De conferentie in kwestie is de AIESEP 2027 International Conference, een evenement met als doel om wetenschappelijk onderzoek met de professionele praktijk te verbinden. Het thema dat aan het event hangt is ‘Bridging the gap: From research to practice’. Data waarop het plaatsvindt: 12 tot en met 16 juli 2027, vlak voor de zomervakantie dus.

En hoewel dat op het moment van schrijven nog 278 dagen duurt, zijn de voorbereidingen al een tijdje in volle gang. Een evenement in die omvang organiseren is namelijk niet niks, weten medeorganisatoren Don Driessen en Menno Slingerland. Driessen is naast docent Sportkunde ook projectleider van de conferentie. Slingerland is docent, onderzoeker en associate lector bij het Sport en Bewegen-lectoraat Move to Be.

Het is de eerste keer dat Fontys het evenement organiseert. Het is überhaupt de eerste keer dat het in Nederland plaatsvindt. Voorgaande edities waren onder andere in Taiwan, Florida, Finland en Chili. Er komen jaarlijks 400 tot 500 deelnemers op af, afkomstig uit 40 tot 50 verschillende landen. “Dit is voor onze doelgroep hét congres van het jaar”, zegt Slingerland. “Daar wil je als onderzoeker echt bij zijn; je wil er je werk presenteren. Dat het nu in Eindhoven gaat gebeuren, is dus echt heel tof.”

Veelzijdig programma
De conferentie wordt onder de vlag van AIESEP georganiseerd, een wereldwijde community van onderzoekers die onderzoek doen binnen het thema van sport en bewegen, en dan met name lichamelijke opvoeding. Onderzoekers presenteren er hun werk, er wordt genetwerkt en er zijn allerlei activiteiten.

Projectleider Driessen vertelt meer over een deel van de invulling van het programma. Het wordt een week met keynotes (daarover zo meer), parallelsessies en symposia. Daarnaast is er ook veel ruimte voor netwerken. “De week begint op maandag met een openingsceremonie, gevolgd door interactieve sessies op dinsdag waarbij onderzoeken worden gepresenteerd. Op woensdag hebben we een social event, op donderdag een keuzeprogramma met onder andere een tocht langs verschillende hotspots en vrijdag sluiten we de week af met een closing dinner.” Het volledige programma staat op de website van AIESEP.

Collega Slingerland zegt dat de netwerkfunctie van het evenement belangrijk is, maar dat het wetenschappelijke gedeelte centraal staat. “Er komen vier topwetenschappers langs, die verspreid over de hele week allemaal een keynote verzorgen. AIESEP wil de namen hiervan geleidelijk bekendmaken, maar eentje komt uit eigen huis en gaat over het inzetten van de schoolomgeving als beweegomgeving en hoe je dat systematisch kunt inrichten. De andere keynotes gaan onder meer over inclusie en diversiteit binnen het vak lichamelijke opvoeding en over klassenmanagement.”

En dat dus allemaal met als thema ‘Bridging the gap: From research to practice’, waarover Slingerland het volgende zegt: “In het Engels is Fontys een University of Applied Sciences, wat betekent dat al het onderzoek dat hier plaatsvindt, praktijkgericht is. Daar zijn we in Nederland best uniek in, en dat gaf ons de inspiratie voor dit thema. We doen wetenschappelijk onderzoek en proberen ons beroep daar beter van te laten worden. Dat willen we tijdens het congres ook uitdragen, en doen we door de deelnemers daadwerkelijk in de praktijk aan het werk te zetten met Research-to-Practice-Labs, waarin wetenschappelijke inzichten worden verbonden met de praktijk en waarbij in interactie met deelnemers de waarde hiervan verkend wordt. Dat is een uniek gegeven in dit congres.”

Voor die missie hebben ze van 12 tot en met 16 juli het complete pand van Sport en Bewegen tot hun beschikking, inclusief de buitenruimtes. “We wilden het per se in ons gebouw doen omdat ons gebouw sport en bewegen ademt. Het is één van onze selling points, dus we zijn er heel blij mee dat we dat kunnen laten zien.”

Foto bovenin: Bas Gijselhart | BASEPHOTOGRAPHY

De European Transplant Games zijn bedoeld voor personen die een orgaan- of stamceltransplantatie hebben ondergaan. De games worden iedere twee jaar gehouden in een Europees land; dit jaar was Nederland het gastland. Het evenement vond in Arnhem plaats.

Clara Stahlie, docent bij Fontys Sportkunde, was één van de honderden deelnemers. Van de vijftien sporten die de European Transplant Games telt, deed ze er aan twee mee: wielrennen en hardlopen. Eigenlijk zou ze ook nog deelnemen aan de atletiekwedstrijden, maar die werden vanwege het warme weer afgelast.

Ziekenhuisopname
Het is de eerste keer dat Stahlie meedeed, maar de wil om deel te nemen was er al veel langer. “Ik hoop al jaren dat ik mee kan doen, maar elke keer kwam er een ziekenhuisopname of andere gezondheidsreden tussendoor”, vertelt ze. Zes jaar geleden werd bij haar lymfeklierkanker ontdekt. Kort daarna kreeg ze haar eerste stamceltransplantatie. Drie jaar later volgde er nog eentje omdat de eerste niet voor het gewenste resultaat zorgde.

Nu gaat het goed, maar nog niet goed genoeg, en dus krijgt ze nog steeds chemobehandelingen. Normaal gesproken eens in de twee weken, maar omdat ze zó graag mee wilde doen aan de Transplant Games, vroeg ze haar arts dit keer om uitstel. “Het mocht, maar het was wel een gok omdat we niet wisten wat het met de kanker zou doen”, legt Stahlie uit.

Van jongs af aan
Dat weloverwogen risico nam ze omdat ze het heel belangrijk vindt om te blijven bewegen. Iets wat ze haar hele leven al doet. Op jonge leeftijd begon ze met zwemmen, later verruilde ze die sport voor verdedigingssporten zoals karate en judo. Ze deed aan hardlopen, raakte aan het fietsen en kwam in de triatlon-wereld terecht. “Net voordat ik zes jaar geleden werd opgenomen, zat ik op mijn hoogtepunt. Mijn conditie was gigantisch goed.”

En toen kwam daar dus die verschrikkelijke diagnose. Lymfeklierkanker. Een grote schok die voor veel verdriet en onzekerheid zorgde, maar ook voor nóg meer wilskracht. “Het herstelproces ging veel makkelijker omdat ik zo fit was. Het is enorm belangrijk om te bewegen en te sporten. Preventief omdat je daar mentaal en fysiek fit van wordt, maar ook bij een eventuele ziekte of transplantatie. Het maakt niet uit op welk niveau, doe het gewoon. Je hebt er zoveel baat bij.”

Lotgenoten 
Dat bleek dus ook afgelopen week, toen Stahlie maar liefst drie medailles in de wacht wist te slepen: een voor wielrennen, een voor wielrennen tijdrit en een voor hardlopen. Een mooie vangst, die de docent liever omschrijft als een bijvangst. 

“Ik ging niet per se voor de winst. Ik wilde vooral meedoen om lotgenoten te ontmoeten. Hoewel het bij dit evenement gaat om sport en bewegen, is het maatschappelijke verhaal erachter minstens zo belangrijk. Dat je na een transplantatie nog kunt participeren aan sport, en dat je op die manier ook weer deel kunt uitmaken van het normale leven. Het vieren dat je met een nieuw orgaan zover bent gekomen: daar draait het om. En dat we hier zonder al die donors niet hadden gestaan.”

De sportactiviteiten vinden plaats op de dinsdag en woensdag binnen het azc aan de Antoon Coolenlaan. Het aanbod bestaat onder andere uit voetbal, handbal, basketbal en hockey. De nadruk ligt niet op competitie, maar op toegankelijkheid en ontmoeting. Bewoners kunnen zonder aanmelding deelnemen, waardoor de drempel om mee te doen laag blijft. Het doel van het project is om structuur te bieden in het dagelijks leven binnen het azc en om verbinding te creëren tussen de bewoners onderling en de begeleidende studenten. 

Door samen te sporten ontstaat er een informele sfeer waarin taalbarrières minder zwaar wegen en samenwerking vanzelf ontstaat. ‘’Het is een warm bad waar je in terechtkomt. Ik vind sport een echte verbinder, je bent samen ergens naartoe aan het werken met veel plezier,’’ zo vertelt Nynke den Biggelaar, een van de initiatiefnemers van het project. 

‘’Ik denk dat het nu allemaal soepel gaat en dat we weten wat we verwachten van elkaar en waar we het voor doen. Dus ik ben echt supertrots op de studenten en hoe goed ze het doen.’’ 

Bewuste keuze 
De eerste utwee maanden van het project laten zien dat de opzet werkt. Eerstejaarsstudent Dane van Russel vertelt bewust voor deze stage gekozen te hebben: ‘’In het eerste jaar moeten we al stage lopen en ik zag het azc voorbij komen en was eigenlijk meteen geïnteresseerd. Ik heb zelf ook een vriend die in het azc zit die ik door middel van voetbal heb leren kennen. Inmiddels voetbalt hij ook bij ons.’’ 

Dat was de grote motivatie voor Dane om voor deze stage te kiezen. ‘’Die vriend vertelde mij dat er binnen het azc eigenlijk niks te doen is en dat raakte mij wel. Dus toen ik deze kans voorbij zag komen kon ik geen nee zeggen.’’ Sport zorgt ervoor dat mensen samen kunnen komen, benadrukt Dane. ‘’Sporten kan heel verbroederend zijn voor mensen, dat is het belangrijkste wat wij hier komen brengen.’’ 

Ook leert de student Sportkunde lessen die je niet in een collegezaal leert: "Je leert echt om te gaan met de taalbarrières: duidelijk articuleren, gebaren, maar ook het sociale aspect. Iedereen heeft een eigen rugzak en daar moet je rekening mee houden, de een is snel ontvlambaar en de ander kan juist heel veel hebben. Het is mooi om die dynamiek te merken en me daar tussen te wringen.’’ 

Dane vertelt dat de inwoners even enthousiast zijn: "Ja, als we aankomen met onze winkelwagens gevuld met de sportuitrusting zie je dat de mensen opfleuren. Het is nu een herkenbaar beeld binnen de opvang.’’

Motivatie
Directrice Linda Hendriks is trots op de studenten. ‘’Er is intrinsieke motivatie vanuit de studenten en dat is echt heel erg mooi.’’ Ook zij benadrukt de maatschappelijke waarde van sport: ‘’Samen plezier beleven en je verbonden voelen. Als je dat hier ziet gaat het ook echt over integratie.’’ 

Ze vindt dat de studenten het goed oppakken en ze ziet vriendschappen ontstaan.  ‘’Ik wil dit in ieder geval meerdere jaren doen, ze zitten hier ook enkele jaren en de opvang ligt om de hoek. Ik kan me voorstellen dat we dit op andere locaties gaan doen en dat er misschien wel meerdere studies van Fontys aansluiten.’’

Samenwerking
Het project is een samenwerking tussen Fontys Sportkunde, Wasbeer & Pauw, en gemeente Eindhoven. Wethouder van diversiteit, zorg, jeugd en maatschappelijke ondersteuning Samir Toub vertelt blij te zijn met de samenwerking en onderstreept het belang van het project.

‘’We hebben het programma vanuit de gemeente Eindhoven als het gaat om asiel ook ‘samenleven vanaf dag één’ genoemd. Het is voor ons belangrijk dat inwoners van het azc zich ook thuis voelen in Eindhoven, dus dit is niet iets voor een korte periode.’’ 

Nederland en Europa moeten in de toekomst als het om hun eigen veiligheid gaat op eigen benen kunnen staan en daar zijn veel mensen voor nodig. Bron peilde de mening onder studenten. Een bezoekje aan de Fontys Sporthogeschool in Eindhoven levert in elk geval veel uiteenlopende reacties op.  

Floris, derdejaars ALO student, heeft er goed over nagedacht en weet het zeker. Hij meldt zich niet aan. “Ik heb de angst dat ik word uitgezonden en zal sneuvelen. Vrienden van mij zijn wel enthousiast. Als de pleuris uitbreekt zijn zij ready om te gaan, zeggen ze.”

Tweedejaars student Deividas heeft van jongs af aan altijd al interesse gehad in een baan bij Defensie. “Voordat ik aan deze opleiding begon heb ik me aangemeld bij het leger, maar helaas ben ik toen bij één van de laatste testen afgevallen. Daarna heb ik gekozen voor een sportopleiding, deze studie heeft veel raakvlakken met het leger en ik kan mijn stagejaar volgen bij Defensie. Wanneer ik straks mijn diploma heb gehaald, ga ik het gewoon opnieuw proberen.”

Vrijwillig
Sommige jongeren maken eerst de keuze voor een vrijwillig dienjaar, waarbij je in een jaar tijd kennis maakt met het militaire leven en kunt ontdekken of dat bij je past.

De broer van student Lieke gaat dit doen en dat zette ook haar aan het denken. “Ik ga op dit moment zeker niet het leger in. Ik zie mezelf niet in de frontlinie staan. Toch sta ik er wel voor open om iets te doen als het echt nodig is, maar dan wel om op de achtergrond ergens hulp te bieden.”

Ook Davy staat nog niet meteen te springen om zich aan te melden, maar sluit niet uit dat het er ooit van komt. ”Het is natuurlijk wel vet als je die tv-series zoals Kamp Van Koningsbrugge en Special Forces ziet. Als je daarnaar kijkt ziet het er allemaal erg uitdagend uit. Als het straks echt nodig is, dan denk ik wel dat ik me aanmeld.”

Brief
In Nederland is er nog steeds een dienstplicht. De opkomstplicht is echter al een tijdje afgeschaft en dus worden 17-jarigen niet meer opgeroepen om zich bij het leger te melden. Wel krijgen ze op die leeftijd een brief van Defensie dat ze zijn ingeschreven voor de dienstplicht. En dat zet zowel de jongeren als hun ouders aan het denken.

“Ik wil altijd mensen helpen en beschermen en dus vind ik het leger en ook de politie erg interessant”, vertelt tweedejaars sportkunde Chayenna. “Maar toen ik het er thuis over had waren mijn ouders niet erg enthousiast over het leger. Nu ga ik eerst mijn opleiding afmaken en daarna zie ik het mezelf toch wel doen.”

Niels leek een opleiding bij de krijgsmacht wel interessant, maar er ook echt werken niet. “Voordat ik me aanmeldde bij de Sporthogeschool heb ik tijdens een informatieavond ook nog wel gekeken bij Defensie. Maar ik wil later een gezinnetje en de combi met werken in het leger zie ik niet zitten. Ik heb alleen nog geen vriendin, dus dat moet ik wel nog gaan regelen.” 

Planning
Fontys Hogeschool laat weten open te staan voor diverse loopbaanpaden die bijdragen aan de persoonlijke en professionele ontwikkeling van studenten, maar de woordvoerder benadrukt dat een goede planning en begeleiding essentieel zijn.

“Een opleiding of dienstjaar bij Defensie kan waardevolle ervaring opleveren, bijvoorbeeld op het gebied van kennis, leiderschap en samenwerking. Wel is het belangrijk om rekening te houden met de mogelijke impact op de studievertraging en de aansluiting bij het curriculum.”

Als jong meisje turnde oud-student Livia al op hoog niveau, waar haar droom om naar de Olympische Spelen te gaan begon. Uiteindelijk koos ze ervoor om zich meer te focussen op haar studie, waardoor haar topsportcarrière op een lager pitje kwam te staan. Toch kreeg ze het, na al die jaren, voor elkaar om deel uit te maken van de Olympische Spelen. Niet als sporter, maar als traineelid van het Internationaal Olympisch Comité (IOC).

“Het is allesbehalve een stage zoals we op onze opleidingen kennen”, gaat Livia meteen van start. “Je kunt namelijk niet zomaar aan de slag bij het IOC. Hoewel stagelopen misschien als een stapje terug klinkt, is het voor trainees juist een hele stap vooruit. Het IOC is namelijk de grootste sportorganisatie binnen de Olympic Movement. Daar begin je vaak ‘gewoon’ als stagiair, maar hier kom je alleen als je al werkervaring in deze branche hebt.”

Minor, master en werk
Werkervaring had de Limburgse in overvloed. Na haar ALO-opleiding bij Fontys, waarvoor Livia al ervaring opdeed in Zuid-Korea tijdens de minor Culture & Global Leadership, volgde ze de master Olympic Studies aan de German Sports University in Keulen.

Die master combineerde ze met een stage bij Team NL centrum Zuid, waarna ook een baan bij Limburg Sport volgde. “Daar merkte ik dat mijn passie niet lag in het geven van gymles, maar in het projectmanagement en de talentontwikkeling in de topsport.”

Al snel knaagde bij Livia weer datzelfde gevoel van vroeger. “Wellicht kon ik ook met mijn werk deel uitmaken van het IOC en dus de Olympische Spelen. Uiteindelijk kwam er een stage vrij in het Partnership Management Team. Die heb ik binnen weten te slepen dankzij mijn studie, werkervaringen en vrijwilligerswerk.”

Van Tokyo naar Zwitserland
Zo zou Livia in 2021 eigenlijk als vrijwilliger naar de Olympische Spelen in Tokyo gaan. De coronapandemie gooide echter roet in het eten. “Buitenlandse vrijwilligers waren niet meer welkom. Maar het viel wel op binnen het IOC dat ik eerder geselecteerd was om daar deel van uit te maken.”

Nu, een paar jaar later, woont Livia in het Zwitserse Lausanne in een studio vlakbij het hoofdkantoor van het IOC en voelt ze zich alsnog volwaardig onderdeel van de Olympic Movement. “Je krijgt hier als stagiair enorm veel taken en er zijn ook heel wat regels waar je je aan moet houden. Het is hard werken, maar ook meteen een droom die uitkomt.”

Partners en kwalificaties
Livia houdt zich dagelijks bezig met partners die zich aan de Olympische Spelen verbinden. Ze zorgt dat de rechten van partners gewaarborgd worden, verzorgt de communicatie en fungeert met haar team als eerste contactpersoon wanneer partners vragen hebben of informatie nodig hebben. “Niet alleen voor de Olympische Spelen in Parijs, maar ook al voor Milaan, LA en Brisbane.”

Daarnaast helpt de oud-Fontysstudent met activaties van partners op de Olympic Qualifier Series, kwalificatietoernooien voor de nieuwe sporten breakdance, skateboarden, bmx freestyle en sport climbing. Deze maand vindt een van die toernooien plaats in Budapest, en Livia is erbij. “Hoe gaaf is dat.”

Ze heeft ook kaartjes voor de Olympische Spelen in Parijs. “Voor turnen, atletiek en het Team NL-huis. Zo kan ik toch de hele sfeer ervaren en komt die Olympische droom alsnog volledig tot zijn recht.”

Het onderzoek is uitgevoerd door de sportbond NOC*NSF en laat zien dat jongeren meer zijn gaan sporten, maar dat de aantallen nog wel lager liggen dan vóór corona. In 2019 sportte 75 procent van de 13- tot 18-jarigen, vorig jaar ging het – na een stijging ten opzichte van het jaar daarvoor – om 67 procent. Jongens sporten volgens de studie vaker dan meisjes. 

Redenen om niet vaak te sporten? Die zijn er genoeg, maar school of een (bij)baan wordt vaak genoemd, ook door student Danique. “Ik ben zumba-instructrice”, vertelt ze. “In het begin van mijn studie gaf ik twee keer per week les, nu doe ik dat vanwege drukte op school nog maar een keer per week. Naast het lesgeven sport ik verder niet, terwijl ik dat vroeger wel altijd gedaan heb.”

Uitval bij jongeren
Naast school en werk zijn er volgens Dave van Kann, lector bij het Fontys Sport en Bewegen-lectoraat Move to Be, ook nog andere oorzaken. Hij doet momenteel onderzoek naar wat er nodig is om eerste- en tweedejaars vmbo-leerlingen meer te laten bewegen. “Dat jongeren meer zijn gaan sporten, is niet een beeld dat wij heel sterk herkennen”, zegt hij.

“Het fluctueert altijd wat. We zien dat er uitval is van kinderen die naar het voortgezet onderwijs gaan. Ze krijgen andere prioriteiten, een andere sociale omgeving, zijn druk met school, afstanden worden groter en ze krijgen bijbaantjes. Hetzelfde geldt natuurlijk voor studenten: ze gaan op zichzelf wonen, vrienden vertrekken en ze maken nieuwe vrienden. Als mensen een transitie doormaken, dreigen ze uit te vallen op vlakken zoals sporten.”

Lichamelijke klachten
Ná het studeren komt er ook weer zo’n transitiefase. Als mensen kinderen krijgen of fulltime gaan werken, bijvoorbeeld. “Maar dan komt er op een gegeven moment ook een moment dat je geconfronteerd wordt met de eerste klachten”, legt Van Kann uit. “Als je niet genoeg beweegt en vaak zittend werkt of een statische houding aanneemt, kun je rugklachten krijgen, zwaarder worden of met andere klachten te maken krijgen. Dat kan dan weer een trigger zijn om het sporten wél weer op te pakken.”

Maar dat is natuurlijk niet de manier om mensen aan het bewegen te krijgen. Van Kann heeft betere ideeën. “Het werkt niet als we dingen steeds duurder maken naarmate leerlingen of studenten ouder worden. Maar sportverenigingen moeten hun kosten kunnen dragen, dus daar zit de oplossing niet. We kunnen beter kijken naar wat jongeren nodig hebben. Ze willen niet structureel twee tot drie keer per week trainen of wedstrijden spelen, ze willen niet overal aan vastzitten. Kunnen we daar niet naar kijken en meer beweegaanbod creëren dat aansluit aan de behoeftes die jongeren hebben?”

Sporten op topniveau
Die vlieger gaat voor student Romee niet op. Zij hockeyt op professioneel niveau en sport daarom zeven keer per week. Het is voor haar niet meer of minder geworden voor, tijdens of na corona. “Maar dat is puur vanwege het niveau waarop ik sport.”

Haar studiegenootje Lara is daarentegen wél minder gaan sporten in vergelijking met een paar jaar terug. Reden: een verhuizing. “Ik heb heel lang gehandbald, maar daar ben ik mee gestopt omdat ik naar een andere stad ben verhuisd. Tegenwoordig ga ik één tot twee keer per week naar de sportschool. Dat is minder dan voor en tijdens corona; toen sportte ik heel veel thuis.”   

De gemeente Altena heeft in 2022 de Kristal van Altena in het leven geroepen, een onderscheiding waarmee jongeren die zich langdurig en uitzonderlijk inzetten voor de gemeenschap of uitzonderlijke prestaties leveren. Tijdens de nieuwjaarsreceptie begin dit jaar werd de prijs voor de tweede keer uitgereikt. Dit keer aan de 22-jarige Tim van Linsee, student bij de opleiding Sportkunde van Fontys.

“Ik heb de prijs gekregen vanwege mijn inzet voor de Watersportvereniging Woudrichem”, vertelt Tim. “Ik doe daar van alles. Regel de jeugdzaken, geef clinics en beginnerslessen, train verschillende teams, ook voor wedstrijden, organiseer een jeugdkamp in Noord-Ierland en ben trainer van mijn eigen team.”

Nieuwjaarsreceptie
Uit een opsomming die Tim later van de gemeente kreeg, blijkt dat een combinatie van alle bovengenoemde werkzaamheden de oorzaak is voor het ontvangen van de onderscheiding. Die heeft inmiddels een mooi plekje gekregen op zijn bureau. “Ik had geen idee dat ik deze prijs zou krijgen. Sterker nog: ik wist niet eens dat-ie bestond.”

Tim was door een vriend naar de nieuwjaarsreceptie gelokt. “Hij zei dat het een leuk feestje zou zijn, en aangezien ik de moeilijkste niet ben, besloot ik mee te gaan. Eenmaal daar bleken ze prijzen uit te reiken. En toen werd ik ineens het podium opgeroepen. Bleek een van die onderscheidingen gewoon voor mij te zijn! Als ik er nu op terugkijk, besef ik me dat die vriend wel héél overtuigend klonk in een poging me bij de nieuwjaarsreceptie te krijgen. En er waren eigenlijk ook wel heel veel bekenden aanwezig…” [Tekst gaat verder onder de afbeelding]

Vol verbazing maar met een groot gevoel van trots nam Tim zijn prijs in ontvangst. Want ja, zo’n blijk van waardering voelt natuurlijk toch goed. “Ik was heel blij, maar ook totaal overdonderd. De dingen die ik voor de watersportvereniging doe, doe ik niet omdat het moet. Ik doe het omdat ik het leuk vind, omdat ik er gepassioneerd over ben.”

WK roeien
De liefde voor watersport ontstond een jaar of vijf geleden dankzij een vriend van Tim. “Hij vroeg of ik zin had om mee naar het WK te gaan. Ik dacht dat het om het WK voetbal ging, maar blijkbaar had hij het over het WK roeien. En oh ja, we zouden er niet alleen naartoe gaan, maar ook meedoen. Een halfjaar en heel veel trainingen later, stonden we inderdaad als deelnemers op dat WK. En we wonnen nog goud ook.” 

Tim bleek best goed te zijn in roeien, dus besloot hij ermee door te gaan. “Twee jaar geleden heb ik opnieuw meegedaan met een WK. Wederom won ik goud, plus twee keer zilver en drie bronzen medailles. Ik heb meegedaan aan races in Londen en Noord-Ierland, en werd afgelopen jaar Nederlands kampioen roeier én stuurman. Dit jaar wil ik weer aan het NK meedoen.” 

School
En studeren, heb je daar ook nog tijd voor? Lachend: “Momenteel ben ik het tweede blok van het tweede jaar aan het herkansen. In februari start ik aan een minor. Vooralsnog heb ik veel tijd over om te roeien – helaas speelt het weer alleen niet mee – maar daar komt straks wel verandering in. Het liefst ben ik zoveel mogelijk aan het sporten. Dat heb ik mijn hele leven lang gedaan. Nu vooral op het water, voorheen vaak op het voetbalveld. Ik heb zelfs nog een tijdje op hoofdklasse gespeeld. Maar dat in combinatie met school én roeien, was niet te onderhouden. Mijn voetbalteam was lang niet zo gezellig als mijn roeiteam, dus de keuze was snel gemaakt.” [Karen Luiken]

Zeker tachtig studenten, medewerkers en professionals zijn woensdagochtend zowel online als fysiek aanwezig bij de masterclass die vanuit de master Healthy Ageing en verslavingszorginstelling Novadic Kentron is georganiseerd. Volgens programmaleider en onderzoeker bij Fontys Spprthogeschool  Kenny Jansen is de masterclass voortgekomen vanuit het Eindhovense Preventie Akkoord, waar veel aandacht wordt besteed aan alcoholvrij genieten. “Traditioneel ligt de focus daarbij op jongeren. Maar wat is bij ouderen de uitdaging en wat kunnen we voor deze doelgroep betekenen? Dat gaan we onderzoeken in deze masterclass, waarin we werken aan de deskundigheidsbevordering van (toekomstige) professionals.”

De masterclass staat bol van experts. Rob Bovens vertelt als programmaleider Academische Werkplaats Verslaving alles over het feit of genieten met alcohol nu juist gezond of ongezond is. “We proosten op onze gezondheid, terwijl we ongezond bezig zijn”, steekt hij zijn presentatie af. “En dat doen we veel, want in de laatste twee decennia is de mate van alcoholconsumptie in de groep van 55- tot 75-jarigen flink gestegen.”

Drinken uit gewoonte
Degenen die vaak drinken zijn volgens Bovens vaak single, roken, zitten vaak op de bank, hebben een relatief hoge opleiding en een goed inkomen en tonen kenmerken van angst- of paniekstoornissen. “Deze groep drinkt vaak uit gewoonte. We weten ook niet beter, want we hebben het tijdens het studeren al geleerd. Wanneer je carrière maakt en kinderen krijgt, wordt het even wat minder, maar zodra het weer kan, komt alcohol al weer snel in beeld.”

Dat brengt verschillende negatieve gevolgen met zich mee zoals slaapproblemen, een toename van medicatie en onveilige deelname aan het verkeer. “Er zijn er genoeg die een dagje weggaan met de elektrische fiets, een paar wijntjes pakken en uiteindelijk vallen. Dat resulteert in een toename van ziekenhuisbezoeken.”

‘Verslaving is een ziekte’
Daar blijft het echter niet bij. Ook in de verslavingszorg is het aantal 55+'ers zeker tweeënhalf keer zo groot geworden ten opzicht van tien jaar geleden. “Een alcoholverslaving is een ziekte, maar in onze samenleving heerst het beeld dat je niet bij verslavingszorg wil horen, terwijl deze zorgprofessionals je juist bij willen staan.”

Dat wordt beaamt door Novadic Kentron accountmanager Janneke de Jong en verslavingsdeskundige Saskia van Schaijk. “Alcohol verdooft de hersenen, zorgt voor gedragsveranderingen, laat het hart sneller kloppen en droogt het lichaam uit. Op lange termijn kan alcohol zelfs hersenschade, het syndroom van Korsakov, alvleesklierontsteking, leverproblemen, hartinfarcten, beroertes en kanker veroorzaken. En als je weet dat dit de bijsluiter is, wie zou je dan in hemelsnaam adviseren om alcohol te drinken?” [Tekst gaat verder onder de foto]

Volgens De Jong is de marketing achter alcohol ook een groot probleem. “Denk maar eens aan de reclames van Heineken en Jupiler, of het aanprijzen van speciale vrouwendrankjes. Er wordt gezorgd dat we blijven drinken en het positief blijven bestempelen, zodat deze bedrijven steeds weer geld kunnen verdienen terwijl het onze gezondheid beïnvloedt.”

Volgens de accountmanager kan elk glas alcohol dat je drinkt schade opleveren, ook in de hersenen. “Hoeveel alcohol je dan mag drinken? Drink gewoon liever niet.”

‘Probleem heb je nooit alleen’
Preventiefunctionaris Yvonne Ruhl ervaart in haar werkzaamheden bij Novadic Kentron dat niet alleen de ouderen die alcohol drinken hier last van hebben. “Een alcoholprobleem heb je namelijk nooit alleen. Denk maar eens aan partners, ouders, kinderen, broers en zussen of vrienden van mensen met alcoholproblemen. Zij hebben hier ook last van.”

Frustratie, onmacht, onbegrip, boosheid, verdriet en schaamte zijn een aantal gevoelens die naasten van alcoholverslaafden ervaren. “Daarnaast hebben ze ook last van psychische klachten, spanning, somberheid en angst, slapen zij slecht, wordt er veel gepiekerd, ontstaat er een negatief zelfbeeld en worden naasten vaker slachtoffer van huiselijk geweld. Zo groot kunnen de gevolgen van jouw probleem dus voor anderen zijn.”

Altijd recht op steun
Maar hoe kom je als 55+'er dan los uit het verslavingsmechanisme? Novadic Kentron kent verschillende methoden en er zijn lotgenootgroepen waarin mensen met een probleem met elkaar in gesprek kunnen. “Het belangrijkste is dat je bewust wordt van je eigen gedrag. Bepaal daarbij je eigen tijd en tempo om alcoholconsumptie aan te pakken. Vergeet daarbij nooit dat je altijd recht hebt op steun, op welke manier dan ook.”

Voor masterstudente Joyce en haar collega is de masterclass in ieder geval een enorme eyeopener. “Ik heb gewerkt met Korsakov-patiënten en ben van functie geswitcht, waardoor ik nu help met de opnames van deze mensen. Maar misschien is overstappen naar de verslavingszorg ook nog wel een optie, want alle informatie die ik vandaag te horen heb gekregen was echt enorm interessant.” [Noëlle van den Berg]

Karlijn loopt stage bij de Workplace Vitality Hub, waar Fontys met verschillende partners samenwerkt om de vitaliteit onder werknemers te verbeteren. In die hub staat een Loungescape Powernap, een bank van partner Ahrend waar medewerkers even tot rust kunnen komen. “Deze bank werd niet veel gebruikt door medewerkers van de hub. Andere studenten hebben daar eerder onderzoek naar gedaan. Ik wilde ook onderzoek doen, dus toen kwam mijn stagebegeleider met een andere doelgroep: de medewerkers van de Sporthogeschool.”

Al snel startte de vierdejaars student haar onderzoek en vroeg zij aan verschillende docenten en werknemers of ze wel of geen gebruik zouden maken van zo’n bank. De behoefte om tot rust te komen was er. “Een leuke conclusie, maar het is natuurlijk nóg leuker als we ook zo’n bank neer kunnen zetten zodat ze er ook daadwerkelijk gebruik van kunnen maken. Daar wilde Ahrend graag aan meewerken.”

Proefperiode
De Loungescape Powernap staat inmiddels al een tijdje in ruimte 0.04 van de Sporthogeschool, een afgesloten kamer waar iedereen in alle privacy tot rust kan komen. Medewerkers kunnen online reserveren en met een sleutel gebruikmaken van de ruimte. Dat kan tot en met juni, want dan is de proefperiode van een half jaar afgelopen.

Wie een plekje wil bemachtigen zal rekening met anderen moeten houden. De ruimte wordt nu zo’n vijftien keer per week gereserveerd. “In het begin zag je dat er amper iemand ging powernappen. Maar nu is het bekender en stimuleert iedereen elkaar om er juist gebruik van te maken”, aldus Karlijn.

Authenticiteit
Stagebegeleider, docent en onderzoeker Frank Bauman is blij dat zijn hogeschool de mogelijkheid biedt om even tot rust te komen. Ook al maakt hij er zelf nog geen gebruik van. “Maar het is wel mooi om te zien én mee te maken hoe een vierdejaarsstudent dit kan bereiken met onderzoek."

Karlijn wil samen met haar stagebegeleider andere locaties inspireren om met vitaliteit aan de gezondheid van medewerkers te werken. “Als er geïnteresseerde instituten zijn, kunnen Frank en ik helpen om de boel te realiseren.”

Alleen maar voordelen
De student drukt anderen op het hart eens zo'n powernap te proberen. “Iedereen ervaart weleens werkdruk of stress. Een momentje afschakelen van de buitenwereld zonder prikkels kan wat dat betreft alleen maar voordelen hebben. Er wordt zoveel van je gevraagd, dus als je dan even een momentje rust pakt om daarna weer door te kunnen, is dat alleen maar goed.” [Noëlle van den Berg]

De term esports is afgeleid van het Engelse electronic sports. De bezigheid heeft zich in de afgelopen jaren razendsnel ontwikkeld en is populair bij een groot publiek. Overal ter wereld vinden toernooien en competities plaats. Miljoenen mensen doen mee. Zelfs professionele voetbalclubs hebben eigen esports-teams. 

En Fontys nu dus ook. Docenten Bart Bezooijen en Monique van Rooijen van de opleiding Sportmarketing zetten zich met veel enthousiasme in voor het project. “Een paar jaar geleden ontdekten we dat de komst van gaming ertoe leidt dat een aantal van onze studenten ging werken in gaming, en dan met name in esports”, zegt Bezooijen.

“We wilden er meer vanaf weten en voelden de urgentie om onderwijs te geven over dit onderwerp. We willen bijdragen aan ontwikkelingen in het werkveld.”

Kwalificaties
Wat volgde was een keuzevak over esports, gevolgd door een boek. Niet veel later ontstond het idee om een esports-team binnen Fontys op te richten. Anderhalve week geleden vonden daarvoor de kwalificaties plaats.

 “Twintig studenten hebben zich aangemeld”, zegt Bezooijen. “Daarvan worden er acht toegelaten, die drie maanden lang wekelijks een wedstrijd zullen spelen. We richten ons in eerste instantie op de games League of Legends en Rocket League.”

Tycho, eerstejaars student elektrotechniek, vormt samen met Jordy en Bas het team voor Rocket League. “Ik hoorde via een vriend van mij dat Jordy en Bas nog op zoek waren naar een derde speler”, zegt hij. “Ik heb voor de grap een berichtje gestuurd om te kijken of het iets was.”

Appeltje eitje
En of het iets was. Het trio deed mee aan de kwalificaties en kwam daar zonder al te veel problemen doorheen. “We hadden een tegenstander waarvan het niveau een stuk lager lag dan dat van ons.”

Zijn teamgenoot Jordy studeert ICT en zit “wederom” in zijn eerste jaar. Van twijfel was geen sprake toen hij van zijn klasgenoot Bas de vraag kreeg om deel te nemen aan de kwalificaties voor het esports-team van Fontys.

“De interesse was er voor mij meteen. Ik game veel - in goede weken zo’n twintig tot dertig uur - en vind het leuk om er op deze manier mee bezig te zijn. Bovendien zou het top zijn als we hierdoor nog beter worden in Rocket League.”

Gamen op locatie
De studenten trainen in hun vrije tijd regelmatig met z’n drieën, woensdag is de eerste échte wedstrijd. Liefhebbers en geïnteresseerden kunnen het duel live volgen via Twitch. 

Nu doen de studenten alles nog vanuit huis, binnenkort mogelijk op school. Fontys kijkt naar verschillende opties. Met een beetje geluk komt er zelfs een speciaal esports-lokaal met goede apparatuur. Inclusief coaches die de teams kunnen begeleiden.

“Dit is pas het begin”, zegt docent Bezooijen: “We zijn in een opstartfase. We willen zoveel mogelijk studenten laten gamen, en dat betekent dat we straks ook naar andere gametitels dan alleen Rocket League of League of Legends moeten kijken.”

Van Rooijen vult aan: “Voor het einde van het jaar willen we meer toernooien uitrollen. Misschien binnen de opleiding, maar we denken ook aan klassencompetities. Iedereen is welkom.” [Karen Luiken]

Waardecreatie binnen de Topsport, zo heet de minor die vanuit opleidingen SPECO Sportmarketing en Sportcommunicatie in Tilburg is ontwikkeld. Bedoeld voor SPECO-studenten en topsporters van binnen en buiten de Johan Cruyff Academy, maar ook voor andere geïnteresseerde studenten.

“Want topsporters of de interesse daarvoor zijn niet alleen bij SPECO of de Academy te vinden”, stelt Marc van der Linden. Hij is verbonden aan de Cruyff Academy en doende de minor verder vorm te geven. Dat doet hij samen met docent Sportcommunicatie Robert Kok en Soraya Khoeblal, onderwijsmanager bij de Economische Hogeschool in Tilburg.

Discussie
Natuurlijk kun je Ireen Wüst niet afrekenen op het feit dat zij deelneemt aan Olympische Spelen die in China worden gehouden. Maar de discussie erover mag en moet wel gevoerd. En dat gebeurt, in elk geval bij Fontys, nu nog nergens in ‘afgebakend onderwijs’.

Vanaf september dus wel, in deze minor over topsport versus maatschappelijke ontwikkelingen. “Je kunt vrijwel geen enkel thema meer aanraken zonder naar de ethische kant te kijken”, stelt Van der Linden.

Overigens is die maatschappelijke insteek slechts één kant van de minor: de term Waardecreatie duidt evengoed op de commerciële raakvlakken die met dit thema samenhangen en behandeld worden.

Etappes
Even toepasselijk als bijzonder is dat de minor wordt afgelegd in zeven etappes. Elke etappe duurt twee weken en gaat in op een specifiek onderwerp of thema. Die kunnen per semester verschillen, legt Van der Linden uit.

“Dit najaar valt de tweede etappe vlak na de Formule 1-race in Zandvoort. Dus gaan we dan met studenten aan de slag gaan met de combinatie Formule 1 en duurzaamheid. En de zesde etappe sluit aan bij het WK Voetbal in december, waarbij we het mensenrechtenverhaal van Qatar aan de kaak stellen.” [Tekst loopt door onder foto]

Als andere voorbeelden van actuele ethische kwesties rond topsport noemt Van der Linden de gokreclames rond uitzendingen van sportwedstrijden en de enorme bedragen die omgaan in E-Sports.

“Voordeel is dat wij heel veel externe deskundigen kunnen inschakelen. Via de Johan Cruyff Academy zijn er uiteraard lijntjes met FC Barcelona. Maar ook bij het wielrennen, de autosport, voetbal, zaakwaarneming en atletenmanagement; we hebben bijna overal wel contacten. Oud-studenten of anderszins.”

Adviezen van studenten
Het werkt ook twee kanten uit, leggen Van der Linden en Khoeblal uit. Van der Linden: “Neem de organisatie van de  Formule 1 in Zandvoort. Die kunnen ook een vraag om advies bij ons neerleggen. En daar kunnen studenten dan mee aan de slag.”

Khoeblal vult aan: “Daarmee kun je inspelen op wat er in het werkveld speelt. Vaak is daarvoor in de major geen ruimte. In zo’n minor kun je je veel sneller aan de actualiteit aanpassen.”

Dat de minor uit zeven etappes bestaat en van het ene naar het andere onderwerp ‘sprint’, kan volgens haar voor studenten ad hoc aanvoelen. Maar dat is juist goed. “Later in hun werkzame leven gaan ze dat ook tegenkomen. Dat er ineens iets oppopt waar je meteen mee aan de slag moet, gaan met die banaan.”  

En daar houden de studenten ook wel van, of in elk geval de studenten marketing en communicatie, zo bleek de bedenkers van de minor uit klankbordgroepen van studenten uit die opleidingen.

“De gaten uit de major opvullen, de skills-portfolio aanvullen, veel gastsprekers van buiten: daar is veel enthousiasme voor”, stelt Khoeblal. “En voor topsporters die actief zijn in het buitenland, is deze minor ook prima op afstand te volgen.” [Jan Ligthart]

Je kunt maar beter binnen tien jaar afstuderen, anders moet je je aanvullende beurs, ov-studentenkaart en – als je die hebt gekregen – je basisbeurs terugbetalen. Dat kan flink in de papieren lopen.

Maar er zijn uitzonderingen. Wie ziek wordt of in andere bijzondere omstandigheden verkeert, kan bij de Dienst Uitvoering Onderwijs een verlenging van deze ‘diplomatermijn’ aanvragen.

Topsporters mogen dat ook. Maar wat is precies een topsporter, vroegen twee Kamerleden van D66 aan (inmiddels voormalig) minister Van Engelshoven. Uit de antwoorden blijkt dat DUO een smallere definitie hanteert dan sportkoepel NOC*NSF.

Olympisch
Voor DUO tellen alleen de Olympische Spelen, Europese kampioenschappen of wereldkampioenschappen. Wie daar niet aan meedoet, heeft pech. De subtop, die om kwalificatie strijdt of aan andere grote wedstrijden deelneemt, valt dus buiten de boot.

In totaal 58 hogescholen, waaronder Fontys, en universiteiten houden rekening met topsporters en zijn aangehaakt bij het actieplan FLOT (Flexibel Onderwijs en Topsport), waarin studenten topsport met een opleiding kunnen combineren. Het ministerie van OCW en NOC*NSF zijn er ook bij betrokken.

Maar sommige FLOT-studenten komen dus niet in aanmerking voor een verlenging van hun diplomatermijn. De afbakening van ‘topsport’ is twintig jaar geleden gemaakt in overleg met NOC*NSF, zegt woordvoerder Tea Jonkman. “Die is sindsdien niet meer aangepast. De Kamervragen zijn aanleiding om er weer naar te kijken.”

Verbreden
Vermoedelijk gaat het beleid dus veranderen. De minister antwoordt op de schriftelijke Kamervragen: “In overleg met FLOT-partners en NOC*NSF zal ik verkennen of er aanleiding is om de definitie van topsporter die DUO hanteert te verbreden.”

De diploma-termijn van tien jaar is bedoeld als redelijke periode voor iedereen. Of de opleiding nu vier, vijf of zes jaar duurt, na tien jaar moet je wel klaar zijn – uitzonderingen daargelaten. Hoe vaak de termijn verlengd is vanwege topsport? Dat houdt DUO niet apart bij, zegt de minister. [HOP]