maar er gewoon keihard voor gewerkt.”

Voordat ze met haar studie Journalistiek begon had Winke een tussenjaar waarin ze naar Thailand ging. Daarna twijfelde de student of ze door wilde reizen of studeren. “Mijn moeder wees me erop dat ik het wellicht ook kon combineren, en dat is me nu dus ook gelukt.”

Er zijn voor anderen
Voordat ze vertrok, dacht ze vaak: waar begin ik aan? Maar eenmaal in Australië merkte ze al snel dat je nooit alleen bent. "Je komt in een omgeving terecht vol mensen die precies hetzelfde meemaken en ik heb daar meer geleerd dan ooit. Niet alleen op school, maar ook over mezelf. Ik durf nu zoveel meer en mijn zelfvertrouwen is ook echt gegroeid.”

Daarom raadt Winke het alle andere Fontysstudenten ook aan om een minor in het buitenland te volgen. “En als je vragen hebt of twijfelt, mag je altijd contact met me opnemen. Ik miste de ervaringen van andere studenten ook voordat ik wilde gaan, dus ik ben er graag om anderen te helpen.”

Vasco komt uit Portugal en koos voor een studie in Nederland omdat hij altijd al eens in het buitenland wilde studeren. Engeland hield er vele regels op na, maar hier kon hij bijna direct terecht. Nu woont en studeert hij in Eindhoven.

Vasco, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Beter. Zeker als je kijkt naar de sfeer die hier hangt en hoe je om kunt gaan met docenten bijvoorbeeld. Ik had verwacht dat je hen aan moest spreken met de achternaam, maar dat is niet zo. Ik weet zelfs zeker dat als ik iets nodig heb of problemen ervaar, ze me allemaal zullen helpen.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“Ik vind heel veel dingen leuk. Zoals de vriendelijke mensen en de Nederlandse cultuur. Mensen denken vaak dat Nederlanders best kil zijn, maar als je je aanpast aan de omgeving en zelfs wat van de taal opsteekt, verandert die mening heel snel. Wat tegenvalt? Sowieso het weer. Dat is het enige minpunt.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Ik ga voornamelijk naar de Jumbo omdat deze tegenover mijn huis is gevestigd, maar ik bezoek ook weleens een Albert Heijn of Lidl. Mijn favoriete gerecht is kip met rijst, ook omdat ik veel in de sportschool te vinden ben.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Ik geniet enorm van de kroket, maar van haring moet ik echt niets hebben.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Zeker, mijn vrienden hier zijn voornamelijk internationale klasgenoten, waar ik enorm dankbaar voor ben. Uiteindelijk heb ik ook wat Nederlandse vrienden gemaakt, maar dat was wel lastiger. Dat komt omdat veel van hen al hun eigen vriendengroepen hebben waar je niet makkelijk tussenkomt. Tenzij je deel uitmaakt van een sportteam, dan wordt het een ander verhaal. Het feit dat ik de Nederlandse taal heb geleerd, maakte het voor mij makkelijker.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Ja hoor, maar niet heel vaak. Ik ben niet zo’n fan van uitgaan en clubs, dus dan kies ik liever voor een avondwandeling.”

In vergelijking met Portugal, hoe is het leven in Eindhoven?
“Duurder, maar ook veiliger. Natuurlijk moet je in de gaten houden waar je hoe laat loopt, maar dat is overal ter wereld zo. Eindhoven geeft me daarbij wel altijd een heel veilig gevoel, dus dat is ontzettend fijn.”

Wat mis je het meeste vanuit huis?
“Mijn ouders. Ik zeg altijd dat ik het niet erg vind om mijn land te verlaten, maar wel om mijn huis achter me te laten. Ik ben een familiemens.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Portugezen hebben ‘warm bloed’. Je gaat makkelijk naar buiten, maakt vrienden, spreekt de volgende dag weer af en geeft iedereen een knuffel. Nederlanders zijn wat meer gereserveerd en wat afstandelijker. Maar als je weet hoe je daarmee om moet gaan, komt dat uiteindelijk ook wel goed.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Absoluut, want als een land je met open armen ontvangt, moet je daar dankbaar voor zijn.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Honderd procent. Ik kwam hier op mijn achttiende en woonde voor het eerst op mezelf. In dat jaar ben ik voor m’n gevoel al volwassen geworden, want ik ben sowieso het leven op een andere manier gaan zien. Het belangrijkste? Ik ben vooral overal dankbaar voor.”

Het zit er helaas alweer op voor Muriel. Hoewel ze vooraf nogal zenuwachtig was om naar Barcelona te vertrekken, kwam ze woensdag thuis van haar semester in het buitenland. Ze verbleef vanaf januari in de Catalaanse stad, waar ze voor koos wegens de diversiteit. “Barcelona heeft alles. Strand, bergen, cultuur, geschiedenis, een bruisend stadsleven. Er is hier altijd wel iets te doen, en zo kon ik ook veel nieuwe dingen ontdekken.”

Muriel schreef zich in voor een minor Marketing aan de ESIC Business & Marketing School, maar de colleges vonden voornamelijk in de middag en avond plaats. Zo kon ze haar ochtenden gebruiken om de stad te herkennen. “Ik dronk koffie met vrienden, ging winkelen, liep een rondje over het strand of dwaalde door de stad, waardoor ik Barcelona goed leerde kennen.”

Wonen zonder problemen
Na haar colleges ging Muriel vaak terug naar ‘huis’, in een studentenwoning die aanbevolen werd door haar universiteit en zich op 10 minuten afstand van de universiteit bevond. “Een woning vinden in Barcelona was dus vrij gemakkelijk. Dat hoorde ik ook van veel vrienden die ik hier gemaakt heb. Bijna iedereen wist direct huisvesting te vinden zonder enige problemen.”

Die vrienden ontmoette Muriel nadat ze zich inschreef voor een ‘buddy programme’, waardoor ze gekoppeld werd aan een lokale student. “Zij introduceerde me bij haar vrienden, nam me mee op tour door de stad en hielp me het lokale leven beter te begrijpen. Daarnaast sloot ik ook vriendschappen met andere internationale studenten uit mijn klas.”

Een echte studentenstad
Barcelona is volgens Muriel ook echt een studentenstad. “Er hangt een levendige sfeer, mensen zijn altijd buiten en je maakt al snel deel uit van de community. Of je nu houdt van cultuur, sport, natuur, uitgaan of chillen aan het strand: er is voor ieder wat wils.” Tekst gaat verder onder de foto.

Muriel genoot zelf voornamelijk van de lokale cultuur en de geschiedenis van Catalonië’. “Voordat ik hier studeerde realiseerde ik me niet hoe belangrijk de Catalaanse cultuur is voor deze stad. Om daar meer over te leren was gewoonweg fascinerend. Zoals Dia de Sant Jordi, een dag die gevierd wordt door boeken en rozen aan je geliefden te geven. De straten stonden hier vol met feestvierende mensen.”

Cultuurverschillen
Ook de berg Tibidabo en de bijbehorende kerk maakten enorme indruk. “Het uitzicht daar is onvergetelijk en blijft een van mijn favoriete ervaringen in Barcelona. Natuurlijk ben ik ook naar de Sagrada Família geweest, maar dat is sowieso een aanrader als je deze stad bezoekt.”

Ook het studentenleven in Barcelona raadt ze aan. Hoewel er wel degelijk verschillen zijn met de manier van opleiden bij Fontys. “Vooral de assessments gaan hier anders. Voor ieder vak heb je twee examens en een groepsproject. Hierdoor verspreid je het leren wat meer over het gehele semester in plaats van dat je je vooral focust op het laatste assessment. Ook is de band tussen docenten en studenten hier heel persoonlijk en zijn docenten meer toegankelijk.”

‘Beste beslissing ooit’
Hoewel Muriel tot op de dag voor haar vertrek naar Barcelona nog twijfelde om te gaan, voornamelijk door de zenuwen, kijkt ze er na haar terugkomst met een hele andere blik op terug. “Het is een van de beste beslissingen die ik ooit heb gemaakt. Studeren in het buitenland haalt je niet alleen uit je comfortzone, maar zorgt er juist voor dat je groeit als persoon en jezelf nog beter leert kennen. En nee, het is echt niet altijd makkelijk, maar ook de uitdagingen die je overwint vormen je als persoon. Studeren in het buitenland is gewoon een unieke kans, met herinneringen en vriendschappen die je heel je leven bijblijven als resultaat.”

Tahir omschrijft Nederland als een hub voor veel IT-bedrijven, met goede toekomst- en baankansen. Een fijne plek om te gaan studeren, dacht hij. En daarom begon hij een paar maanden geleden de studie ICT in Eindhoven.

Vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Het is heel veel beter dan ik had verwacht. Ik had al goede verwachtingen, maar die zijn echt overtroffen.”

Wat vind je het leukst aan Nederland. En wat het minst leuk?
“Er zijn meerdere dingen die ik leuk vind. Het eten, de mensen, de cultuur. Het is allemaal prachtig. Maar wat ik iets minder vind, is dat de winkels hier vroeg dicht gaan. De winkel waar ik altijd naartoe ga sluit al om acht uur. Enerzijds is dat natuurlijk fijn voor het personeel, maar voor mezelf vind ik het minder.”

Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot meestal?
“Albert Heijn, daar gaat echt al mijn geld naartoe. En wat ik vaak eet? Stroopwafels! Ik kook natuurlijk ook voor mezelf; vaak kip en wat frietjes. Maar daarna komen de stroopwafels weer. Voordat ik in Nederland kwam, had ik ze nog nooit geproefd, maar inmiddels snap ik de hele hype. Eerst proefde ik er één, nu eet ik ze allemaal.”

Ga je wel eens op stap?
“Ja, ik ga regelmatig op stap met mijn vrienden. Meestal gaan we naar die straat in Eindhoven waar alle pubs zitten. Stratum geloof ik?”

In vergelijking met Pakistan, hoe is het leven hier?
“Om te beginnen is het duurder, al komt dat waarschijnlijk omdat ik heel veel boodschappen doe bij de Albert Heijn. Verder voel ik me ook enorm veilig in Nederland. Overal om je heen zie je politie rijden.”

Wat mis je het meeste van thuis?
“De eenvoud, want het leven in Nederland is een stuk zwaarder. Je moet heel hard werken, terwijl ik in Pakistan 24/7 kon chillen. Ik mis de rust en het makkelijke leven, maar tegelijkertijd is het hier ook een stuk beter als je maar hard genoeg werkt.”

Heb je al vrienden gemaakt?
“Het is heel, heel makkelijk om hier vrienden te maken. Ik heb al veel vrienden gemaakt, maar het is nog te vroeg om te zeggen of het vrienden voor het leven zijn. Ik ben hier immers pas een paar maanden.”  

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“In mijn land zijn mensen veel te lief. Ze draaien om dingen heen en geven je nooit een direct antwoord. In Nederland is dat het tegenovergestelde. Als ze iets niet willen, dan doen ze het niet. Dat is eigenlijk heel goed."

Voel je je ooit gediscrimineerd omdat je uit een ander land komt?
“Nee, nooit eigenlijk. Ik heb fijne vrienden en ik heb niet het gevoel dat mensen in Nederland heel aanvallend zijn."

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Dat ligt een beetje aan de doelen die ik heb tegen de tijd dat ik afstudeer. Als ik een goede baan kan krijgen, blijf ik zeker.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Ik heb wel het gevoel dat mijn leven nu een groter doel heeft gekregen. Er zijn bepaalde dingen waar we naar zouden moeten streven en daarbij moeten we onszelf niet inhouden. We moeten juist ons best doen om onze doelen te bereiken. Hard werken, onszelf respecteren en niet tevreden zijn met minder. Dat zijn wel dingen die ik heb ondervonden sinds ik studeer, na eerst een jaar heel lui te zijn geweest.”

Jean Christian Bada-Ogoun was één van de weinige studenten in zijn thuisland die een beurs kreeg om naar Nederland te gaan. Die kans greep hij met beide handen aan en nu studeert hij International Finance and Control in Venlo.

Vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Het is beter, vooral omdat het niet zo moeilijk is. Nou ja, het is wel moeilijk, maar minder moeilijk dan verwacht. Thuis is alles heel straight forward. Je ontving een compleet programma en wist precies wat je voor je studie moest doen. Hier is dat anders en moet je bepaalde dingen veel meer zelf onderzoeken.”

Wat vind je het leukst aan Nederland. En wat het minst leuk?
“Wat ik het leukst vind, is de community. Mensen in Nederland zijn heel vriendelijk en aardig. Ze maken lol om de kleinste dingen en lachen altijd naar je, ook als je ze nog niet zo lang kent. Daar ben ik heel blij mee. Wat ik minder leuk vind, is het weer. En het is een beetje saai, maar misschien ligt dat aan de stad Venlo (sorry dat ik het zeg).”

Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot meestal?
“Aldi of Lidl. Die zijn allebei niet zo duur. Maar het ligt er wel aan wat ik nodig heb. Bij de Albert Heijn kom ik niet, die is veel te prijzig. En ik eet vooral heel veel aardappelen. Daar hou ik van. Ik kan 1,5 tot 2 kilo aardappelen per week eten.”

Ga je wel eens op stap?
“Nee, eigenlijk nooit. Ik ben extravert als ik extravert moet zijn, maar tegelijkertijd ben ik ook heel introvert. Ik ga niet naar mensen toe als ze niet eerst naar mij komen.”

In vergelijking met Ghana, hoe is het leven hier?
“Het is in ieder geval een stuk duurder. En qua veiligheid voel ik me hier net zo veilig als in Ghana. Mijn thuisland is net als Nederland een heel vredig land.”

Heb je al vrienden voor het leven gemaakt?
“Laat ik vooropstellen dat het heel, heel makkelijk is om hier vrienden te maken. Maar of ik vrienden voor het leven heb gemaakt? Dat is een goede vraag. Eigenlijk weet je het antwoord daarop pas als je de personen in kwestie een tijdje niet ziet; dan kom je er pas achter hoe goed je met hen bevriend bent.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Ze houden van feesten. In Ghana gaat men ook op stap, maar niet zoals hier. Ik heb in Nederland voor de eerste keer carnaval meegemaakt. Mensen houden hier van gek doen, op een grappige manier. In mijn land gebeurt dat een stuk minder."

Voel je je ooit gediscrimineerd omdat je uit een ander land komt?
“Ik denk 60 procent van de tijd. Soms kijk ik naar een meisje en als ze dan terugkijkt denk ik: zou ze me knap vinden, of vindt ze dat ik terug moet naar mijn thuisland? Maar dat zijn mijn gedachtes. In real life heeft het pas een keer plaatsgevonden tijdens carnaval, toen iemand me geen bier wilde geven, terwijl ze alle andere mensen wel bier gaf. Gelukkig is dat de enige slechte ervaring die ik hier heb gehad.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Misschien wel, misschien niet. Als ik mezelf hier vind, blijf ik, maar anders niet. Om eerlijk te zijn denk ik daar nog niet echt over na.”  

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Ja. Voordat ik hier kwam, dacht ik dat Nederlandse mensen heel agressief zouden zijn, voornamelijk omdat je hier legaal wiet kunt kopen in legale coffeeshops. Veel mensen hebben vooroordelen over anderen, maar die vooroordelen kun je alleen ontkrachten door mensen te ontmoeten. Dat is bij mij ook gebeurd.”

Waar het vorige kabinet nog wilde bezuinigen op het aantal internationale studenten, kiest de nieuwe coalitie een andere koers. Onderwijsinstellingen krijgen weer de ruimte om talent uit het buitenland te werven. Voor de zogenaamde ‘talentstrategie’ wil het kabinet 154 miljoen euro beschikbaar stellen.

Een flink deel van het geld is bedoeld om internationaal talent aan te trekken in sectoren waar Nederland tekorten heeft. Het moet wel in balans blijven, “zodat de voordelen van internationalisering behouden blijven zonder dat dit leidt tot ongewenste effecten voor toegankelijkheid of capaciteit”. Dat schrijft onderwijsminister Rianne Letschert in antwoord op Kamervragen van de PVV. Eerder schetste ze haar koers in een beleidsbrief.

Zelf in staat
Hogescholen en universiteiten moeten zelf in staat zijn “om per opleiding en per regio af te wegen waar internationale studenten een meerwaarde hebben en waar begrenzing nodig is”, bijvoorbeeld via een numerus fixus. Meer internationale studenten in de ene sector betekent straks minder in een andere.

“Er is geen tegenstelling tussen internationalisering en Nederlandse belangen”, benadrukt Letschert. “Het kan bijdragen aan de kwaliteit van het onderwijs, het versterken van de internationale positie van Nederland en een sterke economie.”

Verdrongen?
De PVV beweert dat Nederlandse studenten ‘verdrongen’ worden door buitenlandse studenten. Volgens Letschert klopt dat niet. Het hoger onderwijs in Nederland is over het algemeen goed toegankelijk, stelt ze. Ook als opleidingen een numerus fixus hanteren, weten de meeste studenten uiteindelijk wel binnen te komen. Slechts vijf procent van alle studenten in het hoger onderwijs kan “niet starten met een opleiding van eerste voorkeur”.

Maar het kabinet wil wel grip houden op de internationalisering. Er moeten “op korte termijn” bestuurlijke afspraken worden gemaakt. Eerder beloofden de universiteiten al dat ze jaarlijks niet meer dan 16.766 internationale bachelorstudenten zullen toelaten. De afspraken gaan ook over “Nederlandse taalvaardigheid, verbeteren van de blijfkans en huisvesting”.

Geldkraan dichtdraaien 
Het is nog wel de vraag hoe de minister haar beleid gaat afdwingen, nu de landelijke ‘taaltoets’ voor Engelstalige bacheloropleidingen van tafel is. Het enige dwangmiddel dat ze nog heeft, is de geldkraan dichtdraaien. Dan krijgen de instellingen bekostiging tot een bepaald aantal studenten, meer niet.

Veel internationale studenten van Fontys willen beter Nederlands leren, merkt Susanne van den Wildenberg van Fontys Pulsed. Bijvoorbeeld omdat dat helpt in sociale situaties of omdat het hun carrièrekansen vergroot. “Maar zodra iemand moeite heeft met de taal, schakelen Nederlanders vaak meteen over op Engels. Goed bedoeld, maar niet altijd helpend.”

Buddy voor Elkaar wil daar verandering in brengen. Een groep internationale en Nederlandse studenten (de buddy’s) gaat in zes wekelijkse sessies samen activiteiten ondernemen om de taal te oefenen. “Geen droge lessen, maar leuke ijsbrekers, interactieve spellen en grappige activiteiten waardoor het vooral ook heel gezellig wordt met elkaar”, vertelt Van den Wildenberg. Er is één regel: iedereen praat Nederlands.  

Signaal
Al snel na de eerste oproep hadden zich dertien internationale studenten gemeld, waarvan er acht dinsdag naar de startbijeenkomst zijn gekomen. Volgens Van den Wildenberg een signaal dat er behoefte is aan meer connectie met Nederlandse studenten. “Er zijn best wel wat community’s voor internationals, maar gemengde groepen zijn er nauwelijks.”

Het is de bedoeling dat er (ongeveer) evenveel internationale als Nederlandse studenten deelnemen. Voorlopig zijn er meer internationals dan buddy’s. Volgens Van den Wildenberg is dat geen reden om niet te beginnen. Integendeel: “We hebben er heel bewust wél voor gekozen. Nu pas wordt het initiatief zichtbaar en wordt duidelijk wat het echt inhoudt. En ondertussen doen we ervaring op.” 

(De tekst gaat verder onder de foto's)

De buddy’s die aan de eerste bijeenkomst meedoen, zijn dan wel geen Nederlandse studenten, maar ze zijn wel heel gemotiveerd, zoals Van den Wildenberg zelf en Fontysstudent én voormalig international Cheryl (26). Zij weet uit eigen ervaring hoe belangrijk taal is om je ergens thuis te voelen. Toen Cheryl tien was, vertrok ze met haar ouders uit Nederland. Op haar zestiende keerde ze terug.

“Ik ben voor mijn terugkomst naar de Nederlandse radio gaan luisteren en Nederlandse YouTubers gaan volgen, dat hielp een beetje. Nu spreek ik weer goed Nederlands.” Als je in Nederland wilt blijven wonen en werken, is het handig als je de taal leert, al is het maar om met je collega’s te kunnen buurten.”

Appeltaart
De eerste activiteit waar de studenten hun mouwen voor hebben opgestroopt: appeltaart bakken. Nederlandser kan bijna niet. De internationale studenten komen uit Sint-Maarten, Curaçao, Polen, Italië en een eiland vlak bij Madagaskar. In het begin staan ze wat afwachtend in de keuken, maar de bakactiviteit breekt al snel het ijs. Kloppen? Mengen? Vork? Als ze er echt niet uitkomen, is er altijd nog hun buddy.

Als de taarten in de oven staan, verzamelt het gezelschap zich voor een kennismaking, een balspel en bingo. Dat doen ze onder begeleiding van professionele trainers van Wasbeer & Pauw en STE Languages. De Poolse Blazej (19) kan als enige het Nederlands nauwelijks volgen. Hij krijgt meteen een eigen buddy die alles voor hem vertaalt, want niemand mag zich buitengesloten voelen.

Moeilijke taal
De studenten uit de voormalige Nederlandse Antillen praten redelijk goed Nederlands, maar ze zijn onzeker. Joshua (19) hoopt meer vertrouwen te krijgen door aan Buddy voor Elkaar mee te doen. “Ik heb Nederlands geleerd op school in Curaçao, maar het niveauverschil is heel groot.” Landgenoot Rugène (24) herkent dat. “Ik durf niet zoveel te zeggen en dat weerhoudt me ervan om contact te leggen.”

De Roemeens-Italiaanse Bianca (20) vindt het nu nog lastig om met Nederlanders bevriend te raken en een goed gesprek te voeren. En het is moeilijker om stage of werk te vinden als je de taal niet goed machtig bent. “Dat is allemaal best frustrerend”, zegt ze.

Maar de studente loopt over van enthousiasme om de taal te leren. Ze maakt zich na twee jaar al aardig verstaanbaar. Toch kost het haar nog zichtbaar moeite. “Nederlands is een moeilijke taal om te leren; woorden zijn lang en zinsconstructies heel anders dan ik gewend ben.” Voor haar geen taalapp. “Samen met Nederlandstaligen de taal oefenen, is de beste leermethode.”

Thuis voelen
Uiteindelijk hopen de initiatiefnemers dat de studenten ook na deze pilot elkaar blijven ontmoeten en dat steeds meer studenten zich aanmelden. “Het gaat niet alleen om de taal”, zegt Van den Wildenberg. “We willen dat internationals zich thuis voelen en makkelijker contact leggen.”

Iets waar Joshua heel erg naar uitkijkt: “Normaal gesproken switch ik na een paar zinnen over naar het Engels, omdat dat veel makkelijker is. Dat wil ik niet meer. Als ik echt overal aan mee wil kunnen doen, dan is dit de enige manier: oefenen, oefenen en nog eens oefenen.”

Alle foto's in dit artikel zijn van @wilsonhidayat

De Spaanse Martina besloot in Nederland te gaan studeren om verschillende redenen. Ten eerste omdat ze een Engelstalige studie wilde volgen en deze hier beschikbaar was. Maar ook omdat de praktische aanpak die Fontys biedt, haar enorm aansprak.

Martina, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Ik had niet heel veel verwachtingen, maar ik leef hier mijn beste leven. Ik breng graag tijd door met mijn studiegenootjes. De vriendschappen die nu al zijn ontstaan en de band met onze docenten, vind ik één van de leukste dingen aan Nederland. Het is hier allemaal heel hecht.”

Als student moet je je natuurlijk ook aanpassen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Lidl, simpelweg omdat dit de goedkoopste supermarkt is. Ik eet verschillend, maar meestal bestaan mijn maaltijden uit iets van proteïne, koolhydraten en groentes.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Het eten hier in Nederland is oké, maar het is absoluut niet wat ik gewend ben. Los van de frikandel heb ik nog niet heel veel nieuw eten ontdekt. En die frikandel is best oké.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Ja, ik werk in een Irish Pub. Dus als ik aan het werk ben, ben ik praktisch gezien ook op stap. Maar als ik met vrienden uit ga, gaan we meestal naar Stratum. Dat is heel leuk!”

In vergelijking met Mallorca, hoe is het leven hier?
“Het is in ieder geval een stuk goedkoper omdat je hier echt heel veel geld van de overheid krijgt om rond te komen. Dat is ontzettend fijn. Ondertussen kun je ook nog parttime werken om wat extra bij te verdienen. Verder vind ik het hier, en dan met name in Eindhoven, heel veilig. Het is een veilige stad.”

Wat mis je het meeste vanuit huis?
“Het strand. En mijn familie natuurlijk, maar verder mis ik eigenlijk niet zoveel. Je raakt eraan gewend.”

Heb je al vrienden gemaakt?
“Ja, dat gaat hier heel makkelijk. We hebben al een hele groep vrienden om ons heen verzameld. Als internationale student zit je allemaal in hetzelfde schuitje; iedereen moet nieuwe vrienden maken. Dat maakt het een stuk makkelijker. Ik weet zeker dat ik hier vrienden voor het leven heb gemaakt.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“De taal uiteraard. Maar ze hebben ook andere tradities, zoals Sinterklaas. Wij hebben ook Santa Claus, maar dan op een compleet andere manier. Verder zie ik geen hele grote verschillen. Het enige wat ik dan zou kunnen bedenken, is dat Nederlanders het soms moeilijk vinden om Engels tegen internationals te praten in plaats van Nederlands.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Dat weet ik nog niet. Ik heb nog twee jaar te gaan bij Fontys, dus de keuze over wat ik hierna ga doen, heb ik nog niet gemaakt.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Niet echt. Ik vind het hier vooral heel leuk, ik vermaak me goed!”

Almendra komt uit Chili en koos voor een studie in Nederland omdat veel mensen in haar omgeving het Zuid-Amerikaanse land aanraadden. Leren vanuit innovatie en het praktijkgerichte onderwijs binnen Fontys sprak haar enorm aan, dus nu woont en studeert ze tijdelijk in Tilburg.

Almendra, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Het is fantastisch. Ik vind Tilburg een leuke stad, mijn studie bevalt me erg goed en de mensen hier zijn ontzettend aardig. Het is niet beter, maar best.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“Het weer valt me het meest tegen, omdat er zoveel regen en wind is. Wat ik het leukste vind is moeilijk kiezen. Mag ik zeggen ‘alles’? Als ik toch één ding moet kiezen, zijn het de uitzichten hier met al het groen.”

Als student heb je je natuurlijk ook moeten aanpassen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Mijn fruit haal ik bij Albert Heijn en de rest van mijn weekboodschappen doe ik bij Aldi. Mocht ik echt iets specifieks nodig hebben, bezoek ik Jumbo. Qua avondeten eet ik vaak fruit, voornamelijk druiven en mandarijnen.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Stroopwafels. Ontzettend lekker en erg zoet. Die ga ik missen als ik hier wegga. Wat ik verschrikkelijk vind is haring. Dat ziet er zo vies uit, dat ik het niet eens wil proberen.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Ja, maar voornamelijk met andere internationale studenten. Zij ontvangen iedereen met open armen omdat we in hetzelfde schuitje zitten. Ik heb nog niet veel Nederlandse mensen ontmoet, maar degenen die in mijn klas zitten, zijn ontzettend aardig.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Niet vaak. Als iemand me uitnodigt wil ik nog weleens mee, maar het is niet mijn favoriete activiteit. Ik ga daarentegen wel graag naar het park vlakbij mijn huis om lekker te wandelen.”

In vergelijking met Chili, hoe is het leven in Tilburg?
“Het is hier een stuk duurder, zowel het vlees als het fruit bijvoorbeeld. Ik denk dat ik voor appels in Chili maar een euro voor een zak betaal, terwijl dat hier veel meer is. Ik voel me hier wel veiliger dan thuis. Als ik ’s avonds over straat loop, heb ik niet het gevoel dat ik mijn tas vast moet klemmen. Dat moet in Chili wel, want je spullen worden snel gestolen.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Dat vind ik een moeilijke vraag, want zo heel veel verschillen zijn er niet. Behalve dat mensen thuis altijd te laat komen voor afspraken. Dat gebeurt hier een stuk minder vaak.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Nee, ik ga terug naar mijn eigen land. Maar ik kom heel graag nog eens terug.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Enorm. Niet alleen als het gaat om mijn studie, maar ook wat betreft het leven. Ik heb hier veel meer over mezelf geleerd, dat ik bijvoorbeeld alles kan, ook al ben ik bang. Dat is een fantastisch gevoel. Ik heb mezelf hier gevonden, in een ander deel van de wereld, en daar ben ik enorm dankbaar voor.”

Roel komt uit Amerika en koos voor een studie in Nederland omdat het in zijn ‘eigen’ land Amerika veel duurder is om dezelfde studie te volgen. Omdat zijn vader hier vandaan komt bezocht hij Nederland al vaker. Nu woont en studeert hij in Tilburg.

Roel, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Het komt redelijk overeen met wat ik dacht. Het lijkt veel op studeren in Amerika, maar hier spreekt men een andere taal. Dat, en carnaval, zijn wat mij betreft de twee grootste verschillen.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“Ik heb een hekel aan het woord ‘doei’. Vraag me niet waarom, maar ik vind het irritant. Het leukste aan Nederland zijn stroopwafels en het druilerige weer. Een impopulaire mening wellicht, maar ik hou van de sfeer die het met zich meebrengt. En veilig kunnen fietsen. In Amerika fietste ik ook, maar daar gilden omstanders vooral naar je.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Ik ga voornamelijk naar de Nettorama en Aldi om mijn boodschappen te halen, en ik maak voornamelijk soep. Ik vind het leuk om soep te maken, en hoewel ik het vaak eet als avondeten, is het natuurlijk niet echt een ‘diner’. Maar als student heb ik daar niet echt tijd voor. Wel voor soep en pasta.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Ik kende veel Nederlandse gerechten al omdat mijn vader hier vandaan komt. Toch heb ik dingen geproefd die ik nog nooit eerder op heb, zoals börek. Maar dat is niet typisch Nederlands.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Absoluut. Ik vond het op de middelbare school lastig om vrienden te maken, maar dat gaat hier makkelijker. En dat terwijl er ook echt ‘eigen groepen’ zijn. Zo zijn studenten van de dansacademie met elkaar bevriend, en geldt dat ook voor degenen die bij het conservatorium zitten of beeldende kunst studeren. Daarnaast is er ook een soort barrière tussen Nederlandse en internationale studenten. Desondanks heb ik hier vrienden voor het leven gemaakt.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Soms. Niet vaak, ook zeker niet ieder weekend en misschien ook niet eens iedere twee weken. Ik vind dansen leuk, maar ben niet graag dronken en houd niet van de ‘scharrelcultuur’, dus dat vermijd ik liever dan dat ik het opzoek.”

In vergelijking met Amerika, hoe is het leven in Tilburg?
“Sommige dingen zijn hier duurder, zoals schoenen, noten en vlees. Maar de rest is allemaal een stuk goedkoper. Zo zou mijn studie in Amerika 20.000 dollar per jaar kosten. En om nu m’n hele leven met zo’n schuld te zitten, dat wil ik liever niet.”

Wat mis je het meeste vanuit huis?
“Als je in Amerika naar een diner (eetcafé of (weg)restaurant, red.) gaat, vullen ze continu je kop koffie bij, zonder te vragen. Hier moet je iedere keer weer vijf euro betalen voor een nieuwe cappuccino.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Een moeilijke vraag. Ik denk zelfs dat ik juist meer Nederlandse trekjes in mijn cultuur heb zitten dan andere Amerikanen. Zo zeg ik vaak ‘hè hè’, als ik ga zitten. Iets wat Amerikanen niet kennen. Dat is andersom net zo wanneer Nederlanders iets zien dat ik doe en zich afvragen waarom Amerikanen dat doen. Maar grote verschillen zijn er niet echt.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Geen idee. Maar als ik een goede baan vind, zou ik overal kunnen wonen, ook in Nederland. Behalve in Sudan, Gaza, Rusland, Oekraïne en Noord-Korea. Dat wil ik niet.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Ik ben tijdens mijn studentenleven wel anders naar de wereld gaan kijken, maar of dat nu echt komt door mijn studie bij Fontys weet ik niet zozeer. ”

Mariana komt uit Bulgarije en volgt naast de studie ICT Media Design nu ook de Embrace TEC-minor van Pulsed. Ze koos voor Nederland omdat ze veel positieve dingen over dit land hoorde van andere Bulgaren.

Mariana, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Ik denk beter, vooral op sociaal gebied. Ik had verwacht dat ik vooral contacten zou leggen met andere Bulgaren en dat ik het daarbij zou houden, maar ik heb inmiddels ook kennisgemaakt met heel veel Nederlandse en andere internationale studenten. Verder heb ik ook het idee dat het in Nederland veel relaxter en ‘vrijer’ is dan in Bulgarije.”  

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Jumbo en Albert Heijn, soms naar de Lidl. Bij de Aldi ben ik nog nooit geweest. Mijn favoriete keuken is de Italiaanse: pasta, pizza, lasagne. Eigenlijk vooral de gerechten die makkelijk zijn om te maken.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Kipsaté en stokbrood met hagelslag. Toen ik voor de eerste keer over hagelslag hoorde, vond ik het een beetje vreemd. Maar als je het eenmaal hebt geprobeerd, snap je meteen waarom Nederlanders dit graag eten tijdens het ontbijt.”

Is het makkelijk om hier vrienden te maken?
"Dat is een beetje afhankelijk van het type persoon dat je bent. Ben je heel sociaal? Dan is het makkelijk. Ben je wat meer introvert? Dan kan het zwaarder zijn, maar alsnog makkelijker dan in Bulgarije. Ik heb gelukkig wel het gevoel dat ik hier vrienden voor het leven heb gemaakt.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Ik ging voorheen heel vaak uit. Thuis elke vrijdag en zaterdag, maar nu ben ik heel vaak moe. Soms ga ik nog wel hoor, maar niet meer zo vaak als eerst.”

In vergelijking met Bulgarije, hoe is het leven in Eindhoven?
“In het begin was het een stuk duurder, maar nu zie ik het verschil niet meer. Qua veiligheid voel ik me hier wel een stuk veiliger dan in Bulgarije.”

Wat mis je het meeste vanuit huis?
“Mijn familie en vrienden, maar ook hobby’s. Simpelweg eigenlijk gewoon mijn dagelijkse leven."

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“In hoe sociaal ze zijn. Als je in Bulgarije een groep mensen hebt, dan is dat de groep. Het is moeilijk om daar als nieuw persoon in te integreren. Hier is iedereen heel open, heel geïnteresseerd. Ze stellen je vragen en zijn sociaal. Maar er zijn ook andere verschillen. Nederlanders begrijpen niet altijd dat wij met ons hoofd knikken als we ‘nee’ bedoelen en schudden bij ‘ja’.

Soms voel ik me ook wel gediscrimineerd. Mensen uit Bulgarije, maar ook uit andere landen, komen niet altijd met de goede intenties naar Nederland, en ik merk dat veel Nederlanders dat vooroordeel hebben over álle Bulgaren. Sommige mensen denken dat ik hier puur en alleen ben voor de studiefinanciering.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Ja. Het heeft mij enorm veranderd in verschillende opzichten. Ik ben socialer geworden, mijn kledingstijl is veranderd, mijn manier van interactie is veranderd, hoe ik mijn dagelijkse taken uitvoer. Het is echt een grote, grote verandering geweest.”

Athens komt uit Zambia en volgt een minor in Nederland dankzij een Erasmus+-beurs. Hij koos voor een studie in Nederland omdat dit de enige internationale keuze was die zijn school aanbood. Nu woont en studeert hij in Venlo.

Athens, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Beter. Ik dacht dat het erg lastig zou zijn om hier te studeren omdat Fontys in het teken staat van praktisch onderwijs. Op mijn eigen universiteit, Northrise University, is het namelijk vooral veel theorie. Maar ik hou van de manier waarop hier gestudeerd wordt.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“Het is hier georganiseerd en gestructureerd. Ook het feit dat Nederlanders erg direct en eerlijk zijn bevalt me goed. Door die kenmerken maak ik zelf betere plannen en snellere beslissingen. Dat is fijn. Wat me tegenvalt, is het onvoorspelbare weer. De ene dag is het koud, de andere dag schijnt volop de zon.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Ik ga regelmatig naar Kafkas, een etnische supermarkt waar ze veel keuze hebben in vlees en kip. Alle andere basisbehoeften haal ik bij Aldi of Albert Heijn, maar die laatste is wel erg duur. Ik eet vaak rijst, pasta of gerechten met kip. Soms maak ik ook gerechten van thuis, want fan van het Nederlandse eten ben ik niet.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Van die kleine pannenkoekjes. Lekker zoet zonder dat er iets op hoeft. En hagelslag, daar hou ik van. Kaas vind ik niet echter lekker, en dat zit in veel van jullie gerechten en producten. Daarom heb ik er ook nog niet heel veel geprobeerd.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Zeker. Veel studenten in Venlo zijn internationals, waardoor iedereen openstaat voor andere culturen. Op de eerste dag stelden veel anderen zich al aan me voor, waardoor de eerste connecties zo gemaakt waren. Met sommigen heb ik al een hele sterke band, die altijd zal blijven voortbestaan.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Nee. Ik drink geen alcohol en ik houd niet van luidruchtige plekken, dus een club of kroeg is niets voor mij. Ik ga wel graag naar een koffiezaakje of restaurant om onder de mensen te zijn. Ook wandel ik regelmatig in de avond. Dan kijk ik naar wat de mensen in Venlo doen. Ik ben nieuwsgierig en wil weten wat hen bezighoudt.”

In vergelijking met Zambia, hoe is het leven in Venlo?
“Zowel de huisvesting als de boodschappen zijn ontzettend duur. Ik betaal hier tien keer zoveel als thuis. Daar moet ik nog steeds aan wennen en het maakt het maken van financiële beslissingen erg moeilijk. Een bijbaan heb ik niet, maar ik kan hier studeren en leven dankzij de Erasmus+-beurs.”

Wat mis je het meeste vanuit huis?
“Het eten. En in het weekend, als ik alleen ben, mis ik ook mijn familie enorm. Op dat soort momenten realiseer ik me dat ik er hier alleen voor sta. Soms zijn er problemen met internet of telefonie, maar zodra ik ze spreek is het al snel weer goed.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Nederlanders zijn ontzettend onafhankelijk en individualistisch. Thuis in Zambia maak je echt deel uit van een community, maar dat is hier niet. Zodra je in Zambia de straat op gaat, zie je grote families samenzitten en spelen kinderen op straat waar iedereen zich bij aan kan sluiten. Dat werkt hier zo niet. Je klopt niet op de deur om te vragen of iemand mee naar buiten gaat, je pakt je telefoon erbij om een afspraak te maken.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Ik ga terug naar Zambia, omdat ik hier tijdelijk ben voor een minor via een uitwisselingsprogramma. Maar als ik afgestudeerd ben kom ik wellicht terug, want ik vind het hier fantastisch en zou hier graag willen werken.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Ontzettend zelfs. In mijn thuisland committeren studenten zich volledig aan hun opleiding. Hier heb ik ontdekt dat school zelfs flexibel is. Je kunt terwijl je studeert ook nog werken, je inzetten als vrijwilliger of andere dingen plannen. Hier word je als student juist gemotiveerd om uit je comfortzone te stappen, fouten te maken en kansen te grijpen, ook als deze niet direct met de opleiding te maken hebben. Daardoor ontwikkel ik mezelf steeds meer als persoon.”

Zodra je het campusgebouw van Fontys Venlo binnenloopt, is het 't eerste wat je ziet: een scherm met de uitnodiging voor een ‘cultural evening’ die deze donderdag plaatsvindt. Een avond waarop studenten eten, muziek en tradities uit hun eigen land delen.

Het is een van de vele evenementen die Sarah de Ponti, naast docent Engels bij Fontys International Business Studies in Venlo ook coördinator van The Global Lounge, voor haar rekening neemt. Iedere donderdagavond staat de kantine van campus Venlo in het teken van haar community.

Aziatische inspiratie
Dat startte allemaal zo’n negen jaar geleden. De docent runt in Venlo namelijk ook de minor ELEC (English Language and European Culture), gericht op met name Aziatische uitwisselingsstudenten. “Voor die minor reis ik regelmatig naar partneruniversiteiten in onder andere Japan en Taiwan. Ik bezocht destijds zes verschillende universiteiten en overal hadden ze een initiatief voor internationals, zoals een Global Lounge, International Lounge of Chat Lounge. Maar bij Fontys hadden we niets. En dat terwijl Fontys Venlo bij uitstek dé campus is met internationals.”

Daarom schreef De Ponti bij thuiskomst direct een voorstel, waarna ze mocht rekenen op een interne financiering van ongeveer 7.000 euro. Daarmee legde ze de basis voor wat uitgroeide tot The Global Lounge. “De eerste bijeenkomsten waren bescheiden. We begonnen klein, met zeven of acht studenten. Maar inmiddels zijn er evenementen met zo’n tachtig tot honderd deelnemers.”

Netwerken en genieten
De Duitse International Business-student Tibo is een van hen. Hij bezocht een avond ‘kleuren voor volwassenen’. “Het was ontzettend leuk, en een goede manier om connecties te maken buiten je klasgenoten om. Vanavond ga ik weer.” Tekst gaat verder onder de foto's.

Ook student Athens, die uit Zambia komt, is al een aantal keer geweest. “Niet alleen voor de evenementen, maar ook om te netwerken. Sinds ik andere internationals heb leren kennen voel ik me hier meer thuis. En ik heb nieuwe artistieke talenten ontdekt. Mijn schilderij van ‘Sip & Paint’ staat nog steeds thuis op mijn bureau omdat ik er zo trots op ben.”

‘Voor iedereen’
Toch weten niet alle studenten hun weg naar The Global Lounge te vinden, zoals Lia en Lucas. Beiden komen uit Duitsland maar gaan nooit naar een evenement toe. “Die zijn voor ‘echte’ internationals, daar vallen wij als Duitse studenten niet onder omdat ruim 78 procent hier Duits is”, legt Lucas uit. “En we zijn ook binnen een kwartier thuis waar we ons eigen sociale leven hebben”, vult Lia hem aan. “Voor ons is het ook niet per se nodig.”

Volgens De Ponti zijn ze echter van harte welkom, want het initiatief is er voor iedereen. Evenementen die geen geld kosten kennen geen limiet qua aanmeldingen, maar soms moet de coördinator met wachtlijsten werken. “Voor Sip & Paint bijvoorbeeld, of pompoen snijden in de herfst. Daar heb ik materiaal voor nodig, maar meer budget is er voor nu niet. Voor studenten is deelname altijd gratis, maar ik moet wel de kosten kunnen blijven dekken.”

Van stages tot bruiloften
Met 89 studenten bij karaoke, 55 bij een uitje naar Antwerpen en 39 bij een lastminute avond ‘cozy colouring’ kan The Global Lounge spreken van een succes. Sterker nog: er zijn ook al gesprekken geweest voor delegaties in Eindhoven en Tilburg.

Dat niet alleen. In Venlo hebben studenten ook stageplekken gevonden via het initiatief, maakten ze uitwisselingen naar aanleiding van vriendschappen of vonden ze er de liefde. “Twee studenten die elkaar hier hebben ontmoet, zijn nu zelfs getrouwd”, vertelt de initiator trots.

Daar zit volgens De Ponti de echte waarde van The Global Lounge. “We zijn een veilige plek voor iedereen die nieuwe connecties zoekt, het moeilijk vindt om aansluiting te vinden, niet alleen wil zijn of gewoon wat leuks wil doen. Studenten die hier komen, zijn uiteindelijk meer open over hun leven en genieten van hun tijd hier. Dat is precies de kracht van onze community en meer dan dat hoeft het niet te zijn.”

Joey is van Nederlands-Libanese afkomst, maar is geboren en opgegroeid in Dubai. Hij koos voornamelijk voor een studie in Nederland zodat hij meer leerde over de cultuur en de mensen. Nu woont en studeert hij in Tilburg.

Joey, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Het is in ieder geval een unieke ervaring. In mijn thuisland is iedereen meer gesloten of afgesloten van bepaalde onderwerpen. Hier word je blootgesteld aan allerlei onderwerpen en praat iedereen daar ook over. Een hele andere mindset dan ik gewend ben.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“Het weer valt me het meest tegen. Ik houd van warme temperaturen, en het een half jaar lang koud hebben is niet mijn ding. Wat ik het fijnst vind is dat mensen hier vrij zijn. Vrij om een mening te hebben en te zeggen wat je wilt. Dat is niet in alle landen zo, dus een mooi verschil.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Ik wissel af tussen Lidl, Aldi en Action, en als ik iets moet hebben wat daar niet verkrijgbaar is ga ik naar de Albert Heijn. Daar hebben ze alles. Het vaakst ga ik voor rijst, kip en broccoli. Een goede maaltijd.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“De kaassoufflé, wauw. Gesmolten kaas in een zakje. Heel simpel, maar ook heel lekker. Ik heb ook haring geproefd, maar dat vond ik walgelijk.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Zeker. De ene vriendschap betekent meer dan de ander, maar je kunt overal en met iedereen een band opbouwen.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Als ik een avond met vrienden ben wel, maar als ik alleen ben kies ik eerder voor de sportschool en daarna een avondje thuis. Dat komt omdat ik me ‘s avonds alleen toch wat onveiliger voel dan met vrienden samen.”

In vergelijking met Dubai, hoe is het leven in Tilburg?
“Duurder, maar het vangnet dat er is wanneer er iets met je gebeurt, is hier veel beter geregeld. In Dubai zouden ze je succes wensen en moet je het zelf uitzoeken, terwijl je hier op verschillende manieren steun kunt zoeken. In Dubai voel ik me echter wel veiliger dan in Nederland. Dat komt omdat daar alles gemonitord wordt. Waar je ook bent, je wordt in de gaten gehouden. Meer veiligheid, maar minder privacy.”

Wat mis je het meeste vanuit huis?
“Het strand en de mogelijkheid om uren achter elkaar bruin te worden door in de zon te liggen. Dat is heerlijk, maar ik vind de vier seizoenen hier ook leuk. In Dubai is het alleen maar zomer of winter."

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“De verbondenheid met elkaar. Nederlanders willen altijd alles alleen doen en vragen niet snel om hulp, dat is in mijn cultuur anders.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Dat ligt volledig aan de mogelijkheden die ik krijg. Doet een mooie kans zich voor, dan blijf ik zeker hier. Zo niet, dan kijk ik verder.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Absoluut. Hier studeren heeft juist mijn ogen geopend omdat ik hier meer meekrijg van wat er gebeurt in de wereld. Op zowel positief als negatief vlak, maar ik focus me het liefst op het positieve."

Lou-Ann (20) koos voor een studie in Nederland omdat ze in Frankrijk niet kon doen wat ze wilde. Tijdens haar zoektocht kwam een Engelstalige opleiding bij Fontys voorbij die haar enorm aansprak. Nu woont en studeert ze in Tilburg.

Lou-Ann, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Het is niet per se beter of slechter dan ik had verwacht, maar het is zeker anders. Ik verwachtte voordat ik begon bijvoorbeeld muzieklessen met een orkest of koor, maar die zijn er niet. Ook het ensemble waar we wel mee werken is anders dan ik me had voorgesteld. Maar dat maakt het niet beter of slechter.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“Het leukste vind ik de andere Fontysstudenten die ook met muziek bezig zijn, maar ik heb een hekel aan het Nederlandse eten. Daar snap ik niets van, behalve van stroopwafels. Gelukkig kan ik zelf aardig koken.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Bij de Aldi, een minuut van mijn huis af, dus ik hoef niet zo lang te lopen. Soms ga ik na school nog even langs de Jumbo wanneer ik iets ben vergeten. Ik heb geen favoriet gerecht, maar ik wissel vaak af tussen pasta, rijst en aardappels met groenten.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Ik wist van het bestaan van bitterballen af, maar ik had echt geen idee dat er zoveel gefrituurde snacks zijn in Nederland. Ook in cafés lijkt het soms alsof er een frituur-tapaskaart bestaat.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Zeker, voornamelijk op de opleiding. Dat komt ook omdat onze klassen niet zo groot zijn. Ik hoop dat het vrienden voor het leven zijn, maar we weten ook van elkaar dat we na onze opleiding allemaal weer een andere route inslaan.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Ik ga vaak naar de improvisatie-avonden in het Tilburgse jazzpodium Paradox, maar op stap ga ik bijna nooit. Ik sta iedere ochtend vroeg op om te oefenen, dus daar steek ik liever mijn tijd en energie in.”

In vergelijking met Frankrijk, hoe is het leven in Tilburg?
“De boodschappen zijn wat goedkoper, maar huisvesting is weer een stuk duurder. Net als het gebruik van het openbaar vervoer, vooral de treinen. Als ik in Frankrijk de trein neem en bij wijze van spreken een afstand reis waarmee ik heel Nederland zou hebben gehad, betaal ik 1 euro. Hier kost een reis naar Rotterdam 20 euro. Verschrikkelijk.

Ik voel me hier wel een stuk veiliger dan in Frankrijk. Ik denk zelfs dat de minst veilige plek in Nederland hetzelfde zou kunnen zijn als de meest veilige plek in Frankrijk. Thuis durf ik op 22-jarige leeftijd niet alleen van school naar huis te lopen. Hier kun je om 05.00 uur dronken naar huis fietsen, word je niet lastiggevallen en zie je misschien twee katten onderweg. That’s it.”

Wat mis je het meeste vanuit huis?
“Toch weer de Franse keuken, maar ook mijn twee katten. Die mis ik het meest.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Nederlanders zijn minder verwelkomend dan dat we in Frankrijk zijn. In het zuiden, waar ik woon, zeggen we iedereen gedag op straat. En er is altijd eten in huis voor het geval er iemand onaangekondigd langskomt. Nederlanders zijn zeker aardige mensen, maar soms ook een beetje ontmoedigend.

Nederlanders snappen vaak niet dat wij Fransen veel later avondeten en dat we zoveel koken. Ik ben niet gewend om iedere dag dezelfde lunch te eten, terwijl Nederlanders vaak iedere dag voor dezelfde saaie boterham gaan.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Ik heb eerlijk gezegd nog geen idee, eerst maar eens afstuderen.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Niet per se. Ik heb voor mijn studie bij Fontys ook al een jaar in Canada gestudeerd waardoor ik meer van de wereld heb ervaren. Ik geloof daarentegen nu wel in minder clichés over Nederland dan voorheen.”

Eva (20) koos voornamelijk voor een studie in Nederland omdat ze hier gebruik kon maken van studiefinanciering. Daarnaast ligt een deel van haar roots in Nederland, dus wilde ze het land altijd al eens bezoeken. Nu woont, werkt en studeert ze in Eindhoven.

Eva, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Het valt me alles mee. Ik heb inmiddels een leuke vriendengroep en heb veel mensen leren kennen die ik nooit had ontmoet als ik in Portugal was gebleven. Ik leer hier veel van het leven.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“Het weer vind ik verschrikkelijk, zeker omdat ik uit een warm land kom. Het is hier gewoon te koud en het regent vaak. Het leukste vind ik dat je hier naast je studie ook tijd hebt voor een parttimebaan en dat je als internationale student door iedereen geholpen wordt.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Er zit een Jumbo bij me om de hoek, dus daar ga ik altijd naartoe. Ik heb wel gehoord dat de Lidl goedkoper is, maar die zit eigenlijk te ver weg. Het liefste kook ik pasta, met wat ik ook maar in huis heb. Makkelijk en snel.

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“De frikandel. Ik kwam hier vroeger iedere zomer en at altijd frikandellen, ik was er dol op zelfs. Maar als ik er nu alleen al aan denk, heb ik al het idee dat ik moet overgeven. Wellicht heb ik er vroeger te veel op.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“In het eerste jaar had ik op dat gebied best wat uitdagingen, zeker ook omdat mensen waar ik een band mee had na een aantal maanden toch met de opleiding stopten. Die vrienden raakte ik kwijt, maar iedereen komt hier alleen aan. Daardoor bouwde ik al snel nieuwe vriendschappen op, die ik nu heb voor het leven.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Zeker. Vaak in het weekend. We hebben zelfs een traditie dat we beginnen in O’Sheas, de Irish Pub in Eindhoven. Vanuit daar vertrekken we altijd naar Stratum, wat ontzettend leuk is.”

In vergelijking met Portugal, hoe is het leven in Eindhoven?
“Het is hier sowieso duurder dan in Portugal. Zowel de boodschappen als een drankje op het terras. Ik denk dat ik hier twee keer zoveel betaal als thuis. Zonde, maar ik voel me hier wel veilig. Waar dat precies aan ligt weet ik niet, maar misschien heeft dat ook te maken met het feit dat Nederland een rijker land is.”

Wat mis je het meeste vanuit huis?
“Mijn ouders en familie, ten eerste. Maar ook mijn vrienden, het weer en het strand. Dat lag in Portugal erg dicht bij huis. Ook de cultuur hier is anders, als ik Portugezen vergelijk met Nederlanders.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Portugezen staan meer open voor anderen en zijn vriendelijker, hoewel er net als in Nederland heel direct met elkaar wordt gecommuniceerd. Nederlanders leven ook volgens plannen. Je kunt pas over drie weken met iemand afspreken, want ze hebben in de komende twee weken heel veel dingen op de agenda. Dat gaat in Portugal een stuk spontaner. ‘Wil je wat drinken? Dan gaan we dat nu doen.’ Dat snappen Nederlanders niet.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Misschien om ook nog een master te volgen, maar daarna ga ik naar een ander land.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Ik sta meer open voor andere culturen, omdat ik medestudenten heb van over de hele wereld. Ik heb geleerd om andere culturen en de bijbehorende verschillen te accepteren. Daardoor ben ik in mijn twee jaar bij Fontys een stuk volwassener geworden.”

Al op de basisschool krijgen ze vaker een havo- of vwo-advies en ook op de middelbare school presteren leerlingen van Chinese afkomst goed: zo’n driekwart doet havo of vwo, blijkt uit nieuwe cijfers van statistiekbureau CBS. Dat is anderhalf keer zoveel als het gemiddelde in Nederland.

Velen stromen vervolgens door naar het hoger onderwijs. Van de 25- tot 45-jarigen heeft 61 procent van de mannen en 73 procent van de vrouwen een hbo- of wo-diploma. Dat is circa 20 procentpunt meer dan hun leeftijdsgenoten van Nederlandse herkomst.

Personen van een andere buitenlandse herkomst hebben juist minder vaak een hbo- of wo-diploma. Een belangrijke reden is dat hun ouders minder verdienen, schrijft het CBS, en dat biedt doorgaans minder kansen om te studeren.

Studenten van Chinese afkomst kiezen relatief vaak een studie in de richting van wiskunde, natuurkunde en informatica. Onder mannen gaat het om ruim een kwart. Onder vrouwen is dit zo’n vijftien procent. Ter vergelijking: slechts zes procent van de vrouwelijke studenten van Nederlandse herkomst kiest een studie in deze richting.

Oudere moeders
Maar waarom doen leerlingen van Chinese herkomst het vaak beter in het onderwijs dan leerlingen van Nederlandse herkomst? Bij leerlingen die oorspronkelijk in China zijn geboren (dus migranten) speelt een rol dat hun moeders gemiddeld ouder zijn. Kinderen van oudere moeders bereiken vaker een hoger onderwijsniveau. Daarnaast hebben hun ouders vaak een hoger inkomen en ook dat verhoogt de onderwijskansen.

Leerlingen van de tweede generatie (van wie één of beide ouders in China zijn geboren) wonen minder vaak in grote steden. In grote steden volgen kinderen gemiddeld minder vaak havo of vwo. Toch kan het CBS niet volledig verklaren waarom Nederlanders van Chinese herkomst het gemiddeld beter doen in het onderwijs.

Tijgermoeders
Het CBS schrijft er niet over, maar mogelijk speelt ook de opvoeding een rol. De Chinees-Amerikaanse auteur Amy Chua beschreef bijvoorbeeld in haar boek Battle Hymn of the Tiger Mother hoe prestatiegericht zij haar dochters opvoedde, volgens de traditie van Chinese ‘tijgermoeders’. Ook op academisch vlak stelde ze hoge eisen aan hen.

Het was een complete verrassing voor Audrey, derdejaars student Mechatronica, dat juist zij de Zonta STEM award won. Een tweejaarlijkse prijs om jonge vrouwen een financieel steuntje in de rug te geven tijdens hun studie. Vooraf gaf ze zichzelf weinig kans. “Ik zag dat de vorige winnaars allemaal iets heel opmerkelijks hadden gedaan. Dat heb ik niet vind ik, mijn leven is erg simpel.”

Moedig
Daar dacht de jury duidelijk anders over, die Audrey uitnodigde om zichzelf te komen presenteren. Een zenuwslopend moment voor de student, maar na het horen van haar verhaal was de jury alleen maar meer overtuigd en kreeg Audrey een cheque van tweeduizend euro. Geld dat ze gaat investeren in haar studie en indirect dus ook in haar missie. “De jury vond het heel moedig dat ik uit een ander land hierheen ben gekomen, met als doel om het leven in Kameroen beter te maken.”

Drie jaar geleden kwam ze naar Nederland om bij Fontys te studeren. Een grote stap. “Ik was nog nooit in Europa geweest, dus ik was erg opgewonden dat ik eindelijk ging zien wat ik alleen maar kende van tv.” Om iets te kunnen betekenen voor de mensen in haar thuisland, koos ze bewust voor een technische opleiding. Want dat vak kan, zo gelooft ze, veel verschil maken.

“In Kameroen doen veel mensen handmatig werk. Als je dan de techniek voor je laat werken, kun je dat veel minder zwaar maken. Dat is beter voor de gezondheid van mensen. Ook op het gebied van duurzaamheid kun je met nieuwe technische ontwikkelingen veel bereiken.”

Vrijwilligerswerk
Op dit moment zijn Audrey haar weken druk gevuld met studeren en een bijbaan om haar leven hier te kunnen betalen. Toch weerhoudt dat haar er niet van om zich ook als vrijwilliger in te zetten voor Engineers without Borders. Een stichting die met technische oplossingen wil bijdragen aan projecten in ontwikkelingslanden.

Werk waar ze veel van leert, al is dat niet de reden om dit vrijwilligerswerk te doen. “Het allerbelangrijkst vind ik de impact die we met ieder project kunnen maken. Nu moeten mensen bijvoorbeeld vijf uur lopen voor water, straks is het maar twintig minuten. Om daaraan bij te dragen, maakt me heel erg blij.”

De komende twee jaar studeert ze nog bij Fontys. Een plek waar ze het als internationale student erg naar haar zin heeft. Haar docenten dragen daar een belangrijk steentje aan bij. “Ik heb het idee dat zij heel goed begrijpen dat wij ons als buitenlandse studenten soms een beetje verdwaald voelen en vaak veel aan ons hoofd hebben. Je merkt dat ze ons goed in de gaten houden en geven ons veel extra aandacht en hulp.”

Missie voortzetten
Na haar diploma wil Audrey door naar de TU/e om daar haar master te halen. “Het zou natuurlijk egoïstisch zijn om gewoon in Nederland te blijven en hier een ‘happy life’ te leven, terwijl in mijn eigen land de mensen het zo moeilijk hebben.”

Het liefst zet ze haar missie voort bij een Nederlands bedrijf met projecten in haar geboorteland. “Ik kies ervoor om later vanuit hier te werken. Omdat ik denk dat ik dan het meeste kan doen om het leven van de mensen in Kameroen veel beter te maken.”  

Artem (19) kwam drie jaar geleden vlak na het begin van de oorlog in Oekraïne naar Nederland met zijn moeder en oma. Hier volgde hij met succes een prebachelor waar hij Nederlands leerde en ook zijn Engels verder verbeterde. Allemaal ter voorbereiding op de hbo-opleiding die hij wilde gaan doen. Maar er volgde een onaangename verrassing.

“Op het moment dat ik begon met de prebachelor was het voor studenten zoals ik nog mogelijk om met korting te studeren. Maar toen ik daarmee klaar was, zeiden ze: sorry, er is een nieuwe wet. Ineens moest ik duizenden euro’s meer gaan betalen, dat lukte me niet.”

In de eerste jaren na de oorlog werd voor Oekraïense vluchtelingen die in Nederland wilden studeren nog een uitzondering gemaakt. Ze betaalden net als Nederlandse studenten het wettelijk collegegeld. Later werd dat teruggedraaid en moesten zij net als alle studenten buiten de Europese Unie het veel hogere instellingtarief betalen.

Volgens het UAF zijn er op dit moment tussen de 4.000 en 8.000 Oekraïense jongeren in Nederland die graag willen studeren, maar het niet kunnen betalen. Een zorgelijke situatie die moet veranderen, vinden ze. “Elk studiejaar dat voorbijgaat zonder oplossing, vergroot de achterstand van deze jongeren. Hierdoor ontstaat er een verloren generatie”, zegt directeur-bestuurder Mir Huisman.

Het is een situatie die alleen maar verliezers kent, vindt ze. “Allereerst de jongeren zelf, maar ook Nederland, dat gekwalificeerde arbeidskrachten hard nodig heeft. En zeker ook Oekraïne, dat op termijn door deze jongeren moet worden opgebouwd.”

Enorm verschil
Voor komend studiejaar is het wettelijk collegegeld 2.601 euro. Maar door de tijdelijke verblijfsstatus van Oekraïners in Nederland geldt dat tarief dus niet voor hen. Zij betalen het veel hogere instellingstarief, dat per opleiding varieert tussen de 8.000 en 16.000 euro per jaar. En dat is voor veel studenten niet op te brengen.

Ook voor Bohdan (20), die jaren geleden vanwege de oorlog in Oekraïne samen met zijn moeder en zusje naar ons land kwam, is dat bedrag veel en veel te hoog. “Ik heb wel een baantje, maar zo hoog is het salaris van mij en ook van mijn moeder niet.”

Vergoeding
Samen met verschillende onderwijsinstellingen, waaronder Fontys, probeert het UAF toch zoveel mogelijk Oekraïners te laten studeren. De stichting begeleidt en ondersteunt deze jongeren door studiekosten zoals boeken te vergoeden. De instellingen laten op hun beurt een beperkt aantal studenten toe tegen het lagere collegegeld en leggen zelf het resterende bedrag uit eigen zak bij. Op deze manier konden tot dusver toch 250 Oekraïense studenten aan een studie in Nederland beginnen.

Artem is één van hen. Na twee jaar niet naar school te zijn geweest, is hij onlangs bij Fontys gestart met de opleiding ICT. “Ik ben heel dankbaar voor deze kans. Eindelijk kan ik weer plannen maken en een diploma gaan halen, want ik wil niet mijn hele leven in een supermarkt werken.”

Ook Bohdan klopte voor hulp aan bij het UAF en kon eindelijk beginnen aan zijn studie bij Fontys. Hij merkt hoe belangrijk dat voor hem is. “Als je in een situatie zit zoals ik, dan is het erg vervelend om niet te weten waar je aan toe bent. Je wilt je ergens aan vast kunnen houden, want je bent in een nieuw land en alles is nieuw.” Dat hij weet wat er de komende jaren gaat gebeuren geeft hem rust. “Nu weet ik dat ik vier jaar ga studeren en daarna kan ik werk gaan zoeken. Het helpt in je hoofd als er wat stabiliteit is in je leven.”

Op dit moment studeren bij Fontys via het UAF twintig studenten uit Oekraïne tegen het verlaagde collegegeldtarief. Omdat het volgens José Theulen, directeur Studentenvoorzieningen bij Fontys, voor een onderwijsinstelling vaak lastig is om te bepalen wie financiële hulp nodig heeft, is ze blij met deze stichting.

“Het UAF doet het vooronderzoek om te kijken of een student het studiegeld wel of niet kan betalen. Dat is voor ons altijd moeilijk om te beoordelen. Daarom vinden wij het heel fijn dat zij die rol op zich nemen en we volgen hun advies dan ook altijd op. De studenten die zij voordragen doen het ook goed bij ons, dus ze maken ook nog eens een hele goede selectie aan de poort.”

Het UAF is blij met de samenwerking met de hogescholen, maar het is wat hen betreft een druppel op de gloeiende plaat. Een meer structurele oplossing moet volgens de stichting voor vluchteling-studenten dan ook komen vanuit de politiek. En op dat vlak is er goed nieuws. Deze week nam de Tweede Kamer een motie aan, met de vraag aan het kabinet om geld vrij te maken voor Oekraïense jongeren zodat zij niet langer het hoge instellingscollegegeld hoeven te betalen.

Fontys heeft dit jaar ongeveer 1.100 aanvragen binnengekregen van internationale studenten. Dat is iets minder dan voorgaande jaren, met 1.250 aanvragen in collegejaar ’24-’25 en 1.500 het jaar daarvoor. “Deze studenten moeten vervolgens bepaalde stappen hebben gezet in hun aanmelding om in aanmerking te komen voor een kamer”, aldus Tom van Duijnhoven, beleidsmedewerker Internationalisering en Inschrijvingen bij Fontys Studentenvoorzieningen.

Fontys biedt huisvesting aan nieuwe, internationale studenten voor een maximale periode van een jaar. Binnen dat jaar kunnen de internationals zelf op zoek naar andere woonruimte, zodat de huidige kamers weer vrijkomen voor de nieuwe lichting. “Hiervoor hebben we ruim 600 kamers en studio’s in contingent. Dat wil zeggen dat we deze kamers niet zelf beheren, maar wel bemiddelen tussen de student en verhuurder.”

Wachtlijst
Waar Studentenvoorzieningen in het verleden grote tekorten kende, heeft de dienst vorig collegejaar alle aanmelders die aan de voorwaarden voldeden van een kamer kunnen voorzien. “Ook dit jaar is het gelukt om bijna alle ‘geschikte’ aanmelders een kamer aan te bieden. Daar zijn we erg blij mee. De enige uitzondering is een aantal exchange studenten in Eindhoven. Dat zij nog geen woonruimte hebben is te verklaren doordat het aantal aanvragen vanuit deze doelgroep gestegen is. Zij staan nu nog op een wachtlijst.”

Van de wooneenheden die Fontys ‘tot haar beschikking heeft’ liggen er meer dan 400 in de regio Eindhoven. Hier zochten in beginsel 830 internationals naar een kamer. Voor Tilburg kreeg Studentenvoorzieningen 106 aanvragen binnen, voor Venlo 156. “In Eindhoven en Tilburg zijn alle kamers inmiddels bezet, in Venlo zijn nog enkele plekken beschikbaar.”

Daarnaast kan het ook mogelijk zijn dat studenten een kamer vanuit Fontys weigeren. “Veel studenten weten ook zelf hun weg te vinden naar een nieuwe woning. Fontys heeft daarentegen ook internationale studenten die dicht bij de grens wonen en wellicht geen huisvesting in Nederland zoeken.”

Algemeen tekort
Toch ziet Van Duijnhoven, ondanks het succes van dit jaar, dat er flinke tekorten zijn aan kamers in de steden waar Fontys actief is. “Voor alle studenten, dus ongeacht afkomst of onderwijsinstelling, is het moeilijk om aan een kamer te komen. Zo zien we dat er in Eindhoven alleen al een huidig tekort is van 2.000 wooneenheden. Vergeleken met andere studentensteden zit Eindhoven wederom in de categorie ‘hoge druk’, en de vraag loopt de komende jaren alleen maar verder op.”

Van Duijnhoven weet dat op verschillende plaatsen zoals Eindhoven en Tilburg op dit moment nieuwe prognoses vastgesteld worden om zo de behoefte aan woonruimte voor de komende jaren opnieuw te bepalen. Daarnaast maakt Fontys deel uit van een convenant met deze twee steden om het aantal studentenkamers te vergroten. Ook het ‘Landelijk Actieplan Studentenhuisvesting’ moet uiteindelijk voor 60.000 extra kamers en studio’s gaan zorgen.

TU/e maakt zich zorgen
Vorige week meldden diverse media dat zich bij de TU in Eindhoven 500 van de 3000 ingeschreven studenten voor het nieuwe collegejaar hadden afgemeld omdat zij geen woonruimte hadden kunnen vinden. De universiteit liet desgevraagd weten aan het Eindhovens Dagblad dat de kamernood de groeiplannen van de TU in gevaar brengt. 

Meer dan 800 miljoen euro is deze maand verrekend met de studieschuld van studenten die de basisbeurs zijn misgelopen. Leenstelselstudenten hebben recht op een tegemoetkoming, heeft de politiek bepaald. 

Maar bij een groep van 8.590 internationale studenten liep het fout, schrijft minister Eppo Bruins vandaag aan de Tweede Kamer. Zij kregen wel bericht, terwijl ze niet in aanmerking kwamen voor de tegemoetkoming. 

Collegegeld 
Deze Europese studenten hadden geen recht op volledige studiefinanciering, maar mochten alleen een lening voor hun collegegeld afsluiten. Daar ging het mis, legt de minister uit. Deze groep is per ongeluk meegenomen in deze operatie. 

Om het iets complexer te maken: sommigen van hen hadden een deel van hun studietijd wél recht op gewone studiefinanciering, maar niet voor de hele periode. Zij krijgen dus wel een tegemoetkoming, maar minder dan DUO hun heeft voorgespiegeld. 

Herstellen 
DUO gaat dit zo snel mogelijk herstellen, kondigt Bruins aan. Deze (oud-)studenten ontvangen een brief. Als hun studieschuld inderdaad verlaagd is, dan wordt dit binnen enkele weken ongedaan gemaakt. 

“Ik ben mij ervan bewust dat fouten nooit helemaal uit te sluiten zijn bij complexe uitvoeringsprocessen, waarbij veel studenten betrokken zijn”, schrijft de minister. “Wel moeten we het altijd beter willen doen.” 

Volgende stap 
Binnenkort zet DUO de volgende stap, kondigt Bruins aan. Dan gaat er 500 miljoen euro naar 240.500 oud-studenten zonder studieschuld of met een studieschuld die kleiner is dan het bedrag dat ze terugkrijgen. Zij krijgen het geld dus deels of helemaal op hun rekening gestort. 

De eerste lichtingen studenten van het leenstelsel krijgen een extra bedrag: de studievoucher van bijna 2.100 euro. Die voucher heeft een andere ‘doelgroep’, schrijft de minister, dus daarmee is niets misgegaan. 

Het vorige kabinet is gevallen vanwege onenigheid over migratie en ook studiemigratie was sommige partijen een doorn in het oog. De huidige coalitie, met de PVV als grootste partij, wil nog altijd het aantal buitenlandse studenten beperken. 

Toch lijkt er iets te schuiven. De krimpregio’s en grote bedrijven hebben kritiek op de strijd tegen internationalisering en een voorgenomen bezuiniging is in overleg met enkele oppositiepartijen verzacht: er komt een aangepast beleid voor bepaalde regio’s. 

Behoud 
Een gisteren aangenomen motie van Volt wijst ook in die richting. De Tweede Kamer vraagt het kabinet “een plan van aanpak te maken over het behoud van internationale studenten en talent in Nederland”. 

Deze motie kreeg een ruime meerderheid, mede dankzij steun van VVD, NSC en BBB. Minister van Sociale Zaken Eddy van Hijum (NSC) gaf deze motie groen licht in het debat. “Die gaat over het behoud van internationale studenten”, zei hij. En dus niet over hun komst, leek hij te suggereren. 

Zijn partijleider Pieter Omtzigt zei afgelopen december in het Kamerdebat over de ‘demografische ontwikkelingen’ dat er 20 duizend basisbeurzen worden gegeven aan studenten uit EU-landen. “Als je die allemaal weer naar het buitenland laat gaan, ben je in onze ogen niet verstandig bezig met het uitgeven van het publieke geld.” 

Stimuleren 
De moties bij dit debat werden vorige week pas ingediend en dinsdag is erover gestemd. De Volt-motie stelt dat Nederland geen koploper is in het “aantrekken en behouden van kennismigranten”. De regering zou daarom moeten kijken hoe je talent kunt aantrekken, staat in de overwegingen, bijvoorbeeld door het ‘stimuleren’ van internationale studenten. 

Dat deel van de motie schrok VVD, NSC en BBB kennelijk niet af. Het verzoek om een plan voor het ‘behoud’ van internationaal talent konden ze steunen. 

Behalve de PVV stemde ook de Socialistische Partij tegen de motie. Partijleider Jimmy Dijk kwam met een eigen motie, waarin hij stelde “dat de verdienmodellen van arbeids-, kennis-, en studiemigratie leiden tot uitbuiting hier en kennisverlies en sociale ontwrichting voor de landen van herkomst”. Maar zijn motie kreeg van geen enkele andere partij steun. 

Dit voorjaar kwamen de coalitiepartijen met het plan om fors te bezuinigen op de instroom van internationale studenten. Maar vorige week werd na lang onderhandelen met de oppositie een deel van die bezuiniging geschrapt. Het gaat van 293 miljoen euro in 2030 naar 168 miljoen.

De overheid nam aan dat het aantal Europese studenten tot 2030 zou groeien tot 20 duizend meer dan nu. En dáárop zou bezuinigd worden. Als je de nu afgesproken bezuiniging omrekent, komt dat neer op 19 duizend Europese studenten minder. Daarom is de bezuiniging dus al behaald als de internationale instroom blijft zoals hij is.

EER-studenten
Universiteitenkoepel UNL en het ministerie van OCW laten weten dat ze die berekening wel kunnen volgen, al vindt OCW dat het te vroeg is om dit sommetje te maken. OCW wacht liever op nieuwe voorspellingen over de internationale instroom, die komend voorjaar uitkomen.

Dit jaar is de instroom van buitenlandse studenten al iets gedaald, terwijl er groei was voorspeld. Vooral vanuit Europese landen komen minder studenten naar Nederland. Dat is precies de groep waar het kabinet minder geld aan wil uitgeven. De overheid bekostigt namelijk alleen Europese studenten. Aan internationals van buiten de unie betaalt de overheid niet mee, dus kan ze er ook niet op bezuinigen. 

Randstad en regio
In het resultaat van de onderhandelingen met de oppositie schuilt wel een adder onder het gras voor universiteiten en hogescholen in de Randstad. Er komen strengere eisen aan Engelstalig onderwijs, maar voor de regio komt er een uitzondering. Dat hebben de christelijke partijen, JA21 en coalitiepartijen PVV, VVD, NSC en BBB afgesproken.

De minister moet die uitzondering nu gaan uitwerken. Als ze in de regio inderdaad mogen blijven groeien, dan zullen ze in de Randstad moeten krimpen. Anders kan de bezuiniging niet behaald worden. 

Hoe de internationale instroom zich ontwikkelt, is even afwachten. Ook omdat de Wet internationalisering in balans eraan komt. Die moet voor minder Engelstalig onderwijs zorgen en zal daardoor ook de internationale instroom afremmen. De gevolgen daarvan zijn nog niet te overzien, maar misschien is de daling wel sterker dan gedacht en komen er op die manier alsnog hardere bezuinigingen.

“Heel mooi dat deze belangrijke stap wordt gezet”, schrijft bestuursvoorzitter Joep Houterman van Fontys op LinkedIn. “Dit is een geweldige kans om samen met onze partners in de Brainportregio en daarbuiten echt het verschil te maken. Hiermee kunnen we duizenden studenten én werkenden op alle niveaus opleiden voor de banen van de toekomst in de semicon-sector.”

De opgave om meer talent op te leiden is er een van nationaal formaat. Daarom heeft het kabinet daar eenmalig 450 miljoen euro voor beschikbaar gesteld en 80 miljoen euro structureel. Doel is om tot en met 2030 33.000 extra technici op te leiden voor de microchipsector, in zowel het mbo, hbo als wo.  Dat hebben de ministeries van Economische Zaken (EZ) en Onderwijs (OCW) gisteren bekendgemaakt. 

Die investeringen zijn hard nodig om de ontwikkelingen in de microshipindustrie mogelijk te maken. Een sector die van groot belang is voor de Nederlandse en Europese economie, aldus de overheid. Omdat de meeste mensen nodig zijn in de Brainportregio Eindhoven, gaat meer dan de helft van het bedrag naar onderwijsinstellingen in deze regio. Zij kunnen al vanaf 2025 van start met het opleiden van extra technici. 

In- en doorstroom bevorderen
Fontys, TU/e, Summa en Ter AA krijgen de komende twee jaar gezamenlijk een bedrag van 45 miljoen euro om extra studenten op te leiden. Daarnaast is een bedrag van ruim 17 miljoen euro beschikbaar voor het opleiden van nog eens duizenden mensen via om- en bijscholing. Welk bedrag Fontys precies ontvangt, is nog niet duidelijk. Het gaat binnen Fontys om de instituten Engineering, Techniek & Logistiek, Bedrijfsmanagement, Applied Sciences en ICT. 

Frens Vonken, directeur van Fontys ICT, is nauw betrokken bij de plannen. “Het geld zal onder meer worden besteed aan het vergroten van de in- en doorstroom van studenten, het flexibiliseren en uitbreiden van onderwijsprogramma's, het intensiveren van studentbegeleiding en de verdere ontwikkeling van het programma Leven Lang Ontwikkelen (LLO)." 

Voor de regio’s Twente, Delft en Noord-Nederland trekt het kabinet respectievelijk 20,5 miljoen, 9,4 miljoen en 5,9 miljoen euro uit. De investeringen zijn voor de komende twee jaar. Als ze blijken te lonen, stelt het kabinet de rest van de 450 miljoen vanaf 2027 beschikbaar. Naast de bijdrage van het kabinet dragen ook bedrijven en onderwijsinstellingen bij: in totaal 310 miljoen euro, melden het ministerie van EZ en OCW.  

“De onderwijsinstellingen leggen niet direct geld bij, maar zij dragen wel bij in de vorm van goederen en diensten”, benadrukt een woordvoerder. "De waarde daarvan is meegerekend in dit bedrag. Overigens is het grootste deel van die 310 miljoen afkomstig uit het bedrijfsleven."

Plannen uitwerken
Basis voor de investeringen van het kabinet zijn plannen die onderwijsinstellingen de afgelopen maanden zelf hebben gemaakt, en waar ze nu dus mee aan de slag kunnen. In hun plannen gaat het niet alleen om meer plek voor studenten bij technische opleidingen, maar ook bijvoorbeeld om samenwerkingen tussen mbo-instellingen, hogescholen en universiteiten om meer technici op de arbeidsmarkt te krijgen. 

Denk aan een gezamenlijk eerste studiejaar en meer leer-werktrajecten in het mbo en maatregelen om uitval van studenten te voorkomen. Ook gaan er meer mensen uit het bedrijfsleven lesgeven, zodat opleidingen beter aansluiten bij de praktijk.

“We gaan de plannen verder afstemmen en uitwerken met alle betrokken partners", aldus bestuursvoorzitter Houterman. “Fontys gaat daar een grote bijdrage aan leveren", vult ICT-directeur Vonken aan. "We staan klaar om veel studenten op te leiden, op alle niveaus. Van associate degrees tot masters, over de volle breedte van alle vakgebieden. Samen uiteraard met de andere betrokken instellingen.”

Even terug naar 1 juli. Sinds die dag zijn de Wet betaalbare huur en de Wet vaste huurcontracten van kracht. Met als doel: huurders een betere rechtpositie geven en torenhoge huren in de private huursector tegengaan. Dat maakt het aantrekkelijker om te huren, maar tegelijkertijd ook minder aantrekkelijk om te vérhuren. Zoals Piet van Beurden doet.

In de afgelopen jaren heeft hij veel mensen zien komen en gaan. Soms studenten, soms vluchtelingen, nu een moeder met haar twee dochters. “Ze woonden op een camping waar ze weg moesten. Ik help ze tot ze een nieuwe woning hebben gevonden, wat best moeizaam verloopt”, vertelt Van Beurden. “Ik woon bij hun in mijn eigen huis, maar om de moeder met kinderen rust te geven, slaap ik soms ook bij mijn vriendin of bij mijn moeder onder de zonnebank.”

Geschrokken
De Fontys-coach was nog niet op de hoogte van de nieuwe wetten. Daar hoorde hij pas over toen hij voor dit interview met Bron sprak. “Ik schrik er wel van. Als verhuurder wil je de vrijheid blijven houden om bij bijzondere omstandigheden of veranderingen in goed overleg met huurders een contract te beëindigen. Als die vrijheid verdwijnt, wordt het verhuurderschap wel heel spannend.”

En dat is dus precies wat er met het in werking treden van de nieuwe wetten gebeurt. De vrijheid verdwijnt. Hoe gaat Van Beurden daarmee om? “Door de jaren heen hebben er ruim honderd mensen bij mij gewoond. Meestal kort, maar soms ook voor een langere termijn. Dat deed ik lange tijd via een klein document waarin ik afspraken beschreef, maar sinds twee jaar werk ik ook met hospiteer- en antikraakcontracten.”

Geen zorgen
Omdat hospiteren en antikraak buiten de regeling vallen en omdat studenten nog wel een tijdelijk huurcontract (van maximaal twee jaar) mogen krijgen, hoeft Van Beurden zich naar eigen zeggen geen zorgen te maken. “Meestal blijven mijn huurders een halfjaar. Studenten die een minor volgen bij uitzondering soms een jaar, maar meestal vinden ze in de tussentijd al iets anders.”

Problemen met zijn huurders heeft Van Beurden nog niet gehad. Wel een keer een miscommunicatie. “We hadden afgesproken dat ik hen ‘de winter door’ zou helpen, maar na de winter wilden ze blijven. Dat was niet de bedoeling. Uiteindelijk zijn ze toch zelf vertrokken omdat ze een betere optie hadden gevonden.”

Studentenkamers
Van Beurden verhuurt (een deel van) zijn huis omdat hij mensen wil helpen, niet omdat hij er zo nodig aan wil verdienen. Maar als dat wél de insteek zou zijn, zou dat met de nieuwe wetten niet gemakkelijk zijn. Corien Hoogbergen, docent Privaatrecht bij Fontys, zegt dat particuliere verhuurders sinds 1 juli in groten getale hun panden in de verkoop zetten omdat verhuren als verdienmodel een stuk minder interessant is geworden.

Wat meer uitleg: door de Wet betaalbare huur mag je als verhuurder niet meer je eigen huurprijzen bepalen. “Als je in het bezit bent van een slecht afgewerkte en slecht geïsoleerde woonruimte met weinig oppervlakte en een laag energielabel, dan val je - door de puntentelling op basis van het nieuwe Woningwaarderingsstelsel - in de Wet betaalbare huur al gauw in het middensegment en zit je vast aan een maximaal te vragen huurprijs van ongeveer 1.150 euro. Waar je vroeger 1.800 euro huur kon vragen, is dat nu honderden euro's minder.”

Verdienmodel
Maar ben je verhuurder van een woning waarin kamersgewijs verhuurd wordt - zoals dat bij veel studentenhuizen het geval is - dan kun je per kamer relatief veel vragen. “Als je een huis met fatsoenlijk sanitair, een ruime tuin of dakterras en een grote gezamenlijke ruimte hebt, dan kun je per kamer serieus geld vragen. Met vier à vijf studenten in één huis heb je een prima verdienmodel.”

Toch betekent dat niet dat er ineens veel meer studentenhuizen zijn. “Als je als particuliere belegger je huis inmiddels verkocht hebt en opnieuw iets wilt kopen – bijvoorbeeld een woning die geschikt is als studentenhuis – dan zit je met een overdrachtsbelasting van ruim tien procent bij de aankoop. Het duurt lang voordat je alleen al dat bedrag hebt terugverdiend en dat maakt de investering dan weer oninteressant. Studentenkamers waren al schaars en dat verandert hiermee dus niet.”

In ieder geval voor Catalina uit Roemenië. De tweedejaars communicatiestudent houdt van koken en ziet dit evenement bij uitstek ideaal om andere studenten te ontmoeten. “Ik vind dat er vrij weinig georganiseerd wordt vanuit Fontys Communicatie. Maar dit is leuk en heb me meteen aangemeld toen ik het zag”, blijft ze positief. Samen met Romy en Karlijn, beide bezig met de minor Spaans, maakt ze bruchette met tomaten klaar. Romy: “We volgen keurig het recept dat voor ons ligt”, vertelt ze op het moment dat ze nog wat peper en zout over het gerecht sprankelt.

Samenkomen: dat is precies waar het evenement voor bedoeld is, vertelt Susanne van den Wildenberg, die het initiatief samen met Marilyn Bailey organiseert. Cook to Connect gaat volgens haar over sociale verbinding door middel van samen koken en eten. Maar ook over het ontwikkelen van zogenoemde life skills, zoals voedzaam en verantwoord leren koken met een beperkt budget en nieuwsgierigheid creëren met betrekking tot andere eetculturen.

Culturele verschillen
Aan culturele verschillen geen gebrek deze woensdagavond: studenten uit Bulgarije, Mexico, Roemenië, Frankrijk, Turkije en Oekraïne doen mee, net als een handvol Nederlanders. Ook de recepten, opgesteld door lerarenopleider en hobbykok Steef Schapers, hebben een internationaal tintje. Zo prepareren de aanwezigen onder meer caprese, bagna cauda en börek met spinazie en feta. "We koken zonder druk. Geen Gordon Ramsey-taferelen hier, het moet wel leuk blijven”, weet hij.

Dat verloopt organisch in de keuken van cateraar Appèl in R11, waar de studenten door elkaar heen krioelen. Hakkend, snijdend, scheppend en – uiteraard – overleggend. Onderwijs-/onderzoeksassistent Yelda uit Turkije kookt samen met Roemeen Valerian. Het duo snijdt pompoenen en sjalotjes. “Koken is dé manier om mensen te ontmoeten, dat blijkt maar weer”, zegt ze terwijl ze rondkijkt in de keuken.

Smaakt naar meer
Na een goed uur kokkerellen brengen de studenten hun culinaire kunststukjes over naar Cafe040. Daar peuzelen ze het eten op, kletsen wat en genieten van een drankje. Uit de speakers schalt muziek van een ouderwetse Hitzone-cd. En als Van den Wildenberg en public het glas heft en vraagt wie de organisatie volgende keer op zich wil nemen, gaan talloze armen de lucht in. Cook to connect: dat smaakt naar meer.

In ieder geval, als je zelf al fietsend door het land wilt gaan. Voor expats en buitenlandse studenten is dat allerminst makkelijk. Dat kan zijn omdat zij nog nooit hebben gefietst, of daar in eigen land slechts (beperkte) ervaring mee hebben. Onderzoek bevestigt dat internationals hun fiets in Nederland nogal eens in de kreukels rijden. Sterker nog: ze zijn twee keer zo vaak betrokken bij een ongeluk als Nederlandse studenten. 

Daarom zetten Fontys en ASML de pilot Bike & Bite op poten. Gedurende drie cursusavonden in september namen studenten en medewerkers van bovengenoemde partijen deel. Mobiliteitsconsultant Tanja Steenhorst, mede-aanjager van het initiatief, kijkt voldaan terug op de bijeenkomsten. “We startten de avond met een half uur theorieles, om vervolgens de proef op de som te nemen op de fiets en daarna met elkaar onder genot van een hapje en een drankje de avond gezellig af te sluiten.”

De organisatie verkeek zich een beetje op de fiets- en stuurvaardigheden van de expats. Er waren namelijk deelnemers van de partij die over totaal geen ervaring beschikten. Ga er maar aan staan: balanceren, bochten maken, op de fiets blijven zitten… “Wij gaan op onze tweede of derde leeftijd al met een loopfietsje aan de gang. Nu keek ik naar schuchtere volwassenen, die met knikkende knieën bij hun fiets stonden.”

Tijdens de praktische uitleg zag Steenhorst dat de coaches, leden van Tourclub Stiphout, voortdurend met de fietsende deelnemers mee renden. “Om ze vast te houden. Naarmate de avond vorderde zag je meer en meer tevreden gezichten en ging het fietsen steeds beter. Het was bijzonder leuk om te zien hoe zoiets simpels van zo’n grote waarde kan zijn.”

Vanuit de pilot is Brainport Bike School ontstaan. Het project, voor internationale medewerkers en studenten om te leren fietsen, wordt in die hoedanigheid regionaal opgeschaald naar een structurele dienstverlening. “Alle werkgevers en onderwijsinstellingen kunnen hierop aanhaken. De geleerde lessen uit deze pilotdagen zijn input voor verdere doorontwikkeling op de inhoud en de organisatie van Brainport Bike School. Daarvoor is Brainport Bereikbaar nu aan zet”, vertelt Steenhorst over het vervolg van het project. 

Het kabinet-Schoof wil de verengelsing in het hoger onderwijs terugdringen. Er zullen dan minder internationale studenten hierheen komen en dat moet de schatkist een besparing van 272 miljoen euro per jaar opleveren.

Twee wetenschappers van de Rijksuniversiteit Groningen onderzochten de economische effecten op de langere termijn. Wat zou er gebeuren als alle bacheloropleidingen Nederlandstalig worden? Platform ScienceGuide zette de schijnwerper op het in juli verschenen artikel, dat overigens nog niet door de peer review heen is.

Studenten zelf zitten niet te wachten op onderwijs in het Nederlands, blijkt uit een representatieve steekproef die de onderzoekers afnamen. De 400 internationals onder hen al helemaal niet. Het leeuwendeel – van binnen én buiten Europa – zou er flink wat extra collegegeld voor over hebben als de onderwijstaal Engels blijft.

De 500 Nederlandstalige respondenten maakt het gemiddeld weinig uit. Extra collegegeld hebben ze niet over voor Engels- of Nederlandstalig onderwijs. De bezorgdheid van de regeringspartijen delen ze klaarblijkelijk niet, concluderen de onderzoekers.

Driekwart vertrekt
Als het bacheloronderwijs Nederlandstalig wordt, zou nog maar een kwart van de Europese studenten voor Nederland kiezen en dat zijn dan merendeels Vlamingen. Van de niet-Europese studenten is dat 13,8 procent. Alles bij elkaar dreigt Nederland volgens de onderzoekers minstens driekwart van zijn internationale studenten kwijt te raken.

Het hoger onderwijs (universiteiten en hogescholen) zou dan met ruim 72 duizend studenten oftewel 8,6 procent krimpen. Ter vergelijking: dat zijn er meer dan het totale aantal bachelorstudenten bij de universiteiten van Rotterdam, Tilburg, Maastricht en de Vrije Universiteit Amsterdam.

Maar de taalswitch en het signaal dat internationals minder welkom zijn in Nederland zullen volgens de onderzoekers ook een negatief effect hebben op de internationale instroom bij de mastersopleidingen, zelfs als die Engelstalig blijven.

Braindrain
Nederland zal bovendien minder aantrekkelijk worden voor internationale wetenschappers. De onderzoekers gaan er vanuit dat er naar verhouding net zoveel wetenschappers zullen vertrekken als studenten (8,6 procent). Als dat gebeurt kan de wetenschappelijke output van Nederland tot wel 19 procent dalen, schatten de onderzoekers. Dat heeft negatieve gevolgen voor de economie. Het bruto binnenlands product zal dan met 1,6 procent krimpen.

Die schade kan niet zomaar ongedaan gemaakt worden, waarschuwen de onderzoekers, zeker nu andere landen om ons heen juist hun best doen om aantrekkelijker te worden voor hoogopgeleide internationals.

Het lijkt hun een beter plan om Engelstalige studies duurder te maken, zodat internationals kunnen blijven komen. Die zijn immers best bereid zijn om daar meer collegegeld voor te betalen.

Vorig jaar moest Fontys een deel van de internationale studenten teleurstellen. Het schortte aan voldoende studentenwoningen. Volgens Tom van Duijnhoven, beleidsmedewerker Internationalisering en Inschrijving binnen de dienst Studentenvoorzieningen, zijn er verschillende redenen te noemen waarom Fontys dit studiejaar wel alle internationale studenten heeft kunnen voorzien van woonruimte.

“In Eindhoven, de stad met de meeste internationale Fontysstudenten, is het aantal studentenkamers in ons contingent met bijna 25 procent toegenomen. Daarnaast blijkt uit de voorlopige cijfers dat er iets minder internationale studenten starten aan Fontys dan vorig jaar. Dat heeft geleid tot minder aanvragen voor accommodatie: 1.250 ten opzichte van 1.500 vorig jaar.”

Nog een reden waarom Fontys alle internationale studenten heeft kunnen plaatsen: “We kijken kritisch naar de aanvragen en nemen daar toelaatbaarheid in mee. Alleen van de internationale studenten van wie we verwachten dat ze zouden worden toegelaten tot een opleiding, hebben we de aanvragen goedgekeurd.” Daarnaast zijn er altijd studenten die een woning afslaan, weet Van Duijnhoven.

Fontys bemiddelt alleen voor internationale studenten. “Als wij mensen naar Nederland halen om bij ons te komen studeren, voelen we ons verantwoordelijk voor hen”, aldus Van Duijnhoven. “Internationale studenten hebben geen kennis van de markt of manieren om aan een kamer te komen. Vaak is er sprake van een benodigde inschrijftijd of is deelname aan hospiteeravonden noodzakelijk.”

Lobbyen
Fontys lobbyt op verschillende niveaus om het aantal studentenwoningen te vergroten. Zo is de hogeschool via de Vereniging Hogescholen aangesloten bij het Landelijk Platform Studentenhuisvesting. Hierin werken sociale en commerciële vastgoedpartijen, studenten, gemeenten, onderwijsinstellingen en het Rijk samen. Volgens Kenniscentrum Studentenhuisvesting (Kences) begint de samenwerking na twee jaar haar vruchten af te werpen.

Landelijk zijn er plannen om 60.000 nieuwe studentenwoningen te realiseren in 2030 (zie kader onderaan), waarvan er concreet voor 20 tot 30.000 studentenwoningen bouwplannen klaarliggen. Daarnaast heeft Fontys een convenant gesloten met de gemeenten Eindhoven en Tilburg om het aantal studentenkamers in deze regio’s te vergroten. In en om Eindhoven gaat het om zo’n 3.000 extra studentenwoningen. Daarvan zijn er deze zomer al 1.000 opgeleverd, waarvan ruim 700 op de campus van de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e). [tekst gaat verder onder de foto]

‘Ongelofelijk blij’ is de tweedejaars mechatronicastudent Femke (20). Zij woont sinds 6 augustus in een studentenwoning op het TU/e-terrein. Daar zijn deze zomer twee hoge woontorens en een studentendorp opgeleverd van woningcorporatie Woonbedrijf/Vestide. Deze gebouwen bieden huisvesting aan zo’n 800 studenten van Fontys, TU/e en Summa. Zij volgen allemaal onderwijs op het universiteitsterrein. De helft van hen zijn internationale studenten.

Femke was er al vroeg bij. “Vorig jaar september tipte mijn studiebegeleider me over het aanstaande plan.” De Fontysstudent twijfelde geen moment, want ze woonde nog bij haar ouders en had behoefte aan eigen woonruimte. “Voorwaarde om me te kunnen inschrijven voor een woning, was dat ik me zou inzetten als studentambassadeur. Het kwam erop neer dat ik samen met andere studenten voor en tijdens de bouw actief bij de plannen betrokken was.”

Betrokken studenten
In meer dan 100 bijeenkomsten kregen de toekomstige bewoners ruimte om input te leveren. Ook bij het verhuren van de woningen zijn studenten intensief betrokken. Op verzoek van de studenten zijn tientallen gemeenschappelijke ruimtes gerealiseerd om samen te eten, te ontspannen en activiteiten te ondernemen. Het beheer en de organisatie daarvan gaan de studenten zelf oppakken. 

Hiermee is volgens Woonbedrijf/Vestide een belangrijke bijdrage geleverd aan de behoeften en het welzijn van de huurders. Ook Femke denkt erover zich aan te sluiten bij het nog op te richten bestuur om betrokken te blijven. [tekst gaat verder onder de foto]

Volgens de Fontysstudent biedt haar studentenwoning twee grote voordelen: de woning is betaalbaar en is overal dichtbij: school, het station en de binnenstad. “Via de woningcorporatie betaal ik een veel lagere huur dan in de particuliere sector. De huur wordt binnenkort zelfs nog verder verlaagd, zodat ik recht heb op huursubsidie. Ik heb uitgerekend dat ik naast mijn studie zo’n tien uur moet werken om mijn huur en de boodschappen te kunnen betalen. Dat is goed te doen.”

In voorgaande jaren realiseerde Woonbedrijf/Vestide al tientallen studentenwoningen op loopafstand van de campus van de TU/e. Ook Fontys denkt erover om studentenwoningen op de eigen campussen te realiseren, onder meer in Eindhoven, Tilburg en Venlo. Fontys Venlo kent net als Eindhoven een groot aantal internationale studenten. In deze steden is de vraag naar studentenhuisvesting dan ook het grootst.

Over de grens
Dit studiejaar heeft de hogeschool in Venlo voor 110 nieuwe studenten een kamer kunnen bemiddelen. Dat aantal is niet genoeg om aan de vraag te voldoen. “We zijn druk bezig om het aanbod te vergroten”, licht Wouter Josso, directeur van Fontys International Business School, toe. “Daarvoor zijn we in gesprek met de gemeente en woningcorporaties. Ook hebben we contact met de zorggroep voor alternatieve vormen van studentenhuisvesting. Bij al deze partijen is onze urgentie duidelijk.”

Hoe groot het kamertekort is, kan de opleidingsdirecteur niet zeggen. “Studenten melden zich doorgaans tussen februari en mei aan, maar veel van hen schrijven zich op meerdere plekken in. Daar waar ze een kamer kunnen krijgen, gaan ze meestal studeren.” In het visiedocument van Fontys for Society staat dat Fontys Venlo streeft naar 1.500 studentenkamers. “Dat is groots dromen”, aldus Josso. “In werkelijkheid ben ik tevreden als we steeds kamers kunnen toevoegen aan ons contingent.”

Beeld bovenin: de twee woontorens met ertussenin het studentendorp op de TU-campus in Eindhoven. Foto: Woonbedrijf/Vestide

De verengelsing van het hoger onderwijs en de toestroom van internationale studenten is al jarenlang een heet hangijzer in de politiek. Het groeide zelfs uit tot een van de thema’s in de afgelopen verkiezingen. 

De deur dichtdoen voor buitenlands talent is echter geen goed idee, vindt demissionair minister Robbert Dijkgraaf. “Nederland moet het hebben van kennis”, zegt hij maandag in een persbericht bij zijn wetsvoorstel. “We kunnen daarom niet zonder internationaal talent, of dat nu is voor de wetenschap, de arbeidsmarkt of de kwaliteit van de opleidingen zelf.” 

Wel komt de internationalisering volgens hem in een nieuwe fase, waarin andere vragen belangrijk worden: waar hebben we buitenlandse studenten nodig, hoe houden we hen in Nederland en blijven opleidingen toegankelijk? 

Toegankelijk 
Om met dat laatste te beginnen: bij opleidingen met een beperkt aantal eerstejaars moeten Nederlandse jongeren in de selectie concurreren met buitenlandse jongeren. Het wetsvoorstel maakt het mogelijk om een onderscheid te maken tussen het Engelstalige en het Nederlandstalige traject. Je kunt dan de toestroom beperken in het Engelstalige traject, terwijl het Nederlandstalige open blijft. 

Die mogelijkheid is een wens van de universiteiten, die al jarenlang ‘instrumenten’ vragen om de toestroom van internationale studenten in goede banen te leiden. De Tweede Kamer zat er ook om te springen en nam dit voorjaar een omstreden amendement van de VVD aan dat hierop vooruitliep. 

Het wetsvoorstel geeft opleidingen verder een ‘noodrem’: ze mogen op stel en sprong een numerus fixus instellen als zich plotseling veel aspirant-studenten aanmelden. Ook nieuw: opleidingen mogen een maximum stellen aan het aantal studenten van buiten Europa. 

Woningen 
Internationalisering roept op meer vlakken discussie op. In sommige steden is er bijvoorbeeld flinke woningnood, mede door de komst van buitenlandse studenten. In andere steden speelt dat minder. De regionale economie weegt ook mee: de techbedrijven rond Eindhoven staan bijvoorbeeld te springen om buitenlandse studenten en onderzoekers. 

Dijkgraaf wil de onderwijsinstellingen daarom niet over één kam scheren. Ze moeten zelf afwegingen maken. Of zoals hij het zegt: ze krijgen zelf de regie. Het wetsvoorstel maakt “zorgvuldig, gericht en gepast” ingrijpen mogelijk, “waarbij de hogescholen en universiteiten in de eerste plaats zelf samen aan zet zijn”. 

Maar hij laat ze niet helemaal vrij. De minister wil ‘bestuurlijke afspraken’ met de onderwijsinstellingen maken, bijvoorbeeld over de werving van studenten in het buitenland en de onderwijstaal. 

Nederlands 
Dat laatste, de onderwijstaal, is ook belangrijk in het wetsvoorstel. De instellingen moeten straks toestemming vragen als ze een anderstalige opleiding willen starten. Sterker nog, ook de huidige opleidingen komen onder het vergrootglas te liggen: mogen die Engelstalig zijn of niet? 

Zo’n verzoek wordt getoetst op basis van een aantal criteria, zoals de regionale omstandigheden, de arbeidsmarkt, de internationale positionering van de opleiding en hoe uniek die is. 

Vier partijen (PVV, VVD, NSC en BBB) onderhandelen momenteel over de vorming van een nieuw kabinet. De volgende minister zou over sommige kwesties heel anders kunnen denken. Dijkgraaf zelf heeft immers ook het wetsvoorstel van zijn voorganger (en partijgenoot) naar de prullenbak verwezen. Hoe het verder gaat, is dus nog ongewis. 

Afgelopen jaar onderzocht Amnesty International voor het eerst in acht landen op welke manier Chinese studenten met de censuur uit hun thuisland worden geconfronteerd. De mensenrechtenorganisatie interviewde 34 studenten uit China en Hong Kong die studeren of net klaar zijn in de VS, Canada, België, Duitsland, Frankrijk, Zwitserland, het Verenigd Koninkrijk en Nederland. 

Ze vertellen Amnesty dat ze online gevolgd worden, zowel door het regime als door medestudenten. Ook zegt een op de drie studenten dat hun familie door Chinese autoriteiten is benaderd. Daarbij wordt gedreigd met ontslag of met het intrekken van paspoort of promotie als de studenten kritiek uiten. 

Zelfcensuur 
Studenten passen online en in gesprekken met elkaar zelfcensuur toe om te voorkomen dat ze in de problemen komen. Een Chinese student in Nederland vertelt Amnesty dat ze herhaaldelijk is bedreigd door een Chinese klasgenoot. In de les werd haar toegebeten dat ze “meer respect zou moeten hebben voor haar thuisland”, anders zouden er “consequenties” zijn. 

“De getuigenissen die we voor dit onderzoek hebben verzameld laten duidelijk zien hoe de regeringen van China en Hong Kong studenten het stilzwijgen proberen op te leggen, ook al zijn ze duizenden kilometers van huis. Veel studenten leven hierdoor in angst”, zegt Sarah Brooks van Amnesty International in een persbericht. 

Kanttekening 
Ook bij Fontys volgen Chinese studenten een opleiding. Maar volgens docent Anthony Murphy van de minor China and the world economy zijn er geen signalen dat zij door de Chinese overheid in de gaten worden gehouden. Hij ontkent daarmee niet dat China zijn ingezetenen in het buitenland volgt, maar wil er wel een kanttekening bij plaatsen. 

“Hoewel aannemelijk is dat de Chinese overheid een track-and-tracebeleid hanteert, durf ik niet te zeggen wat de reden is waarom ze Chinese studenten zou monitoren. Het kunnen motieven zijn die voor de Chinezen acceptabel zijn, maar voor ons niet. Wij hechten meer aan onze vrijheid van meningsuiting en privacywetgeving.” 

Murphy wijst ook op de anti-Chinese sentimenten in het Westen. “China krijgt de laatste jaren veel meer kritiek te verduren, vooral van Europa en de Verenigde Staten omdat men van mening is dat China Rusland steunt in de oorlog tegen Oekraïne. Daardoor publiceren de Westerse media vaker negatieve berichten over China.” 

Veilige omgeving
Amnesty schat dat zo’n 900 duizend Chinese studenten in het buitenland studeren. De organisatie roept universiteiten op om de academische vrijheid beter te beschermen en Chinese studenten te ondersteunen in geval van ‘transnationale repressie’. 

Het college van bestuur (CvB) laat in een reactie weten dat Fontys een veilige omgeving wil zijn en wil creëren voor iedereen, zowel voor medewerkers als studenten. Volgens bestuurder Arian Steenbruggen zijn er geen signalen dat Chinese studenten die bij Fontys studeren door de Chinese overheid worden gevolgd.

“Als het nodig is, kunnen studenten zich melden, bijvoorbeeld bij een van onze vertrouwenspersonen, dat kan ook anoniem. Maar wij gaan niet zelf navraag doen bij onze Chinese studenten. Als we hen gericht gaan bevragen, kan dat ook bezwaren opwerpen.”

Geen invloed
Het is algemeen bekend dat de Chinese overheid digitaal kan meekijken. Hoe bescherm je studenten daartegen? “Weerbaar zijn tegen statelijke actoren zoals bijvoorbeeld de Chinese overheid is het moeilijkst om je tegen te beschermen”, aldus Hub Gerats, Corporate Information Security Officer bij Fontys. “Wat studenten doen buiten ons eigen netwerk, daar hebben we als onderwijsinstelling geen invloed op.”

“Binnen het digitale netwerk van Fontys nemen we uiteraard alle mogelijke beveiligingsmaatregelen die nodig zijn. Daar werken we continu aan en worden we extern op geaudit. Verder nemen we dergelijke signalen serieus en bespreken we ook op landelijk onderwijsniveau wat we wel kunnen doen”.

De Chinese studenten die Bron voor dit artikel heeft benaderd, hebben aangegeven niet te willen reageren.

Een flink deel van de Tweede Kamer wil de internationalisering van universiteiten en hogescholen beperken. Om te beginnen zouden er minder Engelstalige opleidingen moeten zijn, menen veel partijen. 

Eind januari steunden ze een opvallende motie: binnen acht weken moest het kabinet samen met universiteiten en hogescholen een plan maken om het aantal Engelstalige opleidingen snel te verminderen. Daarin moesten concrete maatregelen staan “die elke instelling afzonderlijk gaat nemen om het aandeel Engelstalige opleidingen stevig terug te dringen”. 

Zelfregie 
In de tussentijd hebben universiteitenvereniging UNL en de Vereniging Hogescholen hun plannen voor ‘zelfregie’ naar de minister gestuurd, waarin ze vertellen hoe ze de internationalisering eigenhandig in goede banen willen leiden. Ze lopen hiermee vooruit op een wetsvoorstel waar Dijkgraaf aan werkt. 

Hun plannen gaan in zijn algemeenheid over de toestroom van buitenlandse studenten en het aanbod van Nederlandstalig onderwijs. De universiteiten willen bijvoorbeeld binnen alle grote Engelstalige bacheloropleidingen een Nederlandstalig traject starten en een klein aantal opleidingen wordt weer helemaal Nederlandstalig. 

De hogescholen beloven minder te gaan werven in het buitenland. Verder gaan ze volgens hun eigen plannen een harde bovengrens stellen aan de buitenlandse instroom bij economische hbo-opleidingen. 

‘Afgedaan’ 
Maar ze geven geen lijst met maatregelen van de afzonderlijke universiteiten en hogescholen. Van minister Dijkgraaf hoeft dat ook niet. Met de landelijke plannen voor zelfregie van de twee koepelorganisaties beschouwt hij de motie van de Tweede Kamer als ‘afgedaan’. 

Hij waardeert de voornemens van de universiteiten en hogescholen, schrijft Dijkgraaf in zijn reactie. “Deze voornemens moeten nog besproken worden met de medezeggenschap van de individuele instellingen”, legt hij uit, “maar kunnen tot gevolg hebben dat het aandeel volledig anderstalige bachelors afneemt van 30 procent naar 21 procent”. 

Dijkgraaf vertrouwt liever op goede zelfregie dan op hard landelijk beleid. Want de ene regio is de andere niet: in krimpgebieden zijn internationale studenten misschien wel broodnodig. Ook heeft de ene sector wellicht meer buitenlandse studenten nodig dan de andere. 

Toegenomen 
De afgelopen decennia is het aantal buitenlandse studenten flink toegenomen. Bij de universitaire bacheloropleidingen is 31 procent van de eerstejaars internationaal. Aan de hogescholen is dat 11 procent. 
 

Terwijl de politiek praat over een beperking van de instroom, willen de Universiteit Maastricht en twee hogescholen juist méér buitenlandse studenten naar Limburg halen. Er dreigen anders 4.500 banen te verdwijnen. Een brandbrief, ondertekend door allerlei onderwijsinstellingen in Limburg, werd naar Den Haag gestuurd. Fontys zette geen handtekening, maar dat betekent volgens college van bestuur-voorzitter Joep Houterman niet dat Fontys het niet met de collega-instellingen eens is.

Houterman benadrukt: “Het feit dat we niet tekenen, betekent niet dat we iets anders willen.” Het heeft volgens de voorzitter meer te maken met het ingezette internationaliseringsbeleid vanuit Fontys, het onlangs vastgestelde zelfregieplan van de Vereniging Hogescholen en het spreidingsgebied waarin Fontys zich bevindt. “Omdat onze opleidingen in diverse regio’s gevestigd zijn, is het iedere keer afstemmen met een specifieke formulering voor een separaat statement te ingewikkeld.”

In grote lijnen hetzelfde
De voorzitter onderstreept daarbij dat het beleid van Fontys en de zelfregie van de Vereniging Hogescholen in grote lijnen veel lijkt op hetgeen waar de Limburgse collega’s nu aandacht voor vragen. “Er is er veel aandacht voor de grensregio’s en de rol die internationale studenten daarin hebben. In Venlo zijn de twee grootste Fontysinstituten ook bezig een strategie te ontwikkelen om de regio blijvend goed te kunnen bedienen.”

Dat doet Fontys voor de drie grootste sectoren in die regio - de maakindustrie, de logistiek en de agri & food - met de economische, technische, logistiek- en ICT-opleidingen. Internationale studenten zijn daarbij volgens Houterman van evident belang. “Binnen de opleidingen in Venlo huist er een forse populatie Duitse studenten en is ‘maar’ 25 procent Nederlands.”

‘Niet bang’
Bovendien kent Venlo ook wat kleinere opleidingen zoals de pabo en de opleiding Gezondheid. Collega-instellingen zijn bang dat zij binnen enkele jaren een aantal opleidingen moeten sluiten. Fontys is dat daarentegen niet. “We willen onze locatie in Venlo heel graag bloeiend in stand houden en doen er alles aan om het aanbod dat we hebben te behouden, in belang van de regionale economie.”

Dat kan volgens Houterman middels het zelfregieplan en de nieuwe plannen van het kabinet. “Daar kunnen en willen we ons graag voor inzetten. Het belangrijkste daarin blijft dat ook Fontys Venlo door wil met buitenlandse studenten ten behoeve van de regionale vraag naar hbo-opgeleid talent, zoals onze Limburgse collega-instellingen ook willen.”

We moeten wachten op een advies van de Onderwijsraad, zei demissionair minister Dijkgraaf afgelopen januari, toen kritische Tweede Kamerleden hem tot spoed maanden om de instroom van buitenlandse studenten te beperken.

Dijkgraaf werkt al twee jaar aan zijn wetsvoorstel ‘Internationalisering in balans’, een verzameling maatregelen die het Nederlands in het hoger onderwijs moeten beschermen en die binnen opleidingen een instroombeperking voor de Engelstalige trajecten mogelijk moeten maken. Hierover wilde hij de visie van de Onderwijsraad horen.

Onderbouwing
Dus ligt er nu een nieuw advies, en het komt hierop neer: denk er beter over na, want de gevolgen zijn niet goed onderzocht en de onderbouwing schiet tekort. Bovendien zijn er meer mogelijkheden om de doelen te bereiken. 

Eigenlijk staat er maar één ding in het wetsvoorstel dat de goedkeuring van de Onderwijsraad kan wegdragen: de numerus fixus voor Engelstalige (of anderstalige) trajecten. Dat kan de toegankelijkheid van het onderwijs voor Nederlandstalige studenten ten goede komen, meent de raad.

De VVD is daar ook voorstander van en heeft vorige maand zelfs een amendement ingediend om die maatregelen rond de numerus fixus alvast in de wet te zetten. Dijkgraaf wilde dat nog niet. Het moet in samenhang met de rest gebeuren, vond hij, en hij heeft zijn wetsvoorstel nog niet ingediend.

Tijdsdruk
Het kan haast niet anders of het advies om langer na te denken gaat in de Tweede Kamer op scepsis stuiten. “De zorgvuldigheid van wetgeving mag niet lijden onder de tijdsdruk”, vindt Edith Hooge, voorzitter van de Onderwijsraad. 

De politiek werkt al jaren aan zo’n wet. Kan het kabinet een deel alvast invoeren en langer nadenken over de rest?
“Wij brengen advies uit en signaleren de risico’s van dit wetsvoorstel, maar wij zeggen niets over het tempo dat de minister moet aanhouden. Dat is aan de politiek.”

Tegelijkertijd dreigen sommige dingen volgens uw advies te snel te gaan. Dijkgraaf wil bijvoorbeeld de huidige Engelstalige opleidingen onderwerpen aan een toets of ze de juiste onderwijstaal hebben gekozen. Zo niet, dan moeten ze snel omschakelen naar het Nederlands.
“En dat vinden wij buitenproportioneel. Het geeft een grote mate van onzekerheid, omdat er nog geen duidelijke voorwaarden zijn opgesteld op grond waarvan opleidingen kunnen afwijken van het Nederlands als onderwijstaal.” 

De opleidingen kunnen toch allang aan de onderbouwing van hun taalkeuze werken? Dan hebben ze langer dan negen maanden de tijd.
“De instellingen moeten volgens het wetsvoorstel aan zelfregie doen en daar zouden ze al mee kunnen beginnen. Wij vinden ook dat ze beter moeten verantwoorden in welke taal ze lesgeven. Maar uiteindelijk krijgt de minister volgens dit wetsvoorstel de bevoegdheid om wel of geen toestemming te verlenen voor anderstalig onderwijs. Dat geeft onzekerheid en dan is negen maanden echt veel te kort. Stel dat je zoiets doet bij een technische opleiding waar de helft van de docenten uit het buitenland komt, dan is een snelle overstap naar Nederlandstalig onderwijs niet uitvoerbaar. Het leidt ook tot rechtsonzekerheid.”

De raad oppert een andere bekostiging voor Nederlandstalige en Engelstalige opleidingen.
“Je zou inderdaad kunnen bekijken of dat een manier is om de instroom van internationale studenten beheersbaar te maken.”

Moet je die ingewikkelde discussie over bekostiging eerst voeren voordat je deze wet kunt behandelen?
“Er zit nu een prikkel in de bekostiging om veel internationale studenten te werven. Het zou goed zijn om daarnaar te kijken als je wilt dat instellingen anders gaan handelen. Het doel van de wet en de gekozen maatregelen moeten op elkaar aansluiten.” 

Is het gek als de politiek taaleisen wil stellen?
“Taalbeheersing is belangrijk, in alle opleidingen. Dat geldt ook voor de taalbeheersing van docenten en onderzoekers, soms ook in andere talen dan alleen het Engels, bijvoorbeeld het Frans of Duits. Het is ook goed als internationale docenten en onderzoekers binnen afzienbare tijd het Nederlands op basisniveau beheersen, zodat ze kunnen meedoen in de samenleving en meer betrokken raken bij de gemeenschap van hun universiteit of hogeschool.”

Het advies van de Onderwijsraad is vandaag openbaar gemaakt. Minister Dijkgraaf bedankt de raad, maar geeft nog geen inhoudelijke reactie. Wel hoopt hij dat het hoger onderwijs alvast aan de slag gaat. “Ik heb de hogescholen en universiteiten gevraagd om naast het wetsvoorstel te kijken wat er al gedaan kan worden, vooruitlopend op dat wetsvoorstel.” Daar heeft de Tweede Kamer hem ook om gevraagd. [HOP]

De toestroom van internationale studenten biedt kansen om talent voor de arbeidsmarkt aan te trekken. Ze leveren de Nederlandse overheid gemiddeld meer op dan de aanvankelijke kosten die de overheid voor deze studenten maakt. Daarnaast kan internationale mobiliteit de vaardigheden versterken van zowel internationale studenten als studenten van eigen bodem. 

Maar internationale mobiliteit kan ook niet-economische effecten hebben op studenten, instellingen en de maatschappij. Verdergaande internationalisering kan leiden tot hogere huurprijzen door druk op de woningmarkt, een hogere werkdruk voor docenten en kan consequenties hebben voor de personeelssamenstelling en werkgelegenheid.

De effecten van studentenmobiliteit vereist dan ook nader onderzoek, concludeert het Rathenau Instituut in een rapport dat deze week verscheen.  Een afweging in kansen en risico’s kan per instelling, opleiding en regio verschillende uitkomsten opleveren en begint bij betere gegevens over de ervaren voor- en nadelen van studentenmobiliteit vanuit meerdere perspectieven.

In perspectief
In het rapport Internationalisering in perspectief: studentenaantal, studiekeuzes en arbeidsmarktperspectief legt het onderzoeksinstituut de resultaten van verschillende onderzoeken en instituten naast elkaar. Het geeft inzicht in de ontwikkeling van studentenaantallen en internationalisering in het Nederlandse hoger onderwijs in vergelijking met andere landen. Ook is gekeken naar de studiekeuzes en het arbeidsmarktperspectief van de studenten.

Het Rathenau-rapport laat zien dat het aantal studenten aan publiek gefinancierde universiteiten en hogescholen in Nederland sinds 2011 sterk is toegenomen: van ruim 656.000 in 2011 naar ruim 821.000 in 2023. Dit is een toename van 23%. De groei is het sterkst aan de universiteiten. Aan de hogescholen was de groei kleiner. Deze trend zal zich de komende jaren doorzetten. [Tekst gaat verder onder de grafiek]

Net als in veel andere landen, groeide het aandeel internationale studenten in Nederland de afgelopen jaren. Daarbij nam het aantal internationale studenten in Nederland wel sterker toe dan in andere landen.

Internationale studenten zijn verantwoordelijk voor 42% van de groei bij alle bachelorstudenten en 50% van alle groei van de masterstudenten in Nederland. In 2021 was 14% van alle studenten in het Nederlandse hoger onderwijs afkomstig uit het buitenland, vergeleken met 6% in de OESO-landen en 8% in Europa.

Top 5-landen
Vorig jaar was er voor het eerst een lager aantal nieuwe inschrijvingen van internationale studenten aan de universiteiten ten opzichte van het voorgaande jaar. Bij de hogescholen nam het aantal nieuwe inschrijvingen van internationale studenten nog wel verder toe.

De meeste internationale studenten komen uit Europese landen (77% van het totaal), gevolgd door studenten uit Azië (17% van het totaal). De top 5-landen waar de meeste internationale studenten vandaan komen zijn: Duitsland, Italië, Roemenië, China en België. [Tekst gaat verder onder de grafiek]

Het aantal Nederlandse studenten dat in het buitenland studeert neemt ook toe (van 12.000 in 2010 tot 20.000 in 2020), maar minder sterk en hun absolute aantal is veel kleiner dan het absolute aantal studenten dat naar Nederland komt. Zo waren er in 2020 ruim vijf keer zoveel inkomende studenten als uitgaande studenten.

Belangrijkste factoren voor internationale mobiliteit bij de hoger onderwijsinstellingen wereldwijd, zijn de vraag vanuit industrie en bedrijfsleven, de vraag vanuit buitenlandse hoger onderwijsinstellingen en overheidsbeleid.

Internationale studenten die voor hun masteropleiding naar Nederland komen, kiezen veel vaker dan internationale bachelorstudenten voor een opleiding bèta en techniek. Met 37% is dit internationaal vergeleken ongeveer gemiddeld. Het aandeel dat een sociaalwetenschappelijke opleiding kiest (46%) ligt boven het internationale gemiddelde. [Tekst gaat verder onder de grafiek]

Uit een kosten-batenanalyse van het CPB in 2019 blijkt dat internationale studenten de Nederlandse overheid gemiddeld meer opleveren dan de aanvankelijke kosten die de overheid voor deze studenten maakt. De opbrengsten volgen wanneer deze studenten na afstuderen in Nederland blijven werken.

Een jaar na afstuderen waren de internationale bèta- en techniekgediplomeerden, evenals de onderwijsgediplomeerden, vaker werkzaam in Nederland dan internationale afgestudeerden in de sociale wetenschappen. Ook vijf jaar na het behalen van het diploma, was een groter deel van de internationale afgestudeerden in deze studierichtingen nog werkzaam in Nederland. Voor de Nederlandse afgestudeerden waren de percentages werkzaam in Nederland na vijf jaar het hoogst voor techniek, economie en recht.

Techniek en ICT
In de nabije toekomst biedt een afgeronde studie in met name techniek en ICT, net als een afgeronde studie in de zorg (master) of het onderwijs, een gunstiger arbeidsmarktperspectief dan een diploma in de sociale wetenschappen. De recente verschuiving van internationale en Nederlandse studenten richting meer techniek en ICT verbetert daarmee de aansluiting bij de arbeidsmarktprognoses. [Marieke Verbiesen]

Een gematigde bevolkingsgroei tot zo’n 20 miljoen inwoners kan Nederland versterken, is de boodschap van de Staatscommissie Demografische Ontwikkelingen 2050, die maandag haar rapport heeft gepresenteerd.

De commissie is eind 2022 ingesteld, toen het kabinet nog niet gevallen was. Inmiddels is de PVV de grootste partij in de Tweede Kamer en heeft NSC een sleutelpositie bij de vorming van een nieuwe regering. Deze winnaars van de verkiezingen willen de migratie inperken.

Ze kijken daarbij ook met argusogen naar studiemigratie. Er komen te veel buitenlandse studenten naar Nederland, is hun overtuiging. Ze overwegen de bacheloropleidingen weer Nederlandstalig te maken, wellicht met een uitzondering voor de technische universiteiten.

Baten
Maar daar zijn volgens de commissie geen financiële argumenten voor. “Studiemigranten brengen meer baten dan kosten met zich mee voor de rijksbegroting”, staat in het rapport. Dat geldt voor zowel hbo- als wo-studenten van binnen en buiten Europa. Zelfs als je de kosten voor sociale zekerheid, zorg en algemene voorzieningen meerekent, blijft het saldo positief. Een deel van de studenten blijft hier immers werken en hoogopgeleiden dragen nu eenmaal meer belasting af.

Wel zet de toenemende internationalisering van het hoger onderwijs de solidariteit onder studenten van binnen en buiten Nederland onder druk, staat in het rapport. Internationale studenten nemen studieplaatsen in en doen een beroep op de schaarse huisvesting in studentensteden. De commissie wijst ook op studieplekken op de campus en studentengezondheidszorg. “Dit roept vragen op over de gevolgen hiervan voor de kansen van Nederlandse ingezetenen om gebruik te maken van deze voorzieningen.”

Sociaal en robuust
Kansengelijkheid is toch al een belangrijk onderwerp voor het onderwijs, alleen al door het toenemende tekort aan leraren. Het risico bestaat dat rijke gezinnen vaker hun eigen onderwijs gaan inkopen, zodat deze verschillen nog groter worden. “De kansen van kinderen worden niet louter bepaald door hun individuele talent en inzet”, constateert de commissie.

Oplossingen biedt de commissie niet direct. De overheid zou vooral “sociale en robuuste keuzes” moeten maken, is de boodschap. Om de sociale cohesie te bevorderen, zou de overheid de kloof tussen hoogopgeleiden en de rest van Nederland in de gaten moeten houden. Gelijke toegang tot voorzieningen als zorg en onderwijs is van groot belang voor “sociale solidariteit”, meent de commissie. Ook de kloof tussen jong en oud, bijvoorbeeld op de woningmarkt, verdient aandacht. [HOP]

Het is pas de eerste keer dat Fontys aan de Winter University meedoet, maar toch hebben ruim 500 studenten van de TU/e én Fontys zich al aangemeld. Iets wat Kim Meijer Ricker, strategisch communicatieadviseur van Dienst Studentvoorzieningen, vrolijk stemt. “We vinden het welzijn van al onze studenten erg belangrijk. Goed studeren begint met lekker in je vel zitten, en daar hoort contact met leeftijdsgenoten en verbinding tijdens de feestdagen ook bij.”

De feestdagen zijn voor internationale studenten niet per se leuke tijden. Familie kan bijvoorbeeld niet opgezocht worden wegens reistijd, ontoereikende financiën of andere omstandigheden. Meijer Ricker: “Dit is een van de initiatieven vanuit Fontys om ervoor te zorgen dat internationale studenten zich minder eenzaam voelen. Dat mag soms echt wel, maar we zoeken wel steeds naar mogelijkheden om juist de verbinding aan te gaan. Dat gebeurt overigens het hele jaar door op instituutsniveau, voor al onze studenten.”

Van bowlen tot nieuwjaarsbrunch
Dat kan dus tijdens de Winter University, waar internationale studenten onder andere kunnen kiezen uit schaatsen, schilderen, een film kijken en bowlen. Ook zijn er kerstdiners, gamenights, een pubquiz, yogalessen, een uitstapje naar Jumpsquare en een nieuwjaarsbrunch. “Voor sommige activiteiten geldt een kleine eigen bijdrage, maar voor alle evenementen geldt ook ‘bring a friend’, zodat internationale studenten altijd iemand mee kunnen nemen.”

Hoewel de organisatie uitgaat van zo’n 700 tot 900 deelnemers, is er plek voor 1.200. “Studenten kunnen zich altijd nog aanmelden. Na de kerstvakantie gaan we evalueren hoe de Winter University is ontvangen bij studenten, om volgend jaar nog beter de verbinding te kunnen maken. Wellicht volgt er dan wel een editie voor álle Fontysstudenten, zodat onze internationale studenten ook hun Nederlandse leeftijdsgenoten nog beter leren kennen.” [Noëlle van den Berg]

Afgelopen maart verspreidde internationaliseringsorganisatie Nuffic een enquête onder internationale studenten en recent afgestudeerden. Waarom zouden ze in Nederland willen blijven of juist willen vertrekken?

De vraag is actueel. Een flinke meerderheid in de nieuwe Tweede Kamer wil, om allerlei redenen, de komst van buitenlandse studenten inperken en daarbij speelt ook scepsis over het economische belang een rol: de meesten gaan met hun diploma op zak immers weer weg.

Na vijf jaar is een kwart van de internationale studenten nog in Nederland. Dat is lucratief: volgens economen levert dit de schatkist op termijn 1,5 miljard euro per jaar op. Maar hoe meer er blijven, hoe hoger de opbrengst.

Darling, you got to let me know…
De survey van Nuffic is 680 keer ingevuld. Soms is er een eenvoudige reden om te blijven: de internationals hebben hier een partner gevonden en willen niet weg. Dat geldt voor ongeveer de helft van de blijvers, blijkt uit de survey. Zoals een van hen toelicht: “De laatste maand, toen ik mijn partner ontmoette, begon ik te denken: oké, misschien moet ik hier een baan zoeken, misschien kan ik blijven.”

Ook de kwaliteit van leven is van groot belang. Een blijver uit Zuid-Amerika zei bijvoorbeeld: “Het is zo anders als je na het eten gewoon naar buiten kunt gaan en een wandeling kunt maken zonder bang te zijn, bang om gewoon op straat te lopen, voor gewone criminaliteit, voor dronken bestuurders.”

Maar je moet wel kunnen werken en een dak boven je hoofd hebben. De helft van de vertrekkers kon geen geschikte baan vinden. Dat gaf met name de doorslag als ze van buiten Europa hierheen waren gekomen: ze verliezen na verloop van tijd hun verblijfsvergunning. Ook het gebrek aan betaalbare woonruimte speelt een belangrijke rol.

Dutch please
Voor 30 procent van de vertrekkers speelt de taalbarrière mee: het is moeilijker een baan te vinden als je geen Nederlands spreekt. Degenen die blijven noemen de taal als een van de grote uitdagingen. 

In een reactie op het Nuffic-onderzoek wijst demissionair minister Robbert Dijkgraaf, zoals hij vaker doet, op het belang van internationaal talent, “zeker voor onze strategische groeisectoren zoals de techniek”. Hij zou graag “zoveel mogelijk van de buitenlandse talenten” behouden, zegt hij. “Voor het vergroten van die blijfkans is het ook van belang dat studenten Nederlands beheersen.”

Hij heeft een wetsvoorstel over internationalisering in voorbereiding met maatregelen rond taal en toelating. “We moeten toe naar een betere balans in de internationalisering van het hbo en wo”, zegt Dijkgraaf. “Tussen enerzijds het benutten van de grote toegevoegde waarde van internationalisering en anderzijds het behouden van de kwaliteit, toegankelijkheid en doelmatigheid.”

Internationals voelen zich overigens minder welkom dan voorheen, bleek onlangs uit onderzoek van enkele universiteitsmedia. De verkiezingsuitslag heeft dat gevoel vermoedelijk niet verminderd. Bij Fontys is de ervaring van internationale studenten nog altijd positief, bleek onlangs uit een rondvraag van Bron. 

De schrijvers van het Nuffic-rapport opperen om onderzoek te doen naar de overwegingen van werkgevers om internationals in dienst te nemen, maar ook naar het effect van economische, politieke en maatschappelijke ontwikkelingen op de beslissing van internationale alumni om te blijven of te vertrekken. [HOP]

Zestigduizend woningen staan leeg omdat beleggers ze liever niet verhuren maar doorverkopen als de prijs is gestegen, zei lijsttrekker Laurens Dassen van Volt. De overheid zou leegstand moeten verbieden, vindt hij.

Dassen stond tegenover Wybren van Haga (BVNL), die juist meent dat de overheid zich nergens mee moet bemoeien. De overheid heeft de markt kapot gemaakt met “allerlei debiele maatregelen”, is zijn stelling, en de vraag naar woningen is gestegen door de komst van migranten. Daarbij noemde hij ook de internationale studenten.

Zondebokken
“De hele campagne hoor ik minder, minder, minder”, zei Dassen. “Minder buitenlandse studenten, minder vluchtelingen, minder arbeidsmigranten. Maar dat zijn niet de mensen waardoor wij in een wooncrisis zitten. Dat is zondebokkenpolitiek. Het echte probleem is juist dat de overheid het overgelaten heeft aan de markt.”

Dassen en Van Haga waren het eigenlijk maar op één punt eens: je moet woningen kunnen splitsen, zodat bijvoorbeeld studenten weer makkelijker een huis kunnen delen. Van Haga noemde ook het “verbod” op studentenhuizen. “Studenten zijn massaal de grote steden uitgejaagd.”

“Dit moeten we aanpakken”, vond ook Dassen. “We moeten zorgen dat die woningen gesplitst kunnen worden.” Maar volgens hem heeft de markt het af laten weten. Dat is de reden dat studenten zo moeilijk een kamer kunnen vinden, stelde hij. “Omdat er te weinig gebouwd is.”

Regels snoeien
De derde lijsttrekker in dit debat was Chris Stoffer van de SGP. Die koos positie tussen de twee anderen in: hij wilde minder regels en snellere vergunningen, zodat je bijvoorbeeld makkelijker om beschermde diersoorten of regels voor monumenten heen kunt. Markt en overheid moeten elkaar opzoeken, vond hij. [HOP]