Als je de kans krijgt om naar Japan te gaan voor een studie, grijp die dan. Dat was de gedachte van Jordi toen hij hoorde over de minor Study Abroad. Hij schreef zich ervoor in, vroeg een Erasmus+-beurs aan en boekte een ticket naar de andere kant van de wereld. Op 25 maart stapte hij in het vliegtuig en sindsdien verbleef de uit Limburg afkomstige student voor voor vijf maanden in Kashiwa, een Japanse stad in het noordwesten van de prefectuur Chiba.

Bij de Reitaku University volgde hij de minor Study Abroad, waarvoor hij drie vakken mocht kiezen uit het pakket dat de universiteit aanbood. Hij volgde drie Japanse taallessen per week, plus een paar lessen over onder andere de Japanse cultuur en geschiedenis, micro- en macro-economie en strategisch management.

“Ik heb voor Japan gekozen omdat het voor mij een bucketlistland was om naartoe te gaan”, zegt Jordi. “Ik hou van het Japanse eten en de cultuur spreekt me erg aan.” Bovendien was het mogelijk om op deze plek een Erasmus+-beurs aan te vragen, en dat maakte voor hem de cirkel rond.

Voor een prikkie
Jordi verbleef in een accommodatie van de Reitaku University waar hij, vergeleken met Nederlandse studentenkamers, een prikkie voor betaalde. “Het was makkelijk geregeld. Ik moest gewoon aangeven dat ik hier wilde wonen. Het kostte mij in het totaal voor de hele periode dat ik hier zat, ongeveer 2.400 euro. Inclusief alles: er werd een keer in de twee weken schoongemaakt en het beddengoed werd voor ons gewassen.”

Die prijzen wijken dus enorm af met de Nederlandse prijzen. Maar dat zijn niet de enige verschillen, zegt Jordi. “De mensen in Japan zijn een stuk terughoudender als het neerkomt op het uiten van je mening. Weinig mensen spreken voldoende Engels om er normaal mee te kunnen communiceren en op het gebied van onderwijs werken ze hier veel minder met project based learning. Het niveau ligt voor mijn gevoel onder het Nederlandse niveau.” [Tekst gaat verder onder de foto's]

Verder is het in Japan erg heet. Nederland telt tegenwoordig ook steeds meer tropische temperaturen, maar toch is het in Japan anders. “In de lente was het weer perfect, maar in de zomer is het buiten niet uit te houden zonder airco. Supervochtig en heet.” Toch weerhield dat Jordi er niet van om zijn vrije tijd, die hij naar eigen zeggen relatief veel had, optimaal te benutten. “Met de trein is het een uurtje naar Tokyo, dus daar ging ik af en toe naartoe om bijvoorbeeld musea te bezoeken of uit eten te gaan. Ik heb tripjes gemaakt naar de Japanse ‘countryside’ en van de rust en natuur genoten.”

En natuurlijk deed hij ook typische studentendingen, zoals uitgaan. “De drinkcultuur is in Japan erg aanwezig, dus daar heb ik zeker aan meegedaan”, vervolgt hij. “We gingen vaak naar de Japanse izakaya, een plek waar je goedkoop kunt eten en drinken, en soms ging ik naar clubs in Tokyo.”

In hetzelfde schuitje
Een geslaagde buitenlandervaring dus, die Jordi al zijn medestudenten wil aanbevelen. “Mijn advies is om het gewoon te doen. Ik was zelf eerst enorm zenuwachtig en ik twijfelde of ik de goede keuze had gemaakt. Maar ik ben enorm blij dat ik het heb gedaan. Vanaf dag één ontmoet je allerlei andere exchange-studenten die in hetzelfde schuitje zitten, en als je gewoon een gesprek aanknoopt, dan ontstaan vriendschappen razendsnel. Ook adviseer ik wel om van tevoren een klein beetje de taal en Japanse gebruiken te leren, want als je je hier in verdiept, word je sneller gerespecteerd en is het een stuk gemakkelijker om vrienden te maken met locals.”

De gedeelde propedeuse ging in februari voor het eerst van start en is bedoeld voor studenten die zich aanmelden voor één van de vijf deelnemende opleidingen bij Fontys Venlo: Commerciële Economie, International Business, Finance & Control, Logistics Management en Logistics Engineering. De eerstejaars schrijven zich voor één van die studies in, maar eigenlijk volgen ze in hun propedeusejaar dus vijf studies tegelijkertijd.

Het is daarbij geen gegeven dat ze na het eerste jaar nog steeds dezelfde studie volgen als waar ze zich voor aanmeldden. Iemand die zich inschrijft voor International Business kan uiteindelijk dus afstuderen in Finance & Control zonder daarbij studievertraging op te lopen.

Stevige basis
“Studenten schrijven zich net als voorheen in voor één studie, maar wat met de gedeelde propedeuse verandert, is dat ze in hun eerste jaar kennismaken met vijf verschillende opleidingen die worden aangeboden bij Fontys in Venlo”, legt Geoffrey Snippe uit, teamleider Marketing & Communicatie. “Alle disciplines komen in een vogelvlucht voorbij, waarbij elk studieblok een andere focus heeft. Je legt een stevige basis in bedrijfskunde, logistiek, internationale handel, finance en marketing.”

“Enerzijds is deze aanpassing gemaakt om de studiekeuzestress te verminderen”, vervolgt Snippe. “Maar anderzijds hebben we het ook ontwikkeld om het aanbod beter aan te laten sluiten op het werkveld. Bovendien heb je alle disciplines nodig om zaken te kunnen doen als je in de businesswereld terechtkomt. Je hebt ook met logistiek te maken als je producten moet verkopen. Met het vernieuwde curriculum krijg je van alles een beetje mee.”

Twee types
Of de nieuwe werkwijze aanslaat, kan Snippe nog niet zeggen. Daar is het simpelweg nog te vroeg voor. Zelf is hij er in ieder geval van overtuigd dat het in de toekomst een mooie ontwikkeling zal zijn om de huidige krimp weer te kunnen stabiliseren. “We hebben in Venlo twee types studenten: technische en business. De technische student heeft regelmatig al een duidelijke richting voor ogen, terwijl de business-student vaak breder georiënteerd is: hij wil de commerciële kant op, maar heeft nog geen specifieke richting gekozen. De nieuwe onderwijsontwikkeling past dus precies bij dat type student.”   

Johanna is één van de kleine honderd deelnemers die dit jaar voor het eerst met het nieuwe curriculum startte. Zij begon in februari aan de gedeelde propedeuse en hoewel ze niet op de hoogte was van het bestaan ervan tot ze met studeren begon – zonder gedeelde propedeuse zou ze ook zijn gestart – is ze blij met het nieuwe curriculum. “Het concept van een gecombineerd eerste jaar, waarin je alles leert kennen zodat je later een betere keuze kunt maken, is prettig. Ik vind het een goed idee, maar voor mij zal het niet per se nodig zijn omdat ik vertrouwen heb in mijn studiekeuze”, vertelt Johanna.

“Ik heb me aangemeld voor Marketing Management en denk dat ik daarbij blijf. Na een idee van een aantal verschillende vakken te hebben gekregen, is dat namelijk nog steeds het vak waar ik het meest geïnteresseerd in ben. Ik heb het idee dat veel van mijn klasgenoten ook al weten welke kant ze op willen.”

Zodra je het campusgebouw van Fontys Venlo binnenloopt, is het 't eerste wat je ziet: een scherm met de uitnodiging voor een ‘cultural evening’ die deze donderdag plaatsvindt. Een avond waarop studenten eten, muziek en tradities uit hun eigen land delen.

Het is een van de vele evenementen die Sarah de Ponti, naast docent Engels bij Fontys International Business Studies in Venlo ook coördinator van The Global Lounge, voor haar rekening neemt. Iedere donderdagavond staat de kantine van campus Venlo in het teken van haar community.

Aziatische inspiratie
Dat startte allemaal zo’n negen jaar geleden. De docent runt in Venlo namelijk ook de minor ELEC (English Language and European Culture), gericht op met name Aziatische uitwisselingsstudenten. “Voor die minor reis ik regelmatig naar partneruniversiteiten in onder andere Japan en Taiwan. Ik bezocht destijds zes verschillende universiteiten en overal hadden ze een initiatief voor internationals, zoals een Global Lounge, International Lounge of Chat Lounge. Maar bij Fontys hadden we niets. En dat terwijl Fontys Venlo bij uitstek dé campus is met internationals.”

Daarom schreef De Ponti bij thuiskomst direct een voorstel, waarna ze mocht rekenen op een interne financiering van ongeveer 7.000 euro. Daarmee legde ze de basis voor wat uitgroeide tot The Global Lounge. “De eerste bijeenkomsten waren bescheiden. We begonnen klein, met zeven of acht studenten. Maar inmiddels zijn er evenementen met zo’n tachtig tot honderd deelnemers.”

Netwerken en genieten
De Duitse International Business-student Tibo is een van hen. Hij bezocht een avond ‘kleuren voor volwassenen’. “Het was ontzettend leuk, en een goede manier om connecties te maken buiten je klasgenoten om. Vanavond ga ik weer.” Tekst gaat verder onder de foto's.

Ook student Athens, die uit Zambia komt, is al een aantal keer geweest. “Niet alleen voor de evenementen, maar ook om te netwerken. Sinds ik andere internationals heb leren kennen voel ik me hier meer thuis. En ik heb nieuwe artistieke talenten ontdekt. Mijn schilderij van ‘Sip & Paint’ staat nog steeds thuis op mijn bureau omdat ik er zo trots op ben.”

‘Voor iedereen’
Toch weten niet alle studenten hun weg naar The Global Lounge te vinden, zoals Lia en Lucas. Beiden komen uit Duitsland maar gaan nooit naar een evenement toe. “Die zijn voor ‘echte’ internationals, daar vallen wij als Duitse studenten niet onder omdat ruim 78 procent hier Duits is”, legt Lucas uit. “En we zijn ook binnen een kwartier thuis waar we ons eigen sociale leven hebben”, vult Lia hem aan. “Voor ons is het ook niet per se nodig.”

Volgens De Ponti zijn ze echter van harte welkom, want het initiatief is er voor iedereen. Evenementen die geen geld kosten kennen geen limiet qua aanmeldingen, maar soms moet de coördinator met wachtlijsten werken. “Voor Sip & Paint bijvoorbeeld, of pompoen snijden in de herfst. Daar heb ik materiaal voor nodig, maar meer budget is er voor nu niet. Voor studenten is deelname altijd gratis, maar ik moet wel de kosten kunnen blijven dekken.”

Van stages tot bruiloften
Met 89 studenten bij karaoke, 55 bij een uitje naar Antwerpen en 39 bij een lastminute avond ‘cozy colouring’ kan The Global Lounge spreken van een succes. Sterker nog: er zijn ook al gesprekken geweest voor delegaties in Eindhoven en Tilburg.

Dat niet alleen. In Venlo hebben studenten ook stageplekken gevonden via het initiatief, maakten ze uitwisselingen naar aanleiding van vriendschappen of vonden ze er de liefde. “Twee studenten die elkaar hier hebben ontmoet, zijn nu zelfs getrouwd”, vertelt de initiator trots.

Daar zit volgens De Ponti de echte waarde van The Global Lounge. “We zijn een veilige plek voor iedereen die nieuwe connecties zoekt, het moeilijk vindt om aansluiting te vinden, niet alleen wil zijn of gewoon wat leuks wil doen. Studenten die hier komen, zijn uiteindelijk meer open over hun leven en genieten van hun tijd hier. Dat is precies de kracht van onze community en meer dan dat hoeft het niet te zijn.”

Wie in de supermarkt het schap met plantaardige vleesvervangers regelmatig bezoekt, weet dat er heel veel verschillende merken, soorten, smaken en dus ook verpakkingen zijn. Maar welke verpakkingen het beste werken? Die vraag heeft Pia Hommen, student International Business in Venlo, voor haar afstuderen onderzocht voor het lectoraat Business Innovation.  

“Ik heb gekeken naar producten die op het eerste gezicht gezond lijken, zoals vleesvervangers”, vertelt Pia. Ze fotografeerde dertien bestaande verpakkingen van vleesvervangers en analyseerde die vervolgens op basis van kleur, claims, visuals en de Nutri-Score. Vervolgens maakte ze eigen designs die volgens de literatuur gezonder zouden moeten overkomen. De ontwerpen legde ze samen met de bestaande verpakkingen voor aan respondenten.

Rijk aan eiwitten
En wat blijkt nou? De meeste mensen beslissen binnen drie seconden op basis van kleuren en beelden of ze een verpakking al dan niet gezond vinden ogen. “Mijn resultaten zeggen dat een groene verpakking beter wordt beoordeeld, net als een claim zoals ‘rijk aan eiwitten’ en afbeeldingen met gezonde ingrediënten.”

Consumenten kijken volgens Pia meer naar de gezonde aspecten van een verpakking dan naar de duurzame. Groen werkt daarbij beter dan geel of rood en veelbelovende teksten doen het beter dan geen teksten. “Kleur is de factor waar mensen het eerste op reageren, dus dat heeft de eerste prioriteit. Daarna kijken ze naar de claims, die je het beste één of twee kunt gebruiken. Voor een Nutri-Score moet een bedrijf in aanmerking komen, maar als ze dat doen, zou ik ze zeker adviseren deze te vermelden.”

Meer betalen
En als al die adviezen worden opgevolgd, wat dan? “Uit mijn resultaten blijkt dat mensen bereid zijn om 29 eurocent meer te betalen voor een gezond ogende verpakking.” 

Pia heeft zich voor haar onderzoek op de Duitse markt gericht, maar ze verwacht dat er in Nederland soortgelijke resultaten zouden komen. “De literatuur op dit gebied is vrij algemeen, maar je hebt wel verschillende merken in Duitsland en Nederland, dus de marktscan en enquête die ik heb uitgevoerd, zouden bij een soortgelijk onderzoek in Nederland opnieuw moeten worden gedaan.”

De afbeeldingen boven- en onderaan dit artikel laten links de verpakking zien zoals-ie in de winkel ligt en rechts na de aanbevelingen van Pia. 

Choi is kwaliteitscoördinator en geeft les in Human Resource Management en Business Research bij de opleiding International Business (IB) in Eindhoven.

Vertel, je bent genomineerd. Wat vind je daarvan?
“Vorig jaar was ik ook al genomineerd, maar toen vond ik het te veel. Ik vond niet dat ik meer betekende of iets beter deed dan anderen. Het was lastig om met dat gevoel om te gaan en daarom trok ik me terug. Maar dit jaar ben ik opnieuw genomineerd en dat gaf me de realisatie dat ik dit moet waarderen en blij moet zijn. Dus dat is wat ik nu doe: mijn mening is bijgesteld en ik ben echt ontzettend blij.” 

Door wie ben je genomineerd, denk je?
“Ik hoop en denk door één of enkele studenten. Tegen hen zou ik graag zeggen: dankjewel. Ik doe mijn best in mijn lessen en dat betekent natuurlijk niet dat ik een bepaalde beloning nodig heb. Maar als zij mijn inzet zien en me daarom hebben aanbevolen of genomineerd, dan ben ik daar heel dankbaar voor. Als het collega’s zijn die mij hebben genomineerd, dan is dat natuurlijk ook een hele mooie erkenning. Dus ook deze mensen wil ik bedanken.” 

Wat vind je het mooiste aan je werk?
“Oei, moeilijke vraag. Eerlijk gezegd ben ik best verlegen, introvert zelfs. Maar wanneer ik mijn klaslokaal binnenstap, ben ik juist heel energiek. Zodra ik de deur van mijn klaslokaal open, ben ik een compleet ander mens. Ik hou van lesgeven. Ik hou ervan om een bijdrage te leveren in een lokaal vol jongeren. Het gaat niet alleen over onderwijzen, het gaat er ook om dat je studenten hun eigen weg leert te vinden. En wanneer ik zie dat ze iets begrijpen, dat ze met hun hoofd knikken, dan word ik daar heel blij van. Elke les geeft me energie, ik hou van dit beroep. Jongeren luisteren niet altijd graag naar de adviezen van oudere generaties, maar in mijn klas doen ze dat wel. Dat is zo bijzonder.” 

Waarom denk je dat je bent genomineerd?
“Ik ben trots op mijn lessen. Niet zozeer vanwege de inhoud of de manier van lesgeven, maar vanwege de actualiteit. HR-management verandert bijna dagelijks. Als ik blijf hangen in oude kennis of ervaringen, dan bied ik verouderde inhoud aan. In mijn lessen werk ik altijd met nieuwe inzichten uit het werkveld en studenten waarderen die inzet. Ze zien wat ik probeer te doen, soms helpen ze de les zelfs vooruit. We maken de lessen samen. En we genieten samen van dat moment. Soms, wanneer de les is afgelopen, geven ze me een hand. Een high five. Of zeggen ze dat ze veel geleerd hebben. Dat geeft mij de motivatie om door te gaan.”

Wat is je hoop voor de toekomst?
“In het verleden was het voldoende om gestructureerde inhoud aan te bieden en studenten een diploma mee te geven. Tegenwoordig is dat niet genoeg meer. We moeten studenten klaarstomen voor de toekomst. Flexibel maken. Klaar voor continue ontwikkeling. Ik hoop dat studenten na hun diploma kunnen zeggen: ‘Ik ben klaar voor de toekomst, niet voor het verleden.’ Toekomstbestendigheid is echt belangrijk.”

Güngor is docent, projectcoach en vakcoördinator bij International Business in Eindhoven. Ook is ze de oprichtster van de gloednieuwe minor About the K-Wave, die in februari van start gaat.

Wat was je eerste reactie toen je hoorde over je nominatie?
“Ik lag in bed toen dat gebeurde, want ik was ziek – de eerste keer in vijf jaar dat ik me ziek meldde. Ik checkte mijn mail omdat ik best veel mailtjes binnenkreeg en toen zag ik daar ook de bekendmaking van mijn nominatie tussen staan. Ik moest meteen huilen. Als docent is dit echt het grootste compliment dat je kan krijgen.”

Enig idee waarom je genomineerd bent?
“Nou, ik voel wel heel veel waardering, zowel vanuit ons team als vanuit studenten. Mijn collega’s zeggen vaak dat ze zien dat ik mijn best doe. En bij studenten... Tja, ik geef heel veel om mijn studenten. Eén van hen zei laatst: ‘Miss Güngör, you are one of the teachers who actually cares about us’. Dat is natuurlijk supermooi om te horen.”

Hoe sta jij klaar voor jouw studenten?
"Als ik merk dat een student het moeilijk heeft, dan ben ik geneigd om naar die student toe te gaan en te zeggen dat ik best samen een kopje koffie wil drinken als diegene dat fijn vindt. Dat gebeurt heel vaak, deels – denk ik – omdat ik één van de jongste docenten binnen Fontys ben en daardoor dicht bij de studenten sta. De drempel is laag. Tenminste, zo voel ik dat.

Studenten hebben respect voor mij en zijn niet bang om op me af te stappen. Met als gevolg dat ik tegenwoordig dus heel veel koffietjes drink, haha. Soms net iets té vaak, en dan zeg ik toch wel dat ze voor meer gesprekken eigenlijk het beste naar hun eigen studentcoach kunnen gaan."

Waar ben je nog meer trots op?
“Dan blik ik even terug op vier jaar geleden, toen ik zelf afstudeerde als een International Business-student bij Fontys. In mijn laatste leerjaar was ik student-assistent. Dat heb ik gedaan tot mijn afstuderen en daarna deed ik nog een master, die ik combineerde met een baan als onderwijsassistent. Maar omdat ik altijd heel graag iets bij de overheid wilde gaan doen, heb ik na het behalen van mijn master gesolliciteerd bij het ministerie van Binnenlandse Zaken. Daar ben ik aangenomen en heb ik een half jaar gezeten. 

Ik dacht altijd dat het mijn droom was, maar ik miste Fontys zó erg dat ik na twee maanden al spijt kreeg. Ik belde mijn voormalige manager op en zei dat als er een functie vrij zou komen bij Fontys, ik heel graag terug wilde komen. Zes maanden later diende ik mijn ontslag in bij het ministerie en kreeg ik deze baan. Dat is nu twee jaar geleden. Vorige week kreeg ik een vast contract; het is echt een geweldig jaar geweest. Ik voel me enorm blessed."

Heb je nog mooie toekomstplannen?
"Jazeker! Ik wil echt heel graag een PhD halen, omdat ik het gevoel heb dat ik me daarmee echt verder kan ontwikkelen. Eigenlijk wilde ik dat volgend jaar al doen, maar omdat in februari de K-Wave minor van start gaat, wil ik daar nu de focus op leggen. Eerst dat deel goed neerzetten en hopelijk het jaar daarop promoveren.

Ik zeg altijd tegen mijn studenten: anything is possible with hard work and motivation. Daar geloof ik echt in. Ik ben onderaan begonnen, heb mbo gedaan, haalde mijn bachelor cum laude en deed vervolgens een master op de universiteit. Als ik het kan, kunnen anderen het ook."

Teruglopende studentaantallen en een snel veranderd werkveld maakt dat ook bij Fontys niemand op zijn handen kan blijven zitten. Vandaar de fusies van de economische opleidingen in Tilburg, van alle educatieve opleidingen van Fontys en van alle technische opleidingen in het Nexusgebouw.

Maar een fusie in Venlo? Op een campus waar allemaal opleidingen zitten die ogenschijnlijk weinig met elkaar van doen hebben? Toch wel dus. Er wordt druk gewerkt aan plannen om FIBS en TenL te laten samensmelten.

Voor de duidelijkheid: het is niet zo dat er straks één instituut komt waar alle studenten dezelfde opleiding volgen. Wouter Josso, directeur van International Business studies: “Nee, we zeggen heel bewust dat het geen gemeenschappelijke bachelor is. Dat hebben we een aantal jaren geleden al eens gedaan en dat bleek onvoldoende motiverend voor de studenten.”

Route
In deze nieuwe opzet volgt elke student met zijn eigen ‘groep’ daarom gewoon ook de eigen route. Josso (op foto boven): “Maar op bepaalde momenten zit je wel samen met andere studenten en kom je dus met hen en met hun studie in aanraking. En in de basis zijn er wel degelijk veel gelijkenissen in de opleidingen.”

“We hebben in deze regio weliswaar met Canon een hele grote speler, maar hebben toch vooral te maken met mkb-bedrijven. Aan de andere kant hebben we in deze regio ook veel startups. Maar die zijn op de eerste plaats vooral afhankelijk van durfkapitaal.”

“Dat alles maakt het ingewikkelder voor ons als Fontysopleiding, maar het biedt ook veel mogelijkheden. Uit dat werkveld komen nogal wat vraagstukken op ons af, waarbij vooral verduurzaming een steeds grotere rol speelt. En daarbij is logistiek cruciaal. Innovaties zijn hard nodig, ook om je verdiencapaciteit overeind te houden.”

Schatkaart
“Wij vinden dat we hier op een schatkaart zitten. We willen de economische opleidingen dichter tegen elkaar aan zetten. En daar ook een technisch programma aan verbinden. Je komt binnen met het idee om hier als econoom af te studeren, maar het kan dus zijn dat je gaandeweg van koers verandert en uiteindelijk als techneut afstudeert.”

“De kenniscomponent is bij economische opleidingen een wezenlijk onderdeel. Maar als je bijvoorbeeld als finance controller bij een bedrijf komt te werken, is het ook heel goed om te weten hoe het daar werkt bij ict of mechatronica. Thema’s als business intelligence, energietransitie, of duurzaamheid raken alle opleidingen, alleen vanuit een ander vakdomein of perspectief."

“In moderne bedrijfsvoering is het normaal dat je vanuit meerdere disciplines met elkaar aan oplossingen werkt. Daarom willen we FIBS en TenL samenvoegen, onderwijs ontwikkelen waarbij vanuit een campuskader wordt gewerkt.”

“We zijn daar nu heel strak mee bezig. Waarbij we ook nadrukkelijk kijken naar wat de behoeftes van het bedrijfsleven zijn. De student? Ach, die maakt het niet veel uit waar je de hekjes precies plaatst. Dat zagen we laatst ook toen de minister ons roboticalab kwam bezoeken. Dan wordt het bijzonder gevonden dat mbo- en hbo-studenten daar samenwerken. Maar die studenten zelf vinden het doodnormaal om in één klas te zitten.”

Tevredenheid
Met dat hele verhaal en uitleg erachter, klinkt het toch als een echte fusie waar in Venlo op wordt aangestuurd. “Ja, het is gewoon logisch dat je naar een fusie toewerkt. Ideaal zou zijn als we op 1 januari 2027 kunnen beginnen met de gefuseerde opleidingen. Maar als het een jaar later wordt, dan is dat ook niet zo spannend. Waar het om gaat is dat je de tevredenheid van de student hoog houdt.”

De twee andere opleidingen die in Venlo te vinden zijn, Paramedisch en Educatie, zijn niet meegenomen in de fusieplannen. “Nee. Maar dat zou best in de toekomst nog wel kunnen gebeuren. Waar het ons uiteindelijk om gaat is dat iedereen een kwalificatie behaalt en een baan bemachtigt.”

Dat er zich minder studenten zouden inschrijven was wel verwacht. De demografische krimp zorgt immers overal binnen Fontys en ook elders voor minder nieuwe inschrijvingen. Dat er toch meer Nederlandse studenten zijn ingeschreven is een mooie opsteker. Maar de daling in het aantal internationale studenten is groter. En ook groter dan waar rekening mee werd gehouden.

“Daar maak ik me zorgen om, ja. Vooral over de gevolgen voor de kosten-batenverhouding van Fontys op termijn”, aldus Wouter Josso, directeur Fontys International Business studies en ‘soort van’ bedrijfsmanager van de Limburgse campus.

“Natuurlijk heeft het te maken met ons eigen besluit om sinds deze zomer geen Duitstalig onderwijs meer aan te bieden. Maar de daling in Duitse studenten is groter dan verwacht: tachtig studenten. Dat zijn toch drie klassen minder.”

“En het wordt nog minder volgend jaar. Vanaf dit jaar is het vwo daar namelijk geen vijf- maar zesjarige opleiding. Met als gevolg dat er vanuit daar volgend studiejaar geen geslaagde scholieren zijn die op zoek gaan naar een vervolgopleiding.”

Fijne bestemming? 
Ook de Bulgaarse en Roemeense studenten, sinds jaren al een belangrijk deel van de internationale instroom hier, is flink minder. Dat heeft volgens Josso meerdere oorzaken. Er zijn meer landen aantrekkelijk geworden voor deze studenten om te gaan studeren. Maar ook het politieke klimaat in Nederland speelt mee. “Is Nederland voor deze studenten nog wel een fijne bestemming om te gaan studeren?”

Daarmee doelt hij op de algemene stemming in het land als het om buitenlanders gaat. Maar ook op Den Haag. “De hele politieke discussie over het feit dat met Nederlands geld EU-studenten van elders worden opgeleid.” Tegelijkertijd is er het scheve systeem dat opleidingen door het rijk betaald krijgen per student.

Realiteitszin
Minder studenten vindt Josso overigens op zichzelf geen probleem. “We willen ook krimpen als campus”, zegt hij. “Dat is pure realiteitszin. Niet alleen hier maar ook aan de Duitse kant van de grens is sprake van demografische krimp.”

“Ons doel is om studenten op te leiden écht voor deze regio. Waarbij het uiteraard wel aan de student zelf is om zijn of haar toekomst te bepalen. Aan beide kanten van de grens overigens.”

En het maakt niet zoveel uit aan welke kant omdat de hele grensregio volgens Josso met elkaar verweven is. Waarbij overigens Fontys Venlo wel een unieke positie inneemt. “Ook binnen Fontys zelf. Logistiek, industriële productontwikkeling, het lectoraat Supply Chain: je vindt het nergens anders binnen onze instelling."

In veel opzichten, zo stelt hij, is Fontys Venlo als het gaat om het in allerlei opzichten samen optrekken een voorloper in dingen die nu Fontysbreed gebeuren. "En minder Duitse en andere internationale studenten, ja. Maar ik ben heel trots dat onze Nederlandse studentpopulatie juist groeit. Om al die redenen vind ik ook dat we als hier in Venlo wel iets trotser mogen zijn op wat we doen.”

Studenten van de stromingen Marketing Management, International Finance & Control en International Business krijgen in het tweede jaar projecten uit verschillende disciplines aangeboden. CrossLab is er daar één van, waarbij een opdrachtgever uit het werkveld zich meldt met een probleem dat hij onderzocht wil hebben. 

Steriel kropje sla
Dit keer is die opdrachtgever het Duitse bedrijf Bauer Funken, dat al heel lang bezig is met het kweken van groenten. “Ze willen biologisch produceren, maar ze merken ook dat mensen graag een steriel kropje sla willen waar geen diertjes of andere gekke dingen in zitten”, legt docent-onderzoeker Henk van der Meulen uit. “En dat maakt het lastig, want dat staat haaks op elkaar.”

Wat Bauer Funken nu wil doen, is de perceptie van de eindklant veranderen. Oftewel: hen laten inzien dat het niet erg is als een slakrop wat zand of een beestje bevat. Want dan betekent het dus dat het helemaal organisch is geproduceerd en daarmee vrij van pesticiden. Ze proberen daar met hulp van studenten een campagne voor op te zetten.

Andere wetgeving
Twee van die studenten zijn Linnea Persson (Marketing Management) en Sönke Kachlert (International Business). Zij zijn een paar weken geleden gestart met het project en vertellen hoe het er nu mee staat. “De wetgeving omtrent het gebruik van chemicaliën in sla is veranderd, waardoor er nu meer bladluizen en diertjes zoals slakken in sla zitten”, vertellen ze. “De slakroppen worden zorgvuldig gewassen, maar daarbij kan niet uitgesloten worden dat er alsnog kleine bladluizen in blijven zitten.”

Supermarkten zijn bang dat klanten de bladluizen aantreffen en dat de aankoopbeslissing daar negatief door beïnvloed wordt. Aan onder anderen Linnea en Sönke de taak om dat te voorkomen. “We zitten nog in de beginfase van het project, maar ons idee is nu om een artikel te schrijven over bladluizen in het algemeen. We willen het publiek informeren over de effecten van chemicaliën en dat bladluizen in een slakrop zonder chemicaliën geen schade aanrichten, omdat ze niet giftig zijn.” 

Walging wegnemen
Bladluizen komen al eeuwenlang voor in sla, vervolgen de studenten, en dat hoort ook zo te zijn. “Wij vinden het niet zo erg als het om een krop sla gaat. Die kun je immers gewoon wassen”, zeggen ze. “Ons doel is om klanten van Bauer Funken hier ook bewust van te maken. We willen de walging wegnemen die klanten ervaren als ze bladluizen in hun product aantreffen, maar tegelijkertijd willen we ook boeren helpen om hun natuurlijke, chemievrije producten te promoten. Zeker in een tijdperk waarin de trend van natuurlijke voeding steeds groter wordt.”

Het gaat om het voormalige hotel Puur, dat aan de Parade in de binnenstad van Venlo ligt en meer dan dertig kamers telt. Die zijn nu gevuld door 38 Fontysstudenten die in Venlo studeren. “In het voorjaar ben ik via via benaderd met de vraag of we interesse hadden om studenten in dat pand te huisvesten”, zegt Wouter Josso, directeur van International Business (FIBS) in Venlo.

En tja, als je die vraag krijgt, dan zeg je natuurlijk geen nee. “Je krijgt maar één keer de kans om in de binnenstad ruimte te reserveren voor je studenten. Toen wij die kans kregen, heb ik meteen gezegd: dit doen we. Daar moeten we onze nek voor uitsteken en dat hebben we gedaan door inspanningen te doen voor de juiste vergunningen en veiligheidseisen.”

Alleen eerstejaars
De kamers zijn bedoeld voor eerstejaars studenten. Ze mogen er een jaar wonen en moeten daarna plaats maken voor nieuwe eerstejaars. Een deel van de woonruimtes is gereserveerd voor exchange studenten. Josso: “We hebben een beleid waarbij studenten minimaal 200 kilometer van Venlo moeten wonen om vanuit Fontys bemiddeling te krijgen voor een kamer. Dat geldt dus ook voor de studenten die nu in het voormalige hotelpand wonen.” 

Behalve een overeenkomst met dit pand heeft Fontys ook eenzelfde soort deal met een klooster in Steyl; ook daar wonen enkele tientallen studenten. Maar of het woningprobleem daarmee is opgelost? Josso begint te lachen. “Nee, ik heb ooit tegen de gemeente gezegd dat ze 1.500 woningen zouden moeten organiseren om het probleem op te lossen, maar dat is natuurlijk onmogelijk.”

Het is inmiddels alweer vier jaar geleden dat de visie voor het talentgerichte onderwijskader van FIBS werd gevormd. Doel daarvan: alle studenten binnen het International Business-programma Engelstalig onderwijs aanbieden. “Omdat iedereen daarmee uit de voeten kan”, zei directeur Wouter Josso in een eerder artikel van Bron.  

Dat betekent dus dat de Duitstalige opleidingen die FIBS aanbood, verdwijnen. Niet in één klap, maar stapsgewijs. “Alle studenten die voor 2025 met een Duitstalige opleiding zijn begonnen, mogen die afmaken. Daar hebben ze recht op, en daar komt ook nog een naveegklasje achteraan”, aldus Josso. “Maar we zijn tegelijkertijd ook gestart met het invoeren van het Engelstalige programma. Dat loopt naast elkaar.”

Verschillende fases
De eerste stappen worden dus al gezet, maar het gaat nog even duren voor het nieuwe onderwijs volledig in werking treedt. Op dit moment wordt er achter de schermen hard gewerkt aan het vormgeven van talentgericht onderwijs (tgo). Vanaf februari 2026 gaan de veranderingen in voor alle technische en economische programma’s, in 2027 volgt ook ict. “Die volgorde heeft te maken met beschikbaarheid en resources. Het is een militaire operatie”, vervolgt Josso. 

De ontwikkelingen betekenen ook meer Nederlandse taal- en cultuurlessen voor niet-Nederlandse studenten. Die vorm van onderwijs krijgen ze al, maar wordt volgens de directeur in het nieuwe programma nog veel duidelijker tgo-gebaseerd neergezet. “Nu hebben we al les in Nederlandse cultuur en taal, maar daar willen we nog een regionale kenniscomponent tegenaan zetten.”

Buikpijn
Of Josso bang is om internationale studenten te verliezen nu de Duitstalige opleidingen verdwijnen, en dan met name Duitse studenten? Anderhalf jaar geleden zei hij al stellig nee en daar blijft hij nu nog steeds bij. Natuurlijk is hij er zich van bewust dat het effect zal hebben, maar hij maakt zich geen zorgen: de internationale studenten blijft goed genoeg bediend worden. 

“Waar ik meer buikpijn van krijg, is van de politieke ontwikkelingen. Dat heeft wel impact. Als je als internationale student niet weet of je welkom bent in Nederland, dan ga je andere keuzes maken. Dat merken we en is goed te zien in het aantal internationale aanmeldingen.”

Er moet bezuinigd worden op vierkante meters. Er moeten duurzaamheidsdoelen worden bereikt. Het aantal studenten wordt ook de komende jaren door demografische krimp kleiner. Gebouw W3 is eigenlijk niet meer van deze tijd. Hoewel het een historisch pand is, valt het ook steeds slechter te verwarmen en wordt het ook - mede om die reden  - steeds minder gebruikt.

Zie daar de redenen die Wouter Josso, directeur van Fontys International Business School in Venlo, opsomt als hem wordt gevraagd naar het waarom van dit besluit. “Om die redenen hebben we dus deze keuze gemaakt. Vervolgens is het aan het college van bestuur van Fontys om te beslissen wat er met dit gebouw moet gebeuren.”

Op dit moment zijn in W3 onder meer het international office, het language centre, marcom, het lectoraat Supply Chain Innovation en leslokalen te vinden. Maar vanwege de ouderdom met bijpassende gebreken wordt er al niet veel gebruik meer van gemaakt. 

Studentenwoningen
Zoals Bron eerder al schreef, zou dat bestuur graag studentenhuisvesting realiseren op de campus. Ook de gemeente Venlo heeft hier wel oren naar omdat zij het belang van Fontys voor Noord- en Midden-Limburg zo groot vindt dat ze bereid is om overal over mee te denken. “Ik weet ook dat er meerdere partijen geïnteresseerd zijn als het daar om gaat”, zegt Josso over eventuele studentenhuisvesting. 

Of dat dan in het huidige gebouw zou gebeuren? De opties worden nog onderzocht. Maar die kans lijkt klein. Het pand is amper warm, of koud, te krijgen en de energiekosten zijn er hoog. Bij flinke regenbuien staat er bovendien nogal eens water binnen. 

Fusie
Voor wie zich overigens afvraagt waar gebouw W2 dan ergens te vinden is: dat is er niet meer. Ooit werd dat met de komst van de centrale hal ‘gefuseerd’ met W1 tot het huidige W1. Dat lijkt voorlopig ook de enige echte fusie te blijven op de campus. Dat wil zeggen: de opleidingen en instituten die er nu te vinden zijn, zullen wellicht niet fuseren op de klassieke manier.

“Dat is in elk geval niet per se de achterliggende propositie. Maar uiteindelijk beslist het college van bestuur daarover. En als dat denkt dat een fusie wel logisch is, dan gebeurt het ook. Maar dat is niet aan mij.”

Waarmee niet gezegd is dat Josso geen nauwere samenwerking en verstrengeling van de op zijn campus gevestigde opleidingen wenst. Integendeel. “Wat wij heel graag willen, en dat past ook heel goed binnen Fontys Venlo for Society, is onze studenten multidisciplinair opleiden. En dat kan door veel nauwkeuriger en intensiever samen te werken. Zoals dat bijvoorbeeld zo'n anderhalf jaar is gebeurd bij een opdracht voor het bedrijf Akarton.”

Dit verpakkingsbedrijf kreeg een opdracht van ASML maar zag niet hoe het die kon realiseren. Het verzoek kwam bij Fontys terecht en via studenten Finance & Control, ICT, Engineering en nog eens Finance & Control en ICT, kwamen zij tot een oplossing die voor iedereen bruikbaar bleek. Zo ziet Josso het in de toekomst graag veel vaker gebeuren.

“Wij willen naar een andere vorm van onderwijs toe. We hebben met zijn allen het onderwijs wel heel erg verkokerd. Terwijl de grootste en beste innovaties juist gebeuren op de snijvlakken van verschillende disciplines. En daarbij hebben wij binnen Fontys het voordeel dat op deze campus alles en iedereen in één pand te vinden is. Waarbij overigens de situatie van Venlo ook op een ander vlak wel echt afwijkt van Tilburg en Eindhoven. Daar heb je grote internationale bedrijven zoals ASML. In deze regio gaat het vooral om mkb-ondernemingen met 20 tot 200 werknemers. Dan leidt je dus wel voor een ander soort werkveld op."

De 23-jarige Ayoub uit Duitsland zit in het derde jaar van de studie International Business in Venlo. Momenteel zit hij in Japan voor zijn minor Global Studies.

Waarom heb je gekozen voor een minor in Japan?
“Voordat ik aan mijn studie bij Fontys begon, heb ik er altijd van gedroomd om in het buitenland te studeren. Ik hou van reizen en beschouw een semester in het buitenland als een unieke ervaring. Toen ik zag dat Fontys verschillende partnerscholen in Japan had, heb ik niet lang nagedacht over waar ik mijn minor zou gaan doen. Japan is altijd mijn droomreisbestemming geweest omdat dit land voor mij ongeëvenaard is op het gebied van architectuur, cultuur, landschappen en grote steden. Het land is rijk in elk aspect, en bovendien ben ik heel erg geïnteresseerd in de geschiedenis van Japan.” 

Welke minor volg je?
“Ik volg de minor Global Studies aan de Reitaku University. Het bevat vakken over verschillende culturen, geschiedenis en landen zoals ‘Japan Studies’ en ‘British Studies’. Daarnaast volg ik nog twee andere vakken over Japan; de één gaat over economie, de ander is een taalcursus op beginnersniveau. Tot nu toe heb ik van alles geleerd over het unieke karakter van Japan en waar het door wordt beïnvloed, zoals de geografie en culturele verschillen. Ook leerde ik al over de Britse geschiedenis en de verschillen tussen de Britse landen.” [Tekst gaat verder onder de foto's]

Waar verblijf je in Japan?
“Ik woon in een studentenhuis in Matsudo, een stad in Chiba, vlakbij de hoofdstad Tokio. Reitaku University bood me tijdens de aanmeldingsprocedure de optie aan om een slaapplek te huren. Er waren er twee beschikbaar, waarvan ik er eentje heb gekregen. Ik betaal er omgerekend zo’n 310 euro per maand voor. In de weekenden en op maandagen ben ik vrij van school, en ga ik veel op reis. Tot nu toe heb ik nog niet veel huiswerk gehad en hoefde ik ook niet veel te leren, wat me de vrijheid gaf om samen met mijn medestudenten van Fontys zoveel mogelijk door het land te reizen.” 

Wat zijn de grootste cultuurverschillen?
“Het grootste cultuurverschil dat ik tot nu toe heb opgemerkt, is het gedrag van Japanners. Het zijn de meest beleefde en stille mensen die ik ooit heb ontmoet. Verder is het overal, behalve op zeer drukke plaatsen, heel stil. Zelfs in treinen is het ontzettend rustig, ook al zitten ze vol met mensen. Een ander groot verschil is dat in Japan alles kleiner of krapper is: de grootte van kamers, de hoogte van deuren, straten, tafels in restaurants, stoelen en tafels op de universiteit, kleding, echt alles.”

Welk advies zou je andere studenten geven die graag in het buitenland willen studeren?
“Doe het met passie. Leer de taal en de culturele verschillen. Dompel je onder in het land waar je van droomde het te bezoeken en haal er het beste uit. Het is een unieke ervaring!”

Dit keer duurt de staking drie dagen, tot en met vrijdag. Desondanks zijn er bij Fontys International Business School (FIBS) in Venlo geen afmeldingen binnengekomen. “De stakingen in het openbaar vervoer waren op tijd aangekondigd, en ook de boerenactie is sinds dit weekend bekend. Studenten hebben zich er dus op kunnen voorbereiden”, licht opleidingsdirecteur Wouter Josso toe.

“We hebben begrepen dat ze er alles aan doen om op tijd op school aanwezig te zijn. De meeste carpoolen en vertrekken ruim op tijd.” De in Duitsland wonende directeur kon gisterochtend nog net op tijd langs een aantal trekkers rijden op de snelweg. 

“De treinstakingen lijken een constant fenomeen te worden”, concludeert hij. “We hebben onze studenten er niet actief over geïnformeerd. Alle Duitse media staan er vol mee. Dat nieuws kan dus niemand zijn ontgaan. Bovendien is het de eerste week na de vakantie, dus dat is lastig communiceren.”

Langer onderweg
Ook Henning Janßen, docent aan de opleiding Commerciële Economie, ondervond in eerste instantie enige problemen op de snelweg toen hij van zijn woonplaats in Duitsland naar Fontys in Eindhoven reed. Via een navigatieapp vond hij een alternatieve route binnendoor. “Maar voor degene die is aangewezen op de trein, is er geen alternatief”, weet de voormalige directeur van Fontys Techniek en Logistiek in Venlo.

Hij spreekt uit ervaring als hij zegt dat de treinstaking weinig invloed heeft op het merendeel van de Duitse studenten dat in Venlo studeert. “De meesten komen uit de grensstreek en carpoolen altijd al in plaats van dat ze de trein te nemen. De stakende boeren houden zich netjes aan de regels en veroorzaken niet veel overlast. Studenten moeten nu alleen eerder vertrekken, omdat ze veelal langer onderweg zijn.” [Marieke Verbiesen]

De pilot is in september gestart met een groep van zo’n vijftien leerlingen, afkomstig van de drie middelbare scholen uit Venlo: Valuas College, Blariacumcollege en College Den Hulster. De scholieren hebben zelf voor dit project gekozen. Het is een keuzevak dat ze in een grote of kleine variant kunnen volgen en waar ze - als ze voor de grote variant kiezen - in het vijfde jaar examen voor moeten doen. Momenteel is het project vooral gericht op maatschappelijke vakken, maar het doel is om daar later ook de technologiekant bij te betrekken. [Tekst gaat verder onder de foto]

Namens Fontys is Chantal Teeuwen één van de kartrekkers. Zij legt uit dat het project als doel heeft om middelbare scholieren in een vroeg stadium aan de regio te binden. “Een 15-jarige heeft vaak geen flauw benul van wat zich in de regio afspeelt”, zegt Teeuwen. “Met dit project kunnen we aan de ene kant de regio laten zien met alle leuke bedrijven die hier zitten. Anderzijds kunnen we havoleerlingen die normaal gesproken heel theoretisch te werk gaan, nu ook de projectmatige kant van leren laten zien. Dat is namelijk de kant die ze straks op het hbo veel gaan tegenkomen.”

De leerlingen werken elke dinsdagmiddag aan het project. De ene keer zitten ze in een klaslokaal op de Fontys-campus in Venlo, de andere keer gaan ze langs bij bedrijven. “We hopen dat ze hiermee niet alleen een breder beeld krijgen van de mogelijkheden in de regio, maar straks ook een betere studiekeuze kunnen maken. Los van techniek zijn bijna alle studierichtingen uit Venlo bij het project betrokken”, vervolgt Teeuwen. “De ene keer in de vorm van een workshop, de andere keer met een gastcollege van een docent.” [Tekst gaat verder onder de foto]

Teeuwen noemt Andre Kagchelland als de grote initiator van de pilot. Hij zorgt samen met Wendie Lenssen en Imelda van de Beek voor de inhoud van de lesstof. “Met dit havo praktijkgerichte programma gaan leerlingen in groepsverband aan de slag met opdrachten die vanuit het bedrijfsleven en overheidsinstellingen worden aangereikt”, zo klinkt het. “Nu nog een halve dag per week, maar volgend schooljaar willen we uitbreiden naar een hele dag.” 

Eén van de deelnemende leerlingen is Ian. “Ik heb hiervoor gekozen omdat ik iets met praktijk wilde doen”, vertelt hij. “Normaal luister je op school naar docenten en doe je verder niks zelf. Maar hier kom je in aanraking met bedrijven en moet je zelf stappen zetten. Dat is heel interessant.” Een andere scholier die tegenwoordig regelmatig bij Fontys te vinden is en om een andere reden meedoet, is Lianne. “Ik weet totaal niet wat ik later wil gaan doen en dacht dat als ik dit vak zou kiezen, ik daar misschien een beter idee van zou krijgen. Dat lukt tot nu toe aardig: ik denk dat ik de techniekkant op wil.” [Karen Luiken]

In 2021 begon Josso samen met het managementteam al met het vormen van een nieuwe visie voor het talentgerichte onderwijskader. “Begin 2022 hebben we de keuze gemaakt om aan alle studenten binnen het International Business-programma Engelstalig onderwijs aan te bieden. Iedereen kan daar namelijk mee uit de voeten.” 

Momenteel worden sommige opleidingen nog in drie talen aangeboden (Nederlands, Engels en Duits), maar vanaf 2025 zijn alle FIBS-opleidingen (Fontys International Business Studies) in Venlo alleen nog maar in het Engels te volgen. Bang om daarmee internationale studenten te verliezen, is Josso niet. “Sterker nog, ik ben een rasoptimist. Ik denk dat de meeste studenten juist zullen kiezen voor een Engelstalig programma omdat dit ook beter aansluit op het Nederlandse werkveld.” 

Vijftig nationaliteiten 
Alleen de regio Venlo kent al 34 bedrijven die wereldmarktleider zijn in hun vakgebied. Volgens Josso laat de demografische ontwikkeling in Noord- en Zuid-Limburg zien dat internationaal talent nodig is om de verdiencapaciteiten volledig te benutten. “Als je die talenten inclusief op wil leiden, moet je dat doen in een taal die iedereen machtig is. De Engelse taal maakt Fontys Venlo straks juist alleen maar mooier: een plek waar vijftig nationaliteiten samenkomen, in een internationale sfeer en waar heel goed samengewerkt wordt. Zowel op studie- als op werkgebied.” 

Dat Engelstalig onderwijs de boventoon voert in Venlo, merkt ook collega-directeur Anja Klomps van Techniek en Logistiek, een instituut waar geen volledig Duitstalige opleidingen te vinden zijn. “Duitse studenten die hier net beginnen kunnen starten in hun moedertaal, maar schakelen uiteindelijk over naar het Engels om juist meer aansluiting met studenten, docenten en het werkveld te vinden.” 

Om dit nog soepeler te laten verlopen krijgen niet-Nederlandse studenten vanaf 2025 ook les in de Nederlandse taal en cultuur. Josso: “Hoe we dat precies vorm gaan geven weten we nog niet, maar onze studenten moeten uiteindelijk wel bepaalde credits halen. Zo zullen ze uiteindelijk voldoende voorbereid zijn op werken in Nederland.” 

Dezelfde keuze
De keuze van Fontys om het Duitstalige onderwijs af te bouwen, zit huidige studenten niet in de weg. Uit een vragenrondje blijkt dat veel studenten zich nog steeds voor de studie zouden aanmelden als ze vooraf hadden geweten dat ze hun opleiding niet in het Duits, maar in het Engels moesten volgen.  

“Ik beheers de Engelse taal prima, dus ja: ik zou me nog steeds hebben aangemeld voor deze studie”, zegt Leonardo, die Business Informatics studeert. “Dat zou een ander verhaal zijn als ik alleen in het Nederlands les zou krijgen. Ik kan de Nederlandse taal niet spreken, heb geprobeerd om het te leren, maar ik krijg het niet in mijn brein."

Geen problemen
Voor Marketing-studenten Lotta en Paulina geldt hetzelfde. Ook al wordt 70 tot 80 procent van de lessen die ze nu krijgen in het Duits gegeven, ze zouden er geen problemen mee hebben als alles naar het Engels zou switchen. “We krijgen nu al heel vaak in het Engels les, dus we zijn het inmiddels gewend.”  

Voor Jasmin en Meriam gaat er niks veranderen. Zij doen de studie International Business en krijgen nooit les in het Duits, enkel in het Engels. “Daar hebben we bewust voor gekozen”, leggen ze uit. “We wilden graag in het Engels studeren.” [Noëlle van den Berg en Karen Luiken]  

Op Campus Rachelsmolen in Eindhoven gonst het maandag van de vreemde talen en veel gebroken Engels, de taal waarmee de internationale studenten met elkaar kennismaken. Eveneens de taal waarin ze colleges zullen gaan volgen.

Vier jaar geleden is Fontys International Communication Management (ICM) gestart met een speciale introductiedag voor internationale studenten. “Om ze een warm welkom te heten, en ze de mogelijkheid te geven om te landen”, vertelt Hanneke Aalbers, die betrokken was bij de eerste edities van International Day. Deze keer loopt ze alleen rond en constateert ze tevreden dat deze dag niet meer is weg te denken binnen Fontys.

Elk jaar komen er meer buitenlandse studenten naar Nederland. Dit jaar hebben zich maar liefst 20 procent meer eerstejaars aangemeld voor International Day dan vorig jaar. Ze komen vaak voor het hoogwaardige onderwijs en voor een buitenlandervaring. Of zoals Marek (19) uit Polen zegt: “Het is makkelijker om zelfstandig te worden als je ver van huis bent.”

Friet is geen maaltijd
Deze ochtend zijn de studenten bijgepraat over Fontys waarna ze zijn ingedeeld in groepjes en zijn gekoppeld aan buddy’s, internationale studenten die al een of meerdere jaren op Fontys studeren. “Zij weten als geen ander hoe het is om als eerstejaarsstudent vanuit het buitenland naar Nederland te komen”, weet Willeke de Raad, van de organisatie.

“We willen ze zoveel mogelijk informeren over hoe alles werkt binnen Fontys, maar ook daarbuiten”, zegt ze. “Denk aan diplomavalidering, het openen van een bankrekening, het afsluiten van verzekeringen, huisvesting en vervoer. Dat werkt vaak allemaal anders dan in hun thuisland.” [tekst gaat verder onder de foto]

Na de informatiemarkt en een rondleiding door de gebouwen, de campus en de omgeving daaromheen, worden ze getrakteerd op een puntzak friet en een snack als lunch. Dat kennen de meesten niet. Best lekker voor een keer, vinden ze. Maar dit is toch geen warme maaltijd, vragen ze verbaasd als je ernaar vraagt. Vanavond gaan ze alsnog een échte maaltijd bereiden.

Geen huisvesting te vinden
Eerstejaarsstudent International Business (IB) Reneta (19) uit Bulgarije zit wat timide om zich heen te kijken. Ze is al een week in Nederland en verblijft samen met haar vriend en zijn vriend in een Airbnb. Ze hebben nog geen accommodatie gevonden waar ze voor langere tijd kunnen verblijven. Als ze op 1 september nog niets hebben gevonden, moeten ze hoogstwaarschijnlijk terugkeren naar huis en kunnen ze niet beginnen aan hun opleiding.

Reneta is niet de enige die geen accommodatie heeft kunnen vinden. Volgens Bharat Motiyani, werkzaam bij International Business en international student ICM Malvina Oprisan lopen veel internationale studenten tegen dit probleem aan. “We verzorgen het hele jaar door informatiesessies voor studenten en de meeste vragen gaan over huisvesting”, zegt Motiyani.

Deze studenten verblijven tijdelijk bij hosts, in Airbnb’s, bij kennissen of familie en zelfs in dure hotels. “Er zijn gewoon onvoldoende woonruimtes om alle internationale studenten te huisvesten”, concludeert Oprisan. Elk studieprogramma heeft gemiddeld 100-120 eerstejaars internationale studenten. Bij aanvang heeft slechts zo’n 10 tot 15 procent een woning gevonden.

“De huurprijzen zijn erg hoog”, aldus Oprisan, die erop wijst dat veel Oost-Europese studenten dat niet kunnen betalen. “Sommige studenten gaan in Amsterdam wonen, Nijmegen of andere steden in Nederland, als ze maar kunnen studeren.” Zo heeft Motiyani het ook gedaan de eerste jaren van zijn opleiding International Business. “Tekort aan huisvesting is al jaren een probleem.”

Fontys biedt hoogwaardig onderwijs
Voor volgend studiejaar willen Motiyani en Oprisan een onlineplatform oprichten voor Fontys-medewerkers en ‘hopelijk breder’, om mensen die een kamer willen verhuren in contact te brengen met internationale studenten die huisvesting zoeken. 

Reneta staat overal voor open als ze maar kan gaan studeren. Ze heeft voor Fontys gekozen op advies van een Bulgaarse vriend die er al drie jaar op heeft zitten. “Hij is erg enthousiast over de kwaliteit van het onderwijs. Ook heb je hier veel vrijetijd waardoor je werk en studie kunt combineren.”

Ook Marek uit Polen is net als Reneta al een week in Nederland. Hij en zijn kersverse studievriend Franciszek (17), ook uit Polen, is het wel gelukt om huisvesting te vinden. Ze beseffen dat ze geluk hebben. Nu deze onzekerheid is weggevallen, kunnen ze zich volop richten op hun nieuwe avontuur. Hun eerste indruk? “Het is hier zo lekker rustig! In Warschau is er veel verkeer en is het altijd druk.”

Masterclass Nederlandse cultuur
Voor studenten die geen idee hebben hoe Nederland en Nederlanders in elkaar zitten, is er in de middag de masterclass Doing things the Dutch way van Hilde Ellerbroek van UniverSale Training en Coaching. Vaak met een knipoog laat ze aan de hand van voorbeelden zien dat we allemaal hetzelfde zijn, maar dat we de dingen vaak anders benaderen en ervaren. “Je leert je eigen cultuur pas goed kennen als je in het buitenland gaat wonen”, zegt ze.

Reneta kan er al over meepraten. “De mensen zijn hier heel behulpzaam. En ze zijn direct. Bulgaren zijn veel emotioneler, ze draaien vaak overal omheen.” [Marieke Verbiesen]

Heel veel verstand van Artificial Intelligence (AI) had ze niet, maar dat weerhield Suraya er niet van om ervoor te zorgen dat zij dé afgevaardigde voor Nederland zou worden. Duizenden studenten schreven zich in en werden uitgenodigd voor een interview. Daarna volgde het lezen van een artikel waarop iedereen een diplomatiek antwoord moest geven. 

Suraya viel als moslima met haar neus in de boter. “Mijn artikel ging over de ontwikkelingen in Afghanistan wat hoofddoeken betreft. Mijn antwoord zorgde ervoor dat ik persoonlijk op gesprek mocht komen, waarna ik binnen een paar uur hoorde dat ik door was naar de volgende ronde.”

Die volgende ronde bestond onder andere uit het volgen van lessen over AI, zodat de uiteindelijke vertegenwoordig(st)er goed voorbereid naar Singapore zou gaan. “Ik heb daar echt mijn best gedaan. En dat heeft geholpen, want vanochtend werd gemeld dat ik de officiële vertegenwoordigster van Nederland ben.”

AI in de toekomst
Samen met studenten van over de hele wereld dompelt de International Business-studente zich van 3 tot 8 mei volledig in de wereld van AI. “En dat is nodig, want iedereen krijgt ermee te maken. Of je nu wilt of niet.”

Suraya gaat in gesprek over ChatGPT, privacyvoorwaarden die AI moet gaan hanteren in de toekomst, het met AI vervullen van de Sustainable Development Goals (SDG’s) én de voor- en nadelen van AI in de financiële wereld. “De conclusies die we deze week bereiken, worden uiteindelijk voorgedragen aan de Verenigde Naties, zodat zij op onze bevindingen kunnen voortborduren.”

Flink kostenplaatje
Suraya kan niet wachten totdat ze naar Singapore kan. Het enige minpunt: de kosten. Voor de lessen die ze gevolgd heeft, het bijwonen van de conferentie, de nodige certificaten en het hotel is de studente ruim 1.400 euro kwijt. Dat moet ze zelf op zien te hoesten. “Ik heb Fontys wel gevraagd of ze een deel wil sponsoren, maar omdat dit evenement geen link met Fontys heeft, zit dat er niet in.”

Toch blijft Suraya niet bij de pakken neerzitten. Ze werkt parttime om een deel van de kosten te kunnen betalen. Een van haar docenten raadde haar daarnaast aan om een crowdfunding te starten. “Die staat sinds zaterdagavond online en heeft inmiddels 575 euro opgebracht. De docent heeft zelf nog niet bijgedragen”, vertelt ze met een knipoog. [Noëlle van den Berg]

Tobias Eibl, Luisa Grabbert en Annika Bauer zitten inmiddels in het vierde semester van het tweede jaar van hun studie International Business. Een paar maanden geleden werd bij hun opleiding de module Start-Up Factory ingeleid, waarbij ze uit vier verschillende projecten kozen voor Social Enterprise. Bij dat project is het de bedoeling om een organisatie die afhankelijk is van donaties, financieel onafhankelijker te maken. 

“We kwamen erachter dat we met bedrijven uit Tanzania en Kenia zouden werken en dat we de mogelijkheid zouden hebben om de theorie in praktijk te brengen door naar een van deze landen af te reizen”, vertelt Luisa. “Toen we de vraag kregen wie naar Tanzania wilde, hoefden we geen twee keer na te denken. We waren er alle drie van overtuigd dat we ter plaatse betere indrukken zouden krijgen en ons project zo beter zouden kunnen benaderen.” [Tekst gaat verder onder de foto]

Mwanza
Tickets werden geboekt, verblijven werden geregeld en afspraken werden gemaakt. Drie weken geleden stapte het drietal op het vliegtuig. Op naar Tanzania. Op naar de niet-gouvernementele organisatie Upendo Daima, die actief is in Mwanza en straatkinderen een beter leven geeft. Met als doel: ervoor zorgen dat Upendo Daima, die afhankelijk is van donaties, een stabiele en regelmatige bron van inkomsten op kan bouwen.

Hoe? Tobias legt uit: “In Nederland hadden we een concept bedacht op basis van de informatie die we hadden gekregen. We wilden een netwerk opzetten waarbij kinderen met verschillende bedrijven in contact zouden komen. We wilden ze aan het werk zetten zodat ze geld konden verdienen. Maar eenmaal in Tanzania bleken de kinderen veel te jong.”

En dus werden alle ideeën omgegooid. “Je gaat naar Tanzania met een plan”, legt Annika uit. “Je weet welke interviews je wilt houden, wie je wilt spreken. Maar als je daar bent, realiseer je je dat de plannen geen zin hebben. Het zijn echte mensen waar je mee te maken hebt, geen nummertjes. Ze hebben ons uitgenodigd in hun huis, voor ons gekookt. We zijn anders naar dingen gaan kijken en hebben veel meer motivatie gekregen.” [Tekst gaat verder onder de foto]

De studenten hebben met eigen ogen kunnen zien hoe erbarmelijk de situatie in Mwanza is. Kinderen slapen op straat, vaak op een plastic zak die dient als matras. “Het gevoel is moeilijk te omschrijven, maar we kregen er heel veel energie van. Het was niet meer zomaar een project voor school waar je voor wilt slagen. Het werd veel meer dan dat.” 

Twee doelen
Luisa vult Annika aan door te vertellen dat ze inmiddels twee doelen hebben opgesteld. Een doel voor de korte termijn en een voor de lange. “Op korte termijn willen we bewustwording creëren door middel van marketing. Op lange termijn willen we Upendo Daima financieel onafhankelijker maken door een bedrijf op te bouwen dat met onze hulp gerund kan worden. We willen zorgen voor een beter leven voor de kinderen in Mwanza door hen een dak boven het hoofd te bieden, voedsel, kleding, onderwijs en mentale ondersteuning.”

De komende maanden gaan de uit Duitsland afkomstige studenten hun plannen in Nederland verder uitwerken. Later willen ze terug naar Tanzania. Voor het project, maar ook zeker voor de mensen die ze daar ontmoet hebben. “Ze hebben een hele ceremonie georganiseerd om ons uit te zwaaien”, vertelt Tobias. “Ze deden een traditionele dans, buren kwamen langs, ze hebben gekookt. Ze hebben zelfs een certificaat van waardering voor ons gemaakt. Het was zowel voor hen als voor ons een enorme cultuuruitwisseling.” [Karen Luiken]

Kom bij Steevensz niet aan met de uitspraak ‘business as usual’, daar kan hij weinig mee. Ondernemen vraagt in zijn ogen juist om innoveren, een vooruitziende blik, alertheid.

“Bedrijven moeten nieuwe technieken en nieuwe ontwikkelingen durven omarmen en snel kunnen anticiperen op kleine en grote veranderingen in de wereld. Alleen zo kunnen zij werken aan duurzame groei.”

De coronapandemie en de oorlog in Oekraïne tonen volgens Steevensz eens te meer aan hoe snel zaken kunnen veranderen. De globalisering is hiermee definitief een halt toegeroepen, denkt hij. “We zullen weer meer en vaker teruggaan naar lokale toeleveranciers. Dat verandert het speelveld voor ondernemers aanzienlijk.”

De lector Business (Service) Innovation weet waarover hij praat. Dertig jaar lang was hij werkzaam in de hightech industrie voor onder andere Philips en in de toeleverketen voor ASML. Voor zijn werk reisde hij de hele wereld over. Sinds 2019 werkt Steevensz bij Fontys International Business School (FIBS) in Venlo.

Passende rol
Vanaf dag één bij FIBS is Steevensz betrokken bij het lectoraat Business Innovation. Eerst als docent-onderzoeker, daarna als interim-lector en nu, na de verlening van het lectoraat tot 2025, officieel als lector. Een rol die hem uitstekend past.

“Ik vind het mooi om mijn kennis en ervaring over te brengen op de volgende generatie businessmensen en mkb’ers te helpen met het herzien van hun business modellen.”

De onderzoeksgroep van Steevensz werkt samen met studenten en Limburgse bedrijven aan praktijkgericht, vraaggestuurd onderzoek. Zo werken ze aan nieuwe visies op supply chain management, kijken ze naar marketingbeleid en nemen ze investeringsbeslissingen onder de loep.

Minder afval
“De wereld verandert steeds sneller en dat heeft grote gevolgen voor bedrijven”, stelt Steevensz. “Zij moeten snel en adequaat kunnen reageren op nieuwe ontwikkelingen en nieuwe wensen van consumenten. Neem de groeiende bewustwording op duurzaamheid. Steeds meer bedrijven maken werk van herbruikbare verpakkingsmaterialen en proberen minder afval te produceren. Dat vraagt om andere productieprocessen.”

De transitie naar een circulaire economie zorgt volgens Steevensz voor nieuwe uitdagingen. “Maar het biedt ook kansen. Zo zie je bedrijven ontstaan die een business model ontwikkelen rond het upcyclen van gebruikte materialen.”

Een andere trend die steeds belangrijker wordt, is de transitie naar servitisering, een proces waarbij bedrijven de omslag maken van het produceren van producten naar het leveren van diensten.

“De klant betaalt dan niet meer voor een product, maar voor het gebruik en het onderhoud van dit product. Dat vergt een andere manier van denken waarbij het op afstand monitoren van machines belangrijk wordt. Dan ga je richting slimme sensoren, Artificial Intelligence en Big Data. Onderhoud van producten en machines wordt hierdoor beter planbaar.”

Kracht van CoE's
Om dit soort ontwikkelingen goed te onderzoeken is samenwerking met andere lectoraten noodzakelijk. Steevensz gelooft dan ook heilig in de kracht van de zes Centres of Expertise (CoE’s) die Fontys heeft opgesteld en waarin lectoraten samenwerken aan nieuwe ontwikkelingen.

“De maatschappij is zo complex geworden, je hebt elkaar keihard nodig. Je vult elkaar aan en versterkt elkaar. Bovendien ontstaan er uit de contacten met andere lectoraten weer mooie nieuwe ideeën die kunnen leiden tot nieuwe verdienmodellen. Ook dat maakt de samenwerking waardevol.”

Sinds de CoE’s in het leven zijn geroepen lijkt Eindhoven opeens een stuk dichter bij Venlo, stelt Steevensz. “Dat is de kracht van het samenwerken. Je zoekt elkaar eerder op en weet van elkaar beter waar iedereen mee bezig is. Daardoor kun je complexere onderwerpen oppakken.”

Aandacht voor de lange termijn is hierbij belangrijk, denkt Steevensz. “We kunnen een voorbeeld nemen aan een land als Japan, waar ze al vele jaren plannen op de lange termijn. Hier in het Westen zijn we te veel gefocust op korte termijn resultaten. Daarmee hebben we ons aardig in de vingers gesneden.”

Aan Steevensz en zijn collega’s de schone taak om dat de komende jaren bij bedrijven tussen de oren te krijgen. [Ivo van der Hoeven]

“In ten years I see myself married and living in a cottage with a lot of rescued animals. I’d love to live nearby a shore or coast, but in which country that will be is still up for debate. I still haven’t seen much other countries yet, but I’m surely planning to travel a lot when I’m done graduating. With those goals in mind I’l definitely find myself a nice country to live in.

I’d love to live close by the sea, because the sound and the vibe it creates really comforts me. I can’t even describe the feeling it gives me. It’s not that I need a lot of comforting, because I think things will always work out, on every level.

That said, there are quite some things that I worry about for now. For example our environment and the mental state of people. That is something I’d like to work with when I finish school as well. I’d love to start or be part of an NGO. That means that I can dedicate my time and efforts in a non-governmental organization, which focuses on the social good.

That last thing is something I truly care about. That’s why I also try to tackle every challenge with a positive state of mind. Something more students should have, but I do realise that this can be difficult. To achieve that state myself, I had numerous conversations with coaches within Fontys. From them I learned that it is important to keep talking with one another. We should share our concerns, our goals and any other major topics that cross our minds.

If we keep doing that, we will lift the barriers on certain topics and we will give ourselves the opportunity to figure everything out and becoming a better version of ourselves. I already started with it. Within three years I will graduate and pursue my dreams somewhere abroad. What those dreams will be exactly is still up for debate. But I’m really sure of one thing: I will have a positive influence on the world. Even if that means that I only positively changed the life of one person. That would already affirm that I did something good.” [Noëlle van den Berg]

De ramadan, die vanwege de stand van de maan ieder jaar op een andere datum start, is zaterdag begonnen. Sindsdien staat Enes, student Finance, Tax & Advice, iedere dag rond 04.00 uur op.

“Ik word dan wakker om te eten en ga anderhalf uur later weer naar bed. Daarvoor poets ik nog even snel mijn tanden, want dat mag daarna niet meer”, aldus Enes. “Een paar uur later word je opnieuw wakker en ga je naar school.”

Met zijn energielevel zit het vooralsnog goed. “Maar ik denk wel dat ik naar bed ga als ik thuiskom van school. Rond 20.15 uur ga je namelijk pas weer eten”, zegt hij. En dat moment is gezellig, net als de rest van de ramadan. “Het is fijn om zoveel met familie te zijn.” 

Tentamens
Zijn klasgenoot Ramazan staat er hetzelfde in. Al had de huidige toetsweek best op een ander moment gepland mogen worden. “Het tentamen van vandaag gaat wel lukken, maar ik verwacht dat die van donderdag een stuk pittiger zal worden. Vooral vanwege de verminderde concentratie.” 

Kalm en rust
Diana, eerstejaarsstudent International Business, heeft er ook moeite mee. Niet met de ramadan – daardoor voelt ze zich namelijk juist heel kalm en rustig – maar met de voorbereidingen voor de toetsweek. 

“Het is moeilijk om te leren als je aan het vasten bent”, zegt ze. “Maar verder is het tot nu toe goed vol te houden. Ik ga altijd om 00.00 uur slapen, word om 04.30 uur wakker om te eten en bidden, en kruip vervolgens nog even terug in bed voor ik naar school ga.” 

Wakker blijven
Haar medestudent Mustafah pakt het anders aan. Hij gaat in tegenstelling tot Diana juist niet terug naar bed na het ochtendgebed. “Ik vind het handig om wakker te blijven omdat je je makkelijk kan verslapen. Ik ben bang dat, als ik om 08.30 uur op school moet zijn, ik mijn wekker niet hoor.”

Slaap pakt Mustafah tijdens de ramadan maar weinig. Hij eet ’s avonds als de zon onder is, probeert daarna nog wat te sporten, doet vervolgens een gebed in de moskee en duikt pas rond 00.30 uur zijn bed in. De weekenden gebruikt hij voor schoolwerk.

Minder concentratie
“Op school dwaalt mijn concentratie af en heb ik niet altijd de motivatie om te werken. Huiswerk maak ik daarom vooral ’s nachts in de weekenden. Mijn overige vrije tijd gebruik ik voor familiebezoekjes. Het is fijn om zoveel samen te zijn. Ik voel me tijdens de ramadan een stuk lichter, gezonder. Fysiek goed.”

En bidden? Dat doet Mustafah vooral thuis. “Al ligt dat wel aan het rooster. Ik bid alleen op school als ik de hele dag les heb. Ik heb van vrienden gehoord dat zij daarvoor een leeg lokaal gebruiken.” [Karen Luiken]

Maurice Schaffeld vertelt er in geuren en kleuren over. Hij is negentien jaar oud en komt uit een klein Duits stadje genaamd Haldern. Hij studeert bij Fontys International Business School, houdt van ananas op zijn pizza, eet liever ketchup dan mayonaise en zou – als hij een huisdier zou mogen kiezen – voor een pinguïn gaan.

In augustus vorig jaar werd Maurice gekroond tot Baas van Venlo. Met die titel vertegenwoordigt hij Venlo als studentenstad en moet hij potentiële studenten enthousiasmeren over het studentenleven in Venlo. Wat hij daarvoor terugkrijgt? Een jaar gratis studentenleven, inclusief gratis sporten, pizza’s, museumbezoekjes en meubels.

Hoe ben je bij Fontys terechtgekomen?
“In eerste instantie wilde ik helemaal niet in Nederland studeren. Ik had geen idee dat Fontys überhaupt bestond. Ik was van plan om in Canada te werken en reizen, maar toen kwam corona. Ik had geen plan B totdat mijn moeder voorstelde om een opleiding in Nederland te gaan volgen.

Op de middelbare school werd ik gezien als een slechte leerling en de mogelijkheden om aan een Duitse universiteit te studeren waarom daarom zeer bepekt. Bij Fontys werden mijn mindere cijfers niet gezien als een probleem.  

Een ander voordeel was de locatie. Naar Nederland komen was voor mij geen grote verandering aangezien ik mijn hele leven zo’n tien kilometer van de Nederlandse grens heb gewoond.”

Waarom heb je voor Venlo gekozen?
“Als je uit een klein stadje komt, zoals ik, is Venlo een leuke kennismaking met een ‘grotere’ stad die bijna alles te bieden heeft. Je hebt er zowel stille als lawaaierige plekken. Het is een vrij jonge stad en de meeste mensen die ik tot nu toe heb ontmoet, zijn erg aardig.

Als je niet alleen wil zijn, hoef je niet alleen te zijn. Maar er zijn ook nadelen. Te beginnen met twee van mijn grootste angsten: aangereden worden door een auto of je fiets wordt gestolen. Vooral dat laatste komt in Venlo vaak voor.

Controleer altijd twee keer je slot. Dat is mijn advies. Verder heb ik eigenlijk niks te klagen. Ik heb het hier naar mijn zin en ik hoop dat dit ook geldt voor andere studenten.”

Hoe is het uitgaansleven in Venlo?
“Je vindt hier feestjes van elk niveau. En met elk niveau bedoel ik echt elk niveau. Je hebt chique feesten met een dresscode of boven in de Skybar met een ultiem uitzicht over Venlo en de Maas.

Maar je kunt ook feestjes bijwonen in een stinkende, vervallen studentenkamer waar mensen met elkaar vechten, veel drugs nemen en op de grond plassen. Je kunt er zeker van zijn dat als je uitgaat, je iets meemaakt wat je niet snel zult vergeten.” [Tekst  gaat verder onder de foto]

Wat kan Venlo verbeteren voor studenten?
“Er zijn enkele verbeterpunten, te beginnen met de meest voor de hand liggende: het huisvestingprobleem. Wat dat betreft zijn er naar mijn mening twee opties. Ofwel meer woningen realiseren ofwel de huurprijzen verlagen.

Maar wat ook kan helpen, is het aantrekkelijker maken van het openbaar vervoer. Als student die afkomstig is uit Duitsland zou ik graag een goedkopere mogelijkheid hebben om mijn familie en vrienden in Haldern te bezoeken.

Verder wil ik hier ook nog even de beperkte mogelijkheden benoemen voor internationale studenten om in Nederland een baan te vinden. Veel kleinere bedrijven eisen dat een nieuwe medewerker Nederlands spreekt.” 

Ben je van plan in Venlo te blijven hangen?
“Waarschijnlijk niet, maar je weet maar nooit. Venlo is een mooie start om iemand zoals ik kennis te laten maken met een internationale omgeving. Ik zie het als een poort naar nieuwe mogelijkheden.

Er zijn op deze wereld nog heel veel plaatsen om te zien en te verkennen. Die wil ik eerst bezoeken voordat ik een beslissing maak over de plek waar ik wil wonen. Maar zoals ik al zei: je weet nooit zeker waar je uiteindelijk terechtkomt.” [Karen Luiken]

Voedingswetenschappers Sonja Floto-Stammen en Natalia Naranjo Guevara werken samen met studenten van Fontys International Business School in Venlo aan een onderzoek naar de toepassing van insecten in de voedingsindustrie. Een markt met grote groeipotentie.

De onderzoekers zien insecten als het voedsel van de toekomst. Ze zijn immers rijk aan proteïne, bevatten weinig vetten en zijn ideaal voor een circulair productiesysteem. Daarmee vormen de beestjes een zeer geschikt alternatief voor de vervuilende en dieronvriendelijke bio-industrie.  

Imagoprobleem
Maar voor we massaal aan de insectenburgers zitten moet er nog het nodige gebeuren, stelt Floto-Stammen. “Er zal een cultuuromslag nodig zijn om mensen in Europa op grote schaal aan de insecten te krijgen. De beestjes hebben hier nog geen al te goed imago.”

Om dit imago te verbeteren heeft de Europese Unie ValuSect in het leven geroepen, een consortium van tien partners en acht kennisinstellingen die zich inzetten om insecten op de Europese menukaart te krijgen.

Ook het lectoraat Business Innovaties is bij ValuSect aangesloten. Floto-Stammen: “We doen in Venlo in verschillende projecten onderzoek naar mogelijke doelgroepen, marketingstrategieën, consumentenacceptatie, productontwikkeling én, niet onbelangrijk, smaakontwikkeling.”

De smaak van insectenproducten moet volgens Floto-Stammen en Guevara aansluiten bij de Europese smaak. Want een product kan nog zo duurzaam zijn, als de mensen het niet lekker vinden eten ze het niet.  

Get Insected
En dus wordt er in Venlo flink geëxperimenteerd met insecten in gerechten, onder andere tijdens het studieprogramma Get Insected. Guevara: “Dit programma hebben we nu twee keer gedraaid en beide keren zijn hier zes nieuwe productconcepten uit voortgekomen. De volgende stap is om deze concepten succesvol naar de markt te brengen.”

Het ‘vermarkten’ van insectenproducten is in Europa echter een uitdaging. Anders dan in Afrika, Azië en Zuid-Amerika, waar het de normaalste zaak van de wereld is om insecten te eten. De regels zijn door de EU inmiddels wel versoepeld. Zo mogen krekels, treksprinkhanen en gele meelwormen worden verwerkt in voedsel.

Maar de markt in Europa is nog klein, stelt Floto-Stammen. “Een nichemarkt. Er zijn slechts enkele producten die in de schappen liggen zoals insectencrackers gemaakt van ‘insectenmeel’ en Cricket Cajun Spice, cajunkruiden met gemalen insecten.”

Start-ups zien potentie
Volgens de onderzoekers staan er wel start-ups in de startblokken die het grote potentieel van insecten zien. “Wij kunnen ze adviseren bij het opstellen van kwaliteitsstandaarden en duurzaamheidsstandaarden en ze zodoende op weg helpen.”

Ook boeren in de regio Limburg die de switch willen maken naar het kweken van insecten kunnen bij het lectoraat aankloppen. Guevara: “Wij helpen ze graag bij de transitie, want daarmee kunnen we meerdere problemen tackelen. Het nitraat-probleem, het stikstof-probleem en de groeiende uitstoot van CO2. Om nog maar te zwijgen over het aspect van dierenwelzijn.”

Gesloten systeem
Het kweken van insecten is volgens Guevara makkelijk in een circulair systeem te vangen. “We kunnen verspild voedsel gebruiken om de insecten te voeden en hun ontlasting kan dienen als natuurlijke meststof. Zo heb je een mooi gesloten systeem waarmee je weinig tot geen afval produceert.”

Al met al lijken alle seinen op groen te staan voor een bloeiende insectenbranche. Floto-Stammen: "De vooruitzichten zijn positief. De branche groeit en de verwachting is dat die nog veel harder gaat groeien. Maar er is nog veel onderzoek nodig. We moeten de insectenproducten nog beter laten smaken en de acceptatie moet omhoog. Dat heeft tijd nodig. Maar dat insecten als eiwittenbron een belangrijke rol gaat spelen, daarvan zijn wij overtuigd.” [Ivo van der Hoeven]

Limburg vergrijst de komende jaren in recordtempo. Bovendien trekken steeds meer talenten weg uit het gebied. Dat is slecht voor het bedrijfsleven en komt de leefbaarheid van de provincie niet ten goede.

Om de ‘leegloop’ van de grensregio tegen te gaan lanceerde de provincie Limburg twee jaar geleden het investeringsplan Regio Deal Noord-Limburg. Rijk, provincie en bedrijfsleven investeren hierin 40 miljoen tussen 2020 en 2023.

Concurrentie aangaan
Het doel van de Regio Deal: Noord-Limburg op de kaart zetten als Gezondste Regio van Nederland en als dé plek voor studies rondom de thema’s Voeding en Gezondheid, Logistiek, Future Farming en Circulariteit. Hiermee wil Limburg de concurrentie aangaan met het Westen van het land.

Een belangrijke rol is hierbij weggelegd voor studenten van Fontys en de Universiteit van Maastricht. Zij werken in Fieldlabs -hybride leeromgevingen- samen met het bedrijfsleven aan allerhande innovatieve projecten.

Nick Poeth, docent aan Fontys International Business School in Venlo is kersvers projectleider van Fieldlab Grenszlab. Hij nam begin februari het stokje over van voormalig projectleider Hidde van Erp.

De regio Noord-Limburg gaat Poeth aan het hart. Zelf trok hij jaren geleden ook weg uit het grensgebied om te gaan studeren in Wageningen. Nu is hij terug en wil hij meehelpen de regio op de kaart te zetten.

Veel te bieden
“Noord-Limburg heeft studenten heel veel te bieden”, stelt Poeth. “We weten dat alleen niet altijd goed voor het voetlicht te brengen. Misschien zijn we wel te bescheiden.”

Het is volgens hem hoog tijd om dat te veranderen en de concurrentie met steden als Amsterdam, Rotterdam en Leiden aan te gaan.

Op verschillende thema’s timmert de regio Noord-Limburg volgens Poeth al langer aan de weg. “Denk aan agrarische innovaties, de logistieke sector en de thema’s voeding en gezondheid en circulariteit. Allemaal onderwerpen waarin deze regio voorop loopt qua innovatie.”

Verder ontwikkelen
In de vier Limburgse Fieldlabs kunnen studenten zich op al die thema’s verder ontwikkelen, in nauwe samenwerking met het bedrijfsleven. Daarbij organiseren de Fieldlabs regelmatig workshops en evenementen, zoals de aankomende GreenFood4Health Challenge (zie kader).

“Het draait uiteindelijk allemaal om kennismaken, kennis delen en kennis vastleggen”, geeft Poeth aan. “Zo werken studenten tijdens de projecten aan hun expertise én aan hun netwerk.”

‘Zijn’ GrenszLab focust zich vooral op het aantrekken en behouden van talent voor het bedrijfsleven in Noord-Limburg en Noordrijn-Westfalen.

Groeipotentie vergroten
“We willen de groeipotentie van de regio vergroten door samenwerkingen aan te gaan met Nederlandse bedrijven die ook over de grens aan de slag willen. Noordrijn-Westfalen heeft bijna evenveel inwoners als heel Nederland, dus daar liggen mooie kansen.”

De komende maanden worden een kleine honderd Limburgse bedrijven, voornamelijk mkb, door het Grenszlab onder de loep genomen. Fontysstudenten en studenten van Universiteit Maastricht onderzoeken voor deze bedrijven de mogelijkheden en eventuele belemmeringen van succesvol zaken doen in Duitsland.

Voor een selectie van deze bedrijven worden aan het eind van het traject masterclasses gegeven om ze verder te helpen met hun grensoverschrijdende businessplannen.

“Hiermee geven we de bedrijvigheid in de regio een mooie boost”, stelt Poeth. “Maar belangrijker nog: we laten jongeren zien welke kansen er in dit grensgebied liggen.” [Ivo van der Hoeven]

Het klooster is na de oorlog gebouwd en was voorheen in handen van paters en zusters. Zij realiseerden er hun eigen dorpje, inclusief 20.000 vierkante meter aan tuin, grotten, een ziekenhuis en gastenverblijven.

Een groot deel van het terrein is inmiddels in het beheer van Stichting Kloosterdorp Steyl, een vrijwilligersorganisatie die verantwoordelijk is voor het onderhoud. “Wij helpen met de herontwikkeling en invulling van de gebouwen”, vertelt Rob Niesen.

De ruimtes die vroeger dienst deden als gastenverblijven, zijn nu omgebouwd tot studentenkamers. Tweeëntwintig in het totaal, waarvan er momenteel achttien bewoond worden door studenten. Die zijn verdeeld over twee verdiepingen, met elke verdieping een gedeelde badkamer.

Op de tweede verdieping vind je een woonkamer en keuken, die door iedereen gebruikt mogen worden. De Japanse student Kiyte staat net er zijn ontbijt klaar te maken als we even komen gluren. Hij studeert English Language and European Culture bij Fontys.

“Het is heel leuk om hier te wonen”, vertelt hij. “Ook al is het naar school twintig minuten fietsen, de mensen maken alles goed. Ik heb een fijne band met de andere studenten. Ik ben hier nu een maand en ben van plan een jaar te blijven, daarna ga ik terug naar Japan.”

Een van de vele huisgenoten van Kiyte komt uit Oekraïne. Niesen van Stichting Kloosterdorp Steyl: “Een schrijnend geval. Hij kan vanwege de oorlog met Rusland niet meer bij zijn geld. Wij denken zo goed mogelijk met hem mee en hebben hem nu voor onbepaalde tijd vrijgesteld van huur. Hij heeft al genoeg andere dingen aan zijn hoofd.”

De studenten hebben allemaal een kamer die voorzien is van een kast, bed en eigen wasbak. De meubels krijgen ze er gratis en voor niets bij als ze de maandelijkse huur van 400 euro betalen. De boel opleuken met een likje verf of schilderijtje is toegestaan.

“Het is hier geen luxe, maar ze krijgen er wel een bijzondere woonplek voor terug”, zegt Niesen. “Ze mogen van de complete tuin gebruikmaken en krijgen er zelfs een groot sportveld bij. Mogelijk binnenkort ook nog een extra gezamenlijke ruimte.” 

Niesen doelt daarmee op de zolder, die vroeger gebruikt werd als wasruimte en nu nog leegstaat. Verder wordt er ook gedacht aan het uitbreiden van het aantal (studenten)kamers. In een andere vleugel op hetzelfde terrein zou plek zijn voor 45 extra woonruimtes.

“De kamernood is hier extreem hoog. Volgens mij is er de komende jaren een tekort aan tweehonderd tot vierhonderd studentenkamers in heel Venlo. Die extra vleugel zou daar natuurlijk ontzettend bij kunnen helpen. Er zijn verschillende varianten uitgedacht: eenvoudige kamers, luxere, maar ook kamers waar je met twee tot drie man kunt verblijven.” 

Voor studenten dus, maar mogelijk ook voor vluchtelingen. “Daarover zijn we nu in gesprek met de gemeente”, zegt Niesen. “Met de huidige situatie in Oekraïne zouden extra plekken meer dan welkom zijn. Maar gezien de staat van sommige gebouwen is opvang nu nog lastig. Je kunt mensen niet onder een lekkend dak zetten.”

Achterstallig onderhoud
Aan veel gebouwen die onder het beheer van Stichting Kloosterdorp Steyl vallen, is weinig gedaan. Achterstallig onderhoud is een veelvoorkomend probleem. “De studentenkamers waren van alle ruimtes op dit terrein in de beste staat. Enige wat we daaraan hebben moeten doen, is wat schilderwerk en het nakijken van leidingen.” [Karen Luiken]

Hoekstra is naast minister ook kopman van het CDA en combineerde die twee functies gisteren bij een bezoek aan de lokale CDA-afdeling in Venlo. De setting was de plaatselijke poptempel Grenswerk. Een toepasselijke naam gezien het gespreksthema.

Pijnenburg was gevraagd om dat thema vorm te geven. Als lector Cross-Border Business Development is de Fontys-lector de uitgelezen persoon om de dilemma’s van Venlo, Noord-Limburg en daarmee ook van Fontys te schetsen. En die dilemma’s zijn groot. Want hoe je ook aan de weg timmert, er ligt een groot complex probleem onder de grensoverschrijdende arbeidsmarkt in deze regio.

“De grootste kansen in het onderwijs zitten in het gedachtengoed dat wij jongeren meegeven”, hield Van Pijnenburg Hoekstra en de rest van het selecte gehoor voor. “Bij studenten die niet die affiniteit met het Duitse deel van de regio hebben, moeten wij hard werken om dat alsnog bij te brengen.”

Duits wat de klok slaat
Waarom dit zo nodig is, wist Pijnenburg haarscherp over te brengen. De meeste Fontysstudenten in Venlo komen uit de regio, waarvan een groot deel uit Duitsland.  Een groot deel van het werkveld waar Fontys mee samenwerkt is in Duitsland te vinden. Daarom wordt onderwijs in drie talen gegeven en is de helft van Pijnenburgs collega’s Duitstalig. 

Noord-Limburg en de buren aan de andere kant van de grens zijn in cultuur en taal historisch met elkaar verbonden en verwant. En vooral, en daar ging in Grenswerk over, de economie.  Vanuit deelstaat Noordrijn-Westfalen, zo groot als Nederland, is veel vraag en interesse naar van alles in en uit Noord-Limburg. 

Zie bijvoorbeeld de detailhandel: Duitsers geven er jaarlijks 700 miljoen euro uit, waar slechts 111 miljoen de andere kant uitgaat. Het potentieel voor Noord-Limburg is veel groter dan in andere grensregio’s. 

Die kansen gelden ook voor de arbeidsmarkt en dus de studenten van Fontys. Maar zij moeten daar wel op voorbereid zijn: in taal, kennis, cultureel-historisch besef. Voor de Duitse studenten – Fontys telt er daar veel meer dan alle andere hbo-instellingen – is dat uiteraard geen probleem. Voor de anderen des te meer.

Geen belangstelling
Dat bleek ook toen Hoekstra enkele door Pijnenburg uitgenodigde studenten bevroeg.  De opmerkelijkste antwoorden kwamen niet van de Duitse studenten, maar van de Nederlandse.  Op de vraag of zij zichzelf in Duitsland zien gaan werken,  kwam een kort maar overduidelijk nee. Geen kennis van de taal, ook geen belangstelling om zich letterlijk die kant uit te oriënteren. [Tekst loopt door onder foto]

Zij vormen geen uitzondering, zo vertelde Pijnenburg. De meeste studenten trekken na hun studie naar elders in Nederland en niet naar Duitsland. “Terwijl: haal de grens weg en je zult zien dat de arbeidsparticipatie toeneemt en de uurlonen stijgen.”

Al sinds jaar en dag zijn er meer 15- tot 25-jarigen die wegtrekken uit Noord-Limburg dan dat er blijven. “Bij Fontys doen we er alles aan om studenten aan beide kanten van de grens te kunnen laten slagen. Dat is in het belang van de Euregio, maar dus ook in het belang van onze eigen regio.”

De onderliggende oorzaak: het wegkwijnen van het Duitstalig onderwijs in het secundaire onderwijs. “Of een leerling Duits heeft gehad op de middelbare school, daarvoor enthousiast is gemaakt, is afhankelijk van individuele personen. Dat is heel fragiel en fragmentarisch. "

Waarop Hoekstra samenvatte: “Dus je moet meer Duits leren. Leerlingen en studenten moeten die taal gewoon beter onder controle krijgen?”

Zeker, zei Pijnenburg. “Maar niet alleen dat. Wij zouden liever een lijn opzetten waarbij Duitse taal en cultuur door de jaren heen onderdeel is van het curriculum van al het onderwijs in deze regio.” Niet alleen taal, ook kennis van de geschiedenis en cultuur, is belangrijk. 

“Wat”, vroeg Hoekstra, “is dan de boodschap die we als CDA over moeten brengen in Den Haag?”

“Dat de sleutel voor deze grensoverschrijdende regio te vinden is bij het onderwijs.  Als je al 20  bent en je komt dan bijvoorbeeld hier bij Fontys studeren, dan is het wel érg veel wat je nog moet inhalen. Leerlingen zouden hierin al op jonge leeftijd moeten worden meegenomen.” [Jan Ligthart]