Vele titels kwamen naar boven. Maar meestal nogal prijzig. Die veelal Amerikaanse pillen zijn allemaal dik door de honderd euro. Ik wilde hem cynisch naar de bibliotheek verwijzen maar hield me net op tijd in. Geen enkele reden om zout in die wond te blijven strooien. Dat dient geen enkel doel. Bovendien heb ik op kantoor mijn eigen boekenkastje nog. Zorgvuldig aan het oog onttrokken in een onopvallend hoekje en afgeplakt met ‘digital first’ posters, mocht iemand er per ongeluk toch een blik op werpen. 

Ik zei dat ik nog wel een wat ouder boek had en dat ik zo terug was. Bij de kast gleden mijn ogen langs de boekenruggen. Daar stond ie, ergens op de paar planken boeken die ik had weten veilig te stellen. Fundamentals of Corporate Finance van Ross, Westerfield & Jordan. Ik bladerde er even doorheen. Alweer zeventien jaar oud, deze uitgave. De praktijkvoorbeelden gingen soms over bedrijven die er niet meer waren. 

Maar in tegenstelling tot de officiële leer dat alles steeds sneller verandert en kennis daarom ook veroudert waar je bij staat, bleken de besproken modellen, theorieën en concepten nog verrassend actueel. Ze komen nog steeds terug in de editie van 2021, wist ik. En ze stonden ook al in het boek dat ik ooit in een grijs verleden zelf bestudeerde, zo realiseerde ik me ineens. Vreemd. Zouden die ideeën van al die veranderingsprofeten dan toch volledig uit de lucht gegrepen zijn? Die zondige gedachte drukte ik snel weg en weigerde het te geloven.

Ik liep terug naar de student en gaf hem het boek, schichtig om me heen kijkend en hopend dat niemand het zag. Je kunt niet voorzichtig genoeg zijn tegenwoordig. Een dag later zag ik hem weer zitten, het boek geopend voor hem. “How do you like it?” vroeg ik. “It’s great” zei hij.

Ewoud Jansen is docent Finance & Economics bij de opleiding International Business en auteur van diverse boeken en opiniestukken. Lees hier zijn eerdere columns voor Bron.

Er kwamen wat gasten van buitenlandse partneruniversiteiten langs. Altijd interessant, kennis en ideeën uitwisselen met collega’s uit andere landen. Zoals te doen gebruikelijk begon het bezoek met een rondleiding over de campus. Een uitgelezen kans om hen de geheel vernieuwde gebouwen R3/R4 aan de Rachelsmolen te laten zien. 

Ik begon dan ook in het paradepaardje van ons instituut, het ‘Inspiration Center’. In deze prachtige multifunctionele ruimte was toevallig een collega bezig een grote groep dicht op elkaar staande studenten toe te spreken terwijl aan de andere kant mensen zich achter hun laptops op hun werk probeerden te concentreren. 

Er kwam een vraag. Of er geen normale ruimtes waren om met studenten te kunnen werken? "Wat bedoel je met normaal?” vroeg ik. “Nou, een ruimte waar mensen kunnen zitten en je de deur achter je kunt dichtdoen zodat je ongestoord kunt werken en ook anderen niet stoort met jouw les.” 
“Ah zo”, ik begreep hem nu. 
“Muren werken belemmerend” zei ik, “daar willen we zoveel mogelijk vanaf. Daar zullen jullie nog meer mooie voorbeelden van zien. Er zijn nog wel wat kleinere conventionele lokalen, maar ruimtes ingericht om grotere groepen studenten te laten zitten zal je hier niet meer tegenkomen.” 
“No way dat ik in zo’n ruimte een college zou kunnen geven” fluisterde een Amerikaan, maar ik deed alsof ik hem niet hoorde.

“Kijk, dit bedoel ik”, zei ik, aangekomen op de tweede verdieping, wijzend op alweer een open werkruimte met een aantal constructies die bij oudere medewerkers herinneringen aan telefooncellen zullen oproepen. “Dit waren nog niet lang geleden twee ouderwetse collegezalen, maar nu hebben we iets dat volgens de directie beter aansluit op de wensen en behoeften van medewerkers en studenten” legde ik uit. 
“Maar hoe weet de directie dit?” luidde de wat zeurende vervolgvraag van diezelfde Amerikaan. Ik begon zijn houding irritant te vinden maar had geen concreet antwoord, want mij persoonlijk is niks gevraagd en ik weet zo ook niet wiens behoeften wel gepeild zijn. “De directie heeft al eerder voor ons bepaald welke onderwijsvisie wij als instituut uitdragen dus zij weet uiteraard ook wat voor gebouw daarbij past” antwoorde ik snel. 

Het klonk alleszins plausibel vond ik. En als er dan bij de start van het nieuwe studiejaar, echt totaal onvoorspelbaar en volledig tegen alle verwachtingen in, onvoldoende geschikte ruimtes zijn om studenten en lessen te accommoderen, en collega’s te horen krijgen dat ze maar bij de TUE of de Aristo zelf wat zaaltjes moeten regelen, roosters moeten omgooien met alle stress en ergernis van dien, dan hebben we altijd nog een Chief Happiness Officer die er speciaal is voor ons welbevinden, zo bedacht ik me. Veel relevanter dan de fysieke faciliteiten.

Of ik dit alles wel te verantwoorden uitgaven vond, vroeg nu een Deen. Ik moest me nu echt inhouden. Wat een schandalige, suggestieve vraag. Te durven denken dat dit alles wellicht een niet een erg zinvolle, niet op een deugdelijke analyse gebaseerde aanwending van publieke middelen zou kunnen zijn. 
Ik zei dat mijn mening in deze volstrekt irrelevant was en dat we bij een afstudeerproject van onze studenten ook vragen dat ze hun beslissingen kunnen onderbouwen en er daarom alle vertrouwen in had dat onze directie desgevraagd expliciet aantoonbaar kan maken exact hoe de nieuwe inrichting gaat bijdragen aan beter onderwijs en wilde daarmee afsluiten. 
“Komen we ook nog bij de bibliotheek?” Het was weer die Amerikaan. Ik ontplofte bijna en kon mijn ergernis niet langer onderdrukken. “Die hebben we uiteraard ook niet meer”, antwoorde ik afgemeten, “dat snap je toch wel?” Maar nee, hij snapte er niks van. 

Ewoud Jansen is docent Finance & Economics bij de opleiding International Business en auteur van diverse boeken en opiniestukken. Lees hier zijn eerdere columns voor Bron.

Ook ik kon al studeren waar en wanneer ik maar wilde. De klassieker The General Theory of Employment, Interest and Money nam ik werkelijk overal mee naartoe. Studeren is niet gebonden aan – en wordt niet beperkt door de locatie of openingstijden van een fysieke mediatheek. Sluiting daarvan draagt op geen enkele manier bij aan meer flexibiliteit om je studietijd in te delen. 

Wellicht dat het bestuur het onderscheid tussen twee dingen niet begrijpt: studeren en toegang tot informatie en bronnen. Dat laatste was vroeger wel beperkt tot de openingstijden van de (universiteits)bibliotheek. Voor het schrijven van mijn afstudeerscriptie zat ik dagenlang in de archieven van de bieb de dagkoersen van een aantal bedrijven en marktindices uit eerdere jaargangen van het Financieele Dagblad over te nemen. Data die ik nodig had voor mijn analyses en die ik nu met een paar muisclicks zou kunnen downloaden. De toegankelijkheid tot - en hoeveelheid aan altijd en overal beschikbare data en informatie zijn door de digitalisering duizelingwekkend toegenomen. Uiteraard is het goed dat Fontys de ontsluiting van al die digitale bronnen waar nodig faciliteert.

Maar het opzoeken van facts en figures of het downloaden van een rapport is iets geheel anders dan studeren. Bij studeren gaat het om het opdoen van kennis en inzicht in complexe materie en concepten. Om de statistische modellen te begrijpen die ik nodig had om mijn data zinvol te verwerken was intensieve en gerichte studie vereist. Uiteraard haalde ik die kennis uit een boek. 

Maar ook vandaag zouden studenten dat zo moeten doen. Digitaal lezen heeft zeker voordelen maar keer op keer blijkt uit onderzoek dat echt iets leren, begrijpen en doorgronden beter gaat wanneer je de kennis en inzichten via papieren bronnen tot je neemt. Fysieke boeken en journals dus. En door die grotendeels uit onze werk - en studieomgeving te verbannen geeft het bestuur een volkomen verkeerd signaal af. 

Het studeren uit papieren boeken zou moeten worden gestimuleerd en gefaciliteerd in plaats van actief worden ontmoedigd. Dat studeer slimmer argument is uitermate dom. En geheel in lijn met eerdere aanpalende besluiten.

Ewoud Jansen is docent Finance & Economics bij de opleiding International Business en auteur van diverse boeken en opiniestukken. Lees hier zijn eerdere columns voor Bron.

Als we ‘eigenaarschap’ interpreteren als ‘eigen verantwoordelijkheid’ dan is dat natuurlijk een complete vanzelfsprekendheid. Geen één van mijn vroegere hoogleraren zal zich verantwoordelijk hebben gevoeld hebben voor mijn leerproces. Dat was volledig aan mij. Ik bepaalde waar, wanneer en hoeveel ik studeerde. Of helemaal niet natuurlijk. 

Waar de docenten wel over gingen was de inhoud. En terecht. Omdat ze net iets meer wisten van hun vakgebied dan gemiddeld. Voor mij geldt nu hetzelfde en laten we hopen dat dit voor alle collega’s opgaat. Voor Houterman is dat echter geen vanzelfsprekendheid. Iedereen coach is het uitgangspunt maar als u zo nodig uw vertrouwde rol als expert wilt blijven vervullen dan moet daarover eerst een gesprek worden aangegaan of – en hoe dat zou kunnen. Bizar natuurlijk voor een organisatie die zich een kennisinstelling, of godbetert een universiteit durft te noemen.

Hoezo of? Wat is het idee hierachter? Dat studenten die niet weten wat en waarom ze iets gaan leren daarin begeleid worden door mensen die er zelf ook niet veel verstand van hebben? Of moeten ook coaches wel degelijk iets weten maar mogen ze dat niet laten merken tijdens de interactie met studenten? 

En stel, we laten de studenten zonder enige vorm van instructie alle kennis zelf opdoen in prachtige betekenisvolle omgevingen, zijn er dan geen inhoudelijke experts nodig om die vorm te geven? En om te beoordelen of de studenten uiteindelijk inderdaad over die kennis beschikken en zinvol gebruiken? Uit het interview blijkt op geen enkele manier hoe Houterman dit voor zich ziet.

Het is verder een misvatting dat ‘eigenaarschap’ zou inhouden dat een student die aan een opleiding begint, grotendeels zelf gaat bepalen wat hij of zij daar gaat leren zoals nu in de vijf pijlers wordt gesuggereerd. Nee. De keuze is niet zozeer je eigen leerprogramma samenstellen, maar het kiezen voor een bepaald programma. 

Het is vrij logisch dat in een opleiding fiscaal recht een stevig stuk vennootschapsbelasting zit. Net zoals een toekomstig arts een grondige kennis van het menselijk lichaam zal moeten opdoen. Die inhoud ligt gewoon vast. Als je dat niet leuk vindt, dan kies je iets anders. Naast de noodzakelijke verplichte onderdelen is het uiteraard goed dat er tevens ruimte is voor eigen invulling. 

Maar ook dat is niks nieuws. Ook tijdens mijn studie was er ruimte in het curriculum voor keuzevakken en bepaalde je zelf in welke specialisatie je wilde afstuderen en met welk onderzoek en was je daar zelf ‘eigenaar’ van alleen werd er niet gedaan alsof dit iets heel bijzonders is.

Hoe je het onderwijs ook inricht, vakinhoudelijke experts zijn essentieel. Dat we studenten willen opleiden tot zelfstandige professionals ben ik met Houterman eens. Of hen omringen met coaches die zeggen 24/7 bereikbaar voor ze te zijn veel bijdraagt aan die zelfredzaamheid, dat betwijfel ik. Eerder kweek je zo feedback-verslaafden en een vragende – in plaats van onderzoekende houding.

Ewoud Jansen is docent Finance & Economics bij de opleiding International Business en auteur van diverse boeken en opiniestukken. Lees hier zijn eerdere columns voor Bron.

De functies van de propedeuse waren ooit oriënterend, verwijzend en selecterend. Die laatste functie verdwijnt en studenten die niet over de intellectuele capaciteiten beschikken of gewoon geen flikker uitvoeren kunnen niet meer de wacht aangezegd worden. Want dat laatste strookt niet zo lekker met de huidige tijdsgeest waarin we allemaal unieke talenten zijn die geen strobreed in de weg gelegd mogen worden bij onze zelfontplooiing. Of zoals ons college van bestuur het verwoordde “het wegsturen van studenten past niet in de visie op talentgericht opleiden waarin de autonomie van de student een belangrijk goed is.”

Over holle kretologie gesproken. Alsof er ineens geen studenten meer instromen die niet beschikken over de capaciteiten of instelling om een opleiding succesvol af te ronden. Nee, die zullen ook zonder BSA niet allemaal blijven maar het hoeven er maar een paar te zijn die dat wel doen en de opleidingen zullen allerlei extra inspanningen moeten doen om ze er doorheen te slepen en dat gaat ten koste van andere studenten. 

Het probleem is dat we collectief zijn gaan denken dat het afronden van een hogere opleiding voor iedereen moet zijn weggelegd en dat het niet meer uitmaakt hoeveel bakken coaching en begeleiding we er tegenaan moeten gooien om dat te bereiken. Dat zorgt voor veel maatschappelijke en persoonlijke ellende. En uiteindelijk heeft iedereen een stok achter de deur nodig om toch even door te gaan en een tandje bij te zetten, ook als je er even wat minder zin in hebt. Gelukkig leeft dat besef nog wel enigszins binnen Fontys. De Centrale Medezeggenschapsraad is akkoord met het afschaffen van het BSA maar vroeg zich ook af of er nog wel enige druk blijft op de studenten om te presteren. En dus komt er naar goed poldergebruik een taskforce die gaat kijken hoe dit te ondervangen. Het devies hierbij is enige druk, ja, maar zonder dat dit stress oplevert voor studenten.

Om dit soort gepamper kan ik zowel huilen of lachen maar de serieuze vraag die bij mij opkomt is hoe dit alles te rijmen valt met het eveneens met onze onderwijsvisie samenhangende idee om studenten bloot te stellen aan ‘betekenisvolle en authentieke leeromgevingen’ die de beroepspraktijk zo dicht mogelijk benaderen? Bestaan er daar in de praktijk geen prestatienormen waar je als werknemer aan moet voldoen? Volgt er nooit gedwongen ontslag wanneer je dat consequent niet doet? En krijg je van dit alles nooit stress, al is het maar een klein beetje? Die wollige waanwereld bestaat alleen binnen de rubberen-tegel universiteiten en hogescholen die we aan het creëren zijn. Het wordt een harde landing voor de toekomstige afgestudeerden.

Ewoud Jansen is docent Finance & Economics bij de opleiding International Business en auteur van diverse boeken en opiniestukken. Lees hier zijn eerdere columns voor Bron.

De Belgische professor. De Vlaming. Hoogleraar uit Leuven. 

Maar toen werd hij veroordeeld voor een verkrachting en waren de rapen gaar en werd zijn naam in lijn met de huidige cancel culture uit de Fontys annalen geschrapt. Doet me een beetje denken aan het boek Nineteen Eighty-Four dat ik onlangs herlas. De hoofdpersoon werkt op het Ministry of Truth en zijn taak is het herschrijven van de geschiedenis en het aanpassen of verwijderen van zaken uit geschreven bronnen.

De affaire was voor Tina ten Bruggencate aanleiding om een kritisch opiniestuk - DownHILL met een veroordeelde hoogleraar - te schrijven over de HILL methodiek en de manier waarop die binnen Fontys omarmd is. In de reacties veel bijval van collega’s die zich eveneens zorgen maken om de uitholling en marginalisering van vakgericht onderwijs en kennis die met deze onderwijsvisie gepaard gaat. 

Ook deelden ze ervaringen dat kritiek en tegenspraak op de visie veelal niet werden geduld en daarom werd er ook anoniem gereageerd, of er werd gesproken van een moedig of dapper stuk. Veelzeggende termen. Waarom zou er in een lerende organisatie ‘moed’ nodig zijn om je mening te geven? Van een open debatcultuur is binnen Fontys allerminst sprake gebleken. Wel van tunnelvisie.

Er volgde een reactie van voorzitter Joep Houterman: ‘Een onderwijsmethodiek met slechts voordelen bestaat niet’. Hierin stelt hij onder meer dat het feit waarvoor Dochy is veroordeeld geen aanleiding zou moeten zijn voor het ter discussie stellen van diens werkwijze (HILL). Maar de portee van Ten Bruggencate’s stuk was niet het vereenzelvigen van methodiek en dader; de affaire was slechts een trigger om de vraag te stellen waarom er zo weinig open discussie is geweest voorafgaand aan de implementatie van diens filosofie. En daar gaat Houterman helaas niet op in. 

Het is mooi dat hij nu wel aanleiding ziet voor een goed gesprek over onze visie op onderwijs maar die opmerking lijkt tegenstrijdig aan de net genoemde stelling. Geen discussie over HILL maar wel een gesprek over onze visie? Die dingen zijn toch echt niet los van elkaar te zien. 

Ook mogelijk is natuurlijk dat Houterman vindt dat een goed gesprek geen verdere discussie mag inhouden. En het punt blijft staan dat een echte inhoudelijke discussie met ruimte voor tegengeluiden – en zonder ze te diskwalificeren met de ultieme inhoudsloze dooddoener ‘niET mEer Van DeZe tiJd’ - al veel eerder vrijelijk gevoerd had moeten en kunnen worden. Of deze constatering de bestuurskamer echt is binnengedrongen blijft de vraag. Aan gespreksstof voorlopig geen gebrek.

Ewoud Jansen is docent Finance & Economics bij de opleiding International Business en auteur van diverse boeken en opiniestukken. Lees hier zijn eerdere columns voor Bron.

Interessant

Uit een onderzoek uitgevoerd in zes landen bleek dat bedrijven vinden dat afgestudeerden daar in onvoldoende mate over beschikken. Verontrustend nieuws, hoewel ik me afvraag of het klopt dat algemene vaardigheden inderdaad steeds belangrijker worden. In weerwil van modieuze kreten als 21st Century Skills zijn dit soort zaken altijd al belangrijk geweest, zowel in opleidingen als in de praktijk. 

Indien niet vraag ik me echt af hoe de mensheid ooit in staat was tot het realiseren van projecten als de Piramides van Gizeh. Een stukje probleemoplossend - en analytisch denkvermogen zal daarvoor toch echt wel nodig zijn geweest. Ook niet nieuw is het feit dat veel afgestudeerden werken in een beroep waar hun opleiding niet specifiek op gericht was. 

Dat was ook ‘in mijn tijd’ al zo. Voor een specialistische onderzoeksfunctie bij een bank had je een economische opleiding nodig maar op de meer generieke commerciële en managementfuncties kon je ook succesvol als chemicus of jurist solliciteren, zolang je inderdaad maar over de genoemde vaardigheden beschikte.

Dit zou ervoor kunnen pleiten om in opleidingen minder aandacht te geven aan vakinhoud – en meer aan de vaardigheden. Iets waar we zeker in Nederland al lang mee bezig zijn en die trend wordt onder invloed van de goeroe du jour Philip Dochy verder voortgezet. Op veel opleidingen worden vakken afgeschaft en studenten werken alleen nog aan projecten en het vullen van portfolio’s die op ‘holistische’ wijze worden beoordeeld. 

Toch is dit de verkeerde weg. Juist vaardigheden als kritisch denkvermogen en analytisch redeneren ontwikkel je door gerichte en intensieve studie van diverse vakken. Economie bijvoorbeeld. Met het bestuderen van zo’n vak en de bijbehorende modellen leer je de relaties tussen verschillende variabelen begrijpen en hoe ze elkaar beïnvloeden. 

En dat is tevens goed voor je vermogen om analytisch te redeneren. Hoewel die modellen de realiteit echt niet perfect beschrijven leer je zo de wereld om je heen wel degelijk beter te begrijpen. Dit alles komt ook je communicatieve vaardigheden ten goede. Alleen als je beschikt over een stevige kennisbasis kun je associëren en verbanden leggen, jezelf helder en coherent uitdrukken en een zinvol betoog opzetten, zowel verbaal als op papier.

Uiteraard is het goed dat studenten tijdens hun opleiding ook aan interdisciplinaire projecten werken. Verbanden kunnen zien tussen disciplines, en verder kunnen kijken dan je eigen specialisme is belangrijk, zeker in de praktijk. Maar dit heeft weinig zin als je zelf geen enkele discipline beheerst. Onderwijshervormingen zouden juist eerherstel voor het trainen van de hersenen via vakgericht onderwijs moeten inhouden. Want met het verwaarlozen daarvan verschrompelen dus ook de essentiële generieke vaardigheden.

Ewoud Jansen is docent Finance & Economics bij de opleiding International Business en auteur van diverse boeken en opiniestukken. Lees hier zijn eerdere columns voor Bron.

Nu wordt die grens al bereikt op je 18^e verjaardag en ik begrijp niet zo goed waarom er een trend is ontstaan om juist de 21^e verjaardag met een feestelijk diner te vieren.  Anders dan in Amerika mag je je hier allang voor die datum klemzuipen, hoewel dat dan weer later is dan in mijn tijd.

Wel reden voor een feestje is dat jongeren nu al drie jaar eerder dan vroeger heel zelfstandig zijn en over het noodzakelijk eigenaarschap beschikken om hun leven zelf vorm te geven en de gevolgen van keuzes te overzien. Zonder twijfel te danken aan het moderne, toekomstbestendige onderwijs dat latere generaties genoten hebben. 

Op mijn school en universiteit werd geen tijd besteed om ons gericht op de toekomst voor te bereiden, omdat we toen nog heel naïef dachten dat die toch niet te voorspellen is. En dus werden er geen pogingen ondernomen om het onderwijs daarop in te richten. Het is een wonder dat mijn generatiegenoten zich hebben weten aan te passen aan de veranderde maatschappij en volwassen geworden zijn zonder adequate begeleiding. 

Al die vakken die wij moesten bestuderen, al die modellen die we moesten doorgronden. Wat heb je eraan? Oké, het is een prima manier om je hersenen te trainen en de wereld om je heen wat beter te begrijpen. Maar in de praktijk is dat helemaal niks waard, zo weten onderwijshervormers en die hebben er uiteraard meer verstand van dan een ‘over the hill ’ econoom als ik. 

En zo zijn we onder invloed van de goeroe van dienst Philip Dochy en zijn Hill filosofie weer druk bezig met het ontwerpen van nieuwe curricula waarin de kennisbasis volgens de laatste inzichten nog verder wordt verkleind ten faveure van nog meer ECTS voor projecten. Samenwerken, dingen kunnen organiseren en van de grond krijgen, daar gaat het om. 

Het is natuurlijk reuze handig als je dat kunt. Bijvoorbeeld wanneer je een vereniging wilt oprichten. Dat doe je niet zomaar zonder op school uitvoerig getraind te zijn in projectmanagement en andere vaardigheden. Zo weten we nu althans. Als wij dit destijds allemaal hadden meegekregen was onze vereniging nog veel groter en beter geweest. Helaas werd ik in het eerste studiejaar doodgegooid met dat duffe boekhouden waar ik niets aan had toen ik penningmeester werd. 

Aan dingen als boekhouden en wiskunde moeten we überhaupt niet te veel tijd verspillen want dat leer je toch wel door het er een beetje bij te doen met een kennisclipje links en rechts. Op tijd kunnen komen op een vergadering daarentegen vereist intensieve training. En als je dat eenmaal kunt krijg je een vinkje en een smiley in je, uiteraard digitale, portfolio van je persoonlijke coach.

Al die vaardigheden komen ook goed van pas bij het organiseren van je 21 Dinner Party. Komt veel bij kijken. Een thema bedenken, uitnodigingen versturen, een begroting maken, boodschappen doen. Maar dankzij modern projectonderwijs is dit een fluitje van een cent. Daar heb je geen hulp bij nodig zou je denken. 

Toch is dat in de praktijk anders las ik hier onlangs. Eigenlijk laten 21-jarigen bijna alles over aan hun ouderwets geschoolde ouders. Ik zou zeggen doe dat niet. Ze kunnen het niet. Ze zijn er niet in getraind. Laat zien dat je volwassen bent, dat jouw modern onderwijs veel beter is en doe het zelf.

Ewoud Jansen is docent Finance & Economics bij de opleiding International Business en auteur van diverse boeken en opiniestukken.  Lees hier zijn eerdere columns voor Bron.

De prijs van cryptocurrencies lijkt maar één kant op te kunnen. Omhoog. Bitcoin, de bekendste, bereikte onlangs maar weer eens een all time high en noteert bij schrijven $66.413 en is daarmee dit jaar met 130 procent gestegen. Dat soort rendement trekt de aandacht. Ook van studenten die er massaal instappen.

Ik gun iedereen voorspoed maar zie het al jaren met stijgende verbazing aan. Het probleem is, de rendementen zijn op helemaal niets gebaseerd. Anders dan bij bijvoorbeeld aandelen is er geen onderliggende waardecreatie. Niks. Noppes. Niente en nada.

Onlangs mocht ik dat weer eens uitleggen op de radio 193 B: Geldcreatie en schuld | BNR Nieuwsradio. Volgens de gastheer was er wellicht sprake van een nieuw ‘waardeparadigma’. Ik reageerde daar voor mijn doen opvallend genuanceerd op maar had ook kunnen zeggen dat dit soort argumenten alleen aantoont in wat voor een totale twilight zone die ‘crypto community’ leeft.

De prijs gaat alleen maar omhoog door speculatie. Het is pure windhandel. Een zero sum ponzi spel.

Maar de blockchain dan, die geweldige nieuwe technologie achter bitcoin waar we allerlei transacties zoveel efficiënter mee zouden kunnen verwerken? Ook dat is na jaren van hackathons en deep dives nog steeds een belofte die niet is ingewisseld. Dat het internet in eerste instantie ook niet meteen breed gebruikt werd is ondertussen een kulargument. Dat had 13 jaar na opening voor het algemene publiek een heel groot bereik en kende al tal van gebruikers en toepassingen.

Ondertussen bemoeien steeds meer reguliere financiële intermediairs zich met de cryptohandel. Begrijpelijk dat ze een stukje van de actie willen maar het zijn FOMO (fear of missing out) acties en het verandert niets aan wat crypto is.

Crypto heeft geen waarde maar wel een prijs. En dan heb ik het niet over die $66.413 maar over de totale verspilling van tijd en energie die er wereldwijd mee gemoeid gaat en die we niet steken in het oplossen van echte problemen en het ontwikkelen van daadwerkelijk zinvolle producten en diensten.

Toch denk ik niet dat crypto’s verdwijnen. De crypto community heeft alle kenmerken van een cult of religie en zoals de geschiedenis ons leert, goedgelovigheid is een hardnekkig verschijnsel. Mijn analyses veranderen daar niets aan en studenten die meer verdienen met crypto dan ik op de beurs kunnen me nog een tijdje uitlachen. Het is ze gegund. De prijs zal voorlopig wel blijven stijgen, denk ook ik. Het is wat de gekken ervoor geven. En daaraan is nooit een gebrek geweest.

Deze gek laat die torenhoge rendementen gewoon links liggen. 

Ewoud Jansen is docent Finance & Economics bij de opleiding International Business en auteur van diverse boeken en opiniestukken.

Regelmatig praat ik met studenten over financiële planning. Over beleggen en investeren en hoe ik dat zelf heb aangepakt en doe. Ik keek dus met interesse naar de documentaire 30 en nooit meer werken. 

Rond je dertigste met pensioen is het doel van de zogenaamde FIRE-beweging. Financial Independence Retire Early, door (extreem) zuinig te leven. Nieuw is dat concept niet. In de jaren negentig hadden we de Vrekkenkrant vol met nuttige tips over het hergebruik van theezakjes en koud douchen in het donker.

Dertig als pensioenleeftijd is totaal onrealistisch. Niemand in loondienst kan in zo’n korte tijd genoeg opzij leggen om het daarna tot de AOW-leeftijd uit te zingen. Ook niet als je leeft als een vrek. Je kunt natuurlijk hopen op geluk in het casino, waartoe ik ook ‘beleggen’ in crypto’s reken overigens. De enige andere manier is als zelfstandig ondernemer in korte tijd een succesvol bedrijf op te bouwen.

Streven naar (een zekere mate) van financiële onafhankelijk is echter geen onzin. Het geeft je flexibiliteit. Het koopt vrijheid en rust. Als je vanaf je 25ste jaarlijks 6.000 euro in een beleggingsfonds steekt dat gemiddeld 8 procent rendement maakt, dan heb je dertig jaar later 680.000 euro bij elkaar gebuffeld.

Of dat genoeg is om dan te stoppen met werken hangt natuurlijk af van de gewenste levensstijl. En bedenk dat uitgaande van 2 procent inflatie per jaar 680.000 euro dan overeenkomt met 375.000 euro nu. Niet direct een vetpot om zeg vijftien jaar te overbruggen tot je eerste AOW-uitkering maar ook niet onmogelijk. 

De realiteit is dat een substantieel vermogen opbouwen zeker kan, maar dat het tijd kost. Maar jaren kromliggen om eerder te kunnen stoppen met werken om dan nog steeds op een houtje te moeten bijten is geen advies dat ik studenten geef. Het gaat om het vinden van een goede balans. Zorg voor je financiële toekomst maar vergeet niet ook nu te leven.

Niet die reis maken waarvan je eigenlijk droomt om zo eerder met pensioen te kunnen is iets dat ik nooit gedaan heb bijvoorbeeld. Je weet nooit of het er later nog van komt of überhaupt fysiek nog mogelijk is. Het leven is onvoorspelbaar. Juist dat soort dingen moet je (ook) doen als je jong bent zodat je er later met veel plezier op kunt terugkijken. Geld op de bank is prettig maar herinneringen op de memorybank zijn onbetaalbaar. 

Ewoud Jansen is docent Finance & Economics bij de opleiding International Business en auteur van diverse boeken en opiniestukken. Lees hier de andere blogs die Jansen schreef voor Bron.

Het klinkt allemaal heel lief, maar wat er echt gebeurt als we het voortdurend over diversiteit en inclusie moeten hebben zien we ondertussen in Amerika. Docent Greg Patton behandelde een Chinees stopwoord, dat klinkt als ‘ni-gah’. Aanleiding voor het universiteitsbestuur de man te schorsen na klachten van studenten die hierdoor ‘gekwetst’ waren, ook al had het hier helemaal niets met het ’N Word’ te maken.

Het aantal voorbeelden is eindeloos maar ik beperk me hier tot Michigan University waar studenten, netjes opgedeeld in twee groepen, konden discussiëren over hun ervaringen als zijnde ‘BIPOC’ (Black, Indigenous, People of Color) – of ‘Non POC’ (blank). Een hallucinante nieuwe vorm van apartheid. Gezellig pigmentcellen tellen om te kijken waar je bij hoort.

Onder het motto inclusiviteit mensen verdelen langs raciale lijnen. En de BIPOC worden gereduceerd tot één homogene groep met dezelfde problemen en ervaringen en allemaal automatisch als ‘slachtoffer’ of ‘kwetsbaar’ gezien. Kleinerend, betuttelend en volstrekte nonsens zo bleek in Thurnston County. De cijfers van leerlingen met een Aziatische achtergrond waren daar te hoog voor een registratie als POC.

In deze ‘Identity Politics’ worden mensen niet meer als individu gezien, maar als representant van een bepaalde groep. Een wereldbeeld dat niet verbindt maar verdeelt. Het verandert de universiteit en maatschappij niet in een fijne inclusieve plek, maar in een slangenkuil met een giftige cocktail van polarisatie en een immer uitdijende lijst aan verboden woorden, en (kunst)uitingen. Shakespeare wordt geschrapt van universitaire leeslijsten omdat zijn denkbeelden niet conform de huidige zijn. ‘Woke’ (google maar indien nodig) is waanzin!

Uiteraard, discriminatie, racisme en uitsluiting moeten bestreden worden. De woke weg is contraproductief en een nieuwe vorm van totalitair denken. Zelf werk ik in een zeer diverse omgeving, met studenten en collega’s uit alle delen van de wereld en evenzovele culturele achtergronden en wil niets anders. Met de kwezel-cultuur van de allesbehalve diverse ‘diversity officers’ wil ik echter niets te maken hebben.

Ewoud Jansen is docent Finance & Economics bij de opleiding International Business en auteur van diverse boeken en opiniestukken