Toen in 1996 de naam en het logo van Fontys werden gepresenteerd, was er veel enthousiasme. Maar niet overal. Op de werkvloer waren er genoeg die zich niet meteen ‘als een vliegende vis in het water’ voelden onder de nieuwe koepel.

Medewerkers vreesden voor de eigenheid, voor het opgaan in een (te) groot geheel, voor het karakter en de sfeer van hun opleidingen, hun instituut. Zoals dat gaat bij fusies.

Met het verstrijken van de tijd vervaagde die weerstand. Simpelweg omdat mensen vertrekken en nieuwkomers niet anders kennen. Omdat steeds meer een ‘thuisgevoel’ ontstaat. Geholpen door het feit dat Fontys bestuurlijk de verschillende instituten zoveel mogelijk autonomie gaf.

Autonomie
Ging alles van een leien dakje? Nee. Er waren instituten en bestuurders die wel erg veel vrijheid en autonomie pakten, zoals het zelfs in naam afwijkende Academy for Creative Industries. Er was frictie over de communicatie op werkvloerniveau, over de diensten en de centrale en decentrale taakverdeling. 

Maar uit de vele gesprekken die Bron hierover voerde, blijkt dat er veel is veranderd. Met name in de afgelopen pakweg vijf tot acht jaar. Zoals in de aflevering van deze korte jubileumserie waarin de drie deelnemers van het rondetafelgesprek zeiden: Fontys is nu een echte familie.

Dat wordt desgevraagd bekrachtigd door een drietal andere Fontys-medewerkers. Zoals Hans Smits, docent bij de Sporthogeschool in Eindhoven. Zijn school bestond ooit uit twee losse delen: de ALO (Academie Lichamelijke Opvoeding) in Tilburg en Sportkunde in Sittard. Die, zo besloot het bestuur, beter in één instituut, één gebouw en onder één vlag verder konden. En wel in Eindhoven.

“Ik heb Fontys bijna vanaf de start meegemaakt”, zegt Smits. “Ik heb tot 1979 gestudeerd aan wat toen de KALO en later de ALO heette. Een jaar na mijn afstuderen heb ik daar als plaatsvervangend docent gewerkt en vanaf de oprichting in 2001 was ik betrokken bij wat toen nog Sport en Bewegingseducatie en nu Sportkunde heet.”

Eigen sfeertje
Inmiddels werkt Smits al lang niet meer in Sittard maar in Eindhoven. “De (K)ALO had heel erg een eigen sfeertje, eigen eilandjes. Het was een echte community met veel gemeenschapsgevoel en waar iedereen elkaar kende. Dat oude cultuurtje is nog steeds wel aanwezig, maar veel minder.”

“We kregen van Fontys de gelegenheid om de opleiding opnieuw gestalte te geven. De twee opleidingen zijn veranderd, er zijn nieuwe mensen bijgekomen.” Die vrijheid kwam Fontys als instelling ten goede. “Of er nu een Fontys-gevoel is? Ja zeker. Er zijn ook meer dwarsverbanden. Binnen onze twee opleidingen, maar ook met bijvoorbeeld Mens en Gezondheid.”

“Aan de andere kant: ik denk dat veel collega’s geen beeld hebben van wat er bij veel andere opleidingen gebeurt. Dat is niet erg. Iedereen richt zich toch vooral op zijn eigen beroepsveld. En ik hoef niet alles te weten van collega’s en opleidingen elders binnen de instelling om me toch een Fontys-medewerker te voelen.”

Sentimenten als ‘vroeger was alles beter’ zijn er volgens Smits nauwelijks. “Ik ben bijna 64, maar ik hoor niet bij die groep. Ik ken ook geen mensen die daar wel bij horen. Ik roep graag dat ik van Fontys ben. En ik denk dat velen blij zijn dat er een grote paarse paraplu is waar we onder vallen. Dat geeft een soort veiligheidsgevoel.”

'Buitenplaats' Venlo
Hoe zit dat dan in Venlo, de plaats waar iedereen naar wijst als het gaat om ‘oude’ sentimenten? Venlo is in meer dan één opzicht een ‘buitenplaats’. Zo studeren er veel (Duitse) internationals. Er is een sterkere hechting met de regio. En er was het ‘Calimero-effect’: medewerkers voelden zich niet altijd gezien door het fysiek en cultureel op afstand gelegen Brabantse hoofdkwartier.

Bram ten Kate is directeur van Fontys International Business School in Venlo. Hij kent al die elementen, onderschrijft ze deels ook. “Venlo heeft een ander karakter dan de rest van Fontys. Maar iedereen voelt zich hier Fontys. De kern is dat je op een goede manier met elkaar samenwerkt.”

“Ik kan niet voor elk individu spreken, maar ik voel niets van een oude garde die meent dat vroeger alles beter was. In de vier jaar die ik hier nu werk, heb ik alle instituten in de goede richting zien bewegen. Naar een Fontys als een consistent ecosysteem. En er is veel samenwerking met andere instituten. Dat zie je bijvoorbeeld heel duidelijk bij de lectoren.”

Eén geheel
Toch kan dat nog wel beter, meent Erdinç Saçan, ICT-docent in Eindhoven. “Tussen Venlo en Eindhoven gebeurt er naar mijn gevoel nog vrij weinig. Maar het voelt wel allemaal als één Fontys, één geheel. Mensen vinden elkaar steeds vaker en beter. Zo werken wij al samen met ICT in Tilburg, met Marketing, ACI, Economie. Daardoor voel je je echt verbonden.”

Saçan is een netwerker én iemand met een echte Fontys-beleving. “Voor de coronacrisis liep ik vaak bewust een rondje over de campus. Viel ik binnen bij mensen. Gewoon omdat ik nieuwsgierig ben. Babbeltje maken, contacten leggen. Al moet ik ook toegeven: ik woon in Den Bosch maar ben daar dus nog nooit bij de pabo geweest.”

Hij wil er maar mee zeggen: het kan allemaal nog veel beter. “Het is niet anders dan hoe het bij een groot bedrijf gaat. En iedereen is maar druk, druk, druk. Dat mag en kan geen excuus zijn om nooit eens bij een ander binnen te kijken. Alleen heeft iedereen andere ideeën over kruisbestuiving, zelfs binnen mijn eigen instituut.”

“Er zijn genoeg collega’s die binnen hun eigen bubbeltje blijven, met een man of vijftien of zo. Prima. Maar dat mis je toch wel wat. Je leert veel van elkaar. Misschien is het goed om daar van bovenaf wat aan te doen.”

Naamsverandering
Zo’n stap van ‘bovenaf’ is een naamsverandering die bestuurlijk wordt overwogen: geen Fontys Hogescholen meer maar Fontys Hogeschool. Enkelvoud.

Of het helpt? Bram ten Kate: “Mij gaat het meer om de inhoud dan om de naam. De discussie over die naamsverandering is overigens wel een zinnige. Want ‘scholen’ geeft toch de indruk van een niet geheel voltooide fusie.”

“Aan de andere kant: het heeft ook nogal wat voeten in aarde. Dan moet je elke hogeschool weer instituut of iets dergelijk gaan noemen. En dan loop je tegen dilemma’s aan. Neem de Hogeschool voor de Kunsten: dat is echt een ijzersterke brand. Die kun je niet ineens Instituut voor de Kunsten gaan noemen.”

Hij verwacht echter niet dat zo’n discussie zal leiden tot ‘je met grof geweld willen onderscheiden van de rest Fontys’. Iets wat in het verleden nog wel eens voorkwam. “Dat zie ik niet meer gebeuren. Waarom zou je ook als je onderdeel bent van zo’n sterk en mooi geheel.” [Jan Ligthart]

In de carrousel zie je, als je erop klikt, twee pagina's uit de oude Fontys-kranten uit studiejaar 1996/1997 die gaan over de 'vis' en over de naam 'Fontys'. 

Eerder in deze serie verschenen:
3 september: Fontys 25 jaar (1) - ‘Meeste mensen op de foto hadden verdergaande dromen’
10 september: Na 25 jaar willen deze alumni de banden met Fontys weer aanhalen
17 september: Na kwart eeuw vaak nog dezelfde wensen
24 september: ‘Fontys is in 25 jaar goed gemoderniseerd’

Alle drie waren ze in 1996 op hun eigen manier betrokken bij het ontstaan van Fontys. Ze behartigden de belangen van verschillende partijen, van het bestuur tot aan de studenten.

Jessy Kouwenberg-Popelier was als coördinator van het secretariaat de rechterhand van bestuurder Norbert Verbraak. Sabine Arkeveld werkte bij de dienst studentenondersteuning en Mandy Stoop was lid van de studentenfractie van de MR.

Vijfentwintig jaar later treffen ze elkaar in gebouw R3 op de campus Rachelsmolen in Eindhoven. Al snel gaat het gesprek over de fusie en hoe die met horten en stoten tot stand kwam.

Spannend
“Het was een spannende tijd, dat voelde je in de wandelgangen”, herinnert Sabine zich. “Er waren echt veel issues. De mensen vroegen zich af: gaan we naar Tilburg of naar Eindhoven? Wie gaat de boel leiden en waar komt de raad van bestuur? Er speelden allerlei politieke belangen. Het was echt een tijd van vergaderen, vergaderen en nog eens vergaderen.”

Jessy: “De verschillende hogescholen waaruit Fontys is ontstaan, hadden allemaal hun eigen belangen die ze probeerden te verdedigen. In die tijd kwamen heel duidelijk de cultuurverschillen boven tafel waar we het nog jaren over gehad hebben. De ene hogeschool was duidelijk de ander niet. Ze hadden allemaal hun eigen dna.”

Mandy was in 1996 nog student aan de Katholieke Leergangen, de voorloper van Fontys Lerarenopleiding Tilburg. Als lid van de studentenfractie kwam zij op voor de belangen van de studenten, van de fusie kreeg ze in die tijd niet veel mee.

“De vorming was al gaande toen ik als snotneus kwam kijken. Ik heb er geen sterke herinneringen aan, het overkwam me allemaal. Wat ik me wel heel goed herinner is de onthulling van het logo. Dat moment markeert voor mij echt het ontstaan van Fontys. Een sterk logo dat in de kern in 25 jaar hetzelfde is gebleven.”

Mannenbolwerk
Een belangrijk moment voor Sabine was de aanstelling van Elly Teune als eerste vrouwelijke bestuurder bij Fontys in het jaar 2000. “Het was in die tijd nog echt een mannenbolwerk, onze raad van bestuur. Ze hadden allemaal een eigen kamer en een eigen portefeuille.”

Mandy: “Het was de tijd van de directievleugel mét tapijt. Die bestuurscultuur van chique eikenhouten bureaus en hoogpolig tapijt is nu helemaal weg en het zit ook niet meer in de mensen. Fontys is in 25 jaar goed gemoderniseerd.”

Jessy maakte die omslag van dichtbij mee. Door haar werk op het bestuurssecretariaat was zij binnen Fontys voor velen een bekend gezicht. Ze stond bekend als streng, maar rechtvaardig. In de zestien jaar daarvoorwas ze secretaresse van het bestuur van de Katholieke Leergangen in Tilburg en dus had ze een bulk aan ervaring.

“Ik heb nauw samengewerkt met alle bestuurders uit die periode, het langst met voorzitter Norbert Verbraak. Hij is al een tijd weg bij Fontys, maar ik zie Norbert nog elk jaar minstens één keer. Dan praten we elkaar weer even bij.”

‘Fantastische switch’
Niet lang na het vertrek van Verbraak nam Jessy in 2009 afscheid van het secretariaat en verhuisde naar de dienst Marketing en Communicatie.

“Dat was voor mij een fantastische switch. Ik had het werk op het secretariaat zo lang gedaan, ik wilde echt iets anders, maar ik wilde Fontys niet de rug toekeren. Bij de dienst Marketing en Communicatie kan ik de kennis die ik in al die jaren bij het secretariaat had opgedaan op een andere manier inzetten.”

Ook Sabine bleef Fontys al die jaren trouw. Wel maakte ze de overstap van de dienst studentenondersteuning naar Fontys Hogeschool Economie en Communicatie in Eindhoven waar ze als docent werkzaam is.

“Inhoudelijk is dat anders, maar ik coach en begeleid nog steeds studenten, alleen in een andere rol. Dat is toch echt mijn passie, werken met studenten. In die zin heb ik van mijn hobby mijn beroep gemaakt.”

Helemaal wakker
Mandy maakte na haar studie wel de nodige uitstapjes buiten de muren van de hogeschool. Toch is Fontys voor haar heel belangrijk geweest.

“De tijd bij de studentenfractie is zo vormend geweest, dat heeft me echt áángezet. Ik heb in al mijn banen daarna naar dat gevoel gezocht, maar het nooit helemaal gevonden. Pas vanaf mijn terugkeer bij Fontys Lerarenopleiding Tilburg ben ik weer helemaal wakker en sta ik weer aan.”

In de 25 jaar vanaf 1996 zagen Jessy, Sabine en Mandy Fontys langzaam veranderen, maar volgens Jessy zijn de verschillen helemaal niet zo groot. “In 1996 zaten er andere mensen met andere karakters en andere ideeën, maar in de kern is het nu niet zoveel anders.”

Meer één hogeschool
Toch ziet Sabine wel één belangrijke verandering: “Fontys is sterk meegegroeid met de ontwikkelingen in de maatschappij. We staan meer open en proberen steeds meer kritisch in te spelen op die ontwikkelingen.”

Mandy: “We zijn ook veel meer één hogeschool nu. Dat gevoel had ik toen nog niet. In die eerste jaren had je nog echt de verschillende kleuren van de verschillende hogescholen.”

Ondanks dat de instituten van Fontys hun autonomie hebben behouden, is er binnen de hogescholen volgens alle drie een echt familiegevoel. Sabine: “Ik voel me hier thuis in goede en slechte tijden. Ik voel me echt onderdeel van de Fontys-familie.”

Jessy: “Dat familiegevoel voel je binnen alle eenheden, van hoog tot laag.”

Ook Mandy herkent dat gevoel. “Bij veel werkgevers heb ik netjes binnen de lijntjes moeten lopen, bij Fontys mag ik zelf die lijntjes tekenen. Dat typeert voor mij het werkklimaat. En in zo’n klimaat kun je als persoon echt tot bloei komen.” [Jan Ligthart en Ivo van der Hoeven]

Deze geïnterviewden haalden ook in studiejaar 1996/1997 al de krant. In de carrousel kun je, als je erop klikt, de hele pagina's zien van de oude Fontys-kranten waarin ze staan.

Eerder in deze serie verschenen:
3 september: Fontys 25 jaar (1) - ‘Meeste mensen op de foto hadden verdergaande dromen’
10 september: Na 25 jaar willen deze alumni de banden met Fontys weer aanhalen
17 september: Na kwart eeuw vaak nog dezelfde wensen

Teleleren op het World Wide Web
De Chriet Titulaer van de media, zo noemde Maurice de Hond zich 25 jaar geleden bij een symposium over ict-gebruik, waarvan de hogeschoolkrant verslag deed. Volgens De Hond liep het hoger onderwijs hopeloos achter bij het inzetten van ict in het onderwijs.

Toch gaf de universiteit van Twente al in 1996 een vak via het world wide web. Daarop publiceerde de docent de lesstof. Studenten konden vragen stellen via de e-mail. Het werd teleleren genoemd; het was een uitzondering.

Er was een pandemie voor nodig om het online onderwijs in een stroomversnelling te krijgen. Pas een kleine 25 jaar later namen docenten afscheid van hun ‘schoolbord en krijtje’.

Nu is blended learning, waarin online en on campus-onderwijs worden gecombineerd, de uitdaging. Fontys helpt onder meer met het net opgerichte Scrumteam Blended Learning. Want met ‘nieuwe middelen, oud onderwijs geven’, dat is niet de bedoeling, zoals bij het symposium 25 jaar geleden al werd gezegd.

Het nieuwe speeltje van het hoger onderwijs: toegepast onderzoek
Fontys-docent Magreet van Putten was een pionier in het hbo-praktijkonderzoek en hoe moeizaam dat 25 jaar geleden ging, is goed te lezen in het artikel over haar in de Fontys-krant in studiejaar 1996/1997.

De krant noemde toegepast onderzoek het ‘nieuwe speeltje van het hoger onderwijs’. Het zou 25 jaar later tot gefronste wenkbrauwen leiden. Een aantal jaren na de eerste stappen van docenten als Van Putten kreeg het onderzoek in het hbo steeds meer smoel. Er kwamen lectoraten, onderzoeksgroepen en centers over expertise. Fontys heeft nu 45 lectoren en 6 expertisecenters.

De strijd om geld duurt desondanks nog steeds voort, alsook de roep om een stevigere verankering. Maar er zijn ook succesverhalen, zoals het Fontys-onderzoek waarover Bron vorige week schreef: Internationale lof voor prikmethode Fontys-docent. Het is een onderzoek uit het lectoraat Decision Support: who CAREs?.

Hoezo rookverbod? Roken mag!
Inmiddels mag roken niet meer op de campus. Nergens. Dat zou voor velen 25 jaar geleden een absurd idee zijn geweest. Toch werden de eerste maatregelen naar een rookvrije campus toen al gezet, onder het motto: Hoezo rookverbod? Roken mag! ... maar  niet meer overal.

Een sigaret opsteken mocht vanaf toen alleen in gedeeltes van de kantine of bijvoorbeeld tussen drie en vier en in docentenkamers als iedereen daarmee instemde (en wie wilde er 'moeilijk doen'?). Dat je buiten mocht roken, was vanzelfsprekend. 

Bovendien: destijds was de instelling niet echt streng op de naleving ervan. Het verleidde de schrijver van het artikel tot de kop: Bij Fontys is de niet-roker nagenoeg rechteloos. Want er waren ook genoeg mensen die wél graag in een rookvrij ruimte wilden werken. Zij hebben de strijd gewonnen. De roker staat nu zelfs buiten de poorten van Fontys.

Het studentenfuik de ‘vrije opleiding’
In 1996 zette onderwijsminister Ritzen een streep door een groot deel van de ‘vrije opleidingen’ van hbo-instellingen in heel Nederland, waarvan er 76 waren. Fontys had ook meerdere vrije opleidingen.

Ze waren volgens critici niets meer of minder waren dan een manier om studenten binnen de instelling te houden. Zonder ze beroepsperspectief te bieden, zo stelde de commissie Koppelaars.

Wat was dan het probleem met de vrije studierichting? Hogescholen konden die zonder toetsing en inschrijving aan het centrale register van opleidingen (CROHO) beginnen. Dat leidde tot wildgroei en opleidingen die nauwelijks tot een echt vak opleidden. Fijn voor de student was wel dat hij zelf zijn leerroute naar een diploma kon samenstellen.

25 jaar later: de ‘flexibele leerroute’ krijgt bij Fontys steeds meer voet aan de grond. Help, is de ‘vrije opleiding’ terug? Nee, niet bepaald. Maar studenten krijgen anno 2021 wel steeds meer vrijheid om hun eigen weg naar het halen van een hbo-opleiding uit te stippelen, rekening houdend met hun achtergrond en persoonlijke omstandigheden. [Petra Merkx]

In de carrousel kun je, als je erop klikt ,de hele pagina's zien van de genoemde artikelen uit de oude Fontys-kranten.

Eerder in deze serie verschenen:
3 september: Fontys 25 jaar (1) - ‘Meeste mensen op de foto hadden verdergaande dromen’
10 september: Na 25 jaar willen deze alumni de banden met Fontys weer aanhalen

“Een bijzonder moment, ook vanwege het mediacircus eromheen.” Zo herinnert Jasper van Rosmalen (38) zich de foto in het artikel. Op een echte Stradivarius-viool mocht hij als 13-jarige een mini-concert geven.

“Ik heb ervan genoten. Volgens mij ging het spelen wel redelijk”, zegt Van Rosmalen, die destijds de vooropleiding deed van het conservatorium in Tilburg – later opgegaan in Fontys Hogeschool voor de Kunsten (FHK).

De kwalificatie ‘wel redelijk’ typeert zijn hang naar perfectie. De Rotterdammer zou het concert graag nog eens overdoen omdat hij nu, met zijn ervaring, weet hoe hij deze kostbare viool moet bespelen.

Soldaat van Oranje
Inmiddels heeft Van Rosmalen zich namelijk opgewerkt tot eerste violist bij het Metropole Orkest. Ook is hij actief als sessiemuzikant en speelt hij in het orkest van de musical Soldaat van Oranje.

Vijf dagen lang had hij de Stradivarius te leen. “Dag en nacht heb ik op dat instrument gespeeld. ’s Nachts stond-ie naast mijn bed. Ik heb nu zelf geen Stradivarius, maar wel een heel cool oud-Nederlands instrument uit 1699: een Kleynman, ook zeldzaam.

Terug naar Tilburg
De vooropleiding volgde hij aan het Koning Willem II College in Tilburg. Dat heeft volgens hem nog steeds een afdeling voor kinderen met een bovengemiddelde interesse in kunsten.

Zijn bachelor behaalde Van Rosmalen aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag, op het gebied van strijkers hoog aangeschreven. De master deed hij bij FHK, waar hij zelf lessen kon inkopen. “Daar heb ik me meer als muzikant ontwikkeld.”

Bij Fontys is hij recentelijk niet meer geweest. “Misschien is er snel weer een gelegenheid?”

Een afstudeerstage op de Zuidpool, hoe bijzonder is dat? Roger Palmen deed die in 1996 drie maanden lang, tijdens zijn studie Elektrotechniek bij Fontys in Eindhoven.

“Achteraf vragen mensen: hoe ben je aan die stage gekomen? Een kwestie van kansen zien. En ik ben ook wel avontuurlijk ingesteld”, zegt de 46-jarige Arnhemmer.

Het stagebureau van Fontys had destijds honderden stageopdrachten in Eindhoven en omgeving. Maar er stond er ook een tussen van het Nederlands Instituut voor Oecologisch Onderzoek in het Zeeuwse Yerseke.

Afstudeerproject geregeld
“In mijn stage zou ik dan een meetsysteem ontwikkelen en iemand anders zou dat in een tweede stage op de Zuidpool installeren. Ik heb toen geregeld dat ik van die tweede stage mijn afstudeerproject kon maken.”

In het artikel zegt Palmen over de Zuidpool: ‘Misschien kom ik mezelf nog wel tegen’. Is dat gebeurd? “Nee, ik zou het zo weer doen. Het was een beetje zoals de wintersport. Als de zon scheen, kon je buiten in je T-shirt lopen.”

Momenteel is hij IT-consultant bij IT-dienstverlener CGI. Daarvoor verbetert Palmen de systemen voor informatievoorziening binnen fabrieken. “Eigenlijk doe ik dit al sinds die stage in Antarctica. Dat ging ook om het verzamelen van informatie, toen rond korstmossen.”

Blijven hangen
Zijn opleiding ging hem heel gemakkelijk af, herinnert de Fontys-alumnus zich. Nadien volgde hij nog een master informatiesysteemontwikkeling aan de Hogeschool Arnhem-Nijmegen en is hij in Arnhem ‘blijven hangen’.

Met Fontys heeft Palmen geen contact meer. “Eigenlijk zou Fontys wat meer moeten doen met alumni en hun grote netwerk. Ik wil daar best wat in betekenen.”

Peter Gatzen studeerde 25 jaar geleden Logistiek en Economie aan de Vervoersacademie van de Hogeschool Venlo, die dat jaar opging in Fontys. In het artikel wordt hij opgevoerd als de trotse directeur van Especia, mini-onderneming in verse kruidenpakketten.

“Met een groep studenten ontwikkelden we een idee voor een product, stelden een managementteam samen en zochten bij familie en bekenden aandeelhouders. Op de een of andere manier werd ik toen directeur”, herinnert Gatzen (45) zich.

Eerst bijbaantje, nu CEO
Nu is hij dat ook; CEO/mede-eigenaar van DeltaStar Nutriënts, een in Venlo gevestigde groothandel in voedingssupplementen. Daar had Gatzen al een bijbaantje toen hij bij Fontys studeerde.

“Na mijn studie heb ik bij diverse bedrijven gewerkt, tot de oud-eigenaar mij vroeg of ik de leiding van DeltaStar wilde overnemen. Inmiddels is het gegroeid tot 25 werknemers.”

In het artikel zegt hij: ‘Ik doe veel zelf, maar als directeur moet je juist je mensen voor je laten werken’. Is dat nog steeds het adagium van de Nijmegenaar?

“Nee, zeker niet, hoop dat dat destijds een grap was. In mijn huidige bedrijf zijn de verantwoordelijkheden daar neergelegd waar ze horen. Het komt voor dat ik hier ’s morgens pakketten inpak en me ’s middags met meer strategische zaken bezighoud.”

Vis in het water
Bij Fontys voelde hij zich ‘als een vis in het water door de breedte van de opleiding’: “Je wordt een generalist en kunt overal over meepraten. Achteraf is dat ook de persoon die ik wil zijn.”

Het contact met Fontys is later verwaterd. “Het zou goed zijn om de banden weer eens aan te halen.” [Tim Durlinger]

^{De eerste aflevering in deze serie over Fontys 25 jaar verscheen op 3 september:}
Fontys 25 jaar (1) - ‘Meeste mensen op de foto hadden verdergaande dromen’

De oprichtingsfoto uit de Fontys-krant wordt voorgelegd aan Gerard Lenssen,die afgelopen december na een dienstverband van 34 jaar met pensioen ging bij de hogeschool. Hij staat er zelf ook op.

“We wilden dit moment vastleggen”, zegt Lenssen. ‘We’ is het management, van college van bestuur tot adjunct-directeuren. Tot die laatste groep behoorde hij zelf. Lenssen was destijds bij Pedagogisch Technische Hogeschool Nederland (PTH) verantwoordelijk voor de zakelijke dienstverlening.

Opvallend: schrikbarend weinig vrouwen. “Ik denk dat het een afspiegeling was van maatschappelijke ontwikkelingen. In de top van organisaties zaten toentertijd veel meer mannen. Terwijl er volgens mij nu bij Fontys meer vrouwen manager zijn.”

Overweldigend
Plaats van handeling was conferentiecentrum De Ruwenberg in Sint-Michielsgestel. Hij herinnert zich een grote zaal waar dit gezelschap kon plaatsnemen aan, in een rechthoek geformeerde tafels. “We konden elkaar dus aankijken. Dat kwam fysiek overweldigend over.”

Niet dat het allemaal vreemden voor elkaar waren. Fontys was ontstaan uit een soort voorloopfase uit 1991, Hoger Onderwijs Zuid Nederland (zie kader). Bestuursvoorzitter Norbert Verbraak nam de gelegenheid te baat om de nieuwe naam Fontys te verklaren en het proces er naartoe te schetsen.

Schaalvergroting
“Onderwijsminister Deetman dwong ons destijds in de ‘stc-operatie’ tot schaalvergroting. Hij had het idee dat grotere entiteiten binnen het hbo beter hun eigen broek konden ophouden”, vat Lenssen samen.

Het ministerie decentraliseerde volop en trok zich gaandeweg terug. Met de ‘lumpsum-financiering’ werden onderwijsinstellingen ook financieel onafhankelijker en konden zij een eigen personeelsbeleid voeren.

Lenssen: “In die periode werd bekeken wie met wie zo’n operatie in wilde gaan. Dat gebeurde in heel Nederland. Het overgrote deel van de hogescholen zag daar ook wel het voordeel van in.”

Talenten ontwikkelen
De ambitie van Fontys was volgens hem om studenten een totaal palet aan opleidingen te bieden. Een omgeving waarin ze makkelijker konden switchen van het ene onderdeel naar het andere. “Een student komt met bepaalde talenten binnen en wordt doorgeleid naar de plek waar hij die het beste kan ontwikkelen.”

Dat streven is in zijn ogen niet helemaal uit de verf gekomen. “Ik denk dat de meeste mensen op de foto verdergaande dromen en ambities hadden dan die welke na 25 jaar zijn gerealiseerd.”

De wens om talenten van studenten tot ontplooiing te laten komen, heeft Lenssen de afgelopen 25 jaar sowieso geregeld voorbij zien komen bij Fontys. Onder de noemer 'Een Talentgericht Fontys' komt het ook weer voorbij in het dit jaar gepresenteerde strategisch plan Fontys for Society.

De praktijk is echter weerbarstiger. “Het is lastig als een student verkeerd kiest. Het in kaart brengen van ambitie c.q. talenten en vervolgens doorgeleiden, binnen een hogeschool waar bijna alles mogelijk is, is bijzonder lastig gebleken.”

Te groot?
Was Fontys dan uiteindelijk te groot? Of waren het te veel eilandjes? Nee, klinkt het resoluut. “Fontys heeft de goede omvang, met dus bijna alle smaken in huis.” Met het oog op de visie die destijds in De Ruwenberg werd ontvouwd – de student en diens talenten centraal stellen – is dat een eis waaraan in zijn ogen voldaan is.

“Er was in het begin wel een verschil in cultuur tussen die vier hogescholen die uiteindelijk Fontys vormden. In hun organisatie en manier van werken. Dat is nu helemaal weg en dat is positief.”

Fundament
Een deel van de ambities die 25 jaar geleden zijn geformuleerd, is volgens Lenssen gerealiseerd. “Dat moet je koesteren. Mijn boodschap aan de jubilerende Fontys-gemeenschap is om het geplante zaadje tot bloei te laten komen. Er ligt een fundament. Nu kan daar een mooi bouwwerk op worden gezet.”

Terug naar die foto. “Ik denk dat we daarna nog een borrel hebben gedronken op de toekomst. Maar dat herinner ik me niet meer.” [Tim Durlinger]