Karlijn kreeg in mei de unieke kans om in Stadsklooster San Damiano te gaat wonen, het klooster van de Minderbroeders Franciscanen aan de Van der Does Willeboissingel in Den Bosch. Een plek waar ze sinds september niet alleen studeert, eet, slaapt en gebeden bijwoont, maar ook werkt. Na de zomervakantie is ze daar namelijk begonnen met haar stage.  

Keuzes maken
Haar werkzaamheden bestaan onder meer uit het nadenken over de toekomst van het jongerenwerk van de Minderbroeders Franciscanen en het organiseren van retraites. Eén van die retraites is bedoeld voor studenten die meters willen maken voor bijvoorbeeld hun scriptie of tentamens, een andere retraite is gericht op het maken van keuzes. “Die is speciaal voor studenten die in een tussenjaar zitten of gestopt zijn met hun studie.” 

Karlijn heeft zelf ook ooit in dat schuitje gezeten. Een paar jaar geleden studeerde ze Toegepaste Wiskunde in Eindhoven; een compleet ander vakgebied dan waar ze nu in zit. “Maar tijdens die studie ging ik de minor Filosofie, Wereldreligies en Spiritualiteit doen aan de Hogeschool Utrecht”, vertelt ze. “Daar kwam ik erachter dat ik die richting eigenlijk veel interessanter vond dan de studie die ik deed. Ik was op zoek naar meer zingeving in mijn leven, wilde verdieping in de spiritualiteit.” 

Antwoorden
Hoewel ze zelf niet sterk christelijk is opgevoed, groeide haar interesse in de kerk steeds meer. En ze is niet de enige, zegt ze: “Er zijn steeds meer jongeren die op zoek gaan naar een vorm van zingeving. Omdat ze vastlopen op welk gebied dan ook. Ze kunnen vragen hebben als: wie ben ik? Waarom doe ik dit? Hoe ga ik mijn leven vormgeven? Vaak word je met dat soort vragen doorverwezen naar een psycholoog, terwijl dat helemaal niet meteen nodig is. De kerk kan je ook helpen antwoorden te vinden.” 

Na veel wikken en wegen besloot Karlijn haar opleiding Toegepaste Wiskunde na drie jaar in te ruilen voor de studie Theologie. Ze had in die periode veel aan de gesprekken die ze met anderen voerde, en met dat idee in het achterhoofd, organiseert ze nu de retraite voor studenten die net als zij overwegen hun studie stop te zetten.  

“Tijdens de vierdaagse retraite verblijven we in het klooster in Megen, krijgen we workshops en voeren we gesprekken met elkaar. Keiharde antwoorden op hun vragen gaan we de deelnemers niet geven, daar zijn we ook niet voor, maar we hopen wel dat de jongeren iets in zichzelf kunnen vinden waarvan ze denken: daar word ik blij van. Dit is wie ik ben.”  

Kloosterritme
Deelnemende studenten gaan tijdens de retraite ook mee in het kloosterritme, een ritme dat Karlijn als kloosterbewoonster als geen ander kent. Er is een ochtend-, middag- en avondgebed, gevolgd door een dagafsluiting aan het einde van de dag. Daarna wordt er vaak nog koffie of thee met elkaar gedronken in de huiskamer. Vanaf tien uur is het stil, net als bij Karlijn in het stadsklooster in Den Bosch.  

“Ik vind het heerlijk wonen hier”, zegt ze over haar woonplek. “We eten bijna altijd samen, maar natuurlijk ga ik ook weleens met vrienden in de binnenstad lunchen. De gebedsmomenten zijn niet verplicht, alhoewel ik er wel vaak bij ben.” Wat ze vooral fijn vindt, is dat ze nooit alleen is. “Je kunt altijd wel met iemand een praatje maken. En tegelijkertijd is er ook altijd wel iets van reuring in huis. Het is hier stil, maar toch zit je in het centrum van Den Bosch. Ik vind het een aanrader voor iedereen die geen behoefte heeft aan een studentenhuis, maar wel op zoek is naar een woonplek waarbij je omringd wordt door mensen die serieus in het leven staan.”  

Om in het Bossche stadsklooster te mogen wonen, moet je wel openstaan voor de Franciscaanse spiritualiteit.  

Bezoekers van R13 kunnen er niet omheen. In de hal staan enorme panelen waar persoonlijke verhalen van (voormalige) dak- en thuislozen te lezen en te horen zijn. Fontysdocenten Frans van Mil en Tanja Ruijsch van Sociale Studies haalden de installatie, die onderdeel is van de (online) campagne #stopdestilte, in eerste instantie naar Fontys voor de studenten van de minor GGZ.

“Tijdens deze minor gaan studenten zelf aan de slag met een onderwerp op het gebied van mentale gezondheid waarover een taboe of een stigma bestaat dat ze moeten laten verdwijnen”, vertelt Van Mil. “Als voorbeeld hebben we Springplank 040 hier op school uitgenodigd, om te laten zien hoe zij dat aanpakken.” 

Beeld nuanceren
Met hun campagne wil Springplank 040 het stigma rondom dak- en thuislozen doorbreken en het beeld wat er bestaat nuanceren. Want zo weet ook Van Mil, die groep is erg divers. “Je hebt de ‘klassieke’ daklozen die bij het station hangen of onder het viaduct liggen, maar daarnaast heb je een hele grote groep thuislozen die om verschillende redenen geen vaste verblijfplaats hebben.”

In Eindhoven zijn ruim 2.400 mensen dak – of thuisloos. En dat is iets wat iedereen zomaar ineens kan overkomen in de huidige maatschappij, ziet Ruijsch. “Het lijkt voor veel mensen een ver van je bed show, maar als bijvoorbeeld je relatie uitgaat, dan is de kans vrij groot dat je als bankhopper bij familie en vrienden misschien wel een dak boven je hoofd hebt, maar geen écht thuis meer hebt.”

Uit de taboesfeer
Een thema dus dat eigenlijk iedereen aangaat, vinden de twee docenten. Daarom staat de installatie er nog tot volgende week vrijdag zodat iedereen die voorbij loopt een kijkje kan nemen. Wie dat doet, ziet meteen dat de campagne niet alleen een oproep is om de stilte rondom dak- en thuisloosheid te doorbreken, maar ook om mentale gezondheid uit de taboesfeer wil halen. En ook dat is nodig, vindt Van Mil.

“Praten over fysieke klachten is de normaalste zaak van de wereld, maar bij mentale problemen is dat een heel ander verhaal. Het is heel normaal als je je been breekt, maar als je figuurlijk je hoofd breekt, dan hoor je daar bijna niemand over.”

Onderwerpen normaliseren
Het bespreekbaar maken van een onderwerp als mentale gezondheid blijft wat Van Mil betreft een van de missies van de minor en de opleiding. Juist om te voorkomen dat mensen in de problemen belanden.

“Je kunt onderwerpen normaliseren door er meer over te praten. Dat is belangrijk, want mensen moeten zich wel open durven stellen.” En dat is vaak juist niet wat Van Mil ziet gebeuren als het gaat om mentale kwesties. 

“Dan willen ze het liever zelf oplossen, maar blijven er vervolgens veel te lang mee rondlopen. Zo wordt het probleem alleen maar erger en moeilijker op te lossen. Door ook een onderwerp als mentale gezondheid te normaliseren, valt er als maatschappij veel winst te behalen.”

Voor het vak Ethiek & Levensverhaal kregen de Limburgse Mark en zijn studiegenoten de opdracht om een levensverhaal op te tekenen van een 65-plusser met levensveranderende ervaringen. Mark koos voor een kennis uit het verleden, die hij in zijn verhaal de naam Linda geeft. Haar echte naam wordt vanwege de intieme details uit haar verhaal niet gedeeld. 

“Dat zij zo’n heftige jeugd heeft gehad, hoorde ik pas tijdens ons gesprek”, vertelt Mark. “Ze is opgegroeid met een aantal broers en daar heeft zowel mishandeling als incest plaatsgevonden. Ze heeft op z’n zachtst gezegd geen goede start gehad, met als gevolg dat ze het vertrouwen in mannen lange tijd is kwijt geweest. Op een gegeven moment heeft ze wel een partner kunnen vinden, waar ze nog steeds mee getrouwd is, maar ook met hem maakte ze een traumatische ervaring mee. Ze verloren hun zoontje toen hij vier maanden oud was.” 

Al deze verschrikkelijke gebeurtenissen hebben Linda getekend voor het leven, maar in plaats van in een hoekje te gaan zitten, probeerde ze toch iets van haar leven te maken. Mark: “Ze is zelf hulpverlener geworden en dat vond ik heel mooi aan haar verhaal. Dat je iets doet met je negatieve kanten om er iets positiefs van te maken. En ja, dat raakt ook heel veel vlakken met mijn eigen ervaring.”

Emoties tonen
Over dat laatste is geen woord gelogen. Mark heeft namelijk, net als Linda, geen gemakkelijke jeugd gehad. Als kind groeide hij op in een gezin waar sprake was van veel agressie. Zijn vader was alcoholist en mishandelde zijn moeder. En zijn moeder mishandelde haar eigen zoon, Mark dus. Hij deed meerdere zelfmoordpogingen. Zou volgens dokters nooit meer kunnen lopen nadat hij van een brug sprong. Zichzelf snijden werd een verslaving omdat hij de geestelijke pijn dan voor héél even niet voelde. 

“Op mijn tiende ben ik al bij de GGZ terechtgekomen en kwam ik in de jeugdzorg. Ik heb een stuk of twaalf opnames gehad. Ik had veel agressie in me en vond het lastig om mijn emoties te tonen.” Op een gegeven moment werd hij opgenomen op de crisisafdeling, waar hij ook de moeder van zijn dochter leerde kennen. Die verwelkomden ze vijftien jaar geleden. Maar contact met haar is er niet meer, noch met zijn (inmiddels) ex. “Ik probeer wel contact met mijn dochter te krijgen, maar zo’n traject duurt in Nederland soms jaren.” 

Dit alles tekende Mark, net zoals Linda’s verhaal haar tekende. Maar het heeft er ook voor gezorgd dat Mark nu de persoon is die hij is: iemand die er voor anderen wil zijn. Eerst lange tijd als ervaringsdeskundige en nu inmiddels ook als sociaal werker. “Door wat ik allemaal heb meegemaakt, ben ik, denk ik, wel uniek in mijn werk omdat ik precies weet hoe het aan die andere kant van de deur werkt.”

Leren en reflecteren
Met die kennis probeert hij nu ook anderen te helpen door als begeleider te werken. Misschien in de toekomst zelfs in een coördinerende of leidinggevende rol. Tot die tijd leert hij nog elke dag bij tijdens zijn studie bij Fontys, ook over zichzelf. “Ik dacht dat ik fluitend door deze studie zou gaan omdat ik al zoveel heb meegemaakt, maar dat blijkt toch niet het geval.”

Want ook Mark wordt nog steeds regelmatig geconfronteerd met het verleden. Vaak zelfs. “Maar dat is alleen maar goed, want hierdoor leer ik te reflecteren en dat maakt mij een betere hulpverlener. Deze schrijfopdracht heeft daar ook heel erg bij geholpen. Door oordeelloos naar andermans verhaal te luisteren kijk je verder dan iemands gedrag en ga je die persoon pas écht goed zien.”

De organisator van deze middag is Stef Dingemans, werkzaam bij Social Work en docentonderzoeker bij het lectoraat Sociale Veerkracht. Hij legt uit dat activiteiten zoals deze hard nodig zijn om studenten het juiste zetje richting de stembus te geven. Want hoewel hij het graag anders zou zien, leeft het onderwerp politiek niet bepaald onder studenten. Zelfs niet als er verkiezingen zijn.

“De reden waarom ik dit organiseer, heeft alles te maken met het informeren van Social Work-studenten over de aankomende politieke verkiezingen en de rol van politiek in sociaal werk”, legt Dingemans uit. “Ik merk namelijk dat dit onderwerp ondervertegenwoordigd is bij Social Work. Politiek leeft niet onder studenten en ze weten er het minimale van."

Goed gevuld
Des te blij is de docent dan ook met de opkomst donderdag. De grootste collegezaal van R11 werd gereserveerd voor het panelgesprek, maar die moest vanwege de vele aanwezigen bijgevuld worden met extra stoelen. In het publiek zaten studenten en docenten van Fontys en Summa, plus een aantal professionals uit het werkveld. Op het podium namen zes panelleden plaats. 

Tijdens het twee uur durende panelgesprek passeerden verschillende onderwerpen de revue, allemaal aangedragen door de aanwezigen in de zaal. Er werd afgetrapt met het thema migratie, waar sociaal werkers tijdens hun werk veel mee te maken hebben. Daarna ging het ook nog over emancipatie, mensgerichtheid en andere onderwerpen. [Tekst gaat verder onder de foto]

De middag werd geleid door Dingemans, die ter sprake bracht dat sociaal werk één van de sectoren is met de hoogste uitstroom in de eerste jaren. Professionals, vaak jonge professionals, laten het vak (te) snel achter zich om vervolgens niet terug te keren. Dat kan komen door een gebrek aan doorgroeimogelijkheden, hoge werkdruk, weinig erkenning of negatieve ervaringen met cliënten. Wat kan de politiek daaraan doen, vroeg Dingemans zich af.

Het panel, bestaande uit verschillende studenten en docenten van zowel Fontys als Summa, gaven daar antwoord op. Zo vond student Stas dat zijn vak vooral meer erkenning zou moeten krijgen. “Op onze opleiding wordt vaak gezegd dat Social Work een studie is die je kiest als je niet weet wat je wil, maar dat is een verkeerd beeld”, zei hij. Daar komt volgens hem nog eens bij dat, als er door de overheid ergens geld vandaan moet worden gehaald, dat vaak bijna automatisch in dit domein wordt gedaan. 

Defensie
Kijk bijvoorbeeld naar de NAVO-norm, waarvoor alle EU-lidstaten de uitgaven moeten verhogen voor defensie. Veel politieke partijen vinden dat prima, maar dat gaat dan wel ten koste van zorg en sociale zekerheid; het geld dat naar defensie gaat, wordt daar gekort. En laten die twee domeinen nou net belangrijk zijn voor sociaal werkers. “Ik vind het terecht dat we meedoen aan de afspraak om de defensie-uitgaven met 5 procent te verhogen, maar het is ook wel lastig”, zegt Stas, opnieuw doelend op dat missende stukje van erkenning. “Waarom wordt dat geld niet weggehaald bij andere sectoren?” 

Mede-panellid Nessim denkt daar wel een antwoord op te hebben, ook al is hij het er niet mee eens. “Zorg levert niet direct geld op, onderwijs en sociale zekerheid ook niet. Waarom zou je bezuinigingen op domeinen die jou voorzien van inkomsten als je ook geld weg kunt halen bij sectoren die niet laten zien dat je als staat economisch groeit? Het kabinet, zeker het meest recente kabinet, kiest liever voor bezuinigen bij domeinen die geld kosten dan bij sectoren die geld opleveren.” 

Fontysdocent Moniek, ook in het panel, hoopt dat het nieuwe kabinet verder kan kijken dan dat. Het gaat namelijk niet alleen om inkomsten, vindt ze, maar ook om een gezonde samenleving. “En dat is waar sociaal werkers een belangrijke bijdrage kunnen leveren.”

Van Dinteren ziet de polarisatie die is ontstaan rond het onderwerp migratie met lede ogen aan. Ook de debatten die in de aanloop naar de verkiezingen worden gevoerd dragen daaraan bij, merkt ze. “Eigenlijk alle problemen in onze samenleving - of het nou gaat over zorg, onderwijs of wonen - worden ten onrechte teruggebracht op asiel. Minder instroom en asielzoekers zo snel mogelijk laten verdwijnen, dan zijn alle problemen opgelost. Dat is natuurlijk niet zo.”

Loze woorden
Het zijn eerder loze woorden voor de bühne, vindt Van Dinteren. Maar door ze vaak genoeg te herhalen beïnvloeden ze uiteindelijk wel de mening van anderen, denkt ze. “Kijk hoe er wordt gedemonstreerd tegen asielzoekerscentra. Mensen die er niet eens last van ondervinden, staan daar met spandoeken. Ik vind het afschuwelijk om te zien hoe mensen elkaar daar uitschelden en het gesprek steeds meer verhardt.”

Met het oog op de verkiezingen leek het haar het juiste moment om hier een dag nadat de stemmen zijn geteld, het gesprek over aan te gaan. Tijdens het eerste Society College van dit studiejaar staat het thema vertrouwen en verdraagzaamheid centraal. Het lectoraat Sociale Veerkracht organiseert de middag samen met vluchtelingenorganisaties als Vluchtelingen in de Knel, waar oud-Fontysstudent Carlo Scheepers werkt - hij staat daar uitgeprocedeerde vluchtelingen bij. 

Een groep, zo ziet Scheepers, die het net als andere asielzoekers in Nederland zwaar te verduren heeft door de negatieve beeldvorming. “Ik vind het echt zorgwekkend dat deze groep mensen zo negatief wordt neergezet. En ook zelf zien zij op straat, in de media en online steeds meer haat en boosheid. Ik merk dat dat een grote invloed heeft op de vraag of mensen wel of niet zichtbaar durven zijn en naar buiten stappen om hulp te vragen.” 

En juist dat baart hem zorgen. “Op die manier loop je het risico dat deze kwetsbare groep volledig uit beeld raakt en rond gaat zwerven. Of terechtkomt in de mensenhandel.”

Dagje proberen
Scheepers merkt dat mensen hun mening vaak baseren op verhalen die helemaal niet kloppen. Zoals de beeldvorming rond de bed-bad-brood-regeling voor uitgeprocedeerde asielzoekers die (nog) niet terug kunnen naar hun land. Een sobere opvang, vindt hij, maar dat is vaak niet wat hij om zich heen hoort. 

“Er wordt vaak een beeld geschetst alsof het leefgeld wat je dan krijgt best wel luxe is. Maar het is bij lange na niet genoeg om van te leven. Ik weet zeker dat niemand met hen wil ruilen. Ik zie weleens reacties online en dan denk ik, jongen, je zou het eens een dagje moeten proberen.”

Scheepers vindt net als Van Dinteren dat het zeker rond dit thema belangrijk is om meningen te baseren op feiten. En dan helpt het volgens hen niet dat ook de politiek soms halve waarheden de wereld in slingert. Van Dinteren: “Ik hoop maar dat mensen hun mening vormen op basis van feiten en niet baseren op uit hun verband gerukte of half verzonnen verhalen."

"Maar het is soms ook gewoon moeilijk om je goed te laten informeren. Je weet niet altijd waar de informatie vandaan komt. Dus ook mensen die daar heel erg hun best voor doen, komen misschien niet altijd uit bij de feiten.”

Blijven luisteren
Op 30 oktober hoopt Van Dinteren tijdens het Society College aanwezigen ‘in het hart te raken’ door ook vluchtelingen zelf aan het woord te laten en samen het gesprek aan te gaan. “We willen die middag met elkaar een open dialoog voeren. Ik denk dat het mega belangrijk is om naar elkaar te blijven luisteren, dat je bereid bent om je te verdiepen in elkaars standpunt. Als we dat doen voorkomen we veel problemen in onze samenleving.”

Foto bovenin: L M Mohammed-Liberation

Van die deelnemers is een groot deel afkomstig van Sociale Studies, waaronder ook Leonie Thijssen, Lydia van Dinteren en Sonja Scheffers. Zij sloegen maanden geleden de handen ineen met alle drie hetzelfde doel: meelopen om solidariteit te tonen met mensen op de vlucht. En natuurlijk: geld ophalen voor Stichting Vluchteling, het liefst zoveel mogelijk.

“Het idee is in de winter al ontstaan”, vertelt Lydia van Dinteren enthousiast. “Eigenlijk wilde ik vorig jaar al meedoen, maar toen kwam ik er te laat achter. Dit jaar zijn we dus maar wat eerder begonnen met de voorbereidingen. Tot nu toe lopen we met vijftien man mee, maar we hopen natuurlijk op meer deelnemers.” 

In actie komen
Om andere medewerkers en studenten enthousiast te maken, hebben Van Dinteren en haar collega’s posters verspreid en gelukspoppetjes gekocht om uit te delen. “Met het idee dat we het geluk dat wij hier in Nederland hebben, ook alle vluchtelingen gunnen. Momenteel is er een negatieve kijk op vluchtelingen en mensen in nood. En als wij uit willen dragen dat wij ‘Fontys for Society’ zijn, dan is dit natuurlijk de perfecte gelegenheid om in actie te komen.” 

Zeker bij Sociale Studies, gaat Van Dinteren nog verder. “Want wij staan voor rechtvaardigheid en het helpen van mensen in kwetsbare situaties. Het is heel voor de hand liggend dat wij hier iets mee doen. Enerzijds om geld op te halen voor vluchtelingen, maar ook om solidariteit te tonen. Want als wij hier niet zijn, wie dan wel? Ik hoop dat we in de toekomst nog veel meer van dit soort acties gaan doen.”

Verschillende routes
De Nacht van de Vluchteling wordt gelopen in Amsterdam, Utrecht, Rotterdam, Nijmegen, Tilburg en voor het eerst dit jaar in Groningen. Deelnemers kunnen kiezen uit routes van 10, 20 of 40 kilometer. Van Dinteren en haar collega’s lopen de 20, net als student Fenne van Bree. Zij zit momenteel in het eerste jaar van de studie Social Work. 

“Voor mijn praktijkportfolio moest ik een brede oriëntatie maken. Ik had veel doelgroepen gehad, alleen nog geen vluchtelingen, terwijl ik dit wel een interessante doelgroep vind. Ik vind het leuker om met de Nacht van de Vluchteling mee te lopen dan om er onderzoek naar te doen, omdat ik de vluchteling op deze manier ook direct help”, zegt Fenne over de keuze van haar deelname. “Bovendien zien we op deze manier ook een andere manier van het sociale werk.” 

Vertekend beeld
Net als Van Dinteren ziet ook Fenne dat mensen vaak onterecht een verkeerd beeld hebben van vluchtelingen. Als oorzaak daarvan noemt ze de protestacties tegen een azc in Uden, die onlangs flink uit de hand liepen. “Bij het inzamelen van geld merk ik dat veel mensen niet willen doneren omdat het thema erg gevoelig ligt in mijn omgeving. Er zijn vaak vooroordelen over vluchtelingen.” 

Met haar deelname aan de Nacht van de Vluchteling hoopt ze meer aandacht te kunnen creëren voor mensen op de vlucht. “Niet alleen voor de groepen die nu in het nieuws zijn – zoals vluchtelingen uit Palestina en Israël – maar ook voor vluchtelingen uit andere landen die nu vergeten worden door al het geweld in de wereld.”

Het conclaaf is een pausverkiezing door kardinalen die jonger zijn dan tachtig jaar. Het laatste conclaaf was in 2013, toen paus Franciscus werd verkozen. Hij is twaalf jaar lang paus geweest en overleed op Paasmaandag 21 april op 88-jarige leeftijd aan een hersenbloeding. Deze keer maken 133 kardinalen kans om zijn opvolger te worden. “Dat zijn er best veel”, zegt Willien van Wieringen, naast Fontysdocent ook presentator bij KRO-NCRV.   

“Paus Franciscus heeft heel wat nieuwe kardinalen gecreëerd: 107 van de 133 kiesgerechtigden. Heel lang was het zo dat de kardinalen enkel witte mensen uit Europa waren, maar nu zitten er ook veel meer mensen van kleur tussen. Het is internationaler dan ooit, en dat hebben we te danken aan paus Franciscus, die overigens uit Argentinië kwam.” Hij was de eerste niet-Europese paus sinds de 8^e eeuw. 

Wie de nieuwe paus wordt, weet nog niemand. Waar hij vandaan komt ook niet. Maar het staat wel vast dat het een man is. “Een kardinaal moet gewijd zijn en dat is enkel voorbehouden aan mannen”, legt Van Wieringen uit. “Dat is een traditie. Natuurlijk kan dat in de toekomst veranderen, maar ik denk niet dat wij dat nog gaan meemaken. Al is paus Franciscus wel begonnen met een transitie door steeds meer vrouwen hogere posities te geven in het Vaticaan.”  

Stemmen tellen
Het conclaaf begint woensdag met een eerste stemronde waarbij elke kardinaal zijn stem op een briefje schrijft. Alle stemmen worden hardop voorgelezen en daarna worden alle briefjes aan een draad gestoken. “Als een tweederde meerderheid op één persoon stemt, dan is de paus gekozen en komt er witte rook uit een schoorsteen. Zo niet, dan zien we zwarte rook en komt er een nieuwe stemronde.”  

Die tweede stemronde, maar ook de derde, vierde en vijfde, vinden donderdag plaats. Komt er daarna nog steeds geen naam uit, dan wordt hetzelfde riedeltje vrijdag en zaterdag herhaald. Zondag is een rustdag. “Maar de verwachting is dat de nieuwe paus voor die tijd wel zal worden aangekondigd”, vervolgt Van Wieringen. 

Geen telefoon
De kardinalen worden voor het conclaaf compleet afgezonderd van de buitenwereld. Ze mogen alleen met elkaar praten en iedereen heeft geheimhoudingsplicht. Telefoons, tablets, computers of andere elektronische apparaten zijn niet toegestaan voor de duur van het conclaaf. Slapen gebeurt in een speciaal daarvoor gebouwd hotel in het Vaticaan.  

Van Wieringen durft geen uitspraken te doen over wie de opvolger van paus Franciscus zal worden – “Ik durf niet mee te doen aan de paustoto” – maar ze zegt wel dat het iemand zal zijn die bekend is met Italië. “De paus wordt namelijk ook meteen de nieuwe bisschop van Rome. Het moet iemand zijn die Italiaans kan spreken; iemand die een link heeft met Italië, maar ook met de internationale kerk. De kans dat het een Nederlander wordt, zoals in 1522, acht ik heel klein.”   

Schouwspel
Veel studenten van Van Wieringen volgen het conclaaf op de voet, net als de docent zelf. “Een groot aantal van mijn studenten volgt het. Het is vanwege alle rituelen heel leuk om te volgen, ook als je helemaal niks met de kerk hebt. Het is een prachtig schouwspel, maar ik denk wel dat theologiestudenten er over het algemeen meer belangstelling voor hebben dan andere studenten.”  

Het TF-gebouw is het onderkomen voor alle opleidingen die vallen onder Mens en Gezondheid, Paramedisch en Sociale Studies. Fontys gebruikt dit gebouw nog tot eind november, dan verhuizen alle opleidingen naar de nieuwbouw op campus Rachelsmolen. 

Fontys is eigenaar van het TF-gebouw, maar heeft de grond in erfpacht van TU Eindhoven. Die gaat dat daarna zelf in gebruik nemen.

Tijdens een schouw uitgevoerd in opdracht van TU/e kwam aan het licht dat de brandveiligheid te wensen overlaat. Het Fontysbestuur liet daarop interne en externe partijen onderzoeken uitvoeren. In juli is vervolgens overlegd met de gemeente en de brandweer over aanvullende maatregelen. Die zijn nu getroffen. 

Zo mogen zich dus nooit meer dan 850 mensen tegelijk in het gebouw bevinden, is het aantal bhv'ers en brandwachten opgeschaald en mogen er buiten het onderwijs geen andere activiteiten worden georganiseerd in het pand. Deze locatie wordt daarom ook niet gebruikt voor de huidige introductieweek. Gemeente en brandweer hebben volgens het Fontysbestuur bevestigd dat met dit pakket maatregelen het gebouw voor de resterende tijd veilig en verantwoord gebruikt kan worden. 

De medewerkers en studenten van de betreffende opleidingen zijn hierover inmiddels geïnformeerd. [Jan Ligthart]

Klimaat, biodiversiteit, vervuiling, ongelijkheid, gezondheid en welbevinden zijn onderling sterk verweven, is te lezen in ‘Pleidooi voor een eco-sociale benadering van sociaal werk’ dat deze maand verscheen. Volgens de opstellers van dit stuk versterkt de ecologische crisis diepgewortelde ongelijkheden op sociaal, economisch, politiek en gezondheidsniveau.

Denk aan mensen met schulden of een kleine beurs die zich geen elektrische auto of zonnepanelen kunnen veroorloven. Of neem de gestegen energieprijzen: mensen met een laag inkomen wonen vaker in slecht geïsoleerde woningen en zien de energierekening fors stijgen. Bovendien is de kans op een ongezond binnenklimaat groter waardoor gezondheidsklachten of mentale problemen kunnen ontstaan.

Verantwoordelijkheid
Om de ecologische crisis het hoofd te bieden en zorg te dragen voor een leefbare planeet voor toekomstige generaties waarbij iedereen gelijk is, is een fundamentele heroriëntatie van de visie op samenleven nodig. Het sociaal werk heeft hierin een belangrijke verantwoordelijkheid, vindt Maja Ročak, lector Sociale Veerkracht aan Fontys Sociale Studies.  

“De ecologische crisis is ook een sociale crisis. Mensen in kwetsbare posities ondervinden de meeste hinder van de gevolgen ervan. Alleen al dat gegeven zou genoeg reden moeten zijn om meteen in actie te komen.”

Sociaal én ecologisch
Het pleidooi is een eerste aanzet om sociaal werkers, de opleidingen en andere belanghebbenden in het werkveld aan te moedigen het gesprek hierover te voeren en een bijdrage te leveren aan een sociaalecologisch rechtvaardige samenleving.

“In zo’n samenleving komt sociaal werk niet alleen op voor mensen, groepen en gemeenschappen in een kwetsbare positie, maar ook voor herstel en versterking van de natuur”, legt Ročak uit.

Volgens de lector hebben sociaal werkers een grotere impact als ze individuele vraagstukken collectiviseren, en andersom. Ingewikkeld hoeft dat volgens haar niet te zijn.

Zo kan een sociaal werker de ongezonde en niet-duurzame woonsituatie van mensen aankaarten bij een woningcorporatie. Maar ook een tweedehands kledingmarkt initiëren of een buurtmoestuin introduceren om verspilling tegen te gaan.

Opnemen in het curriculum
Ročak ziet het gedachtegoed van een eco-sociale benadering van sociaal werk graag landen binnen de opleidingen. Daarom is het pleidooi aangeboden aan het Landelijk opleidingsoverleg (LOO- Social Work), waarin 19 hogescholen samenwerken die elk de opleiding Social Work op bachelorniveau aanbieden. Fontys Hogeschool is er daar een van.

Ročak: “In ons lectoraat wordt de eco-sociale benadering van sociaal werk onderdeel van de onderzoeksagenda. Ook krijgt ze een plek binnen Fontys Sociale Studies, onder andere door het werk van de docenten van het team Sociale Duurzaamheid.”

Verschillende disciplines
Daarnaast wil Ročak dat vanuit verschillende disciplines binnen Fontys wordt gekeken naar het thema. “Zo kunnen we elkaar aanvullen en versterken en kunnen we iets betekenen voor zoveel mogelijk van onze studenten. Zij leggen immers het fundament voor onze toekomstige samenleving.”  [Marieke Verbiesen]

De titel zegt het al, maar Diversity Day is een dag waarop aandacht wordt gevraagd voor diversiteit. Voor veel bedrijven in Nederland is het inmiddels vaste prik, voor Fontys wordt het morgen de eerste keer dat ze aansluiten bij het initiatief van de SER. Met dank aan Cheryl McDowall, die zich hard maakt voor diversiteit, inclusiviteit (ofwel inclusie) en aanverwante thema’s.

“Twee jaar geleden na de moord op George Floyd ontstond bij mij de behoefte om binnen Fontys actief iets met deze thema’s te gaan doen”, zegt McDowall, werkzaam bij het domein Mens en Maatschappij. “Niks doen, dat kan ik niet meer. Zeker niet na die moord.”

Vraagstuk
McDowall bedacht een plan, ging in gesprek met verschillende directeuren en kreeg al snel een akkoord. “Ze willen bij Mens en Maatschappij echt iets met diversiteit en inclusie gaan doen. Het is inmiddels het tweede maatschappelijke vraagstuk geworden dat we binnen ons domein willen oppakken.”

Meedoen aan Diversity Day is slechts één van de vele activiteiten waar McDowall en het team mee aan de slag willen. Ze ziet deze dag als een eerste stap naar een compleet nieuwe denkwijze. “Inclusie begint bij jezelf. Je kunt er heel veel over vertellen, maar je moet er iets mee doen. Het kan in je hoofd zitten, maar het moet uit je hart komen. Pas dan kun je er écht over na gaan denken en naar handelen.”

Workshops
Tijdens Diversity Day worden er op de Fontyslocatie aan de Rachelsmolen en in de avond bij kunstcentrum CKE allerlei workshops gegeven. Verschillende bekende en onbekende gastsprekers komen langs. Van rappers tot medewerkers van Defensie. “Ervaringsdeskundigen komen hun verhaal vertellen en gaan in gesprek met mensen”, legt McDowall uit. “Studenten en medewerkers van Fontys en de TU/e zijn welkom.”

Alles staat in het thema van ‘Living Labels’. “Hiermee wordt bedoeld dat je anders over mensen gaat denken als je hen echt leert kennen. Je gaat ze zien zoals ze zijn door in gesprek te gaan over alle vooroordelen die je over iemand zou kunnen hebben. Het draait om het bewustzijn. Je kan jouw eigen waarde, jouw eigen perspectief, loslaten door verder te kijken dan je in eerste instantie deed. Je gaat vooroordelen tegen. Je stelt jezelf open.”

Meer plannen
Na Diversity Day gaat McDowall verder met haar programmaplan Inclusieve Samenleving om van Fontys een inclusiever Fontys te maken. Hoe: door middel van workshops, storytelling en het voeren van gesprekken. “Ik denk dat mensen wel stappen wíllen zetten als het om diversiteit en inclusie gaat, maar dat het nog niet effectief gedaan wordt. We kunnen er heel veel over praten - inclusie is bijna een trend aan het worden - maar het zit ‘m in het doen. In het aanpakken. In het handelen. Hoe we ermee omgaan, daar hebben we een keuze in.” [Karen Luiken]

Van Pelt en Ročak zetten zich binnen het lectoraat Sociale Veerkracht onverschrokken in om de huidige complexe en maatschappelijke vraagstukken binnen het sociaal domein te onderzoeken. Het doel daarbij? Samen werken aan een toekomstbestendige social worker.

Het symposium startte donderdag met een opening van goochelaar Gerard. Door middel van goocheltrucs en puzzels lichtte hij toe hoe belangrijk de rol van social workers, zowel als professionals als individuen, in de maatschappij is. Een thema dat later in de middag terugkwam in allerlei verschillende workshops die te volgen waren.

Breed en zinvol aanbod
Van toekomstbestendige pleegzorg en ervaringsdeskundigheid in de vrouwen- en gezinsopvang tot aan seksualiteit en intimiteit en maatschappelijke opvang; allerlei onderwerpen die verbonden zijn met social work passeerden donderdagmiddag de revue. Voor de bezoekers zinvolle workshops waar veel relevante informatie uit gewonnen werd.

Het diverse aanbod was volgens de twee lectoren erg belangrijk. “Sociaal werk omvat een hele brede basis. En wanneer een sociaal werker problemen constateert, zoekt hij of zij naar de oorzaken daarvan en wat daaraan te doen is om samen te werken in en aan een sociale, vaste basis. Daarbij zijn activeren en hulpverlenen, individueel en collectief werken en structuur aanbrengen en behouden erg belangrijk”, legt Van Pelt uit.

Koers bepalen
Daarnaast zijn sociaal werkers volgens de lector een verbindende en versterkende schakel waardoor iedereen beter kan samenwerken in en aan een sociale basis. Maar doordat er van alles gebeurt in het sociale domein, is het belangrijk dat er een professional aan het roer staat die weet wat hem of haar te doen staat. 

“In het lectoraat Sociale Veerkracht onderzoeken we wat we willen en waar we naartoe gaan als deskundigen. Die koers bepalen we uiteindelijk zodat we de toekomstige sociale werker kunnen ondersteunen met onderzoek, praktijktips en tools om zo goed mogelijk te kunnen functioneren”, aldus Ročak.

Samen met docenten, studenten, onderzoekers én het werkveld wordt de koers uiteindelijk bepaald. Maar waarom is die nieuwe koers zo belangrijk? Van Pelt: “Neem bijvoorbeeld de vergrijzing. Als deze net zo doorgaat als de afgelopen jaren, moet binnen de kortste tijd één op de vier of misschien wel drie mensen in de zorg werken. Dat kan simpelweg niet, maar mensen kunnen straks wel meer doen in hun eigen samenleving of in eigen wijken. Maar daar hebben ze wel professionele ondersteuning bij nodig. En die wordt uiteindelijk aangeboden door de future proof social worker.” [Noëlle van den Berg]

Burgerparticipatie in de industrie bestaat nog niet tot nauwelijks. Bedrijven en overheden bepalen wat en hoe er geproduceerd wordt en hoe de bevoorradingsketens zijn ingericht. De invloed van burgers hierop is minimaal.

Volgens onderzoekers van Fontys Hogeschool Sociale Studies en Fontys Economische Hogeschool Tilburg kan dit in de toekomst wellicht anders worden ingericht. Zij zien een mogelijke rol weggelegd voor burgers. De eerste stap is om te onderzoeken of burgers daadwerkelijk meer invloed willen hebben op aspecten als milieu, hergebruik, werkgelegenheid en werkomstandigheden in de lokale textielindustrie.

“De mondiale textielindustrie is bij uitstek een industrie waarin veel winst valt te behalen in termen van duurzaamheid en circulariteit”, stelt Saskia van Overbeek, docent en onderzoeker bij Fontys Economische Hogeschool Tilburg. “Wij gaan onderzoeken of burgers hier meer invloed op willen uitoefenen. En als dit zo is, op welke manier we dat kunnen vormgeven.”

Enquête als vertrekpunt
Met een enquête peilen de onderzoekers hoe consumenten aankijken tegen burgerparticipatie in de lokale textielindustrie. “Als we dat eenmaal in beeld hebben, kunnen we vervolgstappen zetten en verdere onderzoeksvragen formuleren.”

Het onderzoek staat volgens Van Overbeek nog echt aan de basis. Op termijn moet het echter dienen als start voor grootschaliger onderzoek in verschillende Europese landen. “We willen hierbij gaan samenwerken met universiteiten uit Barcelona, Lille en Berlijn en oriënteren ons op mogelijke Europese subsidies.”

Voor het zover is richten Overbeek en collega Feringa van Fontys Sociale Studies zich eerst specifiek op de regio Tilburg. “Hiermee bedienen we vooral de ambitieuze textielondernemers van Tilburg die ervan overtuigd zijn dat we meer lokaal moeten gaan produceren. Maar uiteraard kunnen de onderzoeksresultaten straks ook andere sectoren dienen zoals bijvoorbeeld de afvalverwerkingssector.” 

Informatievoorziening kan beter
De onderzoekers hopen nog veel response te krijgen op hun enquête, al druppelen de eerste reacties inmiddels binnen. “Wat we tot nu toe vooral horen is dat de consumenten heel weinig informatie hebben over lokaal en duurzaam geproduceerde textiel. Ze weten in de meeste gevallen niet goed wat er allemaal al verkrijgbaar is op dat gebied. Die informatievoorziening kan dus nog een stuk beter.” [Ivo van der Hoeven]

Windhausen is van oorsprong een verloskundige. Tijdens haar opleiding leerde ze Maarten Ruesink kennen. “Hij was de enige man van de school en die heb ik meegenomen”, vertelt de Fontysdocent met een lach. 

De twee vonden hun thuis in een woonboot aan de grachten van de Amsterdamse Jordaan, kregen kinderen en verhuisden in 2005 naar het zuidelijke Roermond. “Daar zijn we in 2015 onze dagbesteding gestart omdat wij wilden laten zien dat zorg ook anders kan. Ik werkte toen deels bij de boerderij, deels bij Zuyd Hogeschool. Maar de zaken op de boerderij liepen zo goed, dat ik in 2019 afscheid heb genomen van het onderwijs." 

Van die keuze kreeg ze al snel spijt. Na een jaar begon ze de combinatie met het onderwijs te missen en solliciteerde ze bij Fontys. “Ik wilde heel graag een baan die paste bij wat we op de boerderij doen. De verhalen die ik in Roermond meemaak, neem ik mee naar mijn studenten bij Fontys. En tegelijkertijd kan ik de leuke inzichten die de studenten mij geven, overbrengen op de mensen van de boerderij.” [Tekst gaat verder onder de foto]

Windhausen en haar man vangen in het totaal 25 mensen op, allemaal met een andere achtergrond of kwetsbaarheid. “We hebben er bewust voor gekozen om geen specifieke doelgroep te kiezen. Juist de diversiteit is voor ons van enorme meerwaarde. Vanwege de regelgeving hebben we wel besloten dat het volwassenen moeten zijn, maar verder is alles mogelijk.”

Er zitten dove mensen tussen, vluchtelingen, mensen met een depressie, met psychoses, maar ook mensen die bij geen enkele instelling terechtkunnen omdat er zoveel kaders zijn. De jongste van het stel is 18 jaar, de oudste 61.

De Voedselbank
Alles wat de mensen van De Zorgdragerij doen, vloeit terug in de maatschappij. Windhausen: “We hebben op geen enkele manier een winstoogmerk. We versterken dijken en vergroten biodiversiteit middels landschapsbeheer. We verzorgen schapen, snoeien, maaien, houden een park netjes en beheren een kloostertuin. We hebben twee moestuinen en alles wat we daarmee produceren, gaat naar de Voedselbank. Hetzelfde geldt voor de 300 eieren die onze 48 kippen iedere week leggen.” [Tekst loopt door onder foto]

Samenwerken staat bij de boerderij voorop. “We hebben een hechte band met onze mensen”, vervolgt Windhausen. “Tuurlijk is er soms wrijving, maar dat kan ook niet anders als je met een groep met heel veel verschillende mensen werkt. Ze doen allemaal hun ding en laten elkaar in hun waarde. Ze leven op van de dingen die ze doen. Zijn altijd buiten, altijd bezig. Wij zijn er voor hen, maar zij ook voor ons.”

Bij dat laatste verwijst de docent naar de waternood vorig jaar, toen een groot deel van Limburg - en dus ook de boerderij in Roermond - flink onder water stond. “Dag en nacht hebben we hier letterlijk staan pompen en verzuipen. Iedereen hielp mee. Dat was heel mooi om te zien. Ook het herstel erna hebben we op verzoek van de groep helemaal samen gedaan. Dat schept zo’n band.” [Tekst gaat verder onder de foto]

Miriam, die drie jaar geleden voor het eerst bij de boerderij kwam, ziet het fysieke werk als de perfecte therapie. “Als ik aan een bureautje zou moeten zitten om over mijn problemen te praten, zou er niks uitkomen. Hier zijn we de hele dag door met onze handen bezig en komt het vanzelf. De combinatie van het fysieke werk met de gezelligheid werkt perfect voor mij. Ik kan hier echt van genieten.” 

Ze vertelt over de ontwikkeling die ze zichzelf heeft zien doormaken. “Ik weet nog dat ik niks durfde toen ik hier voor het eerst kwam. Ik praatte niet, wilde geen contact maken met anderen. Ik durfde niet eens drinken te pakken. Ik kwam vaker niet dan wel omdat ik zo depressief was als een deur.”

“Nu is alles anders, mede dankzij de boerderij. De begeleiding en rest van de groep helpen mij hier echt verder. Je kunt het over pittige dingen hebben, maar je kunt ook heel veel lachen met elkaar. Het maakt niet uit wat je achtergrond is, we doen het wel allemaal samen.” [Karen Luiken]

In je persbericht staat dat je tien jaar aan deze bundel hebt gesleuteld? 
“De gedichten beslaan inderdaad een periode van een decennium. Het is niet gezegd dat ik er wekelijks mee bezig was. Vaak hoor je dat schrijvers of dichters altijd het langst werken aan hun debuut. Dat klopt ook voor mij. Spontane invallen of een losse regel heb je zo op papier. Maar het ambachtelijke finetunen – een gedicht definitief vormgeven en toetsen of de essentie ervan overeind blijft – daarover deed ik lang.” 

Waar komt jouw behoefte om poëzie te schrijven vandaan? 
“Dat heeft een link met onderwijs. Het curriculum stelt je niet in staat een eigen wereld te creëren. Poëzie daarentegen geeft je carte blanche, de mogelijkheid om los te breken. Ook thema’s als het nachtleven, de rauwheid van de stad en de ups en downs van het vrijgezellenbestaan kun je meestal niet kwijt voor de klas.” 

Je schrijft veel over Eindhoven, waar je woont en werkt. Kijk jij als socioloog anders naar die stad? 
“Ja, vanuit een minor die ik geef organiseer ik bijvoorbeeld stadssafari’s. Met studenten trek ik een dag de stad in en bezoek bijzondere plekken waar het dna van Eindhoven zit: de restanten van dorpskernen, agrarisch en industrieel erfgoed. Een paar van zulke plekken zitten ook in een videoclip die ik maakte bij ‘Eindhoven is een vrouw zonder push up-beha’, een sleutelgedicht uit mijn bundel.”  

“Eindhoven vertegenwoordigde voor mij ‘De Grote Stad’, toen ik er twaalf jaar terug vanuit een Limburgs dorpje naartoe verhuisde. De bundel is een regelrechte ode aan de stad, met name aan Woensel-West waar ik lang woonde. En hoewel Eindhoven steeds groter groeit, ging ik meer en meer het dorpse ervan zien. De schattige cafeetjes en het sociale gebeuren, waar je steeds dezelfde mensen tegenkomt en iedereen elkaar via via lijkt te kennen.” 

Inspiratiebronnen? 
“Ik lees graag het werk van Herman de Coninck, een Vlaamse dichter met een bondige stijl. Dat komt denk ik terug bij mij, net als De Conincks vaste thema’s ‘liefde’ en ‘lijfelijkheid’. Verder hou ik enorm van de Poolse dichteres Wislawa Szymborska. Maar om nu te veronderstellen dat er iets van haar gevoel en stijl in mijn werk terecht is gekomen, zou een tikkeltje too much zijn.” 

Waar komt de titel vandaan, Plafonddienst? 
“Die verwijst naar een doorwaakte nacht. Je ligt in bed en staart naar het plafond… Als je dan alleen maar ligt te malen, heeft dat een negatieve connotatie. Maar er zijn ook momenten waarop je gewoon weigert te gaan slapen om de indrukken en sensaties van de voorbije dag nog zo lang mogelijk te laten voortduren.” 

Je bent DJ in je vrije tijd. Sijpelt er veel muziek door in je poëzie? 
“Niet eens zo bewust. Wel draag ik gedichten in de afrondende fase vaak hardop voor. Dan proef je of er een cadans in zit. Dat helpt om een gedicht goed te laten overkomen. Trouwens, zo’n ritme ligt lang niet altijd in de lijn van een stemmige ballad; sommige gedichten gaan denk ik meer de kant van de punk uit.” [Frank van den Nieuwenhuijzen]  

De dichtbundel ‘Plafonddienst’ verscheen in eigen beheer en is te bestellen bij de auteur via arnokierkels@gmail.com. 

De rode stoelen in het Parktheater zijn gevuld met studenten, docenten en hier en daar een ouder. Op het podium staan twee tribunes met ook daar tientallen studenten. Pontificaal in het midden twee stoelen: een voor Loiza Lamers, de andere voor presentator Marcel van Herpen.

De twee gaan anderhalf uur lang, samen met het publiek, in gesprek over diversiteit en inclusiviteit. Maar ook over Loiza’s transitie en de uitdagingen waar ze dagelijks mee te maken krijgt. De drukte in de zaal bewijst dat zowel het onderwerp als de gast erg in trek is.

Twee van de vele aanwezigen: Max en Pleun, studenten Communicatie. “Ik heb haar vrijwillig verplicht meegenomen”, zegt Max over Pleun. 

“Ik ben zelf heel veel bezig met diversiteit en inclusie. Zag deze masterclass voorbij komen en dacht: daar ga ik heen. Zowel vanwege het onderwerp als vanwege Loiza. Ik vind haar verhaal interessant en ben benieuwd wat ze daar verder over te zeggen heeft.”

Vastbesloten
Loiza is geboren in het verkeerde lichaam. Zeven jaar was ze toen ze aan haar transitie begon. Zeven jaar en vastbesloten. “Ik ben geboren als transgender en heb me altijd vrouw gevoeld”, vertelt Loiza. “Langzaam maar zeker kom je op een punt waarbij je denkt: ik zit in het verkeerde lichaam.”

Ze is altijd open en eerlijk geweest over haar gevoelens. Bij haar ouders kon ze alles kwijt. Ook al wisten ze niet wat hun dochter doormaakte - twintig jaar geleden werd er nog niet over dit onderwerp gepraat, laat staan dat het op tv kwam - ze steunden haar volledig.

“Het pad dat ik heb gekozen is niet altijd gemakkelijk geweest”, zegt Loiza. “Het heeft voor veel stress gezorgd, ook bij mijn ouders. Maar de onvoorwaardelijke liefde was er altijd. Mijn moeder liet me in meisjeskleding naar school gaan en zat achteraf huilend in de auto. Ze liet me zijn wie ik wilde zijn.” [Tekst gaat verder onder de foto]

Holland’s Next Top Model
Loiza hoorde bij de eerste twintig kinderen die op jonge leeftijd een transitie doorging van man naar vrouw. “Vanaf mijn zevende heb ik heel veel gesprekken gevoerd. Als je twaalf bent mag je beginnen met pubertijdsremmers en pas vanaf je zestiende start je met het nemen van vrouwelijke hormonen.”

Twintig jaar was ze toen ze deelnam aan Holland’s Next Top Model en dat programma, als eerste transgender ooit, won. “Ik wilde altijd anoniem blijven, maar ik heb toch de keuze gemaakt om mee te doen en mijn verhaal te delen. Hoe spannend dat ook was, de reacties achteraf waren hartverwarmend. Het was bijzonder, het was mooi, maar ook veel.”

 Vragen
Vanuit de zaal komen verschillende vragen. Van docenten, maar vooral van studenten. Eentje is afkomstig van een nonbinaire student die zich net als Loiza in de modellenindustrie bevindt. Ze vraagt zich af wat er op dat gebied beter kan als we het hebben over inclusiviteit.

Loiza: “Het genderaspect wordt tegenwoordig steeds meer geaccepteerd. Ik weet zeker dat er nog veel winst te halen is, maar het plaatje is aan het veranderen. Er is meer diversiteit, je hoeft geen maatje 34 meer te hebben. Ook al zijn we er nog lang niet, de eerste stappen worden gezet.”

Gewoon Loiza
Een andere vraag wordt gesteld door Marco, student Sociale Studies. Hij wil weten wat Loiza’s mening is over de aankondiging die ze voorafgaand aan de masterclass kreeg. Daarbij werd gezegd dat ze tegenwoordig door het leven gaat als Loiza, maar vroeger Lucas heette.

Die komt binnen. Er wordt volgens Loiza namelijk nog steeds te veel in hokjes gedacht. Loiza wordt vaak ‘transgender Loiza’ genoemd, in plaats van gewoon Loiza. En dat is dubbel, vindt ze.

“Aan de ene kant denk ik: geef me dat label maar en dan draag ik ‘m met trots. In de hoop dat ik alle hokjes kan doorbreken. Maar aan de andere kant is het ook weer niet nodig om mij Lucas te noemen. Ik ben gewoon Loiza.” 

Monica
De vragen van de studenten worden afgewisseld met fragmenten op een groot scherm. Daarbij komt ook Monica voorbij, die tot voor kort door het leven ging als Kees. Ze is 77 jaar oud en kwam pas op late leeftijd uit de kast als transgender. Ze heeft een vrouw en kinderen. 

Als presentator Marcel van Herpen verklapt dat Monica in de zaal zit, raakt ze met Loiza in gesprek. “Ik ben stikjaloers op jou”, zegt Monica. 

“Niet op de dingen die je allemaal hebt meegemaakt, maar op het feit dat je veel meer toekomst hebt dan ik. Ik heb niet de vrouw tot ontwikkeling kunnen laten komen die ik had willen zijn. Heb geen jeugd gehad, geen plezier in mijn identiteit. Ik leefde in een fantasiewereld. ’s Nachts was ik in gedachte vrouw, overdag een man.”

Loiza reageert emotioneel en zegt: “Ik vind het heel stoer dat je er op deze leeftijd alsnog voor uit bent gekomen, daar heb ik heel veel respect voor. En bovendien ben ik ook stikjaloers op jou. Dat jij kinderen van jezelf hebt kunnen krijgen.” [Karen Luiken]

Kevin (30) wordt al jaren omringd door honden. Hij is hondentrainer geweest, heeft zijn eigen hondenschool gehad, werkte bij Stichting Hulphond Nederland en liep bij de politie stage tussen - jawel - honden. “Tegenwoordig werk ik bij de GGZ”, vertelt hij. “Ik vind het fantastisch om honden in te kunnen zetten bij het herstel van cliënten.”  

Knuffelen  
Tweeënhalf jaar geleden startte Kevin met hondentrainingen bij de GGZ-instelling in Etten-Leur. Sindsdien staan cliënten iedere woensdagochtend klaar voor viervoeters van buurtbewoners.  

“Het scheelt per cliënt hoe een training wordt aangepakt”, zegt Kevin. “De één vindt het leuk om met een hond te knuffelen, de ander wil een rondje wandelen. En er zijn ook fanatiekelingen die de dieren zelf iets aan willen leren. Aan de voet zitten bijvoorbeeld, of kunstjes als omrollen en door een hoepel springen. Soms heeft een hond problemen en vraagt het baasje of we daar iets aan kunnen doen.” 

Iedereen welkom  
De trainingen zijn volgens Kevin geheel vrijblijvend. Niks moet, alles mag. In goede weken haken er zo’n tien tot vijftien cliënten aan, in de zomer komt er af en toe publiek bij kijken.   

“Het zijn allemaal cliënten binnen de klinische zorg. De een komt van een open afdeling, de ander van een gesloten afdeling. Iedereen is welkom. Tijdens trainingen zijn we allemaal gelijkwaardig en draait het even niet om de problemen die ze hebben, maar om wat ze kunnen bijdragen. Inclusie staat centraal.”  

De Fontysstudent ziet de trainingen als uitlaatklep. Voor zichzelf, maar ook voor de GGZ-cliënten. “Het belangrijkste is dat ze iets kunnen doen voor een ander en tegelijkertijd hun ei kwijt kunnen. De trainingen zijn geen verplichte activiteit. Ze doen het omdat ze het zelf willen.”  

Bijdrage leveren  
De cliënten doen vrijwel alles zelf. Kevin is bij de trainingen aanwezig en stuurt de boel. Hij geeft uitleg waar nodig. “Ik vind het heel belangrijk om werk te doen dat mensen waarderen. Een bijdrage leveren en iets voor anderen betekenen: dat is altijd mijn drijfveer geweest.”   

Die instelling werpt duidelijk zijn vruchten af. Kevin heeft van stichting Socialrun subsidie gekregen om zijn plannen nog verder uit te breiden.  

“We willen meer activiteiten op zetten. We krijgen een parkje, gaan meer de wijk in en willen een behendigheidsparcour aanschaffen waarmee we beter in contact komen met de buurt.”   

Of Kevin het daar nog drukker mee gaat krijgen? Ongetwijfeld. “Maar het werk is goed te combineren met mijn studie. Ik besteed een dag per week aan mijn opleiding en werk daarnaast nog drie dagen bij de GGZ.   

Over een jaar zou ik mijn diploma moeten halen. Tegen die tijd hoop ik mijn werk nog beter te kunnen doen. Met ieder vak bij Social Work leer ik weer nieuwe vaardigheden. Zonder deze studie was ik niet geweest waar ik nu ben.” [Karen Luiken]  

Lanceer een soort Marktplaats, maar dan voor ondersteuning. Dat is simpel gesteld het idee van het Platform Vrijwilligersorganisatie Venlo (PVOV). Een samenwerkingsverband waarbij werknemers en bedrijven – profit en non-profit – elkaar tijdens werktijd kunnen helpen en ondersteunen bij wederzijdse hulpvragen.

Het lectoraat Sociale Veerkracht van Fontys Sociale Studies deed samen met Fontys Economische Hogeschool Tilburg onderzoek naar de haalbaarheid van de plannen bij vier bedrijven met in totaal ruim 500 medewerkers.

Samen sterker
De belangrijkste conclusie van het onderzoek: er zit potentie in het idee van wederzijdse hulp door werknemers en ondersteuning hierbij door het bedrijfsleven. Want, zo is de gedachte, samen staan we sterker.

De hulpvragen hoeven niet werk gerelateerd te zijn, maar kunnen bijvoorbeeld ook gericht zijn op welzijn en gezondheid.

Een app wordt gezien als het meest geschikte middel om deze vorm van wederzijdse hulp te organiseren. Het werkt snel en kan grote groepen mensen met elkaar in verbinding brengen.

Zelfredzaamheid faciliteren
“Als gemeenten, ondernemers en vrijwilligers de handen ineen slaan, kunnen we meer bereiken en de zelfredzaamheid van medewerkers faciliteren”, stelt onderzoeker Saskia van Overbeek van Fontys Economische Hogeschool Tilburg. “We brengen profit en non-profit sectoren hiermee samen.”

Het plan van het PVOV heeft volgens Van Overbeek enkele grote voordelen. “Het mes snijdt aan twee kanten. Wederzijdse hulpverlening verhoogt het welzijn van medewerkers en komt daardoor ook de werkgevers ten goede. Verhoogd welzijn kan immers van invloed zijn op bijvoorbeeld ziekteverzuim en productiviteit.”

Problemen en zorgvragen kunnen bovendien worden voorkomen als werknemers elkaar op structurele basis ondersteunen bij lichtere hulpvragen. Dat kan de druk bij diverse zorginstanties mogelijk wat van de ketel halen.

Werkgevers en HR-medewerkers in de regio Venlo zijn enthousiast over de plannen, weet Van Overbeek. En ook de provincie Limburg en gemeente Venlo zien er toekomst in. Maar er zijn nog wel enkele drempels te nemen.

Cultuuromslag
“De meeste werknemers vragen niet makkelijk om hulp als het om niet werkgerelateerde onderwerpen gaat, zeker niet tijdens werktijd. Dat heeft mogelijk te maken met onze cultuur waarin werk en privé als aparte zaken worden gezien.”

Toch heeft het idee van het PVOV de wind in de zeilen, denken de onderzoekers. “We gaan steeds meer richting een welzijnseconomie waarbij ecologische vraagstukken en welzijn belangrijker zijn dan groei, dat kan voor een cultuuromslag zorgen.”

Het PVOV start komend jaar met de deelnemende bedrijven een pilot om te onderzoeken hoe de hulp voor en door medewerkers het beste ingericht kan worden. Het lectoraat Sociale Veerkracht wordt ook hierbij weer betrokken.

Van Overbeek: “We richten ons nu op Venlo en omgeving, maar als dit een succes wordt, kan het zich als een olievlek verspreiden. Wie weet over heel Nederland.” [Ivo van der Hoeven]

Aan het begin van collegejaar 2023 openen drie nieuwe onderwijsgebouwen op het Eindhovense campusterrein de deuren: R11, R12 en R13.  

In de nieuwbouw is straks onder meer plaats voor de Paramedische opleidingen, Mens en Gezondheid en Social Studies die van de Ds. Th. Fliednerstraat komen, en Pedagogiek en Kind & Educatie die nu nog op de TU/e campus zitten.

Om medewerkers, studenten en toekomstige studenten alvast een beeld te geven van de nieuwbouw en de omringende groene campus hebben de architecten van Barcode Architects zowel een AR-app als ook een online VR-tour ontwikkeld.

“Hiermee willen we verhuizende instituten, huidige campusbewoners en toekomstige studenten alvast enthousiast maken voor de nieuwbouw”, stelt Yvette Laros, communicatieadviseur van de dienst Huisvesting & Facilitaire zaken.

De VR-tour richt zich vooral op potentiële studenten. Bezoekers van de site kunnen een kijkje nemen in de drie toekomstige onderwijsgebouwen. Via informatiezuilen in de gebouwen kunnen ze bovendien extra informatie krijgen over de opleidingen die hier gehuisvest worden.

Studenten en medewerkers die willen zien hoe de nieuwbouw er op locatie straks uit komt te zien, kunnen gebruikmaken van de AR-app. Want met plaatjes alleen komt de nieuwbouw niet echt tot leven, denken Laros en haar collega’s. 

AR-app opstarten
Rondom het bouwterrein op de campus in Eindhoven zijn met stickers op de grond en op hekken vier plekken aangegeven waar je de AR-app kunt opstarten. Op je telefoon of iPad verschijnt vervolgens een ‘overlay’ die een kijkje in de toekomst biedt.

“In plaats van een saai bouwterrein zie je dan op je telefoon de gebouwen zoals ze in 2023 op het campusterrein zullen pronken”, aldus Laros.

Open campus
De campus wordt in 2023 helemaal opengegooid voor de stad. “Alle hekken verdwijnen en het terrein krijgt een groene, parkachtige uitstraling”, vertelt procesmanager Jeroen Knikkink.

“We willen de stad echt binnenhalen op de campus. Mensen kunnen er straks rondwandelen en jongeren kunnen er bijvoorbeeld skaten.”

Ook de onderwijsgebouwen worden meer open van karakter, stelt Knikkink. “Met uitzondering van R12 waar vooral veel praktijkonderwijs wordt gegeven. Hier komen bijvoorbeeld fysiotherapie behandelruimtes en OK-ruimtes van Mens en Gezondheid. Deze ruimtes worden uiteraard meer gesloten.”

R11 wordt daarentegen wel een zeer open en transparant gebouw. “Hier komen de campusbrede voorzieningen zoals een bedrijfsrestaurant, een centraal informatiepunt en een grote collegezaal annex congresruimte”, aldus Knikkink.  

R13, het grootste gebouw van de drie, biedt plek aan alle generieke onderwijsruimtes en de werkplekken voor docenten. Knikkink: “Dit gebouw wordt door de vijf instituten gezamenlijk gebruikt. Hierdoor zal er ook meer kruisbestuiving tussen de instituten ontstaan, zo is de gedachte.”

De bouw ligt volgens Knikkink op schema. In 2023 kunnen de vijf instituten op campus Rachelsmolen terecht. Dat zal wel moeten ook, want eind 2023 loopt de erfpacht op de gebouwen TF en S3 af. [Ivo van der Hoeven]

De AR-app is gratis te downloaden App store van Apple en Play Store van Google

Alle vijf de genomineerden voor de titel Fontys Docent van het Jaar werden deze middag in het zonnetje gezet. Want, zo gaf bestuursvoorzitter Joep Houterman in het voorwoord al aan:

“Deze verkiezing laat zien hoe wij als gemeenschap, met de studenten voorop, de inspanningen van de docenten hebben gewaardeerd het afgelopen jaar.” [tekst gaat verder na foto]

Vol energie
Er kon er echter maar een winnen en dat was Marc Geboers. De jury was unaniem in haar oordeel.  “Hij is altijd vol energie, supergemotiveerd, gedreven, heeft humor, is energiek en pro-actief.”

Geboers wordt door zijn studenten op handen gedragen. Ze roemen zijn toegankelijk, zijn grote hart en zijn inlevingsvermogen. ‘Een voorbeeld voor veel leraren’ volgens de een, en ‘een kei in enthousiasmeren’ volgens een ander.

Een college van Geboers is altijd een lichtpuntje in de week, stellen zijn studenten. En hij staat 24/7 voor ze klaar. Voor de jury was het duidelijk dat de docent Marketing, die voor de vierde keer was genomineerd, de titel Docent van het Jaar dik en dik verdiende.

Geboers zelf was er even stil van, en dat is best bijzonder voor een man die nooit om een woord verlegen zit. Maar hij herpakte zich snel.

Mega grote taart
“Ik ben hier supertrots op”, gaf hij aan. “Voor mij was de nominatie een mega grote taart, dat ik nu win is de kers op die taart. Wauw.”

Volgens de trotse winnaar stonden de vijf genomineerden namens alle 3.500 Fontysdocenten deze middag in de spotlights. “We hebben allemaal kei en keihard gewerkt het afgelopen jaar, iedereen verdient stuk voor stuk die spotlight.”

Naast de titel ontving Geboers een mooie bos bloemen en een cheque ter waarde van 1.000 euro die ten behoeve komt van innovatie in het onderwijs. Hij had ook al een idee waarvoor dat geld ingezet kan worden.

“Het moet ten goede komen aan de studenten. We kunnen het geld gebruiken om de digitalisering in de maatschappij duidelijk te maken. En om studenten te enthousiasmeren om de wereld op wat voor manier dan ook nog mooier te maken.”

Landelijke verkiezing
Marc Geboers wordt later dit jaar afgevaardigd naar de landelijke verkiezing van Docent van het Jaar, georganiseerd door Het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO).

De andere genomineerden voor de titel Docent van het Jaar waren Marieke Kamphuis, Jos Niewold, Evie Heinrichs en Jaron Schnitzer. [Ivo van der Hoeven]