Reichardt-Mulder doet onderzoek naar leiderschap en adviseert mensen in leidinggevende functies, onder wie veel vrouwen. Steeds vaker hoorde ze tijdens interviews met deze vrouwen dat ze uitgeput raakten doordat zij een masculien leiderschapsideaal nastreefden. Daar wilde ze graag in duiken, maar ze had zo haar twijfels.  

“Ik dacht eerst: is dat niet een beetje ouderwets of achterhaald?”, vertelt ze. Maar tijdens haar onderzoek kwam ze erachter dat dit probleem juist nu erg relevant is. “Het is niet alleen maar een issue van onze maatschappij, maar het zit ook in ons als vrouwen. Je gaat eigenschappen gebruiken die misschien niet bij jou passen en dan raak je uitgeput.” 

‘Mannelijke’ sectoren
Uit haar onderzoek blijkt dat dit vooral voorkomt bij door mannen gedomineerde sectoren. “Denk aan techniek, logistiek, ICT. Daar heersen de masculiene normen en samenwerkingsverbanden die gepaard gaan met eigenschappen die traditioneel met mannelijkheid worden geassocieerd, zoals assertiviteit en dominantie.”  

Het speelt het meeste in deze vakgebieden, maar eigenlijk geldt het voor vrijwel alle beroepsgroepen. “Eigenlijk ben je jezelf in een soort hokje aan het wringen van die masculiene leider, terwijl je je eigen kracht als vrouw onderbenut laat.” 

Bepaald beeld
Als docentonderzoeker bij Fontys Technology maakt Reichardt-Mulder geen onderscheid tussen mannen en vrouwen in het werkveld. Toch is te merken dat vrouwen zich anders opstellen als ze in een leidinggevende positie komen. “We hebben als vrouwen een bepaald beeld van leiderschap dat meer past bij masculiene eigenschappen.” Echter zijn er volgens haar meerdere effectieve leiderschapsstijlen, maar worden deze nog onvoldoende ingezet.  

Een voorbeeld van zo’n alternatieve vorm van leiding geven is de Empowering Leadership Style (ELS). Hierbij geef je mensen meer eigen verantwoordelijkheid en richt je je meer op het proces in plaats van alleen op het resultaat. Je geeft de ander de mogelijkheid om iets te creëren met de vaardigheden die ze hebben. Deze en vergelijkbare methoden zijn effectief, maar worden - zoals gezegd – nog niet vaak toegepast.  

Waarom dat zo is, komt van verschillende kanten. “Dan heb je het ‘zo hebben we het altijd gedaan’ principe,” legt Reichardt-Mulder uit. “Het vereist ook andere competenties. Het is heel anders als je gaat sturen op resultaten en niet op het proces. Dat moet je ook leren. Het vereist dat je zaken durft los te laten én dat je jezelf als leider durft aan te kijken.”  

Andere rechten
Toch is het niet zo gek dat dit probleem anno 2026 nog steeds speelt. “Je ziet dat van origine leiders mannelijk waren. Pas vanaf 1956 hebben vrouwen volwassen rechten. Als ze een bankrekening wilden openen, moesten ze toestemming hebben. Als vrouwen trouwden of kinderen kregen, werden ze automatisch ontslagen. Dit is allemaal nog niet zo lang geleden, dus het is helemaal niet zo gek dat je bij een leider aan een man denkt.”  

De drang om harder te werken is ook iets wat we meenemen uit de geschiedenis. “We zijn geneigd om onszelf nog niet als gelijk te beschouwen. Toen ik voor mijn onderzoek naar leiderschap sprak met diverse vrouwen op hoge posities, vertelden ze me keer op keer hoe zij geneigd waren om heel erg te laten zien dat ze het kondenen niet wilden laten zien dat ze het pittig vonden.”  

Dit met de angst om als minder sterke leider gezien te worden. “Er wordt met twee maten gemeten; door onszelf en door mensen om ons heen.”  

Zo leest Docent Wiskunde-student Lotte graag romans en feministische boeken, zoals werken van Colleen Hoover of ‘Goede Moed’ van Tim Hofman. Lotte ziet lezen als een leuke en nuttige hobby en heeft als doel om dit de komende tijd meer te doen, al is dat niet altijd even makkelijk. “Vooral een nieuw, leuk boek vinden vind ik lastig. Maar als ik dan eenmaal begonnen ben, lees ik heel veel."

 Wel vindt ze haar telefoon een grote afleider, vooral wegens de sociale media apps. “Ik vind het belangrijk om de tijd te nemen om te lezen. Toch merk ik wel dat ik vooraf ‘even snel’ op mijn telefoon wil scrollen. Voordat ik het weet ben ik een uur verder en heb ik nog niks gelezen."

Rebecca, die dezelfde opleiding doet, leest niet veel. Toch wil ze dit wel meer gaan doen. “Ik heb thuis nog boeken van Astrid Holleeder liggen. Die waargebeurde verhalen vind ik interessant. Maar als ik weet dat ik de komende weken geen tijd heb om een boek uit te lezen, begin ik er niet aan”. Ook geeft ze hetzelfde probleem te ondervinden als haar studiegenoot. “Ik ben best wel verslaafd aan mijn telefoon."

Rustgevend
Bij communicatiestudent Britt is de wil om te lezen er ook, maar komt het er steeds niet van. “Ik lees eigenlijk alleen op vakantie”, vertelt ze. Daarbuiten vindt ze het lastig om eraan te beginnen. “Na een drukke dag heb ik eigenlijk alleen tijd voordat ik ga slapen. Dan heb ik de energie er niet meer voor of heb ik er geen zin in.” Toch vindt ze lezen een fijne activiteit, dus blijft ze het proberen. “Als ik eenmaal lees, vind ik het rustgevend. Ook doe ik dan minder met mijn telefoon.”

In het geval van Remy is het vrij duidelijk. Buiten zijn schoolboeken om leest hij nooit. “Ik ben te verslaafd aan m’n telefoon”, geeft de student SPECO-Sportmarketing toe. “Ik ben gewoon meer geneigd om te scrollen dan om een boek op te pakken."

Audioboeken
Ook Kiki heeft moeite met lezen. De student Journalistiek heeft al van alles geprobeerd, maar het wil niet lukken. Dat ligt aan haar ADHD, waardoor ze zich niet kan concentreren op een verhaal. “Je kent het wel; als je dan een pagina leest en er niets van registreert, dat je die tekst nog tien keer leest en er nog steeds niks van snapt. Dat heb ik dus altijd.” 

Ze heeft weleens andere manieren van ‘lezen’ geprobeerd, zoals audioboeken. Toch is dit voor Kiki ook geen optie. “Ik houd echt niet van podcasts luisteren, dus audioboeken werken voor mij ook niet”.  

Van Roon, die lesgeeft bij Fontys Mens en Gezondheid, interviewde in de afgelopen zes weken zes verschillende lijsttrekkers tijdens zijn show op zaterdagochtend. “Ze kunnen hun standpunten informeel toelichten en tussendoor draaien we nummers. We gaan niet voor het vaste riedeltje”, laat Van Roon weten. Met zijn interviews wil hij luisteraars aansporen om te stemmen. “Luisteraars leren de lijsttrekkers zo op een andere manier kennen. We maken de politiek laagdrempelig, zowel voor de lijsttrekkers als de luisteraars, en praten over muzikale guilty pleasures. Dat zorgt voor een relaxte sfeer.” 

Door er op deze manier aandacht aan te besteden hoopt Van Roon de opkomstcijfers, in ieder geval in Eindhoven, wat op te krikken. In de lichtstad ligt het stempercentage namelijk lager dan de landelijke cijfers. Daar moet verandering in komen, aldus de docent. “Gemeentepolitiek is het belangrijkste wat er is. Hier heb je rechtstreeks invloed op en merk je het effect. Dit gaat over je directe leefomgeving; van de busverbinding tot de sportclub”.  

Verschil maken
Afgelopen weekend kwam de docent daarom met een extra oproep. Hierin benadrukte hij het belang van de gemeenteraad en de stem van de luisteraar. Al was zijn oproep gericht naar Eindhoven, en specifiek de Brainportregio, benadrukt de docent dat dit voor heel Nederland geldt.  “Want één stem kan echt het verschil maken.”

Dat de docent te horen is op de radio is ‘puur voor de hobby’, maar hij hoopt wel dat zijn programma iets teweegbrengt. “Je maakt iets waarnaar wordt geluisterd”. Het maken van de live-uitzendingen is iets waar hij veel passie voor heeft. “Het zorgt voor spanning. Als ik iets zeg of op een knopje druk, gaat dat zo de ether in”.  

Ik hoor veel mensen klagen over het feit dat de jeugd van tegenwoordig weinig leest. Vooral nu, tijdens de Boekenweek. Als jongeren lezen, zijn dit vaak Engelse fantasyboeken. Dit komt grotendeels door de promotie van dit soort verhalen op Instagram en TikTok, waar deze taal veel wordt gesproken. Er wordt dan vaak gezegd dat deze jongeren ‘niet echt lezen’. 

Maar wat is ‘echt’ lezen? 

Deze klagers, vaak van de boomergeneratie, zijn het niet eens met de leeskeuzes die jongeren maken. Ze lezen te veel fantasy en romantische boeken in plaats van het Nederlandse literaire canon. Het verbaast me niks. Dit zijn de dezelfde mensen die een draak op de kaft zien en denken; dat is voor kinderen. Maar niets is minder waar. 

Bij mij thuis is lezen er met de paplepel ingegoten. Het was niet alleen leuk, maar ik leerde bij ieder verhaal iets nieuws, en dat gebeurt nu nog steeds. Je leert steeds nieuwe karakters kennen met verschillende achtergronden en persoonlijkheden. Je blijft je inlevingsvermogen trainen met ieder personage dat je ontmoet.

En het Nederlandse canon dan? Jongeren vermijden het niet alleen vanwege de leeslijst van de middelbare school; het is simpelweg verouderd. Ik zeg overigens niet dat geen van deze werken belangrijk zijn. Neem bijvoorbeeld Fabriekskinderen van Jacob Jan Cremer, een boek van bijna tweehonderd jaar geleden. Dit werk heeft bijgedragen aan wat uiteindelijk de leerplicht zou worden. Het geeft een duidelijk beeld van de onmenselijke werkomstandigheden die kinderen dagelijks ondervonden. Dit is ongetwijfeld belangrijk en, naar mijn mening, ook interessant. 

Toch voelen veel boeken uit deze tijd (en vaak ook daarna) te ouderwets. Jongeren zoeken elders naar een goed boek, omdat de bekende Nederlandse boeken weinig variatie tonen. Waar we in Nederland literaire romans en thrillers in overvloed hebben, ontbreken vaak de science fiction- en fantasyboeken.  

Het lezen van Engelstalige boeken brengt meer variatie met zich mee; niet alleen in genres, maar ook in perspectieven. Engels is immers een wereldtaal dus schrijven en publiceren mensen vanuit alle hoeken van de wereld hun werk in het Engels.  

Het belangrijkste van lezen is niet de taal, zelfs niet het verhaal op zichzelf. Het gaat erom dat je weet wat je leest en het kan bespreken en analyseren. Je leert bij het lezen op details te letten en deze in een grotere context te plaatsen. Je interpreteert bepaalde gebeurtenissen op je eigen manier en door deze te bespreken met anderen, zie je een andere manier van denken. 

Het maakt dus niet uit of je in het Nederlands, Engels, Spaans, of Japans leest, als je maar leest. Als je al het andere maar even opzij kan zetten om in een verhaal te duiken. Fictie of non-fictie, fantasy of thriller, zolang je blijft lezen, leer je altijd wat.  

Emma Govers is derdejaars student journalistiek bij Fontys

Tommy van der Loo had de prijs allesbehalve verwacht, maar toch mag hij zich winnaar noemen van de Cultuurprijs van het Cultuurfonds Noord-Brabant. “Ik kreeg een appje van Maarten Hartveldt, juryvoorzitter van het Cultuurfonds. Of ik even langs kon komen.” De mannen ontmoetten elkaar eerder toen Van der Loo de Paters van Tilburg onderzocht voor een kunstwerk. “Ik dacht dat hij mij een boek wilde geven voor mijn research, maar toen ik daar aankwam stonden er ineens een cameraploeg en een heleboel mensen met bloemen voor me klaar.”

De alumnus vindt het onwerkelijk dat hij zich mag rekenen tot het rijtje winnaars, met grote namen als Frank Lammers en René Daniëls. Een rijtje waar hij zichzelf in eerste instantie niet vond passen. “De meeste winnaars hebben een lange carrière gehad en winnen uiteindelijk een oeuvreprijs. Ik heb na mijn studie bij Fontys Academy of the Arts 4,5 jaar kunstgeschiedenis gestudeerd en daarna vooral getwijfeld over wat ik wilde doen. Mijn carrière loopt pas vijf jaar, dus zo’n prijs had ik nooit verwacht.”

Auditie doen
Hoewel Van der Loo de prijs in de wacht sleepte, vond hij carrière maken in de kunstwereld erg lastig. “Ik dacht al snel; waar ben ik nou mee bezig? Hoe ga ik hier ooit binnenkomen”? Inmiddels is hem dat goed gelukt, maar de alumnus blijft nog altijd nuchter en realistisch. “Je werk verkopen voelt altijd als auditie doen, en ook ik krijg nog geregeld ‘nee’ te horen.”

Het kunstenaarschap is volgens hem iets dat je moet volhouden. “Het is geen sprint, maar een marathon. Ook geluk blijft een meespelende factor, want als ik geen onderzoek had gedaan en geen documentatie had gemaakt, had Maarten Hartveldt mijn werk nooit gezien en werd ik ook niet geselecteerd.”

Dode hommels als kritiek
Van der Loo staat inmiddels bekend als een beeldhouwer die maatschappijkritiek verwerkt in zijn kunstwerken, zoals in het beeldhouwwerk ‘The price of Spices’, te zien in de LocHal in Tilburg. Ook ontwikkelde hij een werk nadat hij tijdens een wandeling langs een laan vol lindebomen tientallen dode hommels zag liggen. “Blijkbaar zit er zo weinig suiker in de lindebloesem dat het hommels meer energie kost om het eruit te halen dan wat het oplevert.”

De alumnus ging op pad om de hommels te verzamelen en had er al snel honderden in zijn atelier liggen, waarmee hij een ‘bontmantel’ creëerde. “Een kunstwerk dat een samenleving weerspiegelt die de natuur vooral als decoratie ziet en tegelijkertijd laat zien dat de biodiversiteit achteruitgaat. Alles is dus bruikbaar om mee te beeldhouwen, zelfs dode hommels.”

Prijzengeld investeren
Naast erkenning krijgt de winnaar ook tienduizend euro prijzengeld, dat hij in november tijdens de officiële uitreiking in ontvangst mag nemen. Geld dat hij vrij mag besteden, maar waarvan de organisatie benadrukte het te investeren in een eigen kunstpraktijk. Daar gaf Van der Loo gehoor aan, want hij verhuist deze maand naar Udenhout. “Naar een groter atelier, met ruimte die ik in kan richten zoals ik wil. Het prijzengeld wil ik uiteindelijk gebruiken voor nieuwe en grotere machines.”

Op de dag dat Tommy van der Loo zijn prijzen in ontvangst neemt opent in Museum Krona in Uden ook een speciale solotentoonstelling van zijn werk, inclusief de bontmantel van hommels. Deze is tot en met eind januari te zien.

Fontys-gebouwen moeten voldoen aan de daarvoor geldende zogenoemde NEN-normeringen. Deze bestaan voor onder andere brandveiligheid en ontruiming. “Volgens de NEN-normen moet een brandmeldinstallatie bij uitval van netspanning in principe 72 uur standby kunnen blijven, maar in de praktijk wordt vaak gekozen voor 24 uur autonomie mits aanvullende voorwaarden worden toegepast,” laat Sjack van Ekert, projectleider Safety & Security weten.  

Maarten Smeets, teamleider Vastgoedbeheer van Fontys, vertelt dat de gebouwen hier “met vlag en wimpel” aan voldoen. Verder legt Smeets uit dat eventuele evacuatie bij stroomuitval altijd mogelijk moet zijn. “We hebben genoeg voorzieningen om onder andere de noodverlichting aan te houden. Zo kan iedereen het gebouw veilig verlaten.”  

Thuis verder
Mocht de stroom een keer uitvallen, is er nog geen reden tot paniek. Een evacuatie is niet gelijk vanzelfsprekend en vaak loopt het gebouw vanzelf leeg. “Naarmate de storing langer duurt, zullen laptops niet meer worden opgeladen en wordt werken steeds lastiger. Dan zullen veel mensen ervoor kiezen om thuis verder te werken,” vertelt Bert Hinlopen, teamleider BHV. 

Wel wordt de situatie in de gaten gehouden. Zodat er bij verdere complicaties snel ingegrepen kan worden. “Als de ventilatie uitvalt, kun je je voorstellen dat op warme dagen het binnen in het gebouw benauwd wordt en ervoor gekozen wordt door gebouwbeheer of het crisisteam dat het gebouw ontruimd moet worden.”  

Pieken
Er er zijn wel wat dingen die Fontys kan doen om eventuele stroomuitval te voorkomen. Zo brengt de organisatie samen met de netwerkbeheerder de pieken in stroomverbruik in kaart. 

“Zo kunnen we de stroompieken verdelen om ervoor te zorgen dat het netwerk niet overbelast wordt,” legt Smeets uit. Verder worden de installaties eens per jaar gecontroleerd. “Jaarlijks worden alle accupakketten tijdens het onderhoud getest op voldoende capaciteit en daarnaast worden de accu’s preventief elke drie jaar volledig vervangen,” vult Van Ekert aan.  

Wat vorig jaar nog in een klaslokaal werd gehouden, heeft zich deze keer verplaatst naar een grotere ruimte. “Ik hoop dat we straks genoeg plek aan de tafels hebben”, vertelt Rümeysa Güngör, docent International Businesses, voorafgaand aan het event. Samen met haar collega Nimo Farah organiseerde zij deze bijeenkomst.   

Bezoekers namen eten mee, meestal vanuit hun eigen cultuur. Van Marokkaanse dadels tot Turkse baklava, Griekse salade en Indiaanse zoetigheden; de mix van culturen is op de tafel al zichtbaar. 

Het zijn niet alleen moslims die naar de iftar komen. “Ik heb een interesse in religie en de geschiedenis ervan, al ben ik zelf niet religieus,” vertelde een bezoeker met een Russisch-orthodoxe achtergrond. “Het is mooi dat iedereen zo zijn eigen verhaal en geloof heeft.” 

Ook Rana, student International Communications, denkt daar zo over. Zij zegt dat de iftar meer is dan alleen het vasten verbreken. “Je voelt die connectie en dat je niet alleen bent met de ramadan.” De diversiteit binnen de groep ziet zij als een voordeel. “Het is leuk om van verschillende nationaliteiten te proeven.” 

Van PVV naar islam
Een andere aanwezige is voormalig PVV-kamerlid Joram van Klaveren. Hij heeft zich na zijn politieke carrière bekeerd tot de islam en vertelde hierover tijdens een vragenrondje. Hij legde uit dat hij een boek wilde schrijven dat een negatief licht zou schijnen op de islam. Echter kwam hij er in het proces achter dat deze geloofsovertuiging beter bij hem paste dan zijn protestantse opvoeding. 

Hij wist nog precies wanneer het keerpunt kwam. “Toen mijn boekenkast brak en ik de boeken op ging ruimen, lag de Koran open op de grond,” legt Van Klaveren uit. “Ik pakte hem op en bij mijn duim stond de tekst ‘Het zijn niet de ogen die blind zijn, maar het hart vanbinnen’.” Hierna besloot hij te bidden en Allah om een sein te vragen. “Ik werd de volgende dag wakker met een gevoel van zekerheid. Toen wist ik dat de islam echt is.” 

Volgens de oud-politicus is de ramadan een goede maand om iets goeds te doen. “Je bent dankbaar voor wat je hebt. Je besteedt je tijd om dichter tot Allah te komen.” Ook met de huidige spanningen in het Midden-Oosten wil hij vooral de aandacht vestigen op het volgen van de profeet. “Volg het voorbeeld van Mohammed en de wereld wordt een betere plek.” 

Ooit vertelde een studiegenoot mij over een feestje waar ze het eigenlijk niet zo naar haar zin had. “Maar waarom ga je dan niet gewoon naar huis?,” vroeg ik haar. “Ja, FOMO,” antwoordt ze dan. Vervolgens zei ze dat ze niet eens naar dat feestje wilde gaan, maar dat ze te bang was iets te missen. Toen ik haar vertelde dat ik in haar positie niet eens was gegaan, keek ze mij raar aan. Ik vervolgde: “er is ook zoiets als JOMO.’’  

Veel studenten hebben de drang om zoveel mogelijk feestjes en festivals mee te maken. Helaas gebeurt dit niet alleen omdat ze het zo leuk vinden, maar omdat ze anders het gevoel hebben dingen te missen. De wereld vergaat heus niet als je een keertje wat overslaat. Je vrienden en studiegenoten snappen heus wel dat je niet altijd de zin of energie hebt. Misschien zijn feestjes zelfs helemaal niet jouw ding. Verspil er dan ook geen energie aan en doe iets wat je wél leuk vindt.  

We moeten als studenten van het beeld af dat we aan specifieke waarden moeten voldoen om erbij te horen. Iedereen is immers anders en heeft verschillende hobby’s en interesses. Zonder deze verschillen zou het wel heel eentonig worden op de campus. Omarm dit dan ook en praat erover met medestudenten. Bevrijd jezelf uit de FOMO-kooi.  

Het leven is al zoveel ‘moet moet moet’. Dan moet vrijetijdsbesteding ook echt iets zijn waar je van kan genieten. Al doe je een dagje niks, geniet er dan van. Ga je eigen weg, kies je eigen pad. Loop niet achter anderen aan als een soort eendenkuiken om er vervolgens achter te komen dat dit niet jouw bestemming is.  

Ik zeg niet dat je feestjes en festivals moet afzweren, integendeel. Het belangrijkste is dat je jezelf de vragen stelt “vind ik dit echt leuk?” en “doe ik dit voor mezelf of voor iemand anders?”. Hoe lastig het ook kan zijn, geef je grenzen hierin aan. Wees een keer blij dat je niet op dat feestje bent en gewoon in je eigen bed een serie kan bingen. 

Pak je rust en verander je FOMO in JOMO.  

Emma Govers is derdejaars student bij Fontys Journalistiek en loopt momenteel stage bij Bron

Het Nibud stelt dat je gemiddeld 70 euro per persoon per dag moet rekenen om de dag door te komen, en dat het goed is om een contante buffer te hebben. Social Work-studenten Yoni en Kaylee hebben echter nooit cash op zak, ook niet tijdens het uitgaan. Wel werken ze beide in de horeca, waar ze hun fooi cash krijgen. “Die fooien bewaar ik tot ik het een keer ga storten,” legt Kaylee uit. “Verder ben ik er niet zo mee bezig.”

Dat geldt ook voor Benthe, student Leraar Wiskunde. Normaliter heeft ze geen cash, maar nu toevallig wel. “Ik heb net mijn scooter verkocht, dus daar heb ik nog wat geld van liggen.” Bij een pinstoring zou ze echter niet weten wat ze moet doen. “Ik betaal alles met mijn telefoon. Ik heb meestal niet eens mijn bankpas mee.” Bij nader inzien vindt de student het toch verstandig daar iets aan te doen. “Misschien dat ik in de toekomst wat geld meeneem of in de auto leg.” 

Spaarpot, portemonnee en telefoon
Amber, student Verpleegkunde, is iets beter voorbereid. “Ik heb altijd twintig euro bij.” Dat is maar goed ook, want maandag kreeg ze nog te maken met een pinstoring in een winkel. Mocht ze haar contant geld aan moeten vullen, kan dat vrijwel altijd vanuit huis. “Mijn zus heeft nog een spaarpot en mijn ouders hebben ook altijd wat geld liggen.” 

Journalistiekstudent Niels is altijd voorbereid. Hij is zich er bewust van dat stroom uit kan vallen, wat pinnen onmogelijk maakt. “Ik heb altijd een portemonnee met contant geld bij me en ik heb thuis in mijn kast ook nog wat geld liggen. Ik weet alleen niet meer waar.” Niels wil altijd genoeg cash hebben voor noodgevallen en niet volledig afhankelijk zijn van zijn telefoon. “Want als internet of de bank eruit ligt, heb je niks.”

Bij sommige opleidingen wordt het gebruik van AI sterk aangemoedigd. Zoals bij de opleiding voor aardrijkskundedocent in Tilburg. “We moesten voor de eerste les examenopdrachten ontwerpen met een chatbot,” vertelt Sanne, een eerstejaars student. Geen probleem, want ze zet zelf ook vaker chatbots in, vooral voor het zoeken van bronnen. “Je moet wel aangeven waar je AI voor hebt gebruikt,” voegt ze toe. “Sommige docenten willen weten welke prompts je hebt gebruikt.” 

Denya, ook eerstejaars bij die opleiding, denkt er anders over. “Ik ben niet zo van AI. Ik zoek liever zelf. Dan voelt het voor mij betrouwbaarder.” Dat is ook beter voor het milieu, zegt ze. Want AI kost veel stroom en water. Daarom vindt ze dat het gebruik van AI te veel wordt aangemoedigd door docenten. “Ze hoeven niet te zeggen dat je het helemaal niet mag gebruiken, maar je moet het ook niet als advies geven.” 

Sanne merkt dit ook, maar ziet het positiever in. “Iedereen gaat het toch wel gebruiken, dus kan je studenten beter leren hoe je het goed gebruikt.” Zo vindt ze het belangrijk dat studenten leren om altijd bronnen op te zoeken en kijken of alles klopt.  

Dossiers
Bij Sportcommunicatie mag wat meer aandacht gaan naar AI, meent Britt, die daar in haar derde jaar zit. “Het wordt niet echt aangemoedigd. Docenten weten dat het er is maar dat is het dan ook wel.” Zelf gebruikt ze het vooral als hulpmiddel om onder andere dossiers samen te stellen. Volgens haar kan AI een aantal processen goed automatiseren, maar moet de opleiding daar meer voorlichting over geven. Studenten moeten volgens haar leren om te gaan met AI “zonder dat AI alles voor ze doet”. 

Je eigen sound
De studenten van de Rockacademie prompten niet zoveel. “Ik gebruik het voor spellingscontrole omdat ik dyslectisch ben,” legt derdejaars Owen uit. “Het maakt de teksten wat vloeiender.” Hij schrijft zijn essays wel altijd zelf. “Ik zet het in als tool, maar denk wel zelf na.” Over AI-gebruik in muziek maakt hij zich niet zo veel zorgen. “Je leert je eigen sound te creëren, jezelf te onderscheiden van de rest. AI kan dat niet.” 

Medestudent Bas testte dit uit; hij maakte een nummer met behulp van AI. Daar bleek hij zelf niet zo enthousiast over. “Het zal geen hit worden.” 

Tim, ook in zijn derde jaar, denkt er hetzelfde over. “Als je AI gebruikt, heb je alleen maar jezelf ermee.” Volgens hem denkt iedereen op de opleiding daar vrijwel hetzelfde over. Wel zegt hij dat AI binnen de muziekwereld steeds nuttiger wordt. “Beginnende artiesten kunnen liedjes mixen, albumcovers maken en voor promotiemateriaal zorgen.”  

Inspiratie
Renée is derdejaars student aan de kunstacademie, bij de opleiding Docent beeldende kunst en vormgeving. Ze gebruikt zelf geen AI voor haar studie, maar weet dat het op sommige gebieden wel handig kan zijn. “Als je nul inspiratie hebt, vinden docenten het prima als je ChatGPT gebruikt om ideeën te verkennen.” 

Ook bij het zoeken van bronnen is AI geen probleem, zolang je maar aangeeft waar je het precies voor hebt gebruikt. Toch is haar mening duidelijk. “Ik ben tegen het gebruiken van ChatGPT omdat je er minder van opdoet.” Wel snapt ze de discussie over de inzet van AI in de klas.  

De opleiding Journalistiek is een stuk meer bezig met AI. Er worden regelmatig lessen gegeven over AI en het onderwerp wordt veel besproken. Toch zien studenten wat verbeterpunten. “Het onderwijs voelt vaak als herhaling van de vorige keer. De meeste informatie is dubbelop,” vertelt Floor, tweedejaars student. “Ik weet al best wat van AI, dus ik leer eigenlijk niks nieuws.” 

Zelf ziet ze liever dat docenten minder nadruk leggen op de negatieve aspecten en kijken wat je juist wel kan doen met AI. Ook moeten er duidelijkere regels komen. Ondanks de recent verschenen richtlijnen zijn die er nog te weinig. Als deze aspecten worden verbeterd, zou dat het onderwijs een stuk beter maken.

Waar veel gezinnen nu al moeilijk rondkomen, kan de vastenmaand, die komende dinsdag begint, dit nog lastiger maken. Omdat moslims dan alleen na zonsondergang mogen eten, doen ze dit uitbundiger dan normaal. ‘’Eten is heel erg gevarieerd”, vertelt Dina. ‘’Je hebt wat meer op tafel omdat je middag- en avondeten samenvoegt.’’ De studenten vinden het belangrijk dat iedereen goed voor zichzelf kan zorgen. ‘’En je weet hoe duur het is tegenwoordig”, voegt Fadoua toe.

Met die gedachte in het achterhoofd kwamen de studenten vorig jaar op het idee om een Suikerfeest te verzorgen voor zo’n twintig kinderen uit een azc. Ze haalden geld op waarmee ze cadeaus konden kopen en activiteiten konden organiseren. Dit jaar pakken ze het anders aan en schieten ze al tijdens de ramadan te hulp. De heilige maand draait immers om meer dan alleen vasten.

‘’Het is een maand van bezinning en tot jezelf komen”, benoemt Fadoua. “Moslims lezen de Koran en bieden hulp aan mensen die het nodig hebben.” Dina maakt nog een toevoeging: ‘’Je let ook meer op jezelf qua gedrag.’’ Hun actie is dus niet alleen behulpzaam, maar past ook bij het gedachtengoed van de ramadan.  

Hulp voor iedereen
Voor hun inzamelingsactie besloten ze de samenwerking aan te gaan met moskee Arrahmaan, niet ver van Fontyscampus Rachelsmolen in Eindhoven. Daar kregen ze namelijk te horen dat mensen vaker een extra maaltijd komen halen tijdens de ramadan. Via hun persoonlijke Instagram- en LinkedInpagina’s vragen de studenten aandacht voor deze actie, die hen inmiddels al een redelijk geldbedrag heeft opgeleverd.

Met het opgehaalde geld, in het totaal nu zo’n duizend euro, stellen ze voedselpakketten samen voor alle mensen die het nodig hebben. ‘’Het is niet alleen voor moslims die vasten”, laat Dina weten. ‘’Als er andere behoeftigen zijn, kunnen die zich ook aanmelden.’’ Want volgens de studenten moet iedereen hulp kunnen krijgen als dat nodig is. ‘’Iedereen is mens, toch? Wij geven aan de maatschappij, aan de mensheid", vult Fadoua aan.  

Niet alleen
Verder geven de studenten ook nog tips om de vastende moslims te ondersteunen. ‘’Vanuit ons islamitische perspectief kan je helpen met smeekgebeden’’, aldus Dina. Voor degenen die op een andere manier willen helpen, is een beetje extra aandacht al genoeg. ‘’Neem contact op met mensen waarvan je weet dat ze alleen zijn." En, zegt Fadoua: ‘’Vraag even hoe het gaat en hoe de ramadan gaat.” 

Het belangrijkste volgens de twee is om saamhorigheid te creëren, vooral in tijden waarin veel mensen het moeilijk hebben. Zo willen de studenten benadrukken dat de ramadan in het teken staat van het geloof, en niet in het teken van geldzorgen. Dat laatste punt hopen ze met hun actie dan ook weg te kunnen nemen.