RoboHub Eindhoven bestaat uit leden die allemaal een passie hebben voor robotica. TU/e-student Pieter van Egdom en alumna Eline Jacobs, die afgelopen zomer haar diploma Mechatronica behaalde bij Fontys, zijn ook al jaren betrokken. Zij zijn dit voorjaar benoemd tot managers van het project voor Aa en Maas.

Dat project ontstond tijdens een zoektocht naar connecties met het bedrijfsleven, legt Pieter uit. “We wilden een maatschappelijk relevant project uitvoeren en tijdens een brainstormsessie kwamen we uit op ecologisch onderzoek naar waterkwaliteit. Nadat we verschillende waterschappen hadden benaderd, liet Waterschap Aa en Maas al snel weten dat zij geïnteresseerd was.”

Efficiënt onderzoek
Dat leidde tot het project ‘Aquatic Monitoring Robot’. Aa en Maas stelde de eisen op voor het product, waarna RoboHub aan de slag kon met de ontwikkeling ervan. Het doel? Sneller, veiliger en slimmer onderzoek doen naar blauwalg. “Voor Aa en Maas zijn die metingen namelijk heel intensief”, legt Eline uit.

“Het kost veel tijd om naar alle locaties te gaan en handmatig metingen uit te voeren. Dat proces moet door onze robot grotendeels geautomatiseerd worden, waardoor een meting niet alleen sneller plaatsvindt, maar ook op meerdere plekken in het water uitgevoerd kan worden.”

Zelfstandige robot
Daarom ontwikkelt het team een robot die zelfstandig over water kan navigeren, zichzelf positioneert en met een sensor metingen uitvoert tot wel vijftien meter diep. Een van de beoogde technieken die daarbij kan worden gebruikt is spectometrie.

“Daarbij zend je een lichtbundel uit en kijk je wat er wordt teruggekaatst. Alle organismen hebben namelijk een ander patroon, dus zo kun je bepalen of er blauwalg aanwezig is”, aldus de Fontysalumna. De robot meet daarnaast ook de watertemperatuur en de pH-waarde. Al die data worden daarna naar een server geüpload waar ze geanalyseerd kunnen worden.

Belang van studenten
Voordat het zover is zet het team eerst nog verschillende opdrachten uit binnen opleidingsvakken van Fontys. Want hoewel het project wordt uitgevoerd voor een professionele opdrachtgever, zijn studenten volgens de twee managers van groot belang.

Pieter: “Het meeste werk wordt door studenten opgepakt. Zo kunnen ze binnen RoboHub niet alleen studiepunten verdienen, maar werken ze ook al voor een opdrachtgever uit het werkveld. Wij begeleiden ze daarbij en zorgen dat de opdrachten goed afgebakend zijn”, licht Pieter toe.

Toekomstperspectief
Op termijn zien de twee managers zelfs mogelijkheden voor een volledig autonoom systeem. “Net zoals bij een robotstofzuiger die thuis een laadstation heeft, zou je een dockingstation kunnen maken waar onze robot zichzelf in oplaadt, vaarroutes uitvoert en data uploadt”, legt Eline uit.

RoboHub heeft voor komend jaar in ieder geval een concreet doel: een werkend prototype ontwikkelen waar daadwerkelijk metingen mee uit te voeren zijn. “Een robot die misschien nog niet perfect is, maar al wel kan laten zien dat wat we bedacht hebben ook echt mogelijk is”, licht Pieter toe. “En als Aa en Maas uiteindelijk zegt dat dit precies is wat ze nodig hebben, is dat natuurlijk helemaal geweldig”, besluit Eline.

“Ik had het destijds ook wel fijn gevonden om in alle rust een open dag te bezoeken”, zegt Beau Wooning, vierdejaarsstudent HRM. Hij loopt dit hele studiejaar stage bij Bèta Ritme, de plek voor studentbegeleiding bij Fontys Engineering. Hij coacht en begeleidt studenten die extra hulp kunnen gebruiken bij hun studie. En hij geeft trainingen aan groepen studenten. Dat doet hij samen met andere begeleiders en stagiaires van Bèta Ritme, onder wie Laurens Ton Janssen, stagiair en derdejaarsstudent Toegepaste Psychologie.

Samen hebben ze begin vorige maand de eerste prikkelarme voorlichtingsdag van Fontys Engineering georganiseerd. Een kleinschalige pilot, die zo succesvol was dat hij op 26 januari een vervolg krijgt. “Die wordt grootschaliger en efficiënter”, aldus Beau. “We zijn bezig met de evaluatie en het doorvoeren van verbeteringen op de pilot. Daarvoor konden zich vier scholieren aanmelden. Zij kregen vooraf een uitnodiging toegestuurd, werden opgevangen door Beau of Laurens en door hen begeleid gedurende hun bezoek aan de opleiding van hun voorkeur.

Verwachtingen managen
Aanleiding voor de prikkelarme voorlichting bij Fontys Engineering is het grote aantal neurodivergente studenten bij Fontys Engineering. Het gaat hierbij om mensen van wie het brein iets anders werkt. Denk aan AD(H)D, autisme en dyslexie. Deze studenten hebben soms net wat anders nodig, zoals duidelijkheid over de planning en verwachtingen, weten Beau en Laurens. De prikkelarme voorlichting was om logistieke redenen gekoppeld aan de reguliere open dag. Daarom was het des te belangrijker om de verwachtingen goed te managen.

Laurens: “Iedereen die zich aanmeldde, heeft van tevoren informatie toegestuurd gekregen zodat duidelijk was wat ze konden verwachten en wie hun begeleider was. Op de dag zelf hebben we de studenten bij de deur opgevangen en hebben we ze begeleid totdat ze weer naar huis gingen. Tussendoor zorgden we voor voldoende rust- en terugkoppelmomenten in een eigen ruimte. Van tevoren hadden we docenten geregeld die hen apart te woord wilde staan en vragen kon beantwoorden.”

Positieve reacties
De reacties waren heel positief, aldus Beau. “Mensen hebben veel meer rust ervaren en mogelijkheden om het gesprek aan te gaan en vragen te stellen.” Wel hebben de stagiaires al ideeën voor verbeteringen. Laurens: “Sommige van de studenten die ik heb begeleid, hadden zich aangemeld voor drie of vier opleidingen. Dat bleek te veel te zijn voor één dag, niet alleen voor de scholieren, maar ook voor ons. Twee opleidingen is meer dan voldoende. Ze kunnen zich altijd nog aanmelden voor de volgende open dag.”

Ook denken de stagiaires verbetering te kunnen brengen in timemanagement en de afstemming met de docenten. Daarnaast kunnen we vooraf en achteraf nog beter informeren en samenvatten. “In januari willen we meer mensen op deze manier kunnen begeleiden. Daarvoor zijn we wel meer stagiaires nodig die we als begeleider kunnen inzetten tijdens de prikkelarme open dag. We hopen zo wel twaalf mensen te kunnen begeleiden”, aldus Beau. 

De ideeën van het tweetal reiken zelfs al verder dan Fontys Engineering. “Het zou ons niet verbazen als ze op andere Fontysinstituten ook geïnteresseerd zijn in het houden van een prikkelarme open dag of misschien zelfs bij de TU/e. Veel van onze studenten stromen namelijk door naar de universiteit.”

Eén van de meest storende passages in het veelbesproken Volkskrant artikel over Fontys was de verwijzing naar Bron, waar in de woorden van de krant ‘docenten elkaar bevechten met gepeperde opiniestukken en reacties’. Ik vond de bijdragen op Bron zinvol, verhelderend en redelijk, en zou niet willen dat we met z’n allen in een soort kramp schieten omdat de Volkskrant blijkbaar meeleest.

We kunnen alleen uitvinden wat goed onderwijs is als we botsen, discussiëren en debatteren. En dan hopelijk ook nog een beetje naar elkaar luisteren.

Van de grote onderwijskundige Jerome Bruner kunnen we leren dat onderwijsinrichting begrepen kan worden als een serie ‘antinomiën’. Dat zijn ‘gepaarde stellingen, die allebei waar zijn maar niet te min elkaar tegenspreken’. Ik zie vier van dat soort tegenstellingen.

We willen studenten op alle mogelijk manieren helpen om het beste uit zichzelf te halen. Maar we zijn er ook om te kwalificeren en dus studenten te selecteren. Dat zijn twee uitgangspunten die botsen als je bijvoorbeeld een student moet beoordelen die na een half jaar van jouw begeleiding een ondermaatse scriptie inlevert.

We willen studenten inspireren door enthousiast te vertellen over de schoonheid die wij zien in ons vak, en we grijpen iedere gelegenheid aan om een authentieke theatervoorstelling te maken van ons onderwijs. We zijn er aan de andere kant om studenten te faciliteren met heldere instructie. Waarbij we de studenten steeds weer voorhouden dat het alleen gaat om hun eigen intrinsieke motivatie en dat ze vooral niet moeten gaan zitten wachten tot wij ze komen entertainen.

We zijn natuurlijk voor open leerdoelen. Onze studenten leveren geen rapporten die in de la verdwijnen, maar hebben het vermogen om te focussen op het echte probleem van de opdrachtgever. De theorie is slechts een hulpmiddel. O, maar wacht, misschien toch nog even een basis leggen met gesloten leerdoelen, want een student die de taal van het vak niet verstaat, die kan ook niet de vraag formuleren waar Google een antwoord op moet geven.

We zijn natuurlijk allemaal voor een persoonlijke aanpak. We kennen iedere student bij naam, bieden een luisterend oor en zetten hun eigen leerproces centraal. Maar als we drie weken bezig zijn met het uitwerken van een nieuwe cursus op Canvas, dan doen we dat toch liever voor 200 dan voor 2 studenten. Zonder een beetje economisch en schaalbaar denken, zouden we allemaal verdrinken in het werk.

Helpen en selecteren, inspireren en faciliteren, open en gesloten leerdoelen, persoonlijk en schaalbaar. Dit zijn vier tegenstellingen die niet op theoretisch conceptueel niveau te beslechten zijn en die tegenstellingen zullen daarom altijd een bron van verwarring zijn. Door die verwarring worden docenten toch teruggeworpen op de vraag in welke aanpak ze zelf nou echt geloven.

Op basis van hun eigen overtuigingen en talenten ontwikkelen verschillende docenten verschillende taakopvattingen. Als iedereen z’n eigen gangetje gaat, dan is dat natuurlijk een recept voor chaos. Maar vreemd genoeg, als een team docenten met al die verschillende taakopvattingen om de tafel gaat zitten, dan blijkt op wonderbaarlijke wijze dat er voor ieder onderwijsvraagstuk een slimme oplossing te vinden is.

De onderwijskunde verslikt zich vaak in het opleveren van eenduidige ‘methodes’, waarbij je voor ieder praktisch probleem vanuit de theorie een oplossing krijgt aangereikt. Een betere manier van denken is volgens mij om met theorie de vraagstukken om ons heen te doorgronden. Dan komen die praktische oplossingen vaak vanzelf naar boven.

Maar goed, dat hoef je natuurlijk niet met mij eens te zijn.

Edwin Schravesande is onderwijskundige en docent sportmarketing bij Fontys Economische Hogeschool in Tilburg.

Burgerparticipatie in de industrie bestaat nog niet tot nauwelijks. Bedrijven en overheden bepalen wat en hoe er geproduceerd wordt en hoe de bevoorradingsketens zijn ingericht. De invloed van burgers hierop is minimaal.

Volgens onderzoekers van Fontys Hogeschool Sociale Studies en Fontys Economische Hogeschool Tilburg kan dit in de toekomst wellicht anders worden ingericht. Zij zien een mogelijke rol weggelegd voor burgers. De eerste stap is om te onderzoeken of burgers daadwerkelijk meer invloed willen hebben op aspecten als milieu, hergebruik, werkgelegenheid en werkomstandigheden in de lokale textielindustrie.

“De mondiale textielindustrie is bij uitstek een industrie waarin veel winst valt te behalen in termen van duurzaamheid en circulariteit”, stelt Saskia van Overbeek, docent en onderzoeker bij Fontys Economische Hogeschool Tilburg. “Wij gaan onderzoeken of burgers hier meer invloed op willen uitoefenen. En als dit zo is, op welke manier we dat kunnen vormgeven.”

Enquête als vertrekpunt
Met een enquête peilen de onderzoekers hoe consumenten aankijken tegen burgerparticipatie in de lokale textielindustrie. “Als we dat eenmaal in beeld hebben, kunnen we vervolgstappen zetten en verdere onderzoeksvragen formuleren.”

Het onderzoek staat volgens Van Overbeek nog echt aan de basis. Op termijn moet het echter dienen als start voor grootschaliger onderzoek in verschillende Europese landen. “We willen hierbij gaan samenwerken met universiteiten uit Barcelona, Lille en Berlijn en oriënteren ons op mogelijke Europese subsidies.”

Voor het zover is richten Overbeek en collega Feringa van Fontys Sociale Studies zich eerst specifiek op de regio Tilburg. “Hiermee bedienen we vooral de ambitieuze textielondernemers van Tilburg die ervan overtuigd zijn dat we meer lokaal moeten gaan produceren. Maar uiteraard kunnen de onderzoeksresultaten straks ook andere sectoren dienen zoals bijvoorbeeld de afvalverwerkingssector.” 

Informatievoorziening kan beter
De onderzoekers hopen nog veel response te krijgen op hun enquête, al druppelen de eerste reacties inmiddels binnen. “Wat we tot nu toe vooral horen is dat de consumenten heel weinig informatie hebben over lokaal en duurzaam geproduceerde textiel. Ze weten in de meeste gevallen niet goed wat er allemaal al verkrijgbaar is op dat gebied. Die informatievoorziening kan dus nog een stuk beter.” [Ivo van der Hoeven]