Als instructeur bij Zweefvliegclub Eindhovense Studenten (ZES) - een rol die hij als student al op zich nam - geeft hij zijn passie door aan nieuwe leden. Bron vloog deze zomer een keer mee.

De lier ligt strak gespannen op de baan, het vliegtuig komt in beweging en binnen drie seconden laten de wielen de grond los. We stijgen met zo’n 90 kilometer per uur steil het luchtruim in. Na een halve minuut klikt de kabel los en zweven we op bijna 500 meter hoogte boven de Luitenant Generaal Bestkazerne in Vredepeel, de thuisbasis van de zweefvliegclub. Het enige hoorbare geluid is een beetje wind. Als een roofvogel cirkelen we boven ons territorium.

“Vliegen geeft me zo’n machtig en zorgeloos gevoel", vertelt Ton Staassen. "Dat is zelfs na al die jaren nog steeds zo. Elke vlucht is anders, ik raak nooit verveeld of uitgeleerd.” Voor de docent Technische Bedrijfskunde bij Fontys Technology is zweefvliegen meer dan een hobby, die begon toen hij aan de TU Eindhoven studeerde. “Het is een passie”, zegt hij. Een passie die hij als instructeur doorgeeft aan steeds weer nieuwe studentleden van ZES, zoals Alynah Elizabeth, Nick Jansen en Tristan Triest.

Adrenalinestoot
Nick, vierdejaarsstudent Verpleegkunde, vliegt nu drie jaar. “Als je het eenmaal hebt meegemaakt…”, zegt hij zonder zijn zin af te maken. “Het is moeilijk onder woorden te brengen. De kick die ik ervan krijg. Van de korte adrenalinestoot na het opstijgen tot de stilte en de vrijheid die ik ervaar op grote hoogte. En na het vliegen wordt er vaak gezellig samen gegeten."

Voor Nick was één kennismaking voldoende. Dat geldt ook voor Alynah en Tristan. Alynah kwam drie jaar geleden vanuit Curaçao naar Eindhoven om Toegepaste Psychologie te studeren. Ze is nog maar kort lid en is in opleiding. Dat betekent dat ze meevliegt met een instructeur en stap voor stap zelf leert vliegen.

Opbouwen van de vliegtuigen hoort daar ook bij: sjouwen, schroeven en tapen (dat is nodig tegen het fluiten van de wind en voor de aerodynamica). Soms duurt het wel twee uur voordat je je eerste vlucht van de dag maakt. Maar ook dat is ontspanning: samen buiten bezig zijn. "Mensen denken vaak dat zweefvliegen een individuele sport is”, zegt Ton. “In werkelijkheid krijg je geen enkel vliegtuig zonder hulp van elkaar de lucht in. Juist dat samenwerken vind ik mooi. En als instructeur zie ik studenten ieder jaar groeien."

Adembenemend
Alynah laat het allemaal op haar afkomen en neemt alle informatie in zich op. Rustig blijven en vertrouwen op jezelf, is haar devies. Als kind droomde ze ervan straaljagerpiloot te worden. Dat liep anders, maar de liefde voor vliegen bleef. Haar eerste vliegervaring op de club was “adembenemend” en “vredig”. “Het was nog mooier dan ik had gedacht”, zegt ze met een stralende glimlach. “Tijdens mijn tweede vlucht mocht ik al sturen. Zo kicken!”

Fontysstudenten Nick en Alynah kijken ernaar uit om zelfstandig boven land te mogen vliegen. Gemiddeld duurt het anderhalf jaar voordat je ‘solo’ (zelfstandig, maar binnen een straal van vijf kilometer en met een instructeur op de grond) mag vliegen, en drie jaar voordat je je brevet haalt en volledig zelfstandig een zweefvliegtuig mag besturen. Die periode hangt volgens Staassen af van hoe regelmatig iemand komt vliegen. Je ontvangt je brevet na het behalen van je theorie- en praktijkexamen.

Medelid Tristan mist geen enkele mogelijkheid om te kunnen vliegen. De masterstudent Computer Science aan de TU Eindhoven heeft in een recordtijd van 1,5 jaar zijn brevet gehaald. Nog geen jaar later heeft hij al 430 vluchten gemaakt. En dat terwijl hij de tip van een vriendin om te gaan zweefvliegen in eerste instantie in de wind sloeg. “Ik dacht dat het suf zou zijn, omdat je na tien minuten zweven alweer aan de grond staat.” Van die gedachte is hij volledig teruggekomen. “Er is zoveel meer mogelijk. Zoals kunstvliegen!”, zegt hij lachend terwijl we een looping maken.

“De vrijheid die ik voel als ik vlieg, is ongeëvenaard", vervolgt Tristan. "Boven land vliegen is spannend, omdat je afhankelijk bent van de thermiek en niet altijd op je eigen veld kunt landen. Soms eindig je honderden kilometers verderop in een weiland of op een vliegveld in Duitsland, zoals me pasgeleden overkwam. Elke keer doe ik weer nieuwe ervaringen op.”

Clubgevoel
Alle drie noemen ze ook het clubgevoel. Dat gaat verder dan samen vliegen. Leden kunnen meedraaien in commissies en besturen van de vereniging. Zo was Nick vorig jaar voorzitter. Die ervaring hielp hem niet alleen bij het organiseren van de vereniging, maar ook in zijn opleiding en werk als perioperatieve verpleegkundige. "Je leert verantwoordelijkheid nemen, mensen aansturen en beslissingen nemen." En Tristan is sinds twee jaar secretaris en commissaris materieel.

Alynah mist soms haar familie in Curaçao, maar de mensen op de club vormen een hechte gemeenschap en de studente voelt zich er thuis. “Je moet eropuit gaan en je onder de mensen begeven”, zegt ze. Dat kan zo vaak als ze wil: van april tot en met oktober wordt er elke zaterdag en zondag gevlogen en soms ook op woensdag- en vrijdagavond. [de tekst gaat verder onder de foto's, klik erop voor een vergroting]

In de winter wordt er onderhoud gepleegd. En elk jaar gaan leden op kamp naar het buitenland. Sinds Nick lid is geworden is hij in Tsjechië, Duitsland en Frankrijk geweest. Elk gebied heeft zo zijn charmes, vindt hij. Volgens Tristan is er geen andere zweefvliegclub die met zoveel leden en aanhang op reis gaat.

Familie
De club telt momenteel zo’n honderd leden, maar vaak zijn ook partners en kinderen betrokken, zoals Els Hendriksen, de vrouw van Ton Staassen. Zij werkt ook bij Fontys als docente en heeft twee jaar gevlogen. Hun dochters hebben alle drie solo gevlogen. De middelste heeft haar zweefvliegbewijs gehaald en is nog steeds lid van ZES. Tegenwoordig komen Nick en Tristan met regelmaat eten en borrelen bij Ton en Els.

Onlangs heeft Staassen het in 1992 samen met twee clubleden gekochte zweefvliegtuig deels verkocht aan Tristan. “Binnen drie jaar zal hij de kist geheel in eigendom hebben.” Maar van stoppen wil de Fontysdocent niet weten. “Vier jaar geleden heb ik met vijf andere clubleden nog een tweezitter gekocht. Zolang ik studenten kan leren vliegen, ga ik door. De club is mijn familie.” [de tekst gaat verder na de video]

Heb jij of ken je een collega of medestudent met een bijzondere hobby? Laat het de redactie weten via bron@fontys.nl.

De Ecomarathon is een ingenieurswedstrijd waarin studententeams van Fontys Technology en HAN Engineering & Automotive het jaarlijks tegen elkaar opnemen. De teams ontwerpen en bouwen hun voertuig helemaal zelf en richten zich op maximale energie-efficiëntie over een vaste afstand. In februari klonk het startschot voor de ontwikkeling van hun racewagens, en op 11 juni vindt de wedstrijd plaats op het circuit Raceway in Venray.

Vier maanden om een ecovoertuig te bedenken en te maken. Ga er maar aan staan. Dat is precies wat Tijn Pannebakker en zijn negen medestudenten doen. Ondanks de tijdsdruk liggen ze twee weken voor op schema. “Onze studiebegeleider heeft ons meegegeven dat we niet te lang moeten wachten met bouwen. Hoe eerder we ermee beginnen, hoe eerder we tegen eventuele problemen aanlopen. Dan hebben we nog genoeg tijd om ze op te lossen”, vertelt de tweedejaarsstudent Automotive.

Sponsoren
Het ontwerp is inmiddels af en team Eco Flow Racing is begonnen met het chassis (frame). Tegen constructieproblemen zijn ze nog niet aangelopen. “Wel hebben we het werk al eens moeten stilleggen vanwege een lasapparaat dat was uitgevallen. En we moeten met vijftien teams van dezelfde faciliteiten gebruikmaken op school.” Niet erg efficiënt, constateert Tijn, die als teamleider is aangewezen.

Maar de grootste uitdaging op dit moment is het vinden van sponsoren. Elk team heeft 500 euro gekregen van Fontys om onderdelen en materialen te kopen. Daarnaast mag ieder nog maximaal 500 euro ophalen bij sponsoren, in de vorm van geld of materieel. Maar: “Bedrijven zijn niet heel happig om ons op deze manier te helpen. Wel geven ze graag advies over ons ontwerp.”

Kleine marges
Tijn begrijpt het niet. “Voor een bedrijf of groothandel gaat het om een heel kleine uitgave. Ze zullen dat nauwelijks merken, en wij hebben er heel veel aan. We zijn studenten, de toekomst van het bedrijfsleven.” Met één bedrijf zijn ze in gesprek over onderdelen die het verschil kunnen maken, zoals de juiste maat banden en wielen. “Maar we hebben al ruim twee weken niets gehoord.”

Volgens Tijn doet zijn team zeker mee voor de winst. “Onze strategie: we houden ons voertuig klein en smal. Onze coureur is ook onze kleinste en smalste man. Zo bespaar je op gewicht en dus ook op het vermogen dat je gaat gebruiken.” Daarnaast wil het team een volledig aerodynamische kap maken. “Het zijn kleine marges, maar het is vaak net dat beetje efficiency waarmee je de competitie kunt winnen.”

Hoewel de Ecomarathon een verplicht onderdeel is van de opleiding en dus ook studiepunten oplevert, halen de studenten veel plezier uit het samenwerken en de opdracht. “En we leren er veel van”, zegt Tijn. “We zijn met niets begonnen en straks staat er een voertuig op de baan dat we helemaal zelf hebben gemaakt.”  

Wie Goedhals kent, weet welk een ongekende energie en enthousiasme hij aan de dag kan leggen. Toen hij in 2015 Fontys Educational Designers (FED) had opgericht, stuiterde hij bijna letterlijk door de gebouwen van Fontys. Dat stuiteren bleef hij doen, en ja misschien soms ook stuiten. Maar opluchting dat hij nu vertrekt? Wordt hij dan als zo'n pain in the ass gezien? 

“Door sommigen wel ja. Maar het waarom ligt toch op de eerste plaats echt aan die mensen zelf. Maar de manier waarop, ja dat ligt wel aan mij. Ik heb in het begin te vaak te veel op de persoon gespeeld. Het ontbrak vaak aan het mensperspectief. Daar kon ik heel boos om worden. Je werkt hier omdat je het voor die jonge mensen wilt doen, toch?” Om dan de hand ook in eigen boezem te steken: “Ik heb mensen zeer gedaan, maar nooit bewust. Terugkijkend ben ik vaak ondoordacht, roekeloos of te weinig empathisch te werk gegaan. Krijg ik ook wel terug soms. Maar gelukkig ook in de vorm van: je bent een klootzak, maar ik waardeer wel dat je eerlijk bent."

Assistent
Voor de goede orde: je zou Goedhals ontzettend tekort doen door hem alleen maar als een lastpak neer te zetten. Want juist door zijn dadendrang, hands-onaanpak en creativiteit heeft hij veel bereikt. Hij is een van die zeldzame mensen binnen een grote organisatie als Fontys die dwars tegen de stroom in zijn eigen gang gaat, lak heeft aan wat of wie hem tegenwerkt en uiteindelijk op eigen kracht iets neerzet waar heel Fontys baat bij heeft. 

"Ik ben hier begonnen als student bij wat toen de Pedagogische Technische Hogeschool heette. Daar werd ik ook onderwijs-assistent en later leraar. Daarvoor had ik trouwens nog mbo bouwkunde gedaan. Dat is waarschijnlijk waarom ik zo’n problemen heb gehad met de Fontyscultuur. Ik ben eigenlijk gewoon een boertje afkomstig uit de bouwwereld. Die wereld is hard, direct en praktisch ingesteld. Een hogeronderwijsinstelling is daar niet mee te vergelijken."

"Mijn verleden leek een voordeel toen ik dertien jaar geleden als vervangend docent begon bij de PTH-deeltijdopleiding waar de studenten praktische mensen waren van een jaar of veertig die zich wilden omscholen. Maar ik kreeg er als jong guppy wel klotsende oksels van. Want die studenten waren ook oud en ervaren genoeg om overal doorheen te prikken en dat ook meteen terug te geven.”

Zelf begon hij in de loop der tijd ook dingen door te prikken. “Bij Fontys klagen - toen en nu - veel mensen. Maar vrijwel niemand staat op. Terwijl, wat ik al zei, je doet het toch voor de jongeren? En je kan wel blijven klagen, het systeem dat zijn we juist zèlf. En dat is dan weer het mooie van Fontys: als je je kop boven het maaiveld uitsteekt en mensen daarin meekrijgt, dan krijg je hier wel de ruimte om echt iets te creëren.” 

Geneuzel
En zo begon hij dus met FED en later Pulsed. Beide staaltjes van onderwijsinnovatie. Al wil Goedhals dat niet zo omschreven zien. “Onderwijsinnovatie is een k-woord. We doen slechts twee dingen anders: de onderwijsinhoud of waar we toe opleiden. Die heeft een andere kleur dan alle andere opleidingen. En ten tweede hoe je het insteekt. Al dat geneuzel over methodes of modellen, dat heb ik altijd eng gevonden. Het is net als met religies: je legt dan de kern van wat en wie je bent in handen van een methode. Ja, je moet duidelijk hebben over hoe je iemand wilt opleiden. Maar dan, om het maar met voetbal te vergelijken, net als Peter Bosz nu doet bij PSV: je tactiek bestaat vooral uit hóe je wilt spelen.”

“En: innoveren is niet transpireren. Dat wil zeggen: innoveren is niet goed als het niet ook hard zweten is. Want een vernieuwing is nooit af, daar moet je keihard aan werken om het telkens weer beter te krijgen." En dat is wat hij met Pulsed deed. “Nooit alleen, hè. Je hebt een team hele goede mensen om je heen nodig.” Plus mensen elders in de organisatie die jou steunen. “Wat dat betreft ben ik mensen als Ella Hueting, Monique Peels, Gerard Lenssen en Joep Houterman nog altijd heel dankbaar.”

In 2022 mocht een emotionele Goedhals namens Pulsed de Nederlandse hogeronderwijspremie in ontvangst nemen. Hij zei toen: “Pulsed was een lange strijd waar we echt voor hebben moeten vechten. Het is werk, maar ook zoveel meer. Deze prijs bevestigt dat. ”

Knokken is welbesteed aan de Pulsedvoorman. Als hij iets in zijn hoofd heeft gaat hij ervoor. Of vertrekt hij ervoor. Want waarom vertrekt hij zo onverwacht en stante pede? “Ik kan niet meer groeien hier. Dan word ik lastig voor anderen, beperk ik niet alleen mijn eigen groei, maar ook die van Pulsed en van de ontwikkeling van de anderen die hier werken. Bovendien bestaat het gevaar dat je krediet gaat verspelen." 

Maar hij geeft ook meteen toe: “Pulsed loslaten is heel lastig. Het is mijn kindje. Mijn tweede thuis ook. Mijn kinderen komen hier ook regelmatig en ervaren dat ook. Het heeft me jarenlang bloed, zweet en tranen gekost en dan is het moeilijk om te beseffen dat ik vanaf 1 maart hier niet meer elke dag heen fiets. Dat ik niet meer dagelijks met studenten bezig ben.”

Beste keuze
Bij de collega's van Pulsed sloeg het nieuws dat hij vertrekt in als een bom. “Ja… Er waren veel tranen, ongeloof, boosheid ook. Pas na een dag of vier konden mensen relateren aan waarom dit voor mij de beste keuze is.”

Een opvolger is er overigens nog niet. "We hebben afgesproken dat het team in mei gaat kijken hoe verder te gaan. Voor alle duidelijkheid: er is geen gat te vullen, nee: er is ruimte te pakken.” Goedhals zelf neemt nu gas terug. Hij heeft nog geen nieuwe baan en houdt zich voorlopig bezig met zijn twee stichtingen, Spot On en Drip, die zich respectievelijk richten op de ontwikkeling van kinderen uit de groepen 5-8 van basisscholen en het inzamelen en doorgeven van sportkleding voor kinderen die het thuis niet breed hebben.

Heeft hij nog een wens over zijn toekomstige werk? “Ja. Misschien niet iets dat ik meteen wil doen, maar ik zou het heel gaaf vinden om aan de slag te gaan met een middelbare school die een beetje op zijn gat ligt.” Bij Fontys zien ze hem in elk geval niet meer terug. Of nou ja, misschien nog twee keer. “Dit jaar worden bij Pulsed voor het eerst master- en Ad-diploma’s uitgereikt. Daar wil ik nog wel even bij zijn.” [Jan Ligthart]