Binnen Fontys is het verloop van het ziekteverzuim volgens Martijn Moonen ieder jaar weer vergelijkbaar. “We zien de cyclus waarin we in het eerste kwartaal pieken met verzuim, in het tweede en derde kwartaal omlaaggaan en in het vierde weer stijgen ieder jaar terugkomen.”

Dat de verzuimfrequentie toeneemt in september ten opzichte van de zomermaanden, is dus geen verrassing. Maar de frequentie ligt dit jaar lager dan in dezelfde maand van voorgaande jaren, terwijl het ziekteverzuimpercentage weer iets hoger ligt.

Omvang en privacy
Dat betekent echter niet dat Fontys in totaal minder werknemers kent dan voorgaande jaren en dat er daar meer ziek van zijn, legt Moonen uit. “Dat heeft te maken met de procentuele omvang van het ziekteverzuim. Iemand die bijvoorbeeld honderd procent arbeidsongeschikt is, telt zwaarder mee dan iemand die 25 procent arbeidsongeschikt is. En daarnaast kan het ziekteverzuim gemiddeld langer duren dan vorige jaren, waardoor het percentage hoger is.”

Hoewel met de komst van de herfst ook het seizoen van de luchtweginfecties begint, is niet bekend of griep en verkoudheid ook daadwerkelijk een rol spelen bij het toegenomen ziekteverzuim binnen Fontys. “We mogen simpelweg niets vastleggen over de redenen of medische oorzaak van het verzuim wegens privacywetgeving. We kunnen op basis van deze cijfers dus ook niet vaststellen in hoeverre griep de oorzaak is van de stijging.”

Landelijke cijfers
Dat het ziekteverzuim in het najaar weer toeneemt, is niet uniek voor Fontys. Ook landelijk ligt het ziekteverzuim in het onderwijs relatief hoger in het eerste en laatste kwartaal dan in de twee daartussen. In het laatste kwartaal van 2025 lag het ziekteverzuim van werknemers met een landelijk gemiddelde van 5,6 procent iets hoger dan een jaar eerder (5,4 procent). 

Binnen het onderwijs gold een verzuim van 5,8 procent, gevolgd door financiële instellingen (4,2 procent) en horeca (3,4 procent). Het meeste ziekteverzuim vond plaats in de gezondheids- en welzijnszorg (7,9 procent) en openbaar bestuur (6,7 procent). In het eerste kwartaal van 2026 gold in het onderwijs een verzuim van 6,3 procent, gevolgd door 5,8 procent in het tweede kwartaal.

HR&O spreekt daarom ook niet van een significante toename van het verzuim binnen Fontys. “Maar we blijven de ontwikkelingen in de komende maanden volgen om te zien hoe het beeld zich verder ontwikkelt.”

Mei Social Vrij is een jaarlijkse bewustwordingscampagne en daagt mensen uit om de hele maand mei hun social media-apps links te laten liggen voor meer rust, meer focus en echt persoonlijk contact. Twee jaar geleden is het initiatief bedacht door Jan Bruin en Rutger Wessels. Bruin kwam op het idee nadat hij ontdekte dat hij dagelijks zo’n twaalf tot veertien uur op zijn telefoon zat.

De challenge bleek geen eenmalige stunt. Mei Social Vrij bereikte meteen miljoenen mensen, en duizenden gingen volgens de initiatiefnemers ook echt de uitdaging aan. De meesten gebruikten geen TikTok, Twitter, Facebook, Bluesky, Instagram en LinkedIn. Anderen voegden daar ook YouTube, Pinterest en Snapchat aan toe. En soms zelfs WhatsApp. 

De derde editie van Mei Social Vrij zit er bijna op. Hoe zit het met het social media-gebruik onder Fontysstudenten? Kunnen zij een maand zonder socials? Of voelen ze al meteen FOMO? Bron ging deze week de campus op om enkele meningen te peilen.

Blokkeerapp
Tweedejaars student Lucas is een ‘veelvraat’. Hij zit op vrijwel alle social media, erkent hij. Zo volgt hij al het nieuws, veel voetbal en wat mensen. Van Mei Social Vrij heeft hij nog nooit gehoord. Een maand zonder socials? Liever niet, zegt hij. “Ik wil graag op de hoogte blijven van alles.”

Toch probeert Lucas wel eens om minder op social media te zitten. Soms lukt het hem zelfs om zijn telefoon een paar uur aan de kant te leggen. Daar heeft hij een handig hulpmiddel voor: “Ik gebruik een app die doordeweeks alle social media-apps in de ochtend blokkeert en in de avond een uurtje.”

Alexandru zit ook in zijn tweede studiejaar en denkt niet dat hij een maand zonder social media kan. Daar heeft hij een goede reden voor, vindt hijzelf. Zo communiceert hij via Insta met klanten voor zijn werk. En hij onderhoudt via de socials contact met zijn familie en vrienden in Roemenië. “Maar ik steun de campagne wel, en ik zou zeker een keer meedoen als dat mogelijk was.”

Detoxen
Melanie en Adriana, eerstejaars studenten Fysiotherapie, zouden dolgraag meedoen aan de campagne. Melanie baalt echt dat ze veel tijd op haar telefoon doorbrengt. Dat geldt ook voor Adriana. Wat hen weerhoudt om hem weg te leggen? “In contact blijven met iedereen”, zegt Adriana. “Ik heb mijn telefoon ook nodig voor school”, vult Melanie aan.

Toch hebben ze ervaring met een social media-loos bestaan. Adriana heeft een aantal jaar geleden drie maanden lang geen smartphone gebruikt. “Het was echt een goede detox”, zegt de studente over deze kortstondige ervaring. “Maar ik miste wel het contact met mijn vrienden.” Melanie heeft kortgeleden Instagram gedeletet.

Voor Alexandru zijn social media de belangrijkste nieuwsbron, want de student kijkt geen tv. Hij staat soms echt versteld van wat er allemaal te zien is. “Ik heb eens een executie gezien. Je krijgt wel een waarschuwing, maar het was niet iets wat ik had opgezocht en toch kwam het voorbij in mijn tijdlijn. Bizar!”

Gevaar voor democratie
Het Commissariaat voor de Media waarschuwde deze week voor aanbevelingsalgoritmes van social media. Ze zouden een bedreiging vormen voor de democratie. Volgens de mediawaakhond beïnvloeden gepersonaliseerde feeds de vrije meningsvorming van consumenten. Deze risico's zijn te beperken met betere wetgeving en strengere handhaving, staat in het rapport ‘Naar democratisch gezonde feeds’.

Ondanks dat algoritmen bepalen wat hij te zien krijgt, zegt Lucas socials te blijven gebruiken. Niemand kan hem op andere gedachten brengen, weet hij. Alexandru daarentegen verbaast zich niet over de waarschuwing van het commissariaat. “Social media zijn zo verslavend.”

Ook voor Melanie en Adriana zou het algoritme een belangrijke reden moeten zijn om niet langer op social media te zitten, vinden ze allebei. Desondanks blijven ze scrollen. “De algoritmes weten heel goed hoe ze mijn aandacht moeten blijven trekken, ook als ik allang wil stoppen”, zegt Melanie. ‘Doomscrollen’ is Lucas ook niet vreemd. “Dat doe ik altijd in bed, voordat ik ga slapen. Hoe lang, dat ligt eraan hoe moe ik ben.”

Volgens Melanie maken nieuwsfeeds je ongevoelig voor wat er in de wereld gebeurt. “Je ziet het, maar je staat er niet bij stil hoe erg dat eigenlijk is.” Adriana knikt instemmend.  

Rust en tijd
Als we vragen naar hun schermtijd, pakken de studenten alle vier hun telefoon erbij. Lucas, Alexandru en Adriana zitten rond de zes tot zeven uur per dag. Melanie duikt daar flink onder met ruim drie uur. Maar dan bedenkt ze dat ze vaak ook op haar tablet zit. “Dan haal ik vast ook die zes uur”, bekent ze. Ze vinden het allemaal veel, en dat besef is er al langer.

Alexandru heeft om die reden schermlimiet ingesteld voor bepaalde apps. “Maar die ontgrendel ik meteen als ik aan het scrollen ben”, zegt hij schuldbewust. Ook Adriana negeert de waarschuwing van haar smartphone die ze zelf heeft ingesteld. “Zoveel uur per dag op je telefoon, we vinden het al bijna normaal”, constateert ze.

Voor de meeste mensen is stoppen met social media moeilijk. Maar veel deelnemers aan Mei Social Vrij geven aan dat vooral de eerste paar dagen lastig zijn, daarna ontstaat rust en tijd.

De Schijf van Vijf is een hulpmiddel van het Voedingscentrum. De oude schijf dateerde uit 2016, dus heeft het Voedingscentrum een nieuwe versie gepubliceerd aan de hand van wetenschappelijk onderzoek. Het grootste verschil tussen toen en nu: van 500 gram vlees per week naar 300 gram, en van 180 gram peulvruchten naar 250 gram.

Allergie
Gezonde ontwikkelingen dus. Maar de meeste studenten doen er vrij weinig mee. Sporteconomiestudent Martijn kent de Schijf van Vijf vooral van vroeger. “Op de basisschool hadden we het er wel over, maar daarna eigenlijk nooit meer. Ik let wel redelijk op mijn voeding en probeer veel fruit te eten, maar ik ga niet minder vlees eten of zo.” 

Ook Onne, student Sportkunde, verandert zijn eetpatroon niet door de nieuwe adviezen. “Ik kijk er eigenlijk nooit naar. Ik heb sowieso een notenallergie, dus ik kan me al deels niet aan die schijf houden.” 

Student Voeding en Diëtiek Lena gebruikt de Schijf van Vijf regelmatig tijdens haar opleiding. Persoonlijk sluiten de nieuwe richtlijnen ook goed aan op haar leven. “Ik ben vegetariër, dus minder vlees en meer peulvruchten eten lukt me wel. En bij het ontbijt eet ik bijvoorbeeld bessen en frambozen.” 

Haar tafelgenoten reageren zichtbaar jaloers op de fruitinname van Lena. Ze wonen op kamers en vinden zulke producten vaak te duur. Zo merkt rechtenstudent Aniek duidelijk verschil. “Toen ik nog bij mijn ouders woonde at ik twee stuks fruit per dag, maar nu kan ik dat gewoon niet meer betalen.” Flor, student Journalistiek, herkent die financiële afweging. “Ik ben geen vegetariër, maar ik eet weinig vlees omdat het gewoon veel te duur is.”

Budget
Volgens beide uitwonende studenten ligt hun boodschappenbudget rond de vijftien tot twintig euro per week. Dat maakt het lastig om volgens de richtlijnen van het Voedingscentrum gevarieerd en gezond te eten. Zij schatten dat daarvoor eerder ongeveer dertig euro per week nodig is. 

PABO-student Nicky ziet gezond eten daardoor vooral als een luxe. “Ik geef ook vijftien tot twintig euro per week uit aan boodschappen en kan het me echt niet veroorloven om meer uit te geven. Ik wil wel gezonder leven, maar alles is zo duur. Dat gaat ten koste van de rest van mijn leven.”

Een concreet voorbeeld daarvan is de nieuwe minor Kinderfysiotherapie van Fontys Paramedisch. De minor is ontwikkeld in samenwerking met de bacheloropleiding Fysiotherapie van Fontys en de masteropleiding Kinderfysiotherapie van Breederode Hogeschool. 

Winnie Bles, docent en studiecoach bij Fontys Paramedisch en een van de initiatiefnemers van de nieuwe minor, vertelt enthousiast over het traject. "Ik ben gespecialiseerd in kinderfysiotherapie. Binnen de opleiding werd daar nog niet echt iets mee gedaan, maar we wilden die expertise toch benutten. Een collega van me, Janneke Hees, raakte daarna in gesprek met een docent van de masteropleiding Kinderfysiotherapie van Breederode Hogeschool. Vanuit daar is het balletje gaan rollen.’’

Het idee achter de minor is dat studenten fysiotherapie kunnen kennismaken met kinderfysiotherapie. Op die manier wordt geprobeerd de bacheloropleiding beter te verbinden met de masteropleiding. 

Samenwerken noodzakelijk
Bles legt uit waarom samenwerken de enige keuze was: ‘’Kinderfysiotherapie is echt een specialisme, als je daar iets mee wilt doen moet je de masteropleiding volgen. Maar we merkten dat we de studenten al tijdens de bachelor wilden laten proeven van kinderfysiotherapie.’’

Hoewel Fontys veel expertise in huis heeft, bleek die op dit specifieke vlak beperkt. Dankzij de samenwerking krijgen studenten vanaf februari les van kinderartsen en mogen ze meelopen in ziekenhuizen. Daarnaast wordt via de minor ook de samenwerking met regionale partners uitgebreid. 

Waar deze minor zich volgens Bles in onderscheidt, is de mate van diepgang. ‘’Als je de minor goed behaalt of uitblinkt kun je zelfs vrijstelling op bepaalde toetsen krijgen binnen de masteropleiding. Deze samenwerking is dus ontzettend waardevol, zeker voor de doorstroommogelijkheden."

Positieve ontwikkeling
Lector Goed leraarschap, goed leiderschap Anje Ros ziet de toename in samenwerkingen met verschillende opleidingen als een positieve ontwikkeling. ‘’Fontys is constant bezig met hoe studenten moeten worden opgeleid. Door zulke samenwerkingen aan te gaan houden opleidingen elkaar scherp.’’

De samenwerkingen zorgen er volgens Ros ook voor dat expertise beter zichtbaar en benut wordt. "Denk bijvoorbeeld aan innovaties vanuit andere opleidingen: hoe gebruiken zij AI, waar houden ze rekening mee, et cetera." De lector vindt het daarnaast ook belangrijk dat opleidingen elkaar actief blijven opzoeken. ‘’Wanneer je niet samenwerkt, blijf je in een bepaalde bubbel denken.’’

Tegelijkertijd vraagt een dergelijke synergie om een professionele cultuur, stelt de lector. ‘’Om dingen bespreekbaar te maken is vertrouwen het belangrijkste, en ik denk dat we daar binnen het hbo heel erg goed in zijn.’’

Onderwijsinnovatie
De verbintenissen leveren volgens Ros daarnaast meer op dan enkel het uitwisselen van expertise binnen de opleidingen, zoals meer mogelijkheden om te leren in de praktijk. ‘’Studenten komen in die ‘echte wereld’ mensen met verschillende achtergronden, talen en culturen tegen. Daar leren ze niet alleen van, maar het biedt ook kansen om hun leeruitkomsten op verschillende manieren aan te tonen.’’

De studenten zijn niet de enigen die leren van de coöperaties. Ook Fontys zelf steekt er wat van op. “Mede dankzij de onderlinge samenwerkingen tussen ‘eigen opleidingen’ is binnen Fontys al veel kennis aanwezig. En van de samenwerkingen met andere scholen leren wij als organisatie zijnde ook weer. Met die kennis proberen we uiteindelijk een optimale omgeving voor zowel studenten als docenten te creëren.”