Het zal je niet verbazen dat Tom de studie Automotive Engineering volgt. Dat doet hij al vier jaar en dit jaar is – hopelijk – zijn laatste. Tijdens zijn opleiding is hij vrijwel constant bezig met het ontwerpen, maken en testen van voertuigen. Maar ook in zijn vrije tijd is dat wat hij het liefste doet. Thuis of in de garage van zijn oma, maar ook bij ESAV, de Eindhovense Studenten Automobielen Vereniging.

“ESAV is voor iedereen die van auto’s houdt”, vertelt Tom. “Ik werd er lid van toen ik net was begonnen met mijn opleiding en hoe langer ik erbij zat, hoe meer ik erbij betrokken raakte. Op vakantie gaan, dagjes weg, naar het circuit. De vereniging organiseert van alles voor haar bijna 200 leden.”

Carmeetings
Tom benadrukt dat je geen eigen auto hoeft te hebben om lid te mogen worden van ESAV. Je hebt niet eens een rijbewijs nodig. “Het enige vereiste is dat je van auto’s houdt. We praten met z’n allen over auto’s en houden elke twee weken een carmeet. Daar komen meestal zo’n dertig tot veertig mensen op af. Soms rijden we daarna met z’n allen rond; afgelopen donderdag deden de aanwezigen bijvoorbeeld samen de Lichtjesroute in Eindhoven.”

Tijdens zo’n carmeet gebeurt er precies wat je verwacht: de aanwezigen praten over de grote passie die ze met elkaar delen. “Heel veel leden hebben een eigen hobby-auto, en dat is met een reden. Ze sleutelen er graag aan. We praten daar samen over of hebben het over uitjes die we maken. Zo ben ik een keer op een circuit in Duitsland gaan rijden, waar je legaal de limiet van je auto mag opzoeken. Prachtig!”

Geen dure auto's
De auto van Tom is een Hyundai Coupé. Geen bijzondere wagen, maar wel een die in zijn budget paste en, belangrijker nog, waar hij makkelijk aan kan sleutelen. “Je kan wel een hele mooie of dure auto kopen, maar daar kun je vaak niet veel aan doen."

"Mijn droomauto is een Alfa Romeo 156, een auto met een speciale motor die de laatste van zijn generatie is. Maar de BMW E46 is vanwege zijn chassis (onderstel) ook heel mooi. Die kun je heel leuk ombouwen tot een project om mee te racen.”

Maar welke bak hij ook voor zich heeft: Tom maak je eigenlijk met ieder voertuig op vier wielen blij. “Ik vind alles aan auto’s heel gaaf”, zegt hij. “Vandaar dat het ook mijn grote hobby is geworden. En hopelijk kan ik er later ook iets mee doen in mijn carrière."

"Engineering vind ik leuk omdat je dan iets kunt verbeteren wat er al is. Het liefst iets mechanisch, zoals auto’s, en in de omgeving van Eindhoven kom je dan al snel bij DAF of VDL uit. Ik weet alleen nog niet of mijn toekomst daar ligt. Idealiter zou ik bij een klein bedrijf werken omdat je daar meer kans hebt op een baan met veel verantwoordelijkheid.”

Heb jij of ken je een collega of medestudent met een bijzondere hobby? Laat het de redactie weten via bron@fontys.nl.

Krikhaar, voormalig lector Smart Manufacturing maar nog steeds werkzaam bij Fontys, mocht vorige week een van de Gerard & Anton High Tech Piek Awards in ontvangst nemen. Dit zijn prijzen die jaarlijks in de Brainportregio worden uitgereikt aan mensen uit het hightech- en startup-ecosysteem die een belangrijke bijdrage leveren aan innovatie, samenwerking en de groei van dat ecosysteem. De awards zijn onderdeel van de bredere Gerard & Anton-community, die vernoemd is naar de broers die Philips oprichtten.   

De awards werden in drie categorieën uitgereikt: Sterren, voor personen met zichtbare impact in het afgelopen jaar, Knallers, voor talenten met een veelbelovende toekomst, en Piek, een oeuvreprijs voor iemand met een langdurige, structurele inzet voor het ecosysteem. Krikhaar won in de categorie Sterren en deed dat om meerdere redenen. 

Passie voor vak
Ten eerste omdat hij via de Nederlandse Vereniging voor Precisietechniek (DSPE) al jarenlang ingenieurs, bedrijven, kennisinstellingen en studenten samenbrengt op het gebied van inhoud, vakmanschap en innovatie. “Van deze vereniging van professionele vrienden in de precisietechnologie ben ik de voorzitter”, zegt Krikhaar, die in het verleden tien jaar voor ASML heeft gewerkt en inmiddels al een paar jaar bij Fontys werkzaam is.

“Toen ik bij Fontys terechtkwam, heb ik samen met een team van docenten de master System Design opgezet, die zich richt op het ontwikkelen van hightechmachines. Dat deed ik uit een passie voor het vakgebied, maar ook omdat ik vind dat zo’n master heel veel extra’s geeft aan onze bachelors, waardoor onze studenten een veel mooiere carrière tegemoet gaan en het bedrijfsleven uiteindelijk veel meer heeft aan deze mensen.” 

De master is in 2023 van start gegaan met acht studenten. Een jaar later haakten er zo’n twintig studenten aan en nu gaat het volgens Krikhaar om een verdubbeling van dat aantal. “Mijn pensioensleeftijd is achter de rug, dus operationeel mocht ik me er niet meer mee bemoeien. Maar ik ben nog steeds één dag in de week bij Fontys betrokken voor de relatie met het bedrijfsleven en om studenten te helpen.”

Nog meer redenen
Los daarvan is Krikhaar ook degene die vorig jaar de Dutch Precision Week opstartte, bedoeld voor buitenlanders die naar Nederland komen om kennis te maken met ‘ons’ ecosysteem. En hij riep (mede) de Martin van den Brink award in het leven, een prijs die erkenning geeft aan uitzonderlijke bijdragen aan de hightechindustrie op het gebied van precisiemechanica en systeemarchitectuur.

Al met al genoeg redenen waarom Krikhaar de award in ontvangst mocht nemen. Of hij daar blij mee is? Uiteraard, maar vooral met wat hij met die winst kan doen. “Ik wil er onze master en ons vakgebied mee promoten”, zegt hij.

Foto's: Bram van Dal

Tijdens de pilot die liep van 2019 tot 2024 lukte het ‘matchmakers’ Henk Versluis en Simone van der Velde van Fontys Pedagogisch Technische Hogeschool ruim 200 keer om enthousiaste mensen uit het bedrijfsleven met succes te koppelen aan verschillende onderwijsinstellingen in de regio. Niet alleen bij Fontys gingen veel hybride docenten aan de slag, ook bij de TU/e en het Summa College wist het tweetal verschillende matches te maken.

Flexibele functie
Er zijn dan ook veel rollen mogelijk in een flexibele functie als deze, legt Versluis uit. “Je kunt dan denken aan iemand uit de techniekwereld die als gastdocent een vakinhoudelijke les komt geven, maar natuurlijk kunnen ze ook een project begeleiden, studenten coachen of meedenken over een nieuw curriculum.”

Het project is een initiatief van Brainport Development, een economische ontwikkelingsmaatschappij in de Brainport Eindhoven. Samen met bedrijven, kennisinstellingen en overheden ontwikkelen ze activiteiten om ervoor te zorgen dat deze regio sneller kan groeien. 

Waar het aantal hybride docenten de eerste jaren door onbekendheid maar langzaam steeg, gaat het nu tijdens het vervolg van het project als een speer. Sinds de start van de nieuwe fase begin dit jaar, staat de teller inmiddels al op 75 techneuten die dankzij bemiddeling van Versluis en zijn collega naast hun baan nu ook in het onderwijs actief zijn. Dat zijn er in een korte tijd dus 75 meer dan de 200 matches die in de jarenlange pilotfase werden gemaakt.

Een win-win situatie volgens Versluis. “Veel mensen vinden de afwisseling met hun dagelijkse werk erg leuk en krijgen veel energie om hun kennis te delen met de volgende generatie.” En daar heeft het onderwijs op hun beurt dan weer ontzettend veel aan, zegt hij. “Studenten missen op het moment dat ze afstuderen meestal nogal wat kennis en vaardigheden, omdat het onderwijs op dat vlak logischerwijs altijd wat achterloopt op het bedrijfsleven. Ik geloof dat hybride docenten een hele belangrijk rol kunnen spelen om die kloof te dichten.” 

Steeds bekender
Dit jaar gingen bij negen Fontys instituten al 27 hybride docenten aan de slag. Waarvan meer dan de helft bij Engineering. Versluis: “Je merkt dat met name binnen de techniekopleidingen deze vorm van hybride docentschap steeds bekender wordt. Het begon met gaten vullen van roosters, maar inmiddels wordt er ook meer structureel nagedacht om hybride docenten op te nemen in het curriculum.”

Een goede zaak, vindt Versluis, die vindt dat Fontys kansen laat liggen door niet veel vaker mensen uit het werkveld in te zetten. “Als ik zie hoe nu de financiële koers is binnen Fontys, dan denk ik dat we anders moeten gaan nadenken over de inzet van personeel. Wanneer er geld tekort is om personeel in dienst te houden, dan kan een hybride docent één van de oplossingen zijn.” 

Hij ziet dat binnen Fontys inmiddels wel al gebeuren. “Bij Toegepaste Natuurwetenschappen (TNW) kiezen ze er bijvoorbeeld voor om hybride docenten in te zetten, omdat je dan met een beperkte financiële impuls toch weer even bemanning hebt.”

Nieuwe ambitie
Na een eerdere pilotfase gaat het project nu verder met een nieuwe ambitie. Binnen twee jaar willen Versluis en Van der Velde de 500 matches aantikken. Dat hoeft zeker niet altijd met hun inmenging te gebeuren. Sterker nog: beter van niet, zegt Versluis. “Het uiteindelijke doel is dat het onderwijs en het bedrijfsleven elkaar vinden zonder dat wij daar tussen zitten. We zien nu al dat dat veel gebeurt. Het daadwerkelijke aantal matches is eigenlijk dan ook al veel hoger dan dat wij weten.”

Al vindt hij het tegelijk ook jammer om niet bij iedere match betrokken te zijn. “Het is echt prachtig werk om mensen op deze manier samen te brengen. Het geeft me dan ook iedere keer heel veel energie om te zien als beide partijen hier een glimlach van krijgen.”

Hoe hoorde jij over je nominatie?
“Nou ik wist eigenlijk al dat ik genomineerd zou gaan worden. Dat komt omdat ik in een Teams-omgeving met studenten zit en daar kwam een bericht langs van studenten die elkaar aanspoorden om mij te nomineren. Toen ik dat zag, maakte mijn hart wel een sprongetje. Zo leuk vond ik dat, echt supergaaf dat ik die waardering krijg."

En wie zijn die studenten die jou genomineerd hebben?
“Als mijn gedachte klopt, dan zijn het studenten die ik hier in de werkplaats heb gehad. Een tijdje geleden heb ik zo’n zeventig vierdejaars Automotive-studenten de opdracht gegeven om een gesimuleerde fabriek te bouwen. Dat project doe ik al sinds 2018. Er zijn heel veel trainingen over de filosofie achter het bouwen van fabrieken en de gereedschappen die je daarvoor gebruikt, maar omdat die trainingen meestal heel droog en theoretisch zijn, heb ik jaren geleden dit project opgezet waarbij je juist heel ervaringsgericht leert. 

De studenten zijn daar altijd heel enthousiast over, maar ASML, die drie jaar geleden is komen kijken, was er ook heel uitgelaten over. Zij hebben toen zelfs gevraagd of ik ook zoiets voor professionals op wilde zetten. Toen is het balletje gaan rollen en nu doen we het niet alleen twee keer per jaar voor studenten, maar ook voor professionals uit de regio.”

Wat geeft jou – naast dit project – nou écht energie?
“Leren, dat is echt mijn passie. Uitzoeken hoe leerprocessen werken en hoe ik mensen daarin mee kan nemen. Iedereen zijn eigen keuzes laten maken terwijl ik ondersteun, en tegelijkertijd de verbinding met elkaar opzoeken. Maar ook het plezier dat we hiermee beleven en het gevoel dat je hebt als je ergens steeds beter in wordt.”

Wat is jouw tip of motto voor studenten of collega’s?
“Ik denk dat mijn belangrijkste motto is dat er een groot verschil is tussen snappen en kunnen. En dat het kunnen in het onderwijs toch vaak het ondergeschoven kindje is. Door die twee aspecten bij elkaar te brengen, bereiken we heel veel voor onze jongelui.”

Als je wint, wat zou je dan met het prijzengeld doen?
“Ik zou heel graag iets op willen zetten zodat techniekdocenten samen leren hoe we ons onderwijs nog effectiever, leuker en motiverender voor onze studenten kunnen maken. Iets waarin we als Engineering-docenten nog veel meer ván maar ook mét elkaar leren. Dat lijkt mij het allertofste om met dat geld te doen; daar een initiatief voor opzetten. In de vorm van een opleidingstraject bijvoorbeeld, waarbij docenten samen leren over onderwijsontwikkeling en onderwijsuitvoering, met bijbehorende toetsing. 

Maar buiten dat, lijkt het me ook fantastisch om naar de landelijke Docent van het Jaar-verkiezing te gaan. Mijn collega Max Bogers heeft daar ooit gestaan en mocht toen een pitch geven over zijn visie op het onderwijs. Het lijkt me een enorme eer om namens Fontys ook mijn verhaal te mogen vertellen.”

Je bent genomineerd voor docent van het jaar, wat was je reactie?
‘’Ik was echt super verrast en vereerd. Ik zag het niet aankomen. Inmiddels weet ik van twee mensen dat ze me genomineerd hebben. Dat is een collega van me, waar ik de Engelstalige opleiding mee heb opgezet. Daarnaast ook een van mijn studenten die ook een oproep heeft geplaatst: ‘Stem op Stel’. Ik ben echt supertrots.’’

En waarom denk je dat je genomineerd bent?
‘’Ik ben een echte bruggenbouwer. Ik kom uit het bedrijfsleven en vind netwerken heel erg belangrijk. Ik zoek graag verbinding met andere opleidingen, met bedrijven, maar ook met de gemeente Venlo bijvoorbeeld. Soms denk ik: we willen iets met dat bedrijf, een samenwerking bijvoorbeeld. En dan zoek ik gewoon naar een ingang of contact, linksom of rechtsom probeer ik dan binnen te komen. Dit probeer ik ook te regelen bij verschillende evenementen zoals de deelname aan de Dutch Design Week, Glow of de Summer School India.’’

Waar ben je binnen je werk het meest trots op?
‘’Ik denk over het algemeen toch wel op de opzet van de Engelstalige opleiding, en dat doe ik samen met collega’s én de studenten. We hebben een andere onderwijsmethode ingesteld in plaats van de opleiding simpelweg te vertalen vanuit het Nederlands. Wat we nu hebben neergezet, daar ben ik echt trots op. We zien en horen terug van de studenten dat ze zich vrij voelen, tevreden zijn en meer keuzes hebben.’’

Zijn er bepaalde dingen in je werk als docent die je energie geven?
‘’Zeker, van de studenten krijg ik echt energie. Ik ben heel erg betrokken, mijn bureau staat ook tussen de studenten in, de drempel is laag. Ze benaderen me heel snel. Als ik een gesprek met een student heb die ergens moeite mee heeft en vervolgens zie dat het balletje toch gaat rollen, vind ik erg mooi.’’

‘’Verder doet het me ook goed om die bedrijven binnen te halen. Denk dan bijvoorbeeld aan een samenwerking met Philips, die uiteindelijk laaiend enthousiast waren over het eindresultaat. Ik zou studenten dan ook graag willen meegeven: ‘Zoek datgene wat je energie geeft’. Dat zorgt ervoor dat er dingen veranderen, voor jezelf en voor anderen.’’

Hoe graag zou je willen winnen?
‘’De nominatie is voor mij al een hoofdprijs en dat zullen de andere genomineerden wel hetzelfde voelen. Toch zou ik stiekem wel willen winnen. Ik ben trots op wat we hier doen en ik zou dat graag zichtbaarder maken. We zitten hier achter in Venlo een beetje weggestopt. Dat terwijl we zoveel mooie dingen doen, dat is zonde. Ik kan wel tien dingen verzinnen waar het geld naartoe zou kunnen gaan, ik zou onze studenten bijvoorbeeld graag meenemen op een uitje. Geld is namelijk wel een dingetje hier. Maar wat betreft onderwijsinnovatie lijkt me een soort hybride omgeving opzetten, waar studenten naartoe kunnen als ze het even niet weten, heel erg zinvol. Het lijkt me een mooie kans om als docent en student in samen te werken.’’ 

Is er iets dat je aan docenten zou willen meegeven?
‘’Iedere docent probeert betrokken te zijn bij studenten. Maar ik heb het idee dat in deze tijd, waarin we flexplekken hebben en docenten na hun sessie meteen naar huis gaan, de afstand juist groter wordt. In deze rumoerige tijden zou je voor verbinding moeten kiezen. Zorg dat je de afstand tussen jou en je studenten verkleint. Fontys heeft zoveel expertise in huis en ik zie dat dat nog niet optimaal wordt gebruikt. Dat komt omdat we elkaar nog niet goed genoeg kennen of voldoende weten van elkaar.’’ 

De ARIA-auto is een elektrische zelfreparerende auto die de auto-industrie aan het denken moet zetten. De auto heeft in plaats van één grote accu zes kleinere accu’s zodat ze makkelijker te vervangen zijn. Middels een ingebouwde gereedschapskist, duidelijke instructies en een app, moet de auto door vrijwel iedereen eenvoudig te repareren zijn. 

Praktijk als leermeester
Het ARIA-project is het resultaat van het studententeam TU/Ecomotive waar meerdere Fontysstudenten vanuit de minor Electric Drive aan hebben deelgenomen. ‘’Vanuit Fontys Automotive moeten studenten de competenties 'analyseren en ontwerpen' zelfstandig kunnen toepassen in een complexe situatie. Dit is een hele mooie omgeving om dat te doen.’’ Dat vertelt Frank Steeghs, docent binnen Fontys Automotive. ‘’Ze worden meteen geconfronteerd als iets niet goed is ontworpen, en dan moeten ze het zelf oplossen.’’

Dat bevestigt student Seven, die actief betrokken was binnen het ARIA-project. ‘’Ik denk dat het belangrijkste dat ik geleerd heb de onvoorspelbaarheid is. Ik ben veel uitdagingen tegengekomen en op sommige dingen kun je je niet voorbereiden. Het gaat erom hoe je omgaat met die tegenslagen.’’ Ze laat weten de minor als erg positief te hebben ervaren: ‘’Ik kreeg vanuit de begeleiding veel vrijheid om mijn eigen ideeën te ontdekken. Andere collega’s hielpen me aansluiting te vinden bij het theoretische gedeelte.’’

Verschillende achtergronden
Docent Steeghs vertelt verder nog dat de studenten op een natuurlijke manier extra worden uitgedaagd. ‘’Je ziet dat ze hun taken niet altijd binnen veertig uur afkrijgen, maar dat het ook geen probleem is om extra meters te maken.’’ Hij is erg enthousiast over het project en trots op het resultaat van de studenten. ‘’Ik weet hoe hard onze studenten gewerkt hebben, de extra uren die ze erin hebben gestoken en hoeveel tegenslagen ze hebben gehad. Om dan te bedenken dat een relatief kleine groep een volledige auto heeft ontwikkeld, dat is een hele mooie verrassing." 

Ook de samenwerking tussen de verschillende scholen vindt de docent belangrijk. ‘’In de praktijk zie je dat er een mix is tussen mensen met een wo, hbo en mbo-achtergrond. Die communiceren net even anders. Door dit soort projecten leren studenten hoe ze met andere niveaus moeten communiceren.’’ 

Dat onderstreept ook Loukas, een van de studenten die meewerkte aan het project. Hij vertelt dat dit een speciale ervaring voor hem was: ‘’Niet alleen het ontwikkelen van de auto, maar ook de samenwerking tussen de verschillende scholen en nationaliteiten was erg speciaal.’’ Het gaat volgens hem dan ook meer dan alleen om een auto. ‘’Het is bewijs van concept. We willen laten zien dat duurzame mobiliteit echte wereldproblemen kan oplossen, en dat studenten die innovaties kunnen aanjagen.’’

De lat ligt hoog voor de zes studenten van de Fontysminor Be Creative. Tijdens eerdere edities sleepten hun voorgangers al meerdere prijzen binnen. Met het lichtkunstwerk Garden of Flowers gaat ook deze groep studenten weer voor een eerste plek.

En ze zijn er klaar voor. Nou ja, bijna dan. Deze week merkten ze ineens dat de kabel die de dertig beweegbare bloemen met elkaar moet verbinden toch iets te kort was, vertelt Ilias, derdejaars student Electrotechniek. “Toen we alles gingen nalopen, bleek dat we niet vijftig maar tachtig meter kabel nodig hadden. Die is nu besteld en komt hopelijk op tijd binnen.”

Geen stress
Er is geen stress voelbaar in het tijdelijk omgebouwde leslokaal bij Nexus. Sterker nog: Ilias heeft er vooral heel veel zin in. Hij heeft dan ook lang moeten wachten op dit moment. “Als kind ging ik altijd al naar Glow en wist toen al dat ik hier ooit aan mee wilde doen. Nu het zover is, geeft me dat wel een apart gevoel. Mijn kleine ik zou trots op me zijn.” Hij heeft daarom iedereen uitgenodigd in zijn omgeving. “Zelfs mijn rijinstructeur komt.”

Donderdag verplaatst de groep alles naar de tuin van het Van Abbemuseum, om hun project daar op te bouwen en ervoor te zorgen dat het straks allemaal perfect werkt. “Ik verwacht dat het vloeiend gaat verlopen”, zegt Ilias. “Maar mocht er tijdens Glow toch iets stukgaan, dan is er iedere avond een electronica student uit ons team aanwezig die het meteen kan fixen. Want the show must go on.” [Tekst gaat verder onder de foto]

De vier studenten van de Fontysopleiding Industrial Design Engineering (IDE) uit Venlo hebben hun feniks eerder deze week al in onderdelen naar Eindhoven vervoerd. Ze zijn nu druk bezig om alles klaar te zetten in het Anne Frankplantsoen.

Een flinke klus, maar ze gaan het redden. Daar is Anna, tweedejaars IDE-student, van overtuigd. Eerder waren ze minder optimistisch. “Er was een moment dat we gewoon niet verder kwamen, omdat we niet aan voldoende materiaal konden komen. Gelukkig hebben verschillende afvalbedrijven ons daarbij geholpen.”   

Afgedankt plastic
De Venlose studenten hadden voor hun lichtproject Phoenix veel afgedankt plastic in de kleuren rood, oranje en geel nodig. Wanneer je hun installatie bezoekt, zie je in eerste instantie dan ook vooral veel stukken plastic hangen. Maar wanneer je er omheen loopt, komt er toch ineens een feniks verlicht door LED-lampen tevoorschijn.

Het is een project waarmee ze bezoekers een boodschap mee willen geven, legt Anna uit. “Een feniks wordt steeds opnieuw geboren en verdwijnt nooit. Net als plastic afval nooit verdwijnt uit ons milieu. Dat is een verdrietige realiteit, maar je kunt het natuurlijk wel hergebruiken. En als je dat goed doet, dan is het een geweldig verhaal.” [Tekst gaat verder onder de foto]

Dan is er ook nog het project Echoes of Tomorrow van de groep Deltastudenten van Fontys ICT. Zij maakten een wensmachine. “Iedereen heeft wel wat te wensen”, zegt vierdejaars ICT-student Bram. “Als bezoekers bij ons hun wens hardop uitspreken of terwijl ze eraan denken klappen of op een andere manier geluid maken, dan licht er een ster op. Die sterren verzamelen we in het midden van onze installatie en vervullen ze door ze de lucht in te schieten.”

Ambiteus
Begin deze week zijn ze begonnen om de enorme stellage in elkaar te zetten op het parkeerterrein bij het hoofdkantoor van DELA. Iets wat veel tijd kost en dat terwijl de deadline langzaam nadert. “We zijn wat ambitieus geweest en lopen nu tegen van alles aan. Maar dat hoort erbij”, vindt Bram. “Om tijd te besparen moeten we dus aanpassingen doen, maar daar gaan de bezoekers later niets van merken.”

Nog steeds wordt er iedere dag nieuw materiaal afgeleverd, wat ook nog getest moet worden. Iets wat vaak alleen in het donker kan. De studenten maken deze week dan ook lange dagen. Bram: “Ik denk dat we straks best moe zijn. Maar daarnaast zijn we ook blij en trots met het resultaat en natuurlijk erg nieuwsgierig naar wat de bezoekers ervan vinden.”

Nog steeds kiezen weinig vrouwen voor een baan in de techniek. En ook bij technische opleidingen zijn ze veruit in de minderheid. Daardoor blijft het een wereldje waarbij mannen de boventoon voeren. Ook bij Fontys ziet Annelies Moors, projectleider van Meer vrouwen in Techniek, dat het aandeel meisjes dat kiest voor een technische studie nog steeds maar 11,5 procent is.

“Als je kijkt naar onze harde techniekopleidingen; Automotive, Elektrotechniek, Mechatronica, Werktuigbouwkunde en Toegepaste Wiskunde, dan zie je dat daar nu ruim driehonderd meiden studeren. Maar in de praktijk betekent het dat er vaak drie, twee of soms maar één meisje in een klas zit met verder alleen jongens.”

Kleine groep
En dat maakt het extra belangrijk dat juist ook deze kleine groep zich bij Fontys prettig voelt. “We willen ervoor zorgen dat de vrouwelijke studenten die we binnen hebben zich thuis voelen. En het ook leuk en fijn vinden hier, ondanks dat ze met zo weinig zijn.”

Want met een sterk groeiende technische sector om de hoek die staat te springen om nieuw talent, wil Fontys het liefst iedereen aan boord krijgen. “Er is een groot tekort aan techneuten en dat wordt alleen maar meer. We vinden het dus belangrijk om echt iedereen die ook maar enigszins geïnteresseerd is in techniek, binnen te halen.”

Hechte community
Op welke groep het Fontysproject Meer vrouwen in Techniek zich richt laat zich makkelijk raden. Het project loopt inmiddels een jaar. Met verschillende initiatieven willen ze meisjes enthousiast maken voor een opleiding in de techniek en er tegelijk voor zorgen dat ze dat ook tijdens hun studie blijven hangen. Dat kan volgens Moors onder andere door een hechte community voor ze te bouwen.

Erg succesvol was in dat kader een bezoek met een groep studentes Engineering aan ASML eerder dit jaar. “Ik dacht eerst: we gaan gewoon met de fiets, maar toen de aanmeldingen opliepen naar meer dan zestig, zijn we uiteindelijk met een dubbeldekker gegaan.” Een dag waar, zo zag Moors, onderling al snel veel contacten werden gelegd.

Speeddaten
Om dat vrouwennetwerk verder uit breiden, kunnen de technische studentes volgende maand tijdens speeddates op zoek naar een vrouwelijke mentor uit het werkveld. “Ze kunnen tijdens deze avond in gesprek met alumna van onze technische opleidingen om te kijken met wie ze een klik hebben en een mentorschap aan willen gaan”, legt Moors uit.

Ze ziet deze mentoren als een rolmodel en vraagbaak. “We hopen dat de studenten een vertrouwensband opbouwen met hun mentor en met hen kunnen bespreken waar ze als vrouw in een technische omgeving tegenaan lopen.”

Moors hoort vaker de verhalen van studentes die zich niet altijd serieus genomen voelen en het gevoel hebben zich meer te moeten bewijzen. “Dan wordt er bijvoorbeeld over hun hoofden heen gepraat of krijgen ze tijdens een project een ondersteunende of creatieve rol toebedeeld.” Iets waar de mentoren zelf meestal ook al de nodige ervaring mee hebben, weet Moors. “Het is voor deze studenten fijn om te horen hoe anderen voor hen hetzelfde hebben ervaren. Die erkenning alleen helpt al.”

Vol zelfvertrouwen
Met het project Vrouwen in Techniek hoopt Moors uiteindelijk een bijdrage te leveren om de technische wereld inclusiever te maken. Al is dat niet iets wat ze in algemene zin op korte termijn ziet gebeuren. Binnen Fontys denkt ze daarentegen sneller resultaat te zien.

“Ik hoop dat door alles wat we doen, onze studentes vol zelfvertrouwen een toekomst tegemoet gaan in het bedrijfsleven. En het zou natuurlijk helemaal mooi zijn als zij uiteindelijk dan weer mentor willen zijn voor een volgende lichting studenten. Als dat gebeurt, dan kun je toch al echt wel van een succes spreken.”

Fontys Engineering, Bedrijfsmanagement en Techniek (BenT), en Toegepaste Natuurwetenschappen (TNW): allemaal technische studies, allemaal bezig met verwante onderwerpen en onderzoeken. Maar tot nu toe ook allemaal apart.

Fusies kennen vaak voor- en tegenstanders. De een ziet de voordelen van samensmelting, de ander is bang voor identiteitsverlies of voor banen die mogelijk verloren gaan. Die laatste angst bestaat ook nu zeker wel onder de medewerkers die Nexus als standplaats hebben. Maar dat heeft weinig met de fusie te maken en veel met een combinatie van grote ontwikkelingen, zoals HARP, het harmonisatieproces van de diensten, TGO en Beethoven.

Dat die twee processen nu tegelijkertijd lopen, ziet Maartje Damoiseaux (directeur van BeNT en TNW) juist als een voordeel. “Beide processen hebben hetzelfde doel: de slagkracht vergroten. Per toeval gebeurt dat nu in hetzelfde tempo. Maar het is juist veel fijner dat het tegelijkertijd gebeurt in plaats van achter elkaar. Het vraagt alleen wel veel afstemming.”

Onrust
Dat onderschrijven ook Bart-Jan van Lierop, directeur van Engineering, en Miloe van Sprang, procesmanager van de fusie. Zij bevestigen alle drie dat er inderdaad onrust is onder de medewerkers, maar dat dit vooral te maken heeft met alles wat er momenteel speelt “Zoals je dat ook elders binnen Fontys ziet. De onrust hier, zo hebben wij het gevoel, is zeker niet fusie-gerelateerd.”

Van Lierop voegt toe dat ook andere processen helpen bij de samensmelting van de drie instituten. “In het verleden is vaker geprobeerd om samen te werken, maar dat bleek dan toch lastig. Voordat de covid-crisis uitbrak deden we ook al steeds meer samen. Maar dat is daarna verwaterd. HARP, maar ook Beethoven (het omvangrijke subsidieprogramma voor de Brainportregio, red.) en Talentgericht Onderwijs versterken nu juist dit proces.”

Loket
Het is, zo stellen zij, een hele logische koers die nu gevaren wordt. En eentje waarbij iedereen in Nexus op één lijn zit. Met niet als enige maar misschien wel grootste voordeel dat het werkveld straks één loket heeft waar het aan kan kloppen. 

Damoiseaux: “Het helpt enorm als we al die ‘silo’s’ weghalen. We krijgen nu bijvoorbeeld één LLO(Leven Lang Ontwikkelen)-loket: daar is geen werkveld op tegen. En ook als het gaat om de bedrijfsvoering: de krachten bundelen gaat zonder meer een positief effect hebben.”

En niemand hoeft, in elk geval vooralsnog, te vrezen voor veranderingen in onderwijs of onderzoek. “We wijzigen niets aan onderzoek en onderwijs. Dat houden we buiten de scope van dit proces. We moeten daarin doorlopen in het tempo zoals we dat al doen, ook vanwege het werkveld.”

Banenverlies
Fusies kennen vrijwel altijd voordelen omdat zaken en taken gebundeld kunnen worden. Vaak betekent dit ook dat je met minder mensen toe kunt komen. HARP mag dat misschien als een van de doelstellingen hebben, maar deze fusie niet, zo benadrukken Damoiseaux en Van Lierop.

“Nee, dat is nooit een uitgangspunt of intentie geweest achter deze fusie. Het gaat erom dat we meer slagkracht krijgen en dat we de juiste mensen op de juiste plaats krijgen”, stelt Van Lierop. “En iedereen hier droomt ook wel van die gemeenschappelijkheid.”

Slagkracht die hard nodig is in de steeds sneller veranderende wereld en waarin een wendbaardere organisatie nodig is. En over dromen gesproken… Van Sprang:  “Daarom hebben we ook ontwikkelteams samengesteld die bepaalde disciplines vormgeven. En die begonnen zijn met ‘droomscenario’s’: hoe zou het ideale plaatje eruitzien. Om van daaruit te gaan kijken wat daar realistisch van in de praktijk te brengen is. Daarin sluit HARP dus ook mooi aan. Zoals ook al die andere strategische projecten ons heel erg helpen.”

Ook de IMR’s en klankbordgroepen van studenten zijn betrokken bij het fusieproces. En op 1 januari, als de fusie een officieel feit is, wordt als het even kan ook éé nieuwe Raad van Advies opgericht in plaats van de drie die er nu zijn.

Krimp
Fontys kampt al een paar jaar met krimp, zoals inmiddels alle hoger onderwijsinstellingen. Ook bij de ‘technische’ opleidingen – en voor de goede orde: de naam van het nieuwe instituut is dus niet Fontys Techniek maar Fontys Technology – is sprake van krimp in de studentaantallen. Met name de twee kleinere instituten, BenT en TNW, hebben daarmee te kampen.

“TNW is bijvoorbeeld best wel een niche binnen Fontys. Het zijn kleine opleidingen. Maar ook die moeten we koesteren. En juist deze twee zijn ook gebaat bij meer slagkracht, halen veel voordelen uit het feit dat ze onderdeel van een groter geheel worden.”

Wel wordt gewerkt, los van de fusie, aan nieuwe portfolio’s en nieuwe curricula voor de opleidingen van de drie instituten. “Daarvoor zijn ook al andere zaken in gang gezet om dat proces te stutten”, aldus Damoiseaux. “Dat zal ook gaan helpen bij de werving, bij en voor de scholen waar onze nieuwe studenten vandaan komen.”

Van Lierop: “Je hebt àlle disciplines nodig in deze regio. We hebben alle best practices dan onder een dak zitten en kunnen nog meer sturen op vaardigheden en toepassen van kennis in de praktijk.” Om eraan toe te voegen: “Het is tijd voor nieuwe rituelen.”

“Er is veel gebeurd sinds we voor de laatste keer contact hadden in november. Om maar meteen met de deur in huis te vallen: ik ben gestopt met de opleiding. Of nou ja, ik ben met een deel gestopt en stop na dit studiejaar helemaal, om vervolgens na de zomervakantie te starten met de tweejarige Associate Degree-opleiding Engineering bij Avans in Den Bosch. 

Aan het werk
Ik merkte dat ik bij de Mechatronica-opleiding heel erg de mist inging op wiskundig vlak. Mijn docent gaf aan dat het niet lekker ging en dat ik dit jaar misschien niet zou halen. Dat zou betekenen dat ik het volgend jaar opnieuw zou moeten doen. Ik kon ervoor kiezen om er keihard voor te strijden, maar omdat wiskunde altijd al heel moeilijk voor mij is geweest, begon ik me af te vragen of dit niveau niet gewoon te hoog voor me was. 

Samen met mijn studentendecaan heb ik vervolgens besloten te stoppen en verder te kijken. En nog geen week later vond ik de opleiding bij Avans, die heel erg op de praktijk gericht is en waarbij je bedrijfsgericht te werk gaat. Eigenlijk perfect voor mij, omdat ik heel graag met mijn handen werk. Ik ben liever in de praktijk bezig dan met theorie. 

Ander fijn puntje aan deze opleiding is dat-ie twee jaar duurt. Ik heb altijd de ambitie gehad om zo snel mogelijk te gaan werken, en nu ik hierna nog maar twee jaar hoef te studeren, kan ik daarna meteen het werkveld in. [Tekst gaat verder onder de foto’s]

Ik begin in september en blijf tot die tijd gewoon mijn jaar bij Fontys afmaken. Mijn collegegeld heb ik immers toch al betaald, en hoe meer ik nu nog kan leren, hoe meer ervaring ik straks meeneem naar Avans. Bovendien hou ik er niet van om de rest van mijn klasgenoten te laten vallen bij het project waar we nu mee bezig zijn. De verslagen die daarbij horen, lever ik dus netjes in, maar de tentamens laat ik lekker zitten. 

Verhuizing
De komende tien dagen woon ik nog op kamers in Venlo, daarna verhuis ik terug naar mijn ouderlijk huis in Zeeland. Deels omdat ik nog maar een deel van de lessen volg en daarom alleen op dinsdag, woensdag en donderdag een paar uur naar school hoef. Maar ook omdat het me heel veel energie kost om hier te wonen. Zeker toen ik na een lange schooldag nog boodschappen moest doen, koken en vervolgens nog huiswerk moest maken. Dat was op een gegeven moment niet meer vol te houden.

Natuurlijk ga ik Venlo en de vrienden die ik hier heb gemaakt missen. Maar tegelijkertijd heb ik ook heel veel zin om weer terug te gaan. Terug naar mijjn vriendenkring en mijn oude hobby’s. Ik ben muzikant, gitarist, en wil volgend jaar starten met bandcoaching. Op kamers had ik niet veel tijd voor repetities en optredens, maar daar wil ik straks weer verandering in gaan brengen. 

Zware tijd
Ik sta helemaal achter de keuze die ik maak, maar dat neemt niet weg dat ik moeilijke maanden achter de rug heb. Ik had mijn toekomstige Fontys-jaren al helemaal uitgestippeld, inclusief stagebedrijf, minor en afstudeerstage. Maar omdat ik zoveel vooruitkeek, vergat ik in het nu te kijken. Ik was verdwaald geraakt tussen de toekomst en het heden, en dat heeft heel veel pijn gedaan. Het beeld dat ik van mijn toekomst had, was in één klap verdwenen. 

Maar goed, dat toekomstbeeld is nu bijgesteld en ik heb er heel veel zin in. Dit jaar voelt voor mij absoluut niet als een verloren jaar. Ja, het is jammer dat ik de verkeerde studiekeuze heb gemaakt, maar ik heb wel heel veel ervaring opgedaan en leuke mensen mogen ontmoeten. Dat neemt niemand mij meer af.”  

De UniRaid is een reis door Marokko waarbij deelnemers verschillende etappes met allerlei obstakels, uitdagingen en beproevingen moeten afleggen. Onderweg delen ze speelgoed uit aan scholen en kinderen die het goed kunnen gebruiken. Hun enige hulpmiddelen zijn een simpele auto, kompas en routekaart. Als ze verdwalen, moeten ze wachten tot ze gevonden worden door de organisatie. 

Dat laatste overkwam ook Nikolas en Reinis, de één afkomstig uit Griekenland, de ander uit Letland. De twee vrienden kochten in september voor 800 euro een oude Peugeot, knapten hem maandenlang op en gingen half februari de grote tocht aan. Via Eindhoven, België, Frankrijk, Portugal en Spanje arriveerden ze na zes dagen eindelijk in Marokko, de plek waar de UniRaid van start ging.

Groot avontuur
“Zaterdag 8 februari begon het avontuur”, vertelt Nikolas woensdagochtend, een dag nadat hij na een lange tocht weer thuiskwam. Hij moet dan nog even wakker worden. “Ik kwam een half uur geleden mijn bed uit. We zijn kapot van de reis.”

Dat is begrijpelijk, zeker als je hoort hoe het avontuur is geweest. “De race begon met een acht uur durende training, waarbij we leerden hoe we met de routekaart en het kompas om moesten gaan. Daarna hebben we vier dagen urenlang gereden. Het was de bedoeling dat je elke dag zover mogelijk kwam. We begonnen voor de zon opkwam en kwamen soms pas negen uur later in ons kamp aan.” [Tekst gaat verder onder de foto's]

In dat kamp sliepen ze een paar uur in een tent, om vervolgens de volgende dag weer vroeg uit de veren te moeten. Uitrusten zat er niet in. Want zo warm als het overdag was – de temperaturen liepen in de woestijn op tot zo’n dertig graden – zo koud was het ’s nachts. “We zaten tegen het vriespunt aan”, vertelt Nikolas. “Maar dat maakte niet uit. Het uitzicht maakte alles goed. Ik kom uit Griekenland, maar heb nog nooit zulke mooie zonsondergangen gezien.” 

De route ging voornamelijk door de woestijnen. Je ziet geen wegen, geen huizen en komt zelden iemand tegen. “Je ziet alleen bergen en heel veel zand. We zijn een paar keer verdwaald. Op de eerste dag hebben we moeten wachten tot de organisatie ons vond. Dat duurde zo’n twee uur. Pas daarna mochten we verder.”

Speelgoed
Onderweg, op de zeldzame momenten dat ze wél mensen tegenkwamen, deelden Nikolas en Reinis speelgoed uit aan kinderen die in armoede leven. “Dat speelgoed hebben we met hulp van andere Fontysstudenten bij elkaar verzameld. Vijftig kilo in het totaal. De kinderen waren er superblij mee, zelfs met een kleine, simpele teddybeer. Ze waren extreem arm; wij leken miljonairs in hun ogen.”

Vrijdag kwamen de studenten op de finish aan. Daarna zijn ze in een paar dagen tijd weer naar huis gereden. “Het was een onvergetelijke ervaring”, zegt Reinis na een nacht met twaalf uur slaap. “In een twee weken durende reis hebben we 8000 kilometer afgelegd in onze Peugeot 206. Van vijf maanden lang voorbereiden tot het doorkruisen van Europa en de Sahara, en weer terug. Maar mijn persoonlijke favoriet was toch het ontmoeten van nieuwe mensen en het delen van de liefde voor auto’s terwijl we kinderen lieten glimlachen met cadeaus van onze medestudenten.”

Wie het Fontys-gebouw aan de Tegelseweg in Venlo binnenwandelt, kan het Roboticalab niet missen. Een blik naar links en je ziet de vele robots, draadjes en computers staan, op een plek waar voorheen de studentenservicebalie gevestigd zat. Aan de realisatie van het lab is een hele verbouwing voorafgegaan, inclusief noodknoppen, perslucht, IT-voorzieningen en een antistatische vloer.   

“We krijgen nog regelmatig hele moeilijke vragen van studenten waar we geen antwoord op hebben. Zij denken nog steeds dat de studentenservicebalie hier zit”, zegt Paul van de Laar. De docent is werkzaam bij Gilde Opleidingen en vertelt samen met Hans van Oers, projectleider, die ruim 45 jaar bij Fontys heeft gewerkt en eigenlijk al dik twee jaar met pensioen is (maar daar nog niet aan toe wil geven), over de totstandkoming van het Roboticalab. “Het lab is een samenwerking tussen Gilde en Fontys en een uitvloeisel van het Centrum voor Innovatief Vakmanschap MaakSmart”, aldus Van Oers. [Tekst gaat verder onder de foto's]

De twee scholen hebben de handen ineengeslagen om de maakindustrie in Noord- en Midden-Limburg op een duurzame manier te versterken. Dat doen ze vanaf twee locaties, waarvan één werkplaats bij Gilde aan de Hagerhofweg, waar (vooralsnog) alleen vmbo- en mbo-studenten komen. De andere locatie is het Roboticalab bij Fontys, dat donderdag geopend wordt en waar studenten van mbo en hbo samen aan praktijkgerichte projecten werken. De twee locaties vormen samen het Centrum voor Engineering Maakindustrie (CEM).  

“Het idee, en dat wordt deels al uitgevoerd, is dat we vanwege de bezuinigingen en de helaas niet al te hard lopende instroom samen kunnen kijken naar zaken die aangeschaft moeten worden. Dat kunnen middelen zijn, maar ook nieuwe leerlijnen. Is het bij een van de twee scholen al beschikbaar en kunnen we elkaar op dat vlak helpen? Die samenwerking wordt steeds intensiever”, zegt Van Oers. [Tekst gaat verder onder de foto's]

Het Roboticalab wordt vier dagen per week ‘bewoond’ door Gilde-studenten van Mechatronica. Fontysstudenten zijn er ook, maar nog niet zo vaak als de mbo’ers. Soms werken ze samen, maar die ontwikkeling staat nog in de kinderschoenen. De wens is om ze in de toekomst vaker met elkaar in deze ruimte te laten werken zodat ze ook van elkaar kunnen leren.   

“Want de ene groep doet heel andere dingen dan de andere”, vertelt Van de Laar. “In het lab staan zowel robots als cobots, robots die samen kunnen werken met mensen. Ze bevatten heel veel verschillende functionaliteiten. Je kunt ze van punt naar punt laten lopen, maar je kunt ook codes voor complexe taken toepassen. Die twee mogelijkheden tekenen ook een beetje het scheidingsvlak tussen mbo- en hbo-studenten. De ene groep richt zich op het conceptuele, de andere op het uitwerken daarvan.” 

Dat muziek veel invloed heeft op de gemoedstoestand en het welbevinden van de mens, is uit verschillende onderzoeken allang gebleken. Maar mogelijk heeft muziek ook positieve effecten op het bèta-brein. Ella Hueting, directeur bij Fontys Engineering, ziet dat al jaren en wil daarom nu muziekonderwijs inzetten bij ‘haar’ instituut. Idealiter al vanaf het komende schooljaar. 

Het idee is jaren geleden ontstaan toen Hueting nog directeur was bij het ArTEZ-Conservatorium. “Daar zag ik dat veel mensen die daar werkten een bèta-achtergrond hadden. Vanwege bezuinigingen bij orkesten stapten veel van hen over naar bijvoorbeeld het wiskundevak. Andersom zie ik nu bij Engineering hetzelfde: veel mensen die in de technieksector werken, spelen op professioneel niveau muziek.”  

Meer studenten 
Daar moeten we iets mee, vindt Hueting. En ze is zeker niet de enige: mensen uit allerlei hoeken werken nu met haar samen om met behulp van de Beethoven-gelden grote stappen te zetten. “Door muziekonderwijs aan te bieden bij onze opleidingen, willen we onderzoeken of er inderdaad een link zit tussen muziek en het bèta-brein, en of dat een positief effect kan hebben op de leerresultaten van onze studenten. De muziekopleiding van Fontys gaat ons daarbij helpen, samen met de TU/e, Summa, ASML, het Metropoolorkest en de Music Cognition Research Group van de Universiteit van Amsterdam."

Je moet dan niet denken aan een uurtje blokfluitles of het doen van twee studies tegelijkertijd. Nee, eerder aan een minor op het gebied van muziek. Of het realiseren van faciliteiten waarmee Engineering-studenten tijdens hun studie muziek kunnen maken. Natuurlijk met als doel dat de technische opleidingen meer studenten trekken. Misschien zelfs wel studenten die twijfelen tussen een muziek- of techniekopleiding. “Want die twijfelaars zijn er veel”, zegt Hueting. 

Bezuinigingen 
Qua timing lijkt het project in dat opzicht op een goed moment te komen. Eerder deze maand uitte het Landelijk Kenniscentrum Cultuureducatie en Amateurkunst (LKCA) dat er zorgen zijn over het niveau van het muziekonderwijs in Nederland. Door de bezuinigingen op de cultuursector sluiten steeds meer muziekscholen hun deuren, wat gevolgen heeft voor het niveau van muziekstudenten en dus de doorstroming naar conservatoria.  

“Ik hoop onze opleidingen aantrekkelijker te maken en serieus te kunnen onderzoeken of we inderdaad met het spelen van muziek de wiskundige vaardigheden kunnen trainen. Maar wat ik stiekem ook hoop, is dat de overheid gaat zien hoe belangrijk muziek is en er weer meer in de cultuursector geïnvesteerd gaat worden. Want dat er zo hard bezuinigd wordt op muziekeducatie, vind ik echt heel erg.” 

In landen om ons heen, zoals België en Duitsland, maar ook in Azië en Zuid-Amerika, is volgens Hueting meer aandacht voor muziekonderwijs. “En daar kiezen ook meer mensen voor bèta-onderwijs. Of dat daadwerkelijk iets met elkaar te maken heeft, moet blijken uit wetenschappelijk onderzoek. Daar gaan we ook mee aan de slag, maar dat gaat jaren duren. De focus ligt nu eerst op het introduceren van muziek bij onze opleidingen en het op die manier aantrekkelijker maken van het werken in de chip-industrie.”  

Hoe aan nieuwe studenten te komen is de grote uitdaging van alle opleidingen binnen Fontys. Zeker nu. En gezeteld in de Brainport en met het oog op Operatie Beethoven geldt dat vooral ook voor de technische opleidingen. Vorige week liet ICT-directeur Frens Vonken zijn licht er al op schijnen bij Bron. Dit keer vertelt Ella Hueting, directeur van Fontys Engineering, hoe dat specifiek bij haar instituut ervoor staat.

Heb je veel contact met bedrijven uit de Brainport-regio?
“Heel veel. Ik krijg gemiddeld twee keer per week een verzoek vanuit het werkveld of wij mee kunnen doen aan een project of een onderzoek. Dat kan gaan over kerncentrales, een bedrijf uit de Brainportregio, Defensie. Iedereen wil graag met ons samenwerken. Dat wil ik ook wel. Maar ik heb er simpelweg de mensen niet voor. Niet de medewerkers en niet de studenten.”

Dus je kunt niet overal ja op zeggen?
“Nee. Hoe mooi ook al die verzoeken uit het werkveld zijn. Aan de andere kant is mijn motto wel: nooit nee zeggen. Je hoeft ook niet alles zelf te doen. Ik verwijs dan vaak door naar collega’s elders in het land.”

Toen jij elf jaar geleden hier aan de slag ging, ging het slecht met Engineering. Nu is het een van de weinige instituten binnen Fontys die, tegen de stroom in, groeit. Is dat puur omdat je in deze regio zit, waar zo’n enorm tekort aan technisch personeel is?
“Daar hebben we wel jarenlang hard voor gewerkt. Het gaat al langer veel beter. Wetend dat er slechtere tijden aan zouden komen, hebben we de afgelopen jaren ons portfolio flink uitgebreid. Ook dit jaar telt onze school weer een kleine honderd studenten meer dan vorig jaar. Uiteraard groeien we ook vanwege de aantrekkingskracht van deze regio. Vanwege de semiconductorindustrie en toeleveranciers hoeven onze studenten zich geen zorgen te maken of er werk voor ze zal zijn na hun studie.

Deze regio is wel echt een feest om in te werken. We zitten hier met ASML en die andere giganten gewoon midden in de Champions League wat dat betreft. In die zin sta ik echt te popelen, ook omdat ik voor andere Fontysinstituten heel veel mogelijkheden zie. Het is een hele grote uitdaging en ik heb nog een heel lang verlanglijstje.”

Als het om techniekstudenten gaat, zullen er voorlopig nooit voldoende afgestudeerde bachelorstudenten zijn om aan de vraag uit de markt te voldoen. In deze regio zijn immers duizenden nieuwe werknemers nodig voor de komende jaren. Wat kan Engineering nog meer doen om aan die vraag te voldoen?
“Uiteraard proberen we ook internationale studenten aan te trekken. En proberen we de uitval zo ver mogelijk terug te brengen. Ook dat gaat goed, het rendement in de hoofdfase bij Engineering is nu 98 procent.

Daarnaast zijn we druk bezig om samen met de TU/e hier in Eindhoven een gezamenlijk eerste jaar op te zetten. Bij de universiteit zien zij soms ook studenten afhaken die het in het eerste jaar niet redden en veel beter op hun plek zouden zijn bij ons. Door gezamenlijk een eerste jaar in te richten, bieden we studenten keuzes aan en raak je ze niet zo snel kwijt.

We zetten ook vol in op Ad’s en masters, waarbij ik de samenwerking van de technische instituten in Nexus ook echt als een kans zie. Nu volgt 90 procent van al onze studenten nog een bacheloropleiding. Het doel is dat we toegaan naar een verhouding van 70 procent bachelor en 30 procent masters, bij- en omscholing.”

Levert bij- en omscholing nog iets op?
“Jazeker. Zo worden er komende maand weer zestig medewerkers van ASML en toeleveranciers bijgeschoold via cursussen over hoe het productieproces te verbeteren. Daarvoor hebben we hier docenten die oorspronkelijk uit de auto-industrie komen, die deze cursussen geven. Want als er één tak is waar ze het productieproces tot op de millimeter verfijnd en verbeterd hebben, is het wel in de auto-industrie.

En wat omscholing betreft richten we ons nu ook op de partners van expats die in de Brainportregio werken en wonen. Dat zijn vrijwel zonder uitzondering vrouwen. Of die technisch geschoold zijn? Nou, je moet weten dat Nederland wat dat betreft echt helemaal onderaan bungelt: hier kiezen meisjes en vrouwen amper voor technische studies. Dat is in het buitenland wel anders.

Er wonen grofweg 40.000 expats in de Brainportregio. Van de echtgenotes van die expats heeft 42 procent een technische studie gedaan. We werken samen met het Expat Spouses Initiative, dat zich daar met steun van de gemeente Eindhoven volledig op richt en al met 4.000 van die expatpartners aan de slag is. Dus daar zit een enorm potentieel.”

Dit voorjaar dreigde chipfabrikant ASML uit Nederland te vertrekken. Dat kwam mede door de beperking van het aantal buitenlandse studenten en kennismigranten, waar met name PVV en NSC op aansturen. ASML vreesde straks niet genoeg medewerkers te kunnen vinden.

Tamelijk snel heeft het vorige kabinet toen besloten de portemonnee te trekken en 450 miljoen euro beschikbaar te stellen, plus 80 miljoen per jaar vanaf 2031. Met dat geld moeten onder meer extra studenten voor de techniek gewonnen worden. Het plan kreeg de codenaam ‘Beethoven’.

38 duizend extra technici
Voor de microchipsector zouden er zo’n 38 duizend extra technici nodig zijn, vooral rond Eindhoven. Het gaat om medewerkers op alle niveaus: uit het mbo, hbo en wetenschappelijk onderwijs. Eén van de Beethovenplannen: zorgen dat technisch opgeleide internationals in Nederland blijven werken. Ook zouden er meer vrouwen voor techniek moeten kiezen.

Daar stelde regeringspartij NSC schriftelijke vragen over. Deze partij kijkt nog altijd met argwaan naar de komst van buitenlandse studenten en kennismigranten naar Nederland. NSC wil weten hoe die overheidsmiljoenen gaan zorgen voor extra technici. 

Daar heeft de nieuwe onderwijsminister Eppo Bruins nog geen concreet antwoord op, maar de bedrijven en onderwijsinstellingen kunnen bijvoorbeeld “programma’s ontwikkelen om internationale studenten te koppelen aan banen in de microchipsector”, oppert hij. Ook kunnen ze met het geld hun wervingscampagnes aanpassen om ‘genderbias’ te doorbreken.

Zorg, onderwijs
Er zijn meer studies die extra studenten nodig hebben, merkt NSC op. Denk maar aan verpleegkunde en de lerarenopleidingen. Als je techniekstudies populairder maakt, gaat dat dan niet ten koste van de gezondheidszorg en het onderwijs?

Het mogelijke succes van techniekstudies kan inderdaad ten koste van de zorg en het onderwijs gaan, erkent Bruins (die overigens namens NSC in het kabinet zit). Daarom werken de regio’s volgens de minister aan “het vergroten van de vijver van talent”. Hij noemt bijscholing en omscholing van werkenden, maar ook “het gericht aantrekken van internationaal talent”.

Thuisland
Andere landen kampen ook met een gebrek aan technici, legt hij uit. Een van de oplossingen in die landen: als hun techniekstudenten naar het buitenland zijn gegaan, willen ze die weer naar het ‘thuisland’ laten terugkeren. Hij zegt het niet expliciet, maar Nederland is dus niet het enige land dat aan deze internationals trekt.

Binnen de instituten Engineering, Bedrijfsmanagement, Educatie en Techniek en Toegepaste Natuurwetenschappen zag Herman met enige regelmaat dat zowel studenten als medewerkers bij techniekbedrijven binnenwandelen voor stages en medewerkingen. “Zo’n 75 procent daarvan zit allemaal bij dezelfde bedrijven. Dat weten we soms niet van elkaar, en dat is jammer. Dat gaan we dankzij deze overeenkomst een stuk gecoördineerder maken.”

Meer body en slagkracht, opdrachten die elkaar op kunnen volgen ten behoeve van kennistoevoeging en roadmaps en agenda’s koppelen staan daarbij centraal. “Zo weten wij waar we vanuit Fontys bij aan kunnen haken en omgekeerd, en hoeven we niet pas een maand van tevoren nog allerlei zaken te gaan regelen.”

Helpen en versterken
Het Fontys Techniekdomein is vaak leverancier van toekomstig personeel voor de elf bedrijven die de samenwerkingsovereenkomst tekenen. Daar maken grote namen als VDL, ASML, DAF en Philips ook deel van uit. Herman: “In het kader van Fontys for Society willen we partners zijn van en voor elkaar. Zo kunnen we elkaar niet alleen helpen tijdens opdrachten en stages, maar kunnen we elkaar ook versterken en opvolging geven. We leveren niet alleen nieuw personeel, maar worden ook echte kennispartners voor deze bedrijven.”

Dat werkt andersom net zo. Waar Fontys studenten levert aan de bedrijfstak, leveren de bedrijven ook een bijdrage aan het onderwijs. “Door het geven van een gastcollege of het inzetten van hybride docentschap bijvoorbeeld. Docenten zijn welkom bij een partner als VDL om inzichtelijk te krijgen wat daar speelt. Die kennis kan weer meegenomen worden in hun colleges. Zo zorgen we er gezamenlijk voor dat onze studenten tijdens de opleiding juist datgene hebben geleerd wat aansluit bij de arbeidsmarkt, dat we elkaar beter begrijpen en complexe vraagstukken aan kunnen pakken.”

Intensief samenwerken
Komende woensdag staat de officiële ondertekening met de elf technische bedrijven op het programma. Met die elf bedrijven werken minstens twee van de drie instituten al samen. Een bewuste keuze dus, legt Muriël Keuning-Scheffers uit. “Als we dit aan nog twintig bedrijven hadden gevraagd hadden zij ook allemaal ‘ja’ gezegd, maar intensief samenwerken met dertig bedrijven gaat nu simpelweg nog niet omdat het onderwijs het aan moet kunnen om afspraken met bedrijven na te komen. De partners waar we nu mee in zee gaan zijn bewust gekozen omdat ze bereid zijn te investeren in de relatie met Fontys, waarbij we gelijkwaardig als partner kunnen optreden. Ze willen niet alleen de beste afstudeerders aan zich binden, maar het onderwijs echt ondersteunen.”

Hoe de toekomst er voor beide kanten na het tekenen van het convenant uit gaat zien, is nog iets om uit te zoeken aldus Keuning. “We hebben een rode draad opgesteld en gaan vooral ervaren wat wel en niet werkt. We gaan in ieder geval samen met de Techniekpartners aan de slag voor een betere aansluiting tussen onderwijs en werkveld en voor het versterken van de regio.” [Noëlle van den Berg]

Nadat het Oostenrijkse AVL – mondiaal voorloper in het ontwikkelen en testen van automotoren – in 2019 al een patent kreeg op de afstudeeropdracht van Van de Wetering (30), is het opnieuw raak. Hoewel, in goed Duits wordt het dit keer een Gebrauchsmusteranmeldung. “Ook dat kun je zien als een patent. Maar omdat onze paper met het idee één week te vroeg is gepubliceerd is een formele patentaanvraag niet meer mogelijk. Op zich jammer, maar ook dit is bijzonder.”

Slimme software
Als afstudeeropdracht ontwikkelde Maarten destijds een softwareconcept dat helpt om de stikstofoxide (NO_x)-emissie van dieselvrachtwagens te beperken. “In een moderne dieselmotor zit een control unit, die op basis van allerlei variabelen de actuatoren van de motor aanstuurt. Denk aan benodigde brandstofinjectie, uitlaatgascirculatie en bijvoeging van AdBlue, dat een vrachtwagen schoner laat rijden.”

Wanneer een motor veroudert kan het zijn dat de NO_x-reductie niet meer optimaal is. Maartens software zorgt ervoor dat de aansturing van deze actuatoren steeds zodanig wordt aangepast dat zowel een nieuwe als oude motor een optimale emissiereductie heeft.

Artificial Neural Network
De nieuwe vinding gaat nog een stuk verder. “Het ‘Artificial Neural Network’ vervangt een groot deel van de variabelen en tabellen die een kallibratie-engineer moest invullen. In deze software zit alle info hoe de motor reageert. Ook kun je nu vooraf een gewenste NO_x-uitstoot opgeven, waarna de software automatisch bepaalt welke actuator-combinatie dan nodig is.”

Opnieuw is het doel om uitstoot terug te dringen. “Aan motoren zit tegenwoordig een complex uitlaatsysteem dat emissie vermindert en onschadelijk maakt. Maar die omzetting begint pas als het uitlaatsysteem op temperatuur is.” De oude software in de control unit haalde niet het optimale uit het schakelen van koud naar warm, en de afstemming van injectie en uitstoot daarbij. “Het Artificial Neural Network kiest automatisch de juiste aansturing van de actuatoren om op elk moment de optimale afweging tussen emissies en brandstofverbruik te hebben.”

In de praktijk leidt dit systeem tot 1 procent minder brandstofverbruik. Maarten: “Dat lijkt weinig, maar is in het geval van ‘slechts’ een softwareaanpassing relatief veel. Bij vrachtwagens die veel in de stad rijden varieert de temperatuur in het uitlaatsysteem sterk. Hier zal de brandstofreductie nog veel hoger zijn.”

Vmbo
Opnieuw ontwikkelde Maarten deze vinding in het kader van een afstudeeropdracht, nu voor de master Automotive Engineering aan de FH-Joanneum, net als Maartens werkgever AVL gevestigd in Graz.

Om in automotive-termen te blijven kun je Van de Wetering zelf ook een slow starter noemen. “Toen ik begon met de mbo-opleiding ‘Automonteur’ niveau 4 had ik nooit gedacht dat ik hbo zou gaan doen. Daarvoor had ik het vmbo met de hakken over de sloot gehaald.”

Dat hij zichzelf een ‘autofreak’ noemt en ook de technologische ontwikkelingen in die branche erg interessant vindt, leidt uiteindelijk tot een veel breder perspectief. Door hard werken en doorzetten kwam het uiteindelijk tot een afgeronde master. “Ik had nooit het gevoel dat ik koos voor de moeilijkste weg, vooral voor de interessantste. Soms denk je als je ergens aan begint: als dit lukt is dat wel bijzonder. Maar je studeert uiteindelijk af met een stuk of twintig anderen, dus zo speciaal is het ook weer niet. Terugkijkend ben ik natuurlijk toch trots.”

Toekomst
Zit er volgens hem nog toekomst in de verbrandingsmotor, of is die na een kleine anderhalve eeuw wel uitontwikkeld? “Het houdt misschien een keer op met wat we precies uit de dieselmotor kunnen halen. Maar AVL is breed georiënteerd. We zijn bijvoorbeeld ook al bezig met waterstofmotoren, FuelCell-technologie, zelfrijdende auto’s en nog veel meer.”

Hoe de toekomst er voor Maarten na vijf jaar Oostenrijk uitziet, laat hij open. “Ik ben naar AVL gegaan omdat dit voor mijn gevoel het middelpunt was van de automotive-ontwikkeling. Zo lang ik dat gevoel houd blijf ik hier.” [Frank van den Nieuwenhuijzen]

Het maken van de prothese vormde een challenge waar Ad-Engineering studenten van de Fontys Pulsed Academy tien weken mee bezig zijn geweest. Het project startte met een kennismaking. “Toen we Sammie leerden kennen, vertelde hij dat hij dolgraag wilde sporten. Het liefst honkballen”, vertelt student Jules. “We hebben de prothese op zijn wensen afgestemd.”

Prototypes
Los van wat algemene informatie hadden de studenten die bij de challenge betrokken waren geen kennis over hoe je een prothese maakt. Ze gingen op onderzoek uit, keken naar bestaande protheses en hebben aan de hand daarvan verschillende prototypes gemaakt. Die zijn vervolgens samen met Sammie getest. “Hij gaf ons feedback, waarna we dingen hebben verbeterd.”

Na heel veel testen, verbeteren, prototypes maken, opnieuw testen en wederom verbeteren, ontstond er uiteindelijk een prothese die grotendeels met een 3D-printer is gemaakt. Jules: “We hebben een speciaal klemsysteem ontwikkeld waarmee Sammie de prothese heel makkelijk met één hand vastzet, verstelt en losmaakt. Het ontwerp bestaat uit twee delen: de prothese die op zijn stompje komt en een opzetstuk.” [Tekst gaat verder onder de foto]

Van dat opzetstuk zijn twee verschillende exemplaren gemaakt. Over het ene kan een honkbalschoen zodat Sammie kan vangen. Aan het andere opzetstuk kan hij een honkbalknuppel bevestigen. “Voorheen kon Sammie maar met één hand slaan, maar met dit opzetstuk kan hij dat met twee handen.” 

Afgelopen vrijdag was het project klaar en mocht Sammie het meesterwerk op komen halen. “Hij heeft de prothese meteen uitgeprobeerd”, zegt student Jarno. “Van de vier keer gooien was het vier keer raak. Daar stonden we van te kijken, Sammie ook.” 

Geslaagde challenge
De moeder van Sammie vertelt dat het niet de eerste prothese van haar zoon is, maar wel de makkelijkste in gebruik. “Hij heeft ooit een prothese gehad, maar die was heel zwaar, moest je vacuüm over zijn arm zuigen en zat erg strak. Deze kan hij heel makkelijk zelf bevestigen en vastdraaien. Hij is er heel erg blij mee.” Dat bevestigt hij ook zelf: “Ik vind het heel erg leuk!”

Voor Jules, Jarno en de andere studenten is de challenge daarmee geslaagd. “Dat we dit project daadwerkelijk voor iemand hebben kunnen doen, heeft voor veel motivatie gezorgd. We wilden echt een degelijk product op tafel leggen. Als je dan ziet dat Sammie er zo blij mee is, weet je dat je het ergens voor hebt gedaan. Dat mannetje heeft er echt iets aan en kan eindelijk sporten.” [Karen Luiken]

‘Mama student: A Mother’s Tale of Education, Family and ICT Career Abroad’. Zo heet het eerste boek van de 35-jarige Mary. Sinds 2017 woont ze in Oirschot met haar man, die ze al van jongs af aan kent uit haar Keniaanse dorp. “Mijn eerste jaren in Nederland waren zwaar. Het leven hier was voor mij echt een cultuurshock. Ook aan het eten, het weer en de sociale setting moest ik ontzettend wennen.”

Daar kwam ook nog eens bij kijken dat Mary geen Nederlands kon, wat de ‘small talk’ lastig maakte. “Daarnaast werkte ik in Kenia bij een bank als bank officer. In Nederland kon ik alleen maar terecht in een magazijn, terwijl ik wel een goede functie had in mijn thuisland.”

Buren en vrienden
Dat zette Mary aan het denken en uiteindelijk ook aan het studeren. Nu, een goede zes jaar later, is Mary bezig met haar laatste jaar van de studie Software Engineering, om zichzelf, haar man én haar twee kinderen een mooi leven te bieden. “Ik heb inmiddels ook een betere band met mijn buren en heb vrienden gemaakt op Fontys, dus dat zijn allemaal fijne ontwikkelingen.”

Het vergt een hoop motivatie en wilskracht. Twee kinderen opvoeden, een studie volgen en een sociaal leven opbouwen terwijl je in een nog voor jou redelijk onbekend land woont. Toch ging Mary de uitdaging volledig aan. “Software Engineering was mijn droomopleiding, maar die kon ik in Kenia niet volgen. Nu heb ik alsnog de kans gehad om deze droom te verwezenlijken, en dat doet me goed. Maar zonder de steun van mijn man was dit nooit gelukt.” [Tekst gaat verder onder de foto]

Alle dingen die de 35-jarige moeder en student meemaakte, inspireerden haar om een boek te schrijven over het leven van een ‘mama student’. Haar eigen carrière, familie en opleiding vormen de basis voor het boek dat gaat over een succesvolle zakenvrouw die verhuist naar een ander land en allerlei obstakels moet zien te overwinnen. “Van migratie en jezelf niet gevalideerd voelen, tot aan vrienden maken tijdens je studie en successen vieren. En ja, Fontys wordt dus ook in mijn boek genoemd.”

Ondanks de eerdere uitdagingen is de Keniaanse nu helemaal klaar voor wat de toekomst haar gaat brengen. “Het is ontzettend moeilijk geweest, maar ik kijk heel positief uit naar alles wat nog komen gaat. Niet alleen op werkgebied, maar ook voor mijn gezin en sociale leven. Ik hoop ook dat ik mijn passie voor schrijven kan blijven ontwikkelen. Wie weet volgen er nog wel meer boeken in de toekomst.”

Inspireren
Met het boek ‘Mama student: A Mother’s Tale of Education, Family and ICT Career Abroad’ hoopt Mary anderen te kunnen inspireren en helpen in hun reis. “Ik ken veel vrouwen die mijn verhaal delen, maar echt hulp is er voor ons niet. Daar is dit boek voor bedoeld. Een authentiek verhaal dat mijn reis belicht en andere vrouwen aanmoedigt in hun reis, dat vertelt over de concessies die je soms moet doen, maar ook waar je juist steun kunt vinden. Zowel als mama, als als student.” [Noëlle van den Berg]

Het visionaire studententeam TU/ecomotive van de TU/e bedenkt ieder jaar een nieuwe challenge waarmee er op het gebied van duurzaamheid een auto ontwikkeld wordt. Dit jaar hadden ze als doel om de levensduur van een auto te verlengen. Ze sloegen de handen ineen met Fontys en gingen aan de slag. 

Mike Braat, docent Werktuigbouwkunde bij Fontys, werd ingeschakeld voor het geven van technisch advies. “Bij een normale auto heb je een motorisch deel dat dermate goed ontworpen is dat het veertig tot zestig jaar mee moet kunnen. Maar omdat het bovenste deel van de auto uit de mode raakt, gaat roesten of achterloopt op het gebied van veiligheid, wordt het voertuig na zo’n twintig jaar afgeschreven. Dat is zonde, want motorisch gezien kan de auto veel langer mee.” 

Eeuwig
De studenten van TU/e en Fontys zochten naar een oplossing voor dit probleem. Ze deelden een auto op in losse elementen die apart van elkaar vervangen kunnen worden. “Dat betekent dat het uiterlijk veranderd kan worden, maar dat er ook veiligheidsaspecten kunnen worden toegevoegd”, aldus Braat. “Omdat de verschillende onderdelen allemaal apart van elkaar vervangen kunnen worden, gaat de auto veel langer mee. Vandaar ook de naam Eterna, die afstamt van het woordje ‘eternal’. Oftewel: eeuwig.” 

Van de dertig studenten die bij het project betrokken waren, studeren er vier bij Fontys. Twee van hen zijn Maarten van den Elshout en Jacob van Vlimmeren. De één deed onderzoek naar onder andere slimme interieurverlichting en volgafstanden, de ander ontwikkelde het frame en de ophanging van de auto.

CO2-uitstoot
“Ons gezamenlijke doel was om de auto-industrie te inspireren met een innovatief en duurzaam concept”, vertelt Maarten. “We kwamen tot de conclusie dat er bij de productie van een normale auto veel CO2 vrijkomt. Daar wilden we iets aan doen door een auto te creëren die een leven lang mee kan gaan. Als iemand deze auto zou kopen, zou diegene de rest van zijn verdere leven geen andere auto meer te hoeven aanschaffen.”

De Eterna is nog niet zover doorontwikkeld dat-ie op de markt kan komen. Het voertuig is erg duur - volgens Jacob kun je er een huis van kopen - en bovendien niet geschikt om mee over de weg te rijden. Eterna is er vooral om andere bedrijven te inspireren. “We hebben de afgelopen weken door Europa getourd om het voertuig te showen. We zijn bij de grootste autobeurs ter wereld geweest, bij de Universiteit in Parijs, het Science Museum in Amsterdam, bij de jachtclub in Monaco en op allerlei andere plekken”, aldus Maarten. 

Laatste rustplaats
De komende tijd wordt er nog verder aan de auto gesleuteld en gaat Eterna meerdere events langs. Jacob: “We weten nog niet wat er uiteindelijk met de auto gaat gebeuren, maar we hopen het voertuig in een museum te kunnen zetten. Dat Eterna ergens zijn laatste rustplaats vindt en door andere mensen bekeken kan worden.” [Karen Luiken]

Begin maart streed Team Rembrandts gedurende twee dagen in het zuiden van Florida tegen 33 roboticateams uit 5 verschillende landen. De Brabantse delegatie pakte de winst en kwalificeerde zich daarmee voor het WK, dat van 20 tot en met 23 april plaatsvindt in Texas.

Perfectie
De voorbereidingen voor dat grote eindspektakel zijn in volle gang. Met nog anderhalve week te gaan wordt er in het Eindhovense Microlab meerdere dagen per week hard gesleuteld aan het perfectioneren van de robot.

“Dit is het enige sociale leven dat we nu hebben”, zegt Rembrandts-teamlid Laurens. “We zijn hier twee tot drie avonden per week en offeren onze weekenden ervoor op. Nu worden de laatste onderdelen in elkaar gezet. Daarna is het een kwestie van oefenen met besturen."

En dat is nodig, zegt student Joost. Want de concurrentie is moordend. “Bij voorgaande edities werd het WK opgedeeld in twee delen, waarvan een in Houston en een in Detroit. Nu heb je één groot WK dat dubbel zo groot is. Met dubbel zoveel teams en dubbel zoveel concurrentie.”

Aandachtspunten
Toch zit de kans dat Rembrandts het ver kan schoppen er dik in. Laurens: “Voorgaande jaren wilden we dat onze robot heel veel verschillende dingen kon. Nu hebben we het simpeler gehouden en besteden we vooral aandacht aan de meest belangrijke punten.”

Hij heeft het over punten als het oppakken en schieten van ballen. “Maar een robot moet ook kunnen klimmen. Bij ieder WK wordt een nieuw spel gespeeld. De eisen worden vooraf bepaald. In het eerste weekend van januari krijgen we de spelregels. Zes weken later moet de robot helemaal af zijn."

Titel verdedigen
Af is-ie al een tijdje, perfect nog niet. Daar probeert Rembrandts nog alles aan te doen. “We gaan natuurlijk voor de winst, we moeten onze titel uit 2019 verdedigen. Er worden op verschillende vlakken prijzen uitgedeeld. Op team spirit bijvoorbeeld, safety of engineering inspiration.”

“Wij maken op het laatste punt de meeste kans omdat onze robot technisch mooi in elkaar zit. Als we die titel weten te pakken, mogen we automatisch meedoen aan het WK van volgend jaar". 

Bron gaat komende week mee naar Houston en doet dan dagelijks verslag van de verrichtingen en beslommeringen van Team Rembrandts. [Karen Luiken] 

Zoals Bron vorige week al meldde,  is het landelijk slecht gesteld met de aanmeldingen voor het hbo. Dat aantal ligt sinds deze week op -8 procent vergeleken met vorig jaar. Met name de opleidingen in het educatieve en het zorgdomein blijven achter. Een studie en later een baan in het onderwijs of in de zorg, daar voelen aankomende studenten minder voor. 

In die twee domeinen scoort Fontys tot nu toe aanmerkelijk lager nog dan het landelijk gemiddelde: -20 procent. Maar de forse achterstand in aanmeldingen beperkt zich niet tot die twee domeinen. Gemiddeld is het aantal aanmeldingen bij Fontys over de hele linie 19 procent lager dan een jaar eerder.  

Het zijn tussentijdse cijfers en pas in mei zal duidelijker worden of de soep echt zo heet gegeten wordt. Maar uiteraard zijn er zorgen, zo zegt bestuurslid Hans Nederlof. “Het heeft zeker onze aandacht. We hebben er deze week met het college van bestuur over gesproken en gaan binnenkort nog een keer met de dienst Marketing en Communicatie om de tafel zitten.  Nee, er is geen paniek. Maar wel ongerustheid.”

Doorstroming
Naast de cijfermatige zorgen, zit de ongerustheid vooral in het feit dat er geen aantoonbare oorzaak is waarom op dit moment in het jaar Fontys zoveel achterloopt op het landelijk gemiddelde.  

Voor sommige opleidingen en instituten valt het overigens mee: ICT, HRM en Toegepaste Psychologie, en International Business School zitten nauwelijks in de min. Andere zoals Academy for the Creative Economy (ACE), Pedagogiek, Toegepaste Natuurwetenschappen en Bedrijfsmanagement, Educatie en Techniek zitten daarentegen dik in de dubbele rode cijfers, tot zelfs -52 procent aanmeldingen.  

Soms zijn daar specifieke verklaringen voor te geven, zoals ACE dat zichzelf herpositioneerde na de coronacrisis. En voor álle opleidingen zijn oorzaken aan te wijzen die ook landelijk spelen. De komst van de basisbeurs in 2023 zorgt er bijvoorbeeld voor dat meer scholieren nu een tussenjaar overwegen. Het aantal havisten dat doorstroomt naar hbo daalt landelijk, mede omdat een groter deel kiest voor het mbo. 

En er zijn regionale factoren. De demografische ontwikkeling speelt het hele zuiden van het land parten. Het mbo en het vwo laten landelijk een daling zien in aanmeldingen die in Zuid-Nederland nog groter is. 

In de Fontysregio is de daling onder mbo'ers bovendien nog groter. Een van de redenen daarvoor is dat het bedrijfsleven hard aan deze mbo4-groep trekt, en dat die groep daardoor vaker kiest voor een baan in plaats van een vervolgstudie.  

Uitstelgedrag
Een andere oorzaak van het lagere aantal aanmeldingen is dat veel scholieren de keuze voor hun studie later maken. “Dit uitstelgedrag horen we ook terug van de decanen die wij spreken”, zegt Daan van der Velden van de dienst Marketing en Communicatie van Fontys. “Daardoor zijn ze wat apathischer als het om de studiekeuze gaat.”

Dat heeft ook te maken met de coronacrisis. Veel scholieren hebben de afgelopen twee jaar niet lekker in hun vel gezeten, hadden stress en/of liepen achterstanden op. Daardoor zijn ze nu vooral bezig met het halen van hun diploma. En de verwachting is dat er dit jaar minder scholieren in het voortgezet onderwijs dat diploma zullen halen.

Geen reden
Maar al deze factoren en oorzaken, enkel of gecombineerd, verklaren niet waarom Fontys het zo veel slechter doet dan andere hbo-instellingen. Niet alleen is het verschil met de landelijke cijfers groot; ook bij een vergelijking met alleen de hbo-instellingen in het zuiden steekt Fontys schril af.

Zo staat Avans nu op -10 procent en Hogeschool Arnhem en Nijmegen op -5 procent. Hogeschool Zuyd ziet verrassend genoeg niet eens krimp: daar is het aantal aanmeldingen tot nu toe even groot als vorig jaar rond deze tijd.

“Wij hebben er als enige ook voor gekozen om in november geen fysieke open dagen te organiseren”, ziet bestuurslid Nederlof als een mogelijke factor. “Dat was op dat moment een weloverwogen besluit vanwege corona. Andere hogescholen hielden wel een fysieke open dag. Daar hebben we dus wel iets laten liggen dat voor een deel het verschil kan verklaren.”

Misschien. Voor een deel. Feit is dat er geen sluitende verklaring is, zo geeft ook Van der Velden toe. “Op veel van die factoren hebben we helaas gewoon geen invloed. Decanen weten wel precies te zeggen waarom scholieren in het algemeen minder doorstromen of nog niet met hun studiekeuze bezig zijn. Maar ook zij kunnen niet verklaren waarom Fontys het dan nog zoveel slechter doet dan andere.”

Draaien aan knoppen
Uit onderzoek komt niet naar voren dat het aan de voorlichting, de open dagen of de campagnes ligt. Een inmiddels gehouden imago-onderzoek leverde ook niets op dat deze forse daling enigszins kan verklaren. Van der Velden: “Omdat we de oorzaak niet kennen, weten we ook niet aan welke knoppen we moeten draaien."

"In mei, zo is de verwachting, zal een nivellerend effect optreden als meer scholieren alsnog een keuze hebben gemaakt. Maar zeker weten doen we het niet. Het zal echt niet die -19 procent blijven, denken we. Maar we gaan er op achteruit. Zo'n grote achterstand op de landelijke cijfers krijgen we niet meer weggewerkt.”  

Gevolgen
Maar wat als er weinig of geen nivellering optreedt? Betekent dit, om maar iets te noemen, gedwongen ontslagen of opleidingen die de deuren moeten sluiten? Zo somber ziet Nederlof het zeker niet in. “We zijn de afgelopen zeven jaar ook heel erg gegroeid, en ook in die periode waren er opleidingen die het wat minder goed deden.”

“We hebben een flexibele schil en er zijn andere ‘instrumenten’ die we tot onze beschikking hebben. Zo'n vaart zal het dus niet lopen voor Fontys, zelfs niet als we als instelling bijvoorbeeld duizend nieuwe studenten minder zouden krijgen."

"Wel is het jammer dat we bij deze cijfers ook merkbaar marktaandeel verliezen. En dat er bij sommige instituten ongerustheid is, ja dat snap ik. Op dat niveau kan de problematiek heel indringend zijn of worden. Daar kijken wij als bestuur dus ook met zorg naar.” [Jan Ligthart] 

See below for the English version of this article. 

Andrii Kutsiak (20) is derdejaars student Mechatronica. Op dit moment loopt hij stage, binnen Fontys waar hij werkt aan een simpelere laser cutter machine. Hij is bloedserieus als het om zijn studie gaat en wist ondanks corona, waardoor hij ruim een maand onderwijs miste doordat hij Nederland niet terug in kon, zonder al te veel moeite door zijn eerste twee jaar te komen.

Of zonder moeite: eerder door er gewoon keihard voor te werken. “Vooral het tweede jaar, dat bijna helemaal online was, vond ik wel erg zwaar. Mede omdat ik tijdens dat jaar ook ben gaan werken omdat ik mijn familie in Oekraïne van geld wilde voorzien. Als niet-EU student bedraagt mijn collegegeld namelijk 10.000 euro per jaar."

Aan energie en focus ontbreekt het Andrii sowieso niet. En dat komt hem dezer dagen goed van pas. Hij is de enige van zijn familie die in het buitenland verblijft als Rusland een oorlog begint met Oekraïne. De eerste week van die oorlog zat Andrii dag en nacht aan zijn mobieltje gekluisterd.

Na die eerste week, zo zegt hij, is hij zich wat meer gaan richten op wat hij noemt zijn eigen verantwoordelijkheden. “Ik moet zorgen dat ik mijn stage haal, dat mijn studie er niet onder lijdt. Niemand heeft er iets aan als ik constant het nieuws volg en door paniek of spanning bevangen ben en daardoor zelf slechter functioneer. Ikzelf niet, maar ook mijn familie, mijn vriendin en mijn vrienden niet.”

Twintig is hij pas. Maar Andrii praat en gedraagt zich als iemand met twee keer zoveel levensjaren. Hij is kalm, zijn antwoorden komen snel en nauwkeurig. Hij weet precies wat hij wil zeggen en precies wat hij wil doen. “Ik wil helder kunnen blijven denken. Zodat ik kan ondersteunen waar ik kan.”

Gevlucht
Andrii komt uit Dnipro, een stad van ongeveer een miljoen inwoners. De stad ligt in het oosten van het land, waar het verre van veilig is. Zijn moeder en zijn twee zussen en ook zijn vriendin en haar familie zijn inmiddels naar Polen gevlucht. “Ze hadden zelfs mijn hond meegesmokkeld onder een deken in de auto.”

Zijn vader is 59 jaar oud en mocht dus zoals alle mannen in Oekraïne niet het land uit. Maar hij trok wel naar een veiligere regio in het westen van het land. “Hij is tandarts en dokter. Hij behandelt nu mensen in een lokale kliniek en helpt vluchtelingen.”

“Hij wilde trouwens ook niet weg – zoals de meeste mensen in mijn land dat niet willen. Dat geldt voor veel mannen in mijn land, maar ook voor het overgrote deel van de bevolking. They are standing their ground. Ook al is inmiddels elke grotere stad door bommen en raketten getroffen.”

Elke avond belt hij met vrienden en familie in zijn moederland. “Ik weet dat mijn vrienden zouden sterven voor mij. En ik voor hen. Ik twijfel nog elke dag of ik terug moet gaan naar Oekraïne, om daar mee te helpen, mee te strijden. Er is doorlopend die drang om dat te doen.”

Hij weet ook dat wanneer hij daartoe zou besluiten, er een knallende ruzie zou zijn met zijn familie. “Ik ben de enige die naar het buitenland ging. Maar ik ben naast mijn vader ook de enige man in de familie. Als ik terug zou gaan, zouden ze het ook begrijpen.”

Tegelijkertijd weet hij niet of hij nu echt van nut kan zijn. “Er zijn zoveel vrijwilligers die willen helpen, willen vechten, dat ze op dit moment geen nieuwe vrijwilligers kunnen gebruiken.”

“Weet je, ik heb een vriendin in Oekraïne… zij is de meest pacifistische persoon die ik ken. Vorige week appte ik haar. Hoe gaat het, vroeg ik. Goed, schreef ze, ik ben nu met vrienden molotov-cocktails aan het maken…”

Aan het front
De grootste zorgen heeft de Fontysstudent over zijn zwager en diens broer. “Zij zijn als militair actief aan het front bij Marioepol.” Via de familie-appgroep hadden ze aanvankelijk veel contact. Maar de zwager en zijn broer zijn uit de app gestapt.

“Om te voorkomen dat er gevoelige informatie of foto’s in handen van de Russen vallen waardoor ze gerichte luchtaanvallen kunnen plegen. We bellen nu alleen nog, als en wanneer het kan.”

Hij is echter niet bang, zoals sommige andere Fontysstudenten uit Oekraïne, om tegenover Bron zijn verhaal te doen. “Er is geen voordeel te halen aan zwijgen. Ik kan me simpelweg niets ergers voorstellen dan wat er nu al gebeurt.”

Wel heeft hij kritiek op het Westen. “Ik snap dat EU-leiders hun eigen volkeren niet in gevaar willen brengen door zich actief in de oorlog te mengen. Maar wij zijn wel degenen die nu alle klappen opvangen. En er zijn toezeggingen gedaan die niet zijn nagekomen, dat steekt wel. Aan de andere kant ben ik een land als Polen superdankbaar voor wat ze daar voor Oekraïners doen.”

Krijgt hij ook zelf genoeg ondersteuning? Tot nu toe, zegt hij, heeft hij zich financieel op eigen houtje kunnen redden. Hij ervaart veel steun van vrienden en andere studenten, docenten en de leiding van Fontys Hogeschool Engineering. “Ella Hueting, de directeur, houdt contact met me en doet haar best voor me. En ik ben goed geholpen met mijn stage.”

Helpt Fontys?
En Fontys als instelling? Hij aarzelt. “Dat valt tegen. Ze proberen vooral te helpen op het mentale vlak. Natuurlijk zijn we van streek, heeft de oorlog voor ons mentale gevolgen. Maar de meeste Oekraïners, ik ook, hebben dat soort hulp niet nodig.”

“Wij zouden veel liever hulp zien voor onze dokters daar, voor de vluchtelingen. Voor studenten zoals ik, maar meer nog voor mijn landgenoten die in hun eerste of tweede jaar zitten, zou financiële ondersteuning veel meer helpen. Die 10.000 euro collegegeld is een heleboel geld. Al helemaal als de familie in Oekraïne geen of nauwelijks meer inkomsten heeft door de oorlog.”

Tot de inval van het Russische leger in zijn land, had Andrii een behoorlijk aantal Russische vrienden. Zowel in Nederland als in Rusland. Daar is weinig van over. “Uit angst hebben ze allemaal besloten om dan maar achter Poetin te gaan staan.”

Inzamelen
Ondertussen doet Andrii wat hij kan om landgenoten te helpen. Hij werkt met andere studenten aan een simpel waterzuiveringsapparaat, zamelt kleding en geld in. “En ik ben de tussenpersoon die communiceert en coördineert binnen een grote vriendengroep in en buiten Oekraïne.”

“Via Instagram hebben we 500 euro opgehaald, via onze hockeyclub en de collega’s van mijn vader en mijn zus zamelden we tot nu toe 4000 euro in. Daar hebben onze militairen bij Marioepol nachtkijkers en thermische viziers van gekocht in Kiev. Die hebben letterlijk al levens gered.”

Positivisme
Hoe de oorlog gaat aflopen, weet hij natuurlijk niet. “Het is ons tot nu toe gelukt om de Russische opmars af te remmen. Door ons leger, door ons gemeenschappelijke positivisme als volk. Onze generaals zeggen ook dat ze voorlopig nog wel even vol kunnen houden. De vraag is alleen hoe lang.”

“Op dit moment is het bombarderen van steden het enige dat de Russen kunnen doen. Dat doen ze, letterlijk elke stad wordt bestookt. Als ze zo doorgaan wordt het land één grote woestenij. Dan zijn er geen Oekraïners meer, nee. En er is dan ook geen Oekraïne meer.” [Jan Ligthart] 

Ukrainian student: 'We need practical, not mental help'

Andrii Kutsiak (20) is a third year student of Mechatronics. Right now he is doing an internship, at Fontys, working on a simplified version of a laser cutter machine.

He is dead serious when it comes to his study. Last year he missed out on more than a month of his classes because he could not get back to the Netherlands because of covid restrictions, Still he managed to get through his first two years without too much effort.

But he worked hard to get there. “Especially the second year was hard, because almost all of it was online. But also because I started working that year to make money for my family. As a non-EU student the tuition fees are 10.000 euro, which is a lot of money."

Glued to his cell phone
No shortage of energy, nor does Andrii lack focus. That comes in handy these days. For Andrii is the only one of his family who was residing outside of Ukraine when Russia started its attack on his country. The first week of the war Andrii was glued to his cell phone.

After that week, he says, he started focusing on what he calls his personal responsibilities. “I have to make sure that I pass my internship, that my study results are not affected by the war.”

“No one benefits if I constantly follow up on all the news and get carried away by it. If I am immobilized by panic or tensions and therefore do not function properly… That is not good for me, nor for my family, my girlfriend or my friends.”

He is only 20 years old. But Andrii talks and behaves like someone twice his age. He is calm, his answers are measured but come quickly. “I want to keep a clear mind. So I can be supportive where and when it is needed.”

Fled to Poland
Andrii comes from Dnipro, a city of about one million inhabitants. Not that they are all still around: Dnipro is situated in the east of the country, where it is far from safe. His mother and two sisters, as well as his girlfriend and her family have all fled to Poland. “They even managed to bring my dog, hidden underneath a blanket in the car.”

His father is 59 years old and like all men in Ukraine was not allowed to leave the country. But he did move to a safer region in the west of Ukraine. “He is a dentist and a surgeon. He now treats people in a local clinic and helps refugees where he can.”

“Not that he wanted to leave Ukraine - most people in my country do not want to leave. And are not leaving: they are standing their ground. Even though every decent sized city is now under attack by the Russians.”

Struggle
Every night he calls his friends and his family members. “I know that my friends will die for me. And I will die for them. Every day I am in doubt: shall I go back to Ukraine to join the fight. There is a constant urge to do so.”

He also know that should he decide to do so, he will have a major fight with his family. “I am the only was who went abroad. But, next to my father, I am also the only man in my family. So should I decide to go back to Ukraine, they would certainly understand.”

At the same time, he is not so sure whether he would be of any use. “There are so many volunteers who want to help, want to fight. Right now they cannot handle any more of them.”

“You know, I have a friend in Ukraine, she is the most pacifist person I know. Last week I send her message, asking how she was doing. ‘Great’, she wrote back, ‘Right now I busy  making Molotov cocktails’…”

At the frontline
His biggest worries right now are his brother-in-law and his brother. “They are both active as soldiers, fighting at the frontline near Marioepol.” The family used to be in constant contact via an app group. “But my brother-in-law and his brother left that group chat. To prevent that sensitive information or pictures fall into Russian hands. The only contact now is through telephone calls, where and when possible.”

Andrii is not afraid, like some other Fontys students from Ukraine, to tell his story to Bron. “Silence has no advantages, no benefits. Not anymore. I simply cannot imagine anything worse than what is happening right now.”

He does criticize the West though. “I can understand why leaders from EU countries do not want to endanger their own people by actively joining the war.”

“But we as Ukrainians are the ones who are taking the blows. And there have been promises made by those same leaders that have not been kept. That stings. On the other hand, I am very grateful for what Poland has done and is still doing for Ukraine and its people.”

Does Fontys help?
And Andrii himself, does he get the support he needs? Up until now, he says he has been able to cope financially. He gets a lot of support from friends, teachers, other students and management of Fontys School of Engineering. “Ella Hueting, the director, keeps in touch with me, does what she can. And I got a lot of support with my internship.”

And Fontys as a whole? He hesitates. “That is a bit disappointing. They mainly offer support on mental health issues. Of cause we are upset, the war definitely takes a toll on our mental welfare. But most Ukrainian students, myself included, do not need psychological help.”

“We would rather get support for our doctors there, for the refugees. For students like myself, or even better: the Ukrainian students that are in the first or second year of their study. They could really use some financial support.”

“Like I said: 10.000 euro tuition fee, that is a lot money. And more so if your family is in Ukraine and, because of the war, hardly has any source of income or no income at all.”

Up until the day that the Russian regime started that war, Andrii had quite a number of Russian friends, both here and in his home country. Not anymore. “Out of fear they all decided to support Putin. End of friendship for me.”

Middle man
Meanwhile, Andrii does all he can to help out his compatriots. Together with other students he works on cheap and simple water purifying systems, he collects clothes and money and makes sure it ends up with the right people in Ukraine. “I am the middle man who communicates and coordinates within a large group of friends in and outside of Ukraine.”

“Via Instagram we collected 500 euro, and another 4000 euro through our hockey team and the colleagues of my father and sister, who is also a dentist and a surgeon. With that money our contacts in the military near Marioepol have been able to buy night vision viewers and thermal visors in Kiev. Those purchases have literally saved lives.”

Positive
How the war will end? Nobody know of cause. Andrii: “We managed to slow the Russians troops down, through our extremely motivated army and also because of the positive demeanor of our people. Our generals say that we can continue to withstand the Russian advance for now. But no one knows how long that will be.”

“The only thing the Russian can do is attack our cities from a distance. And that they do: every city is currently under siege. If they continue this way, all that will remain in the end is a wasteland. There will be no more Ukrainians. And there will be no more Ukraine.” [Jan Ligthart] 

If you want to help Andrii raise funds you can contact him via his Instagram account. 
Alternatively you can visit this website for all the information on how to be of help for Ukraine and/or Ukrainian refugees. 

De Brabantse delegatie bestaat uit 75 middelbare scholieren, studenten - een flink deel van Fontys - en professionals. Gedurende het hele jaar wordt er getraind om uiteindelijk in zes weken tijd een robot te bouwen waarmee in Amerika deel wordt genomen aan internationale roboticacompetities. 

Afgelopen weekend streed Team Rembrandts gedurende twee dagen in het zuiden van Florida tegen 33 teams uit vijf verschillende landen. Met succes: de groep pakte (niet voor het eerst) de winst en kwalificeert zich daarmee voor de wereldkampioenschappen die van 20 tot en met 23 april worden gehouden in Texas. 

Uitmuntend succes
“We hebben gewonnen en zijn daarmee automatisch gekwalificeerd”, zegt Laurens Hoogendijk, afstudeerstagiair binnen Fontys. “Maar we hebben ook de Engineering Inspiration Award in de wacht gesleept. Deze staat voor uitmuntend succes in het bevorderen van respect en waardering voor techniek binnen de school of organisatie en gemeenschap van een team.” 

Het voordeel van die tweede winst is groot, vertelt Laurens. “De 5.000 euro inschrijfkosten die je normaal gesproken voor de wereldkampioenschappen moet inleggen, wordt nu voor ons betaald.”

Naar Orlando
Komend weekend strijdt Team Rembrandts tijdens een tweede competitie, dit keer in Orlando. “Daarna komen we terug naar Nederland. We nemen onze robot mee en gaan ons voorbereiden op het WK. Dat doen we door allerlei kleine aanpassingen te doen. We kijken naar wat de robot goed of juist minder goed heeft gedaan en perfectioneren onze strategieën.” [Karen Luiken]

Ivo Bouwman is in his first year of the study Mechatronics. The school subjects are difficult, his future is uncertain.  Nonetheless, this student is very committed to graduate as soon as possible.

“This is my first study, I started about six months ago. My wish is to complete this as soon as possible. Preferably within four years, but if I succeed within five years, I’ll be satisfied too. That’s acceptable.

I have absolutely no idea what I want to do next. It could be anything. The future is completely open. I haven’t thought very hard yet about which field I want to end up in. Hopefully I’ll find out by doing internships.

At first I wanted to become a biologist. I gave up that wish halfway through high school because I liked technology more than biology. I did have biology as my final exam subject, but I decided not to do anything with it. This study suits me better. Much better.

If you’d ask me where I’ll be in three years, I’d say I’m still busy studying. In five years time I’ll most likely be working in the corporate world. Maybe I’ll start my own business, but I have to gain more experience first before I can make that choice. And in ten years? No idea. I’m not looking that far ahead.

Right now I mostly worry about the lack of room. I still live with my parents in Breda, but I really want to live on my own in Eindhoven. In fact, I’m waiting for an email that should tell me whether I’ve been drawn for a living space. But if that will be the case? About 200 people signed up for this specific room.

Another and last concern that I have is based on the study Mechatronics. The courses are very difficult. I hope I'll pass all my courses. It is a fun study, but also a tough one.” [Karen Luiken]

Op en naast een tafel op zijn werkplek in Nexus (Fontysgebouw op het TU/e-terrein in Eindhoven) staat zijn apparatuur uitgestald: grote koffers met camera’s en studiolampen (hij maakt ook video’s) en als pronkstuk een zelfgemaakte mobiele podcaststudio.

“Die gebruik ik bijvoorbeeld op congressen. Dan loop ik rond en voer gesprekjes. Als het interessant is, kan ik ze meteen opnemen.” 

Maar eigenlijk, zegt hij later in het gesprek, kun je zelfs met je smartphone al een goede podcast maken. In de 30 dagen podcast-challenge die hij in maart start, kunnen deelnemers dat zelf ervaren.

Onderwijskundige
Scheer werkt sinds 2016 bij Fontys Hogeschool voor Engineering, als docent 3D-ontwerpen en -printen. Net als bij het maken van video’s en podcasts maakte hij zich de kennis over 3D-ontwerpen en -printen zelf eigen. Want van huis uit is hij een onderwijskundige.

“Voor het 3D-printerbedrijf Ultimaker, waar ik vóór Fontys werkte, schreef ik lesmateriaal en zo leerde ik alles van 3D-printen.” Via Ultimaker kwam hij bij Fontys terecht. “Team Rembrandts, het roboticateam van Fontys, kwamen bij ons langs omdat ze een ontwerp wilden printen en ik wilde ze daar graag bij helpen.” 

Door dat contact werd hij uiteindelijk docent bij het lectoraat Mechatronica en Robotica. “Je kunt wel zeggen dat ik het voorbeeld ben van een leven lang ontwikkelen”, zegt hij lachend.

Team Rembrandt
Want naast het docentschap maakte hij weer een nieuwe stap. “Ik vond wat Team Rembrandts deed fantastisch en jammer dat dit zo weinig werd uitgedragen. Ik ga elk jaar mee naar de kampioenschappen robotica in de Verenigde Staten.” Daar strijden elk jaar honderdduizend studenten met hun zelf ontworpen robots tegen elkaar. 

"Team Rembrandts won in 2019. Dat haalde nog net het Eindhovens Dagblad”, zegt Scheer. Hij vond dat Fontys en ook de Nederlandse media daar veel te weinig over naar buiten brachten en besloot dat zelf te gaan doen. Met foto’s, filmpjes en boeken.

Al snel maakte hij ook video’s over andere onderwerpen en ging hij podcasts maken, bijvoorbeeld over ‘de toekomst van het onderwijs’. “Er is zoveel interessants hier, ik vind dat we dat veel te weinig laten zien."

Inmiddels heeft Fontys hem twee dagen per week vrijgesteld voor het maken van podcasts. Voor de dienst onderwijs en onderzoek maakte hij een serie van twintig afleveringen over hybride leeromgevingen. Voor het lectoraat een serie met vijftien podcasts voor het QRM 4.0-project, een Europese samenwerking over procesverbetering bij bedrijven.

 Vanuit alle kanten komen vragen bij hem terecht. Het is de reden dat hij het ebook  ‘Podcast maken: 21 tips voor docenten’ schreef, instructievideo’s maakt over podcasting en de 30 dagen podcast-challenge start. Een deel daarvan doet hij in ‘eigen’ tijd.

Verbeelding
“Wat er zo leuk is aan podcasts? Ik denk dat ze zo populair zijn omdat je er iets anders bij kunt doen. Joggen bijvoorbeeld. Of naar je werk rijden. Het luisteren doet bovendien een beroep op je verbeelding.” [Petra Merkx]

Voor meer info, zie de website van Ronald Scheer.

Bij die laatste hogeschool vond een besmetting plaats bij een teamdag waarna meerdere docenten thuis in quarantaine kwamen te zitten.

Een nog wat grotere uitbraak vond plaats bij Engineering. Daar werd op maandag 1 november een studiedag gehouden waar 160 medewerkers, onderwijzend en ondersteunend personeel, bij aanwezig waren. Twee dagen later bleek een van de aanwezigen positief getest. Omdat in dezelfde week ook nog diverse teamdagen werden gehouden, bleek het virus zich verder verspreid te hebben.

"We hebben meteen actie ondernomen en medewerkers nog eens met klem verzocht zich aan de adviezen te houden: anderhalve meter, werk niet op locatie als het niet nodig is", zegt Ingrid Helderman van Fontys Hogeschool Engineering.

"Omdat we zagen dat het om meer ging dan een enkel geval, hebben we contact opgenomen met de GGD. Op hun advies hebben we nu iedereen verzocht om zich te laten testen, daarnaast vooral de zelftesten te blijven gebruiken en zowel bij klachten als bij niet-onderwijsgerelateerd werk thuis te werken."  

Geen paniek
Onder de ruim 250 medewerkers van Engineering zijn nu tussen de 10 en 20 mensen besmet. "Hiervan zijn enkelen ziekgemeld, maar de meesten zijn thuis aan het werk. Gelukkig is niemand ernstig ziek. Er is nu geen reden tot paniek. We willen verdere verspreiding voorkomen, daarom hebben we direct de genoemde maatregelen genomen."

De hogeschool heeft het geluk dat het nu tentamenweek is en er dus nauwelijks normale onderwijsactiviteiten zijn. "En dat onderwijs en de tentamens gewoon door kunnen gaan. Het is nu ook weer niet zo erg dat we er in die zin hinder van ondervinden."

Afspiegeling
Van grote ongerustheid is ook bij het corona-crisisteam van Fontys geen sprake. "We zien inderdaad een toename van het aantal coronabesmettingen. Maar dat is niet vreemd. Met ruim 50.000 medewerkers en studenten zijn we ook gewoon een afspiegeling in het klein van wat er in de hele samenleving gebeurt", aldus veiligheidscoördinator Inge Bruynaers. 

"Tot nu toe zien we gelukkig nog geen toename die grotere zorgen baart. Waar we uitbraken zien, zoals bij Engineering, proberen we die zo goed en zo snel mogelijk te traceren naar de bron. Vaak heeft het betreffende instituut zelf al maatregelen getroffen. En in twijfelgevallen, zoals bij Engineering, schakelen we met de GGD."

Volgens Bruynaers blijkt uit de toenemende besmettingen wel weer eens te meer hoe wenselijk het is dat ook binnen Fontys iedereen zich aan de regels houdt. Mondmaskers, thuiswerken waar mogelijk en niet naar de campus bij klachten. En twee maal per week een zelftest doen.

Al is ook dat slechts een advies en niet iets dat kan worden afgedwongen. "Maar we gaan er iedereen weer wel op wijzen om die zelftesten toch vooral te blijven doen." [Jan Ligthart]