De Self Driving Challenge is een initiatief van de Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW) en is bedoeld voor studenten. De opdracht? Werken aan een voertuig dat volledig zelf gebouwd en geprogrammeerd wordt, en dat uiteindelijk tijdens de grote finaledag van 16 juni op het RDW-testcentrum in Lelystad een volledig parcours met realistische verkeersobstakels moet kunnen afleggen. 

Pim Veroude, docent en onderzoeker bij Fontys ICT, coördineert het project en neemt daarmee het stokje over van Frans Mouws, die er de voorgaande twee jaar bij betrokken was. “Vorig jaar hadden we te maken met een parcours dat vaste obstakels had, zoals zebrapaden, stoplichten en verkeersborden. Je moest je voertuig zodanig kalibreren dat het remde op plaatsen waar dat nodig was”, vertelt Veroude. 

Geen geld
Maar dit jaar heeft de opdracht er een paar moeilijkheidsgraadjes bijgekregen. De ooit vaststaande objecten worden nu dynamisch neergezet, waarbij stoplichten bijvoorbeeld niet meer op standaard plekken staan en het onvoorspelbaarder wordt wanneer er op een zebrapad wordt overgestoken. “Het programmeren van de auto wordt daarmee moeilijker gemaakt."

Maar hé, geen uitdaging is Veroude en zijn studenten te gek, dus gaan ze deze challenge maar al te graag aan. De auto is al binnen, de benodigde studenten en hun kennis zijn er ook. Het enige punt dat mist – en da’s best een belangrijk punt – is geld. “Het probleem waar we momenteel tegenaan lopen, is dat we geen budget hebben.”

Sponsoren nodig
Voorheen kregen ze van Fontys ICT een budget om materialen en software aan te kopen, om werknemers (vaak in de vorm van studenten) in te huren en om transport naar het testcentrum in Lelystad te regelen, waar eens in de paar weken met de zelfgebouwde auto getraind werd. Maar dat budget is geschrapt. En gaat er waarschijnlijk ook niet meer komen.

“Gelukkig hebben we een rijdend voertuig van voorgaande jaren, dus die investering is al gemaakt. En als het goed is hebben we geen verdere hardware upgrades nodig. Maar die transportkosten zijn wel een dingetje. Ik weet niet of je in je artikel kwijt kunt dat sponsoren héél welkom zijn om zich te melden? Want die hebben we dit jaar hard nodig.” 

Verder heeft Veroude ook nog steeds stille hoop dat er vanuit Fontys nog een bepaald bedrag beschikbaar kan worden gesteld. Geen duizenden euro’s zoals ze ooit kregen, dat snapt hij, maar als toch op z’n minst de transportkosten betaald zouden kunnen worden… “We hebben al twee keer gewonnen en deden dat onder de naam van Fontys. Het is dus ook gewoon een heel mooi visitekaartje.”

Over het waarom laat Houterman desgevraagd weten: “Fontys en de andere hogescholen spelen een belangrijke rol bij het versterken van de veiligheid en weerbaarheid van Nederland. Wij doen dit met ons onderwijs, zoals minoren, en met praktijkgericht onderzoek en vernieuwende projecten. Zo helpen we studenten en professionals om de kennis en vaardigheden te ontwikkelen die nodig zijn om goed voorbereid te zijn op risico’s en crises.”

“Weerbaarheid gaat over meer dan alleen defensie. Het betekent dat we als samenleving voorbereid zijn op grote uitdagingen, zoals pandemieën, klimaatverandering, cyberaanvallen en nepnieuws. Omdat hogescholen midden in de maatschappij staan, hebben wij de taak om met ons onderwijs en onderzoek bij te dragen aan oplossingen voor actuele maatschappelijke vraagstukken. Daarbij hoort ook het versterken van de weerbaarheid van onze samenleving.”

Subsidie
Dat is dan het waarom. Maar dan het wat. Het zegt misschien al genoeg dat er een aparte accountmanager Defensie bij Fontys is aangesteld, in de persoon van Niek Schmitz. Dus hem de vraag gesteld wat die samenwerking nu precies in de praktijk behelst. 

Het meest concreet, zo zegt hij, is de minor die nu wordt opgezet in samenwerking met Defensie. Andere hogescholen bieden al een minor aan die de Nationale Weerbaarheidstraining van Defensie combineert met hun studie. Fontys is nu ook bezig met zo'n minor met fysieke en mentale trainingen van Defensie als vast onderdeel.

“Er zijn er veel gesprekken geweest en de keuze is hierin al gemaakt dat we als Fontys een brede minor aanbieden, niet specifiek aan een onderwerp of leerroute gekoppeld. Dat dus in tegenstelling tot bijvoorbeeld Avans. Dit wordt ook afgestemd tussen hogescholen, dat is dus een ander deel van de gesprekken hierover.”

Subsidie
Een afgeronde minor is er nog niet, dat zal pas voorjaar 2026 worden. Wat dan wel? “Dat is nu nog moeilijk te zeggen. We zitten namelijk nog in zo'n fase van vraag en antwoord met Defensie. We hebben wel een viertal verzoeken gedaan bij regieorgaan SIA voor een KIEM-subsidie. Maar daar horen we pas in januari iets van.”

Voor het geld doet Fontys het het ook niet, want die KIEM-subsidies gaan maar tot maximaal  €50.000, en dat is niet veel in de subsidiewereld. “Los daarvan: we hebben als Fontys in het verleden ook al vaker iets gedaan hoor, met Defensie. Daar verandert vooralsnog niet veel aan, alleen richten we het organisatorisch anders in. Natuurlijk wel mooi als dat kostendekkend kan. In de komende jaren voorzien Defensie en SIA wel een toename in de onderzoeksbudgetten, dus dat biedt de kans om onderzoek op te schalen. Maar dan dus wel inhoudelijk gedreven, niet financieel."

Uitbreiding
In elk geval is het ‘werkgebied’ voor de samenwerking met Defensie heel breed, zo stelt Schmitz. “Het gaat vooral om capaciteitsuitbreiding, want Defensie wil immers meer mensen in dienst nemen. Dus of het nu gaat om logistiek, ict, zorg, hrm, engineering: er is veel vraag naar zowel onderzoek als personeel."

"En vanuit het hbo in Nederland voelen wij ook wel de plicht om daar iets mee te doen. Op de eerste plaats om mensen uit te leggen wat Defensie nu eigenlijk inhoudt, want daarover bestaan veel misverstanden. Het gaat niet of zeker niet alleen maar om mensen die kunnen schieten.”

Het is volgens Schmitz ook niet zo dat het een kwestie is van u vraagt en wij draaien. “Ethiek is ook een belangrijk element. Er zijn wel harde randvoorwaarden als het gaat om bijvoorbeeld (digitale) veiligheid en techniek. Maar ook de veiligheid van de eigen mensen.”

Drones
Is het dan geheim wat er precies gedaan wordt voor en met Defensie? Nee, verre van, zo zegt Schmitz. “Veruit het meeste is gewoon openbaar. Het gaat vaak om vraagstukken die toch al spelen, niet alleen bij Defensie, en die we vaak ook al voor andere organisaties hebben onderzocht." 

“Neem hét meest zichtbare en elke dag weer in het nieuws opduikende voorbeeld: drones. Dat is een hele duidelijke technologie waar we bij Fontys al het nodige onderzoek naar hebben gedaan. Nu is het in het nieuws vanwege Oekraïne en al die onbekende drones die opeens her en der opduiken. Maar drones worden ook door kinderen gebruikt als speelgoed. Door ziekenhuizen om medische hulpmiddelen te vervoeren. Of door Amazon dat er pakketjes mee bezorgd.”