Een paar weken geleden deelde Bron een oproep via social media. Voor onze nieuwe rubriek ‘Bijzondere Hobby’ zoeken we naar bijzondere hobby’s van studenten en medewerkers. Vol enthousiasme gaf Daan ons een slide in onze DM met het aanbod om een keertje bij hem in de vrachtwagen te stappen.

Daar zeggen we geen nee tegen, en dus meld ik me maandagochtend rond tien uur bij het in Veghel gevestigde distributiecentrum van Daans werkgever Jumbo. Gewapend met een paar werkschoenen in maatje 39 wacht hij me op. “We zijn verplicht om deze schoenen te dragen tijdens het werk, dus deze zijn vandaag voor jou”, klinkt het.

Daan heeft er dan al een rit op zitten. Hij is om zes uur begonnen met zijn eerste levering bij een Jumbo-winkel in Bergeijk. Meestal doet hij twee ritten per dag, met hoge uitzondering soms drie. De tweede rit, waar ik bij mag zijn, brengt ons naar de Jumbo-winkels in Berghem en Oss.

Het werk begint met het volladen van de vrachtwagen. Daarna rijden we naar Berghem, waar de winkel wordt voorzien van nieuwe vracht. Als alles is uitgeladen, nemen we ook weer van alles mee. Emballage noemen ze dat: lege verpakkingen zoals karton, plastic, kratten en zelfs uitgeperste sinaasappelschillen. Als de vrachtwagen weer is volgeladen, rijden we door naar Oss en doen we daar hetzelfde riedeltje. [Tekst gaat verder onder de foto]

Onderweg praat Daan me bij en vertelt hij hoe hij in deze hobby is gerold. “Op mijn vijftiende had ik mijn eerste baantje bij Jumbo in de winkel. Een paar jaar later ben ik de mbo-studie Retail Manager gaan doen en kon ik als teammanager aan de slag. Ik ontving toen heel vaak vrachtwagenchauffeurs die kwamen laden en lossen, en dat vond ik zo mooi om te zien. Hoe gaaf is het als je de hele dag in een vrachtwagen mag rijden en tussendoor bij wat winkels stopt waar je praatjes kunt maken?”

Daan hield het niet bij fantaseren. Hij sloot een deal en haalde (deels) op kosten van zijn werkgever een vrachtwagenrijbewijs. Het was de bedoeling dat hij daarna fulltime vrachtwagenchauffeur zou worden, maar Daan besloot tóch nog een extra studie te willen doen bij Fontys. Het werd de Associate degree Ondernemerschap & Retail, waarvan hij nu in zijn tweede en laatste jaar zit. “Dat combineer ik met mijn werk hobby bij Jumbo.”

Elke zaterdagochtend stapt hij in de vroege vroegte in zijn zestien meter lange vrachtwagen en rijdt hij door grote delen van Nederland. Dat hij om die reden niet met zijn maten op vrijdagavond naar de kroeg kan, neemt hij voor lief. “Daar heb ik zelf voor gekozen”, vervolgt hij. “Het is een compromis dat je moet sluiten en bovendien vind ik dit hartstikke leuk om te doen. Ik rijd elke zaterdag en als ik doordeweeks of tijdens een vakantie vrij ben, pak ik meer diensten.” [Tekst gaat verder onder de foto's]

Soms doet hij zelfs een ochtendrit nog vóórdat hij naar school gaat. Of andersom: gaat hij eerst naar school en doet hij in de middag nog een ritje. “Ik doe het gewoon echt heel graag. De vrijheid is fijn omdat je alles op je eigen tempo kan doen. De afwisseling is fijn omdat je deels op jezelf bent en deels ook lekker praatjes kunt maken tijdens contactmomenten. Soms luister ik rustig muziek in de wagen, soms bel ik onderweg met collega’s voor slappe klets. Dan heb ik echt de grootste lol.”

Tegelijkertijd is er ook veel uitdaging, vervolgt Daan, omdat je met zo’n grote wagen door de kleinste straatjes rijdt. Terwijl ik alleen bij die gedachte al stress krijg, begint de adrenaline bij Daan dan juist te stromen. Dat uit zich deze maandagochtend ook als Daan van zijn route af moet wijken omdat een hijskraan de weg barricadeert. “Kijk, en nou wordt het leuk. Dit vind ik echt prachtig. Zelf uitzoeken hoe je er komt en daarbij hopen dat het smalle straatjes zijn, want hoe krapper het wordt, hoe leuker.”

Na een rit van ongeveer vier uur arriveren we uiteindelijk zonder verdere problemen weer bij het distributiecentrum in Veghel. Daan is klaar met zijn dienst en stapt in zijn knalrode cabrio Mazda (zijn tweede hobby), op weg naar huis, waar hij vanmiddag in het zonnetje nog een ritje op zijn motor maakt (nog een hobby). Dat hij van voertuigen houdt, staat dus wel vast. “En toch weet ik niet of ik mijn hele leven lang vrachtwagenchauffeur wil blijven. Ik zit eraan te denken om me aan te melden voor een opleiding als politieagent.”

Heb jij of ken je een collega of medestudent met een bijzondere hobby? Laat het de redactie weten via bron@fontys.nl.

Linda Clignett (51) was pas twaalf toen ze derde van Nederland werd op de 60 meter sprint. Een jaar eerder had ze, geïnspireerd door de Olympische Spelen van 1984, haar eerste stappen op de atletiekbaan gezet. Haar thuishonk: de Helmondse Atletiek Club (H.A.C.). Ook verbrak ze als jonge atlete enkele clubrecords en sprong ze bij de meisjes onder zestien 5 meter ver.

En dat is precies de afstand die Clignett nu ze de vijftig is gepasseerd weer wil halen. Het Nederlands record in deze klasse ligt op 5,07 meter. Op 7 juni dit jaar won ze op het NK outdoor met 4,69 meter. “Een voetlengte verschil nog”, zegt ze. Dat lijkt niks, toch is het een hele uitdaging. “Normaal gesproken spring je naarmate je ouder wordt steeds minder ver, maar bij mij zit er nog altijd een stijgende lijn in.”

Ongelukkige val
Het is dus niet onmogelijk. “Ik denk dat ik het kan”, zegt ze vastberaden. Toch had Clignett een paar jaar geleden niet gedacht dat ze überhaupt nog aan wedstrijden zou meedoen. Na een lange pauze vanwege studie, werk en jonge kinderen, en een zware beenbreuk na haar veertigste leek topsport ver weg.

“Mijn hele rechterbeen lag aan gort”, vertelt ze. “Volgens de orthopeed moest ik blij zijn als ik ooit weer zou kunnen lopen.” Maar Clignett gaf niet op. Na een halfjaar revalideren liep ze en ging ze voorzichtig weer de baan op.

Tegen alle verwachtingen in pakt ze sindsdien opnieuw nationale titels in haar leeftijdscategorie (zie kader). Vijf avonden in de week traint ze en vrijwel elke zondag doet ze mee aan een wedstrijd. Van haar enkel heeft ze geen last meer, en ze voelt zich gezond en fit. “Ook al ben ik moe, dan ga ik toch trainen. Altijd ga ik als herboren naar huis.” [tekst gaat verder na de foto]

Clignett maakt bij H.A.C. deel uit van een sprintgroep met jonge talenten vanaf 15 jaar en senioren tot 62 jaar. Ieder heeft zijn eigen doelen. Dat van Clignett is duidelijk: “Als kind wilde ik naar de Olympische Spelen. Die heb ik niet gehaald, maar het Nederlands record verspringen in mijn leeftijdscategorie wil ik wel nog verbreken.”

De docente is naar eigen zeggen heel ambitieus en ze zal zichzelf altijd blijven uitdagen. Toch gaat het haar niet alleen om het behalen van het hoogste doel. “De club is mijn tweede thuis en atletiek is mijn grote passie.”

En atletiek verbindt, voegt ze eraan toe, ook al denken sommige mensen dat het een individuele sport is. “Ik ervaar veel saamhorigheid. We trainen samen en gaan gezamenlijk naar wedstrijden. Er is geen onderlinge concurrentie. Integendeel, we stimuleren en motiveren elkaar. Dat is altijd wederzijds." Op haar leeftijd inspireert Clignett jonge talenten. “Ik kan het heel goed met hen vinden.”

Wall of Fame
Het is dan ook niet zo gek dat ze tien jaar geleden als docent aan de slag is gegaan bij Fontys nadat ze achttien jaar als belastingadviseur had gewerkt op verschillende kantoren. “Een droombaan”, zegt ze. “Het onderwijs heeft me altijd getrokken. En dan deze leeftijdsgroep: ik zie mijn studenten in vier jaar groeien, en net als in de atletiek bouw ik met veel van hen een band op.”

De docente ervaart veel support van haar collega’s. “Ik krijg appjes met succeswensen als ik een wedstrijd heb, ze versieren mijn bureau na een gewonnen wedstrijd, en dan die Wall of Fame...” Het ontroert haar zichtbaar. Toch schakelt ze na de zomer op haar werk een halve dag terug. “Ik zat net iets te vaak in de haastmodus.”

En minder trainen? “Dat is geen optie”, zegt ze lachend. “Dan komt dat record er nooit.” Daar valt niets op af te dingen: die Wall of Fame is er immers niet voor niets.

Foto's: Eefje Swinkels

Voor Huib der Kinderen (21) en Willem van de Westerlo (20) geen jasje-dasje, maar gewoon een nette broek, blouse en trui. Nu en ook straks als ze aan het werk gaan na hun opleiding Accountancy bij Fontys. Het beeld dat de meesten hebben van accountants is opvallend dubbel: veel mensen zien hen als betrouwbaar en deskundig, maar tegelijk ook als saai.

Wim Peters, kwartiermaker bij Fontys Pro, vertelde twee weken geleden in een interview met Bron dat dit beeld grotendeels is achterhaald. Het gevolg is wel dat hierdoor veel accountantskantoren kampen met een groeiend tekort aan accountants, en dat de instroom van studenten uit deze branche in het hbo stagneert. Het negatieve imago speelt daarin mee.

Toch zijn er nog altijd studenten die bewust wél kiezen voor het vak, zoals Huib en Willem. Allebei vonden ze het vak economie al leuk op de middelbare school. Toch maakte Huib in eerste instantie een andere keuze; hij koos voor de lerarenopleiding Engels, ook bij Fontys. Maar zodra hij zich ging verdiepen in accountancy was hij om. “Nadat ik een meeloopdag had bezocht, begreep ik pas echt goed wat een accountant doet.”

Veelzijdig beroep
Zo ging het ook bij Willem. Nadat hij was meegelopen op een administratiekantoor werd bij hem het zaadje geplant. Van alle economische studies sprong Accountancy eruit. “Je kunt er alle kanten mee op, omdat je heel breed wordt opgeleid voor werk in de financiële sector”, zegt hij. Volgens de student is het werk totaal niet stoffig. “Het is een veelzijdig beroep. Je bent echt niet alleen bezig met het opstellen van jaarverslagen en het controleren van cijfers. Je hebt ook een belangrijke adviesrol.” 

Volgens de student wordt een accountant ook wel de huisarts van een ondernemer of onderneming genoemd. "Ondernemers stappen meestal als eerste naar hun accountant wanneer ze vragen hebben over hun bedrijf of over regels waar ze zich aan moeten houden.” Er is dus sprake van veel interactie, en het kan nóg veelzijdiger, stelt Willem. “Als je niet voor één bedrijf werkt, maar voor een accountantskantoor, kom je vaak bij veel verschillende ondernemers over de vloer.”

Willem weet inmiddels waar hij het over heeft. De afgelopen periode heeft hij stagegelopen bij een accountantskantoor en heeft hij met eigen ogen gezien hoe het eraan toegaat. “Ik draaide mee in een vrij jong team met veel dertigers.”

Aan interesse geen gebrek
Huib heeft dezelfde ervaring sinds hij als werkstudent deel uitmaakt van een controleteam en het werk doet van een junior assistent. Ondanks dat het pittig is naast zijn studie ziet hij grote voordelen: “Ik doe ervaring op in de praktijk en kan de theorie die ik op school leer meteen toepassen. Ook kan ik me op deze manier oriënteren op de verschillende kantoren en kijken welke het beste bij me past.”

Aan interesse voor de studenten is geen gebrek. Nu al krijgen Huib en Willem via LinkedIn aanbiedingen voor stages en werk. “Vanwege het grote tekort aan accountants en de enorme concurrentie doen bedrijven er alles aan om je al vroeg aan zich te binden”, aldus Huib. “Het wordt zo wel heel makkelijk om een keuze te maken. Anderzijds is de druk hoog: wij moeten het gaan doen.”

Willem vindt het fijn om te weten dat hij gewild is en een studie doet waarvan hij zeker weet dat hij er wat mee kan. “Je hebt zekerheid van een baan en inkomen.” Maar vanzelf gaat het niet. Er moet hard worden gestudeerd. Deze week staat een zwaar tentamen op het programma waarvoor twee middagen zijn uitgetrokken. Willem sjouwt daarvoor een omvangrijk studieboek met zich mee dat als naslagwerk gebruikt mag worden.

Verder studeren
Beide studenten willen na hun bachelor verder studeren voor registeraccountant. Dat kost zo nog eens een jaar of vijf à zes, iets waar jongeren die zich oriënteren op een studie nog wel eens op kunnen afknappen. Niet geheel terecht vinden Huib en Willem. “Je bent al aan het werk, en dan hoort het er gewoon bij. Daarna hoef je je alleen nog af en toe bij te scholen en heb je gewoon heel leuk werk.”

En, voegen ze eraan toe, je hóéft niet door te leren. Je kunt ook assistent blijven of een heel andere richting ingaan, zoals docent of financieel adviseur. En tegenwoordig zijn de arbeidsvoorwaarden aangepast op de jongere generatie, waardoor je bijvoorbeeld kunt kiezen om parttime te gaan werken. Huib: “Vanwege het tekort wordt er goed voor medewerkers gezorgd en worden ze uitstekend begeleid.”

Een onderzoek van Tilburg University uit november 2025 bevestigt dit. Lang werd gedacht dat hoge werkdruk, strenge opleidingseisen en een uitstroom onder jonge medewerkers de oorzaak zijn van de dalende instroom van studenten in het hbo en het groeiende tekort aan accountants.

Uit het onderzoek, waarbij 344 business- en accountancystudenten en 161 junior accountants een vragenlijst invulden, blijkt echter dat het beroep in de praktijk afwisselender, uitdagender en autonomer is. Maar het beeld is hardnekkig en draagt volgens de onderzoekers bij aan het nijpende tekort.

Wereld van verschil
Wim Peters, kwartiermaker van Fontys Pro (voorheen Leven Lang Ontwikkelen, LLO), weet er alles van. Hij is decennialang werkzaam geweest in de sector. “Ik heb een enorme ontwikkeling gezien. Van grijze muizen in pakken en stoffige kantoren naar jeugdige medewerkers in moderne kantoren. Een wereld van verschil.”

Tegenwoordig spelen de meeste accountantskantoren in op de behoeften van de nieuwe generatie medewerkers en bieden ze passende arbeidsvoorwaarden, weet Peters. “Ze moeten wel als ze jonge en nieuwe mensen willen aantrekken.” Toch kleeft het negatieve imago nog steeds aan het beroep.

Dat komt ook door ouders die nog geen weet hebben van de veranderende omstandigheden binnen accountancykantoren, denkt hij. “Als je zelf nog een ander beeld hebt bij het beroep, breng je dat bewust of onbewust ook over op je kinderen die een studiekeuze moeten maken.”

Onzeker toekomstbeeld
En die keuze is reuze, benadrukt de kwartiermaker. “Ik heb eens horen zeggen dat een scholier in Nederland kan kiezen uit meer dan duizend opleidingen. De opleiding tot accountant is er daar één van. Dat zijn echt niet allemaal financiële opleidingen, maar een jongere die graag iets met cijfers wil gaan doen, ziet al gauw door de bomen het bos niet meer.”

Daarnaast spelen ook de ontwikkelingen op het gebied van AI mee, waardoor het onzeker is hoe het beroep zich gaat ontwikkelen. Peters: “Veel is al geautomatiseerd, en het ziet ernaar uit dat een accountant in de toekomst steeds meer een adviserende rol gaat krijgen.” Die onzekerheid over het toekomstperspectief maakt ook dat jongeren uiteindelijk een andere studie- of beroepskeuze maken.

Schakeltraject
Om het tekort aan accountants terug te dringen, biedt Fontys het Schakeltraject Accountancy en Controlling aan voor mensen uit het werkveld die zich willen laten bij- of omscholen. Daar komt nu een doelgroep bij: werkzoekenden. “15 procent van hen heeft een hbo-diploma, en een deel hiervan is mogelijk geïnteresseerd in een baan als accountant of financieel controller”, stelt Peters.

Hij zocht contact met het UWV in Venlo, Eindhoven en Tilburg, de Fontyssteden. “Het idee is dat het UWV geïnteresseerde en geschikte kandidaten zoekt. Zij kunnen dan het schakeltraject bij Fontys volgen en ze krijgen een proefplaatsing op een accountantskantoor. Op deze manier kunnen ze kennismaken met de financiële wereld. Daarna hebben ze de mogelijkheid om door te studeren.”

Het UWV heeft het schakeltraject opgenomen in het opleidingsaanbod voor werkzoekenden. Het succes hangt volgens de kwartiermaker af van de interesse van de werkveldpartners. Donderdag is er een bijeenkomst met zo’n twintig partners op campus Rachelsmolen. Peters ziet het positief in: “De vraag naar goede kandidaten is groot, terwijl het aanbod gering is.”

Over twee weken vertellen studenten waarom zij wél voor de opleiding Accountancy hebben gekozen.

Het is de week van de circulaire economie van 19 tot en met 27 maart. Ook bij Fontys besteden we hier op verschillende lesplekken aandacht aan, in de vorm van lezingen en workshops. Ook werd onlangs bekend dat Fontys onderdeel uitmaakt van twee toegekende Goldschmeding-projecten, waarbinnen een menswaardige economie in economie-onderwijs centraal staat. Daarnaast werd onlangs de Tilburgse dependance van de Green Office geopend. Kortom: er is een grote aandacht voor de niet-profit kant van onze economie binnen Fontys.

Je zou kunnen zeggen dat de aandacht op de niet-financiële prestatie van onze economie kleeft aan een achterhaalde discussie. We weten toch allang dat een economie die zich uitsluitend richt op verdienvermogen niet leidt tot een hele gezellige of leefbare samenleving? We hebben toch al keer op keer aan den lijve ondervonden wat er gebeurt wanneer we geen aandacht hebben voor duurzaamheid en menswaardigheid?

Als de sociale kwestie in de periode voor de Eerste Wereldoorlog, het Brundtland-rapport uit 1987 of de financiële crisis rond 2008 ons niet echt wat leren, wat dan wel? Laten we wel wezen: er wordt op deze terreinen vooruitgang geboekt. Zeker. Maar welke klimaatdoelen we ook stellen: we halen ze niet. En hoe hard we ook roepen dat we gelijkheid willen promoten: kloven worden eerder groter dan kleiner, zeker wanneer het gaat om inkomensverdeling.

Wat verwachten we eigenlijk van een hbo-instelling wanneer het aankomt op deze ‘larger than life’ vraagstukken? Wat verwachten we eigenlijk van onze nieuwe generatie (economie)studenten? Laten we om te beginnen eens stoppen met het optuigen van een rationele, compliance gerichte ethische kerstboom, en dit door te geven aan onze studenten.

We hebben sterk de neiging om ethiek, duurzaamheid of menswaardigheid te vertalen naar overzichtelijke indicatoren waar je aan de hand van een afvinklijstje aan kunt voldoen. Denk daarbij op de eerste plek aan wetgeving. Maar het is een illusie om te denken dat wetgeving alleen, met al haar onvolkomenheden en soms weinig aansluitend op moderne ontwikkelingen, een eerlijkere, rechtvaardigere of duurzamere wereld gaat opleveren. Daar is wat anders voor nodig: een intrinsieke drijfveer van mensen en organisaties om verantwoordelijkheid te nemen ten opzichte van elkaar en onze planeet. 

Morele kerstboom
Tegelijk lijkt het soms alsof we erg ons best doen om die intrinsieke motivatie niet te hoeven aanboren. We zijn binnen organisaties eerder geneigd om naast wetgeving aanvullende criteria te formaliseren. Denk aan een code of conduct, het instellen van de rol van een ethical officer of commissie, een ethische richtlijn etcetera. In wezen lijkt dit vaak op een soort top down ‘add on’ op wetgeving, waarin ethiek wederom een soort afvinklijstje wordt, met soms een schaduwadministratie van performance indicatoren die erg ver af staan van wat er werkelijk gebeurt. Een morele kerstboom waarbij we door de ballen de boom niet meer zien.

Het lokt bovendien uit dat mensen zelf niet meer nadenken over wat ze ethisch handig vinden, maar vooral bezig zijn te voldoen aan opgelegde spelregels in een opgelegd jargon. Ook zien we helaas dat er een dunne scheidslijn is tussen ethiek en marketing bij organisaties met een winstoogmerk. Greenwashing en socialwashing liggen dan sterk op de loer.

Wat we in mijn ogen het beste kunnen doen is onze (economie)studenten niet de taal van de ethische kerstboom aanleren, maar vooral een eigen taal helpen ontwikkelen waarin ze hun ethische verhaal willen vertellen. Hierbij zou een sterke focus moeten liggen op ethische sensitiviteit: snap ik waar mijn ethische opvattingen (welke dan ook) vandaan komen, en hoe deze zich verhouden tot de opvattingen van anderen? Kan ik op een veilige manier een ethische dialoog aangaan met die ander, en juist de wrijving met die ander opzoeken? Kan ik lering trekken uit dat schurende, en dit ten goede laten komen aan nog betere en creatievere ideeën?

Oefenen
Dit vraagt nogal wat van studenten. Het vraagt ook veel van docenten. Het vraagt in ieder geval dat ze geen morele of paternalistische toon aanslaan wanneer ethische kwesties besproken worden. Het vraagt dat ze zich niet uitsluitend richten op-top-down modellen en criteria (leuk, SDGs, maar geen oplossing in deze context). Het vraagt juist samen met studenten de ethische dialoog iedere dag te oefenen. Het vraagt ook dat ze niet de ethische kwestie uit de weg gaan uit angst voor ‘woke’ beschuldigingen, handelingsverlegenheid of gebrek aan ethische kennis. Iedereen doet ethiek, elke dag. Die knop kun je niet uitzetten wanneer je een ander vak geeft, of een studentengroep coacht.

Dat is voor iedereen een grote opgave, maar wel een die we ons niet kunnen veroorloven links te laten liggen. Zoals collega Arthur Kok - in mijn eigen woorden samengevat - stelt: de economie is iets van ons allemaal. En ik denk dat deze economie smacht naar nieuw bloed dat van onderaf in de kern anders kan denken, en de morele capaciteit heeft om dit te vertalen naar professionele vaardigheden. 

Lees ook eens de dialoog met collega Theo Niessen, waarin we wat meer ingaan op de dialogische praktijk van ethiek.

Bart Wernaart is Lector Moral Design Strategy bij Fontys

In Iran is sinds een paar weken een nationale protestgolf bezig. Duizenden mensen gaan dagelijks de straat op om hun stem te laten horen. Het begon met protesten tegen de autoriteiten vanwege de sterke waardedaling van de Iraanse munteenheid de rial en de oplopende inflatie, maar inmiddels gaat het veel verder dan dat en eist de bevolking ingrijpende politieke veranderingen.

Volgens de organisatie HRANA zijn er al meer dan 4.500 doden geteld en worden er nog eens 9.000 meldingen van doden onderzocht. Duizenden mensen raakten gewond. En minimaal 26.000 mensen zijn gearresteerd door het Iraanse regime. Ook zouden er naast demonstranten zo'n 200 leden van de ordediensten zijn omgekomen.

Op de vlucht
Parmida Baladi, derdejaars student Accountancy bij Fontys, kijkt de berichten vanuit Nederland met lede ogen aan. Zij vluchtte samen met haar moeder en broertje in 2018 van Iran naar Nederland. Haar vrienden, vader en andere familieleden achterlatend. Alles wat ze daar had opgebouwd, verdween. “Niks was meer hetzelfde”, blikt ze terug. “Met sommige mensen die ik toen veel sprak, heb ik nu bijna geen contact meer, maar andere vrienden spreek ik nog wel.”

Beter gezegd: sprak. Want sinds de Iraanse autoriteiten twee weken geleden het internet en de telefoonnetwerken blokkeerden, hoort ze van niemand meer iets. “Van één tante heb ik al veertien dagen niks meer gehoord”, vertelt Parmida. “Mijn oom heeft gisteren wel een heel kort sms’je gestuurd met het bericht dat hij oké is, maar dat is echt het enige. Ik heb geen idee wat er allemaal aan de hand is daar. Gaat het een dag later nog steeds oké, of is er in de tussentijd iets gebeurd? Het enige wat ik heb is hoop.” 

De straat op
Parmida is niet bang dat haar familieleden de straat op gaan om mee te doen aan de demonstraties, maar daarmee is de angst niet verdwenen. “Mensen worden in hun huizen overvallen en vermoord. Privacy bestaat niet meer, zelfs in je eigen woning ben je niet meer veilig. En mijn vrienden? Die gaan wel de straat op, net zoals ik zou doen als ik nog in Iran zou zijn.” 

Maar dat is ze niet. Ze is hier, in Nederland, waar het leven gewoon doorgaat. Vrijdag moet Parmida naar school voor de verdediging van een project en volgende week heeft ze twee toetsen. “De concentratie is vanwege de angst en onzekerheid over de situatie in Iran ver te zoeken, maar we moeten verder. En bovendien: wat hebben wij te klagen als je kijkt naar Iran? Mensen worden vermoord omdat ze kiezen voor vrijheid. Er is een grote revolutie gaande.” 

Boodschap delen
Een revolutie ja, dat wil de student benadrukken. “In de media wordt gesproken van demonstraties, maar dit is overduidelijk een revolutie. Ik kan op het gebied van veiligheid niet veel doen vanuit Nederland, maar ik kan wel mijn stem laten horen.” En dat is ook waarom ze akkoord ging met dit interview. Ze wil haar boodschap delen zodat zoveel mogelijk mensen het lezen. 

“Hier in Nederland leef ik in vrijheid, daar ben ik heel dankbaar voor. Maar ik wil dat ook voor de mensen in Iran en daar wil ik mijn stem voor gebruiken. Dit gaat niet alleen over mijn vrienden en familie. Het gaat om 90 miljoen mensen die daar wonen. Mensen die allemaal maar één ding willen: verandering.”

Het marktaandeel van Fontys is marginaal gestegen met 0,1% naar 8,4%. Aangezien de cijfers in februari pas definitief worden en de marges wel heel klein zijn, is de conclusie wel op zijn plaats dat er nauwelijks iets is veranderd. Fontys blijft dus de grootste hbo-instelling in het zuiden van Nederland.

“Over de nieuwe instroomcijfers zijn we relatief tevreden. In elk geval is het aantal inschrijvingen bij onze onderwijsopleidingen vrijwel stabiel gebleven, net als landelijk het geval is. Al zijn natuurlijk de doorstroomcijfers misschien nog wel belangrijker. Die komen later pas", aldus Joep Houterman. 

Volgens de Fontysvoorzitter hebben de jongste cijfers positief noch negatief invloed op de bezuinigingsplannen zoals die in 2023 zijn opgesteld en sindsdien in praktijk worden gebracht. “Nee. Die veranderen niet. Wel blijven we doorlopend de aantallen monitoren om indien nodig bij te stellen.”

Pijnpunt
In elk geval is het aantal inschrijvingen bij de onderwijsopleidingen gestegen, net als landelijk het geval is. "Het grootste pijnpunt is ict. Ook daarin volgen we als Fontys de landelijke trend: er zijn minder studenten die zich hiervoor hebben ingeschreven. Dat geldt eigenlijk voor de hele bètatechniek.” 

En dat is wel reden tot zorg, met name omdat Fontys uiteraard in het hart van de Brainportregio ligt. Een regio waar het werkveld schreeuwt om nieuwe in ict en techniek opgeleide werknemers.

“Daarom is dat ook wel het speerpunt voor het komend jaar. Het is een landelijk zorgpunt, maar we voelen als Fontysbestuur heel sterk een extra verantwoordelijkheid. Dat is ook de reden dat we actief werven in het buitenland om studenten voor deze studies hierheen te krijgen. En dan met name uit non-EER-landen. Omdat die studenten veel eerder geneigd zijn na hun studie hier ook te blijven en een baan te zoeken.”

Bij die werving werkt Fontys samen met andere hoger onderwijsinstellingen die betrokken zijn bij de Operatie Beethoven. “We trekken samen op met bij de werving, maar ook als het bijvoorbeeld gaat om de huisvesting van studenten in de Brainportregio.” Goed nieuws noemt Houterman daarbij dat bij Fontys de masterportfolio in met name de it-hoek wordt uitgebreid. “Daar liggen kansen om ook andersoortige studenten aan te trekken.”

Concurreren
Verder wil Houterman vooral inzetten op meer samenwerking met de andere hogescholen in het zuiden. Met Avans, Zuyd en HAN worden al de portfolio’s afgestemd. Wat het Fontysbestuur betreft wordt de samenwerking nog uitgebreid met Buas, Has en De Kempel. “Je wilt niet nodeloos concurreren met elkaar. Dat is in-productief.”

Dat klinkt al aardig zoals veel grotere partijen in de Tweede Kamer het in hun verkiezingsprogramma’s beschreven: meer samenwerking en de perverse prikkel van zoveel mogelijk studenten binnenhalen beperken door de onderwijsinstellingen voortaan niet meer per student te betalen.

“Van dat laatste moeten we nog zien wat ervan terecht komt. Maar zelf geloof ik meer in een hybride variant. Een beetje prikkel is nooit verkeerd. Dat houdt elkaar scherp, ook als je ondertussen wel de samenwerking zoekt - niet alleen in  als het gaat om innovaties. En niet alleen voor bestuurders: dat moet ook op de werkvloer zo gevoeld worden.”

De Italiaanse manier van leven is er eentje waar Finn nog steeds aan moet wennen. Zijn les van vandaag is later dan gepland, die van gisteren viel uit en vorige week had hij in plaats van vijf dagen maar één dag college. “Ze grijpen hier alle mogelijke opties aan om vrij te krijgen of maar niet naar het werk te hoeven”, lacht hij vanuit zijn Italiaanse kamer waar vol trots een PSV-shirt aan de muur prijkt. “Ja, je bent een trouwe supporter of je bent het niet hè.”

Finn woont en studeert sinds september in Florence. Daar wilde hij eigenlijk de minor Overheidscommunicatie en Politicologie volgen, maar eenmaal daar aangekomen bleek die minor gestopt te zijn. “Ik moest dus andere vakken kiezen, van een Engelstalige lijst. In de ene les werd alleen maar Italiaans gesproken, en de andere les werd in een stad verderop gegeven die ik alleen maar kon bereiken met de trein.”

Verwende student
Daar bedankte de Fontysstudent meteen voor. Nu volgt hij de vier vakken Accounting for Financing and Sustainable Business, Geospacial Analysis for Business and Administration Planning, Economy and Society en Demography for Social Challenges. “Dan besef je wel dat je als Nederlandse student best verwend bent, omdat bij ons alles gewoon goed is geregeld.” [Tekst gaat verder onder de foto's]

Finn volgt nu dus totaal ander onderwijs dan waar hij aanvankelijk voor koos. Dat vindt hij echter allesbehalve vervelend. “Ik loop op schema met mijn lessen en heb maar vijftien contacturen per week waardoor ik ook veel vrije tijd heb. Maar al was het een minor pottenbakken of Italiaans geworden, ik ben hier voornamelijk voor de stad.”

Bruisend leven
Een stad die bruist van de Italiaanse cultuur, waar menig musea al is bezocht en die centraal ligt ten opzichte van Rome en Venetië. Steden die Finn in de afgelopen twee maanden ook al heeft bezocht. “Florence lijkt op Tilburg. Een bizarre vergelijking wellicht, maar ook deze stad is niet heel groot en het bruist er door de studenten. Het stikt ervan zelfs, maar dat maakt het ook supergezellig.”

Zo gezellig dat Finn zich daar na twee kleine maanden al helemaal thuis voelt. “Ik woon op loopafstand van de Duomo, wandel binnen zes minuten naar de universiteit van Florence en zit in een groepsapp met 820 andere studenten die op dit moment hier studeren. Ook heb ik een vriendengroep die ik iedere dag zie. Wekelijks gaan we samen uit eten, bezoeken we andere steden en kijken we voetbal. Inclusief PSV-shirt natuurlijk.”

Kansen grijpen
Na zijn minor blijft Finn nog een maandje langer hangen. Ook kerst wordt daar gevierd, samen met zijn ouders. Maar al die leuke momenten, daar gaat het Finn niet per se om. “Het is de gehele ervaring op zich. Nu heb je de mogelijkheid om te reizen en in het buitenland te studeren. Ben je student en twijfel je? Stel jezelf dan vooral de vraag wat je te verliezen hebt. Als je er maar voor zorgt dat je niet over tien jaar aan het werk bent en spijt hebt dat je deze kans nooit hebt gegrepen.”  

De awards worden net als vorig jaar uitgereikt tijdens het Fontys for Society event op campus Rachelsmolen. Het zijn er twee, één voor Fontys-studenten en één voor Fontys-medewerkers. Om in aanmerking te komen voor de prijzen moet het initiatief bijdragen aan de oplossing voor een maatschappelijk vraagstuk.

“For Society, dus,” legt Mandy van Baardwijk, coördinator content & events bij Fontys uit. “Deze awards zijn bedoeld om betekenisvolle projecten in het zonnetje te zetten en tegelijkertijd een extra boost te geven om het goede werk voort te zetten.”

Erkenning en aanmoediging
Een prijs voor erkenning en aanmoediging dus die bestaat uit een award, gemaakt door Fontysstudent Floor en een geldbedrag van duizend euro. Maar Van Baardwijk hoopt op meer. “Het zou mooi zijn als de extra aandacht voor deze maatschappelijke projecten er ook voor zou zorgen dat er binnen Fontys nieuwe samenwerkingen ontstaan.” Dat is nodig vindt ze. “Instituten zitten soms erg in hun eigen cocon en mensen zijn over het algemeen erg bescheiden. Soms zijn er kruisbestuivingen nodig om een project naar een hoger niveau te tillen.”

Een externe jury nomineerde zes uiteenlopende projecten, drie van studenten en drie van medewerkers, die wat hen betreft voldoen aan de gestelde criteria. Initiatieven met aantoonbare maatschappelijke impact, die bijdragen aan een betere samenleving.

Categorie Studenten
Fontys Caribbean Connection (FCC)
Het doel van dit studenteninitiatief is een warm welkom en betere begeleiding voor studenten uit het Caribisch gebied. Door onboardingprogramma’s, taalondersteuning, peer-begeleiding en workshops voor docenten bevordert FCC inclusie, welzijn en studiesucces met aandacht voor culturele verschillen en sociale verbinding.

Kijk Vooruit 
Schermgebruik bij jonge kinderen leidt tot een stille bijziendheidsepidemie. Deze campagne van vier studenten Communicatie maakt ouders bewust van de gevolgen van overmatig schermgebruik en biedt alternatieven met spelelementen. Door middel van krachtige beelden én concrete oplossingen zet dit project aan tot gedragsverandering. Het project won eerder al een prijs bij de Dutch Creativity Awards.

Opposites Attract 
Polarisatie tegengaan via technologie? Deze datingapp van drie ICT-studenten matcht mensen op verschillen in plaats van overeenkomsten en laat zien hoe AI kan bijdragen aan maatschappelijke verbinding. Met dit vernieuwende concept sleepten de studenten begin dit jaar een geldprijs van duizend euro binnen tijdens de Polarisation Challenge.  

Categorie Medewerkers
Straatroute 
Met dit initiatief leren Social Work-studenten tijdens een wandeling door Eindhoven van ervaringsdeskundigen die zelf dakloos zijn geweest. Door studenten met deze unieke onderwijspraktijk onder te dompelen in een andere leefwereld kunnen ze een dieper begrip ontwikkelen voor het leven van anderen en draagt het bij aan het doorbreken van stigma’s.

Prebachelor voor vluchtelingstudenten 
Tijdens deze prebachelor worden vluchtelingstudenten geholpen bij hun inburgeringsproces en worden zij voorbereid op het behalen van het staatsexamen Nederlands als tweede taal (Nt2). Studenten krijgen in dit schakeljaar niet alleen taallessen, maar worden ook bijgespijkerd in andere vakken. Naast les krijgen ze ook sociale begeleiding via buddy’s.

Versterk je Veerkracht 
Versterk je Veerkracht is de titel van een digitaal werkboek op basis van ACT-methodiek, ontwikkeld voor Fontys-studenten. Het biedt toegankelijke oefeningen en inzichten om studenten te helpen met mentale veerkracht, zingeving en zelfkennis. Het werkboek is inmiddels ook buiten Fontys in gebruik.

Het is de tweede keer dat de Fontys For Society Awards worden uitgereikt en ze zijn een blijvertje aldus Van Baardwijk. Ook als de slogan van Fontys ooit mocht veranderen. “Het idee voor deze awards valt natuurlijk perfect samen met de gedachte achter Fontys for Society, dus ik zou er wel van balen als er een andere pay off zou komen. Maar ik verwacht niet dat dat snel zal gebeuren en anders vinden we daar vast wel weer wat op.”

Liever vertelt Kok, verbonden aan Fontys Economie en Communicatie in Tilburg, het eerlijke verhaal. Klimaatverandering is niet oplosbaar, zegt hij, en vraagt ook niet om een oplossing. “Oplossen betekent letterlijk: laten verdwijnen. Dat punt zijn we wat betreft klimaatverandering allang gepasseerd. Toch zijn we nog steeds obsessief op zoek naar oplossingen die ervoor zorgen dat het morgen beter gaat. Helaas is tot nu toe onze aanpak niet erg productief gebleken.”

Grow up
Natuurlijk snapt hij dat we de neiging hebben om het klimaatprobleem op te willen lossen. Maar dat is niet wat er volgens hem echt nodig is. “Eigenlijk wil ik gewoon zeggen; grow up en wees eens volwassen. Ik vind namelijk dat we als kinderen in de klimaatverandering staan. Een meer volwassen manier om met grote maatschappelijke problemen om te gaan, is onder ogen zien waar we nou eigenlijk mee te maken hebben.”

Binnen het nieuwe lectoraat zal de focus op het klimaat liggen. Daar ligt volgens Kok een grote opdracht voor ons allemaal en dus ook voor de economie. “Een economie die is gebaseerd op businessmodellen is niet houdbaar. Een echte economie houdt van nature rekening met milieu en samenleving. Het feit dat wij dat niet doen, betekent dat we een verkeerd beeld hebben van wat economie is.”

De discussie over hoe die economie er in de toekomst uit moet zien, wordt op veel plekken gevoerd. Ook de Brabantse regionale economie heeft als snel groeiende maakindustrie enorme maatschappelijke en ecologische uitdagingen. “Omdat bedrijven in deze regio daarmee worden geconfronteerd, moeten we natuurlijk ook onze studenten daarop voorbereiden.”

Stapje terug
Als lector wil Kok met een meer volwassen blik kijken naar dit complexe vraagstuk, en daarbij helpt de filosofie. “Ik geloof dat we om vooruit te komen, eerst een stapje terug moeten doen. Dat betekent dus even niet handelen, maar het aandurven om dingen te laten gebeuren, ook al is de uitkomst ongewis. Door op die manier te kijken naar het grotere plaatje ontstaan nieuwe inzichten.”

Deze filosofische aanpak past hij ook toe als docent, en hij merkt dat dat heel goed werkt. “Het is heel leerzaam voor studenten, om samen gewoon eens te kijken wat er gebeurt als je niet obsessief probeert om problemen op te lossen. Dan ga je namelijk het zelfoplossend vermogen van een situatie activeren en dat levert veel op.”

Binnen het nieuwe lectoraat is er voldoende tijd om dat te laten gebeuren. Een luxe die ze in het bedrijfsleven vaak niet hebben. Door aan te haken bij projecten in de regio wil Kok een verbinding maken tussen onderwijs, onderzoek en het werkveld. “Via hybride leeromgevingen leggen we een directe link met de praktijk. Dat is leerzaam voor studenten, maar omdat wij op een andere manier naar het vakgebied kijken, levert dit ook het bedrijfsleven nieuwe inzichten op.”  

Vreemde eend
Als filosoof is Kok in een economische omgeving misschien een vreemde eend. Hij krijgt dan ook weleens kritische vragen over zijn filosofische benadering. ”Als filosoof ben ik opgeleid om me met grote en moeilijke vragen bezig te houden. Ik maak het niet moeilijk of groot, het ís moeilijk en groot. Dit is mijn bijdrage, want wegkijken is wat mij betreft onacceptabel.”

“Het zijn natuurlijk twee verschillende opleidingen. Wij doen dit ‘gewoon’ als project binnen onze eigen opleiding, voor hen is het een minor. Maar het is leerzaam voor ons allemaal, omdat we vanuit verschillende kenniskringen werken”, zegt Joy van Rijn.

De derdejaarsstudent werkt met zijn ICT-studiegenoten Jip Voss en Gijs Verdonk samen met Kevin van Oudheusden en Thijs Kujpers aan een project voor Spie, een bedrijf dat klanten begeleidt bij de energietransitie en digitale transformatie. De opdracht: automatiseer de maandrapportages.

“We hebben bij onze eigen opleiding wel een beetje ict gehad, maar nooit diepgaand en ik heb er ook niet veel van opgestoken. Het was meer verplichte kost: tentamen doen en je punt halen. Hier leer je door het te doen en leer je van elkaar”, zegt Kevin. Thijs vult aan: “Hier gaat het niet om hoe je een programma moet gebruiken, maar werk je vooral vanuit de mogelijkheden.”

En het is Fontys ICT, dus de studenten werken met Open Learning. Dat betekent geen vooraf vastgestelde leerdoelen: studenten maken volledig hun eigen keuzes in wat en hoe ze een zelfgekozen opdracht willen uitvoeren, en wat ze daarmee willen leren.

‘Meneer, is dit goed?’
Docent Finance & Control Ronald Vermeulen is heel enthousiast over die werkwijze en over de ‘symbiose’ van de twee opleidingen. “Ik zie echt hoe Kevin en Thijs veranderd zijn. Zij zitten in een project met een klant en lopen dan tegen zaken aan. De vraag ‘Meneer, is dit goed?’ wordt je als docent heel vaak gesteld in het traditionele onderwijs. Hier niet. Omdat ze helemaal gericht zijn op de vraag of de klant tevreden is.”

“Dat maakt je rol als docent compleet anders. Ja, je rol is veel meer die van coach. Iedereen is gewend aan een bepaald stramien, maar hierbij is dat heel anders. Daar leer je van. En andersom.”

Dat geldt voor alle betrokkenen. Joy: “Wij weten inmiddels veel beter dan docenten hoe programma’s werken. Maar zij kunnen ons weer helpen met structuren, met hoe je iets moet doen. Qua overzicht en denkwijzen hebben wij wel heel veel aan hen.”

Coach Vermeulen: “Wat we hier doen is leiden, uitdagen en soms de kikkers weer terug in de kruiwagen stoppen. Soms ook niet trouwens. Laat ze af en toe maar eens een doodlopende weg inslaan, maar niet te lang natuurlijk, daar leren ze ook van.”

Samenwerken
Wat de studenten betreft, is de samenwerking met studiegenoten van andere opleidingen zeker iets dat ze vaker zouden willen doen. Jip: “Nu werken we samen met studenten van Finance & Control. Maar je kunt dit veel breder trekken, ook studenten van andere opleidingen erbij halen.”

Dat denkt ook Vermeulen. “Wij geloven dat als je verschillende disciplines bij elkaar brengt, dat je veel verder komt. Of je nu bezig bent met automatiseren of naast een ziekenhuisbed werkt. En het mooie is altijd dat het in opdracht van een werkgever is. Studenten zijn snel afgeleid, maar hebben daardoor juist meer focus.”

“Omdat het niet per se met je opleiding te maken heeft, met het halen van punten, groeien studenten meer en leren ze ook wat ze nu precies willen leren. En ja, daar heb je nog steeds docenten bij nodig. Maar wel docenten die een expertrol in kunnen vullen.”

En merken de studenten al effect van hun samenwerking? “Zeker wel”, zegt Kevin. “Waar ik werk hebben ze mij sinds deze minor ook zien veranderen. Ze zien me nu veel meer als een onderzoekend persoon.”

En Joy: “De kans dat we voor Spie nog iets gaan doen, dat we daar verder gaan, schat ik in als heel groot. Ze zien daar de toegevoegde waarde heel goed in.” Dat doet hij zelf ook. “Ik ben eigenlijk gewoon een software-engineer. Maar met dit project leer ik ook dingen uit de wereld van Kevin en Thijs, moet ik nadenken over wat en hoe je moet communiceren.”