Jaarlijks verhuizen veel Caribische studenten naar Nederland voor een studie omdat er in hun eigen land weinig mogelijkheden zijn voor passend onderwijs. Een groot deel daarvan, zo bleek uit een eerder onderzoek van de Nationale ombudsman, kampt met psychische problemen zoals depressieve klachten en eenzaamheid. En ook het nieuwe rapport van de Onderwijsraad laat zorgwekkende feiten zien: een kwart van de Caribische jongeren die kiezen voor een studie in Nederland, stopt vroegtijdig met die studie, met name door taalproblemen. 

Maar dat is nog niet alles, want Caribische jongeren blijken ook onvoldoende voorbereiding te krijgen voor hun komst naar Nederland. Sarah, Michaelanne en Sebastian weten dat als geen ander. Zij verlieten hun thuisland voor een technische studie bij Fontys en zijn vier maanden lang gevolgd door de drie Journalistiek-studenten Benthe Kuijpers, Wouter van den Berg en Gijs van Iwaarden voor de documentaire ‘Crossing Oceans, Chasing Dreams’. Donderdagavond vond de première daarvan plaats in Tilburg.

Eerste maanden
“De documentaire gaat over de levens van drie Caribische studenten in de eerste maanden nadat zij in Nederland zijn geland voor hun studie hier”, vertelt Benthe. “We laten het vertrek zien, de komst in Nederland en de gebreken waar ze hier mee te maken krijgen. Een onderdeel daarvan is dat ze als Nederlandse burgers, want dat zijn ze, toch tussen wal en schip vallen op het gebied van begeleiding. Maar ook de vele veranderingen waar ze mee te maken krijgen, horen daarbij. Dat kan heel ingrijpend en heftig zijn.”

Gijs vult haar aan door te zeggen dat ook het verschaffen van informatie heel lastig kan zijn voor Caribische studenten. “In de docu komt naar voren dat dit niet altijd even goed gaat. Je ziet dat ze tegen heel veel dingen aan lopen.” En er is sprake van kansenongelijkheid, zegt Wouter. “Michealanne, één van de drie hoofdpersonen, gaat naar een Career Event van Fontys, maar komt daar niet aan een baan omdat ze de Nederlandse taal niet vaardig is.”

Bangmakerij
Oneerlijk? Ja. De waarheid? Ook ja. En hoewel die soms keihard is, blijven de voor de documentaire gevolgde studenten toch veelal positief. “Ik mis mijn familie en vrienden heel erg, het was zwaar om ze achter te laten. Ik moest bij mijn aankomst in Nederland veel zelf uitzoeken en het is een enorme stap geweest, maar toch zal het ’t uiteindelijk allemaal waard zijn”, zegt Sebastian. 

Sterker nog: het is het nu al waard, vindt Sarah. “De eerste maanden waren beter dan wat iedereen me in Aruba vertelde. We werden een beetje bang gemaakt voor de komst naar Nederland. We zouden het koud gaan krijgen, eenzaam zijn. En natuurlijk is dat soms ook zo, maar het was niet zo erg als het beeld dat geschetst werd. Zodra je je aan kunt passen aan alles wat er hier in Nederland gebeurt, inclusief de plotseling overstekende fietsers op straat, dan wordt het allemaal een stuk comfortabeler.”

Bron schreef vorig jaar een serie over Caribische studenten. Je kunt daar hier meer over lezen. 

Sinds 2010 zijn Bonaire, Sint Eustatius en Saba bijzondere gemeenten van Nederland; daarmee vallen ze ook onder het Nederlandse onderwijssysteem. Omdat er op de eilanden weinig mogelijkheden zijn voor vervolgonderwijs, vertrekken studenten vaak naar Nederland voor een studie. 

Maar het onderwijs op de eilanden bereidt hen niet genoeg voor op die overstap, schrijft de Onderwijsraad in een nieuw rapport. Vooral de taalvaardigheid vormt een grote uitdaging: een goede beheersing van het Nederlands is belangrijk voor leerlingen die in Nederland willen studeren. Maar wie naar een ander Caribisch eiland of naar de Verenigde Staten gaat, moet juist goed zijn in Papiamento of Engels. 

Taalcursus 
De eilanden kennen specifieke kwetsbaarheden, schrijven de auteurs van het rapport: de scholen zijn klein, liggen ver van (Europees) Nederland en hebben niet dezelfde toegang tot hulpmiddelen en ondersteuning. Daardoor zijn ze niet altijd voldoende toegerust om leerlingen op een studie voor te bereiden. 

En dat heeft gevolgen: ongeveer een kwart van de jongeren uit Caribisch Nederland die gaan studeren in Europees Nederland stopt vroegtijdig met de studie, met name door taalproblemen. Om dit te voorkomen loopt bij Fontys een pilot met een taalcursus Nederlands voor Caribische en Surinaamse studenten. De hogeschool zet de afgelopen jaren breed in op het vergroten van de Nederlandse taalvaardigheid bij zowel Nederlandse als internationale studenten. 

Differentiëren 
De Onderwijsraad roept de minister van OCW op om het onderwijs te verbeteren. Belangrijk is dat dit gebeurt op een manier die past bij de specifieke situatie van de eilanden. Het aanhouden van dezelfde regels voor heel Nederland klinkt eerlijk, maar pakt in de praktijk ongelijk uit. Daarom is het “nodig meer te differentiëren in benadering”. 

De raad pleit onder meer voor extra investeringen in docenten Nederlands op de eilanden. Daarnaast zouden scholen zelf aanvullende lessen Nederlands kunnen aanbieden aan leerlingen die in Nederland willen gaan studeren. 

Met ongeveer 156 duizend inwoners is Curaçao het kleinste land ooit dat meedoet aan het WK. Studenten van de piepkleine natie, onderdeel van het koninkrijk der Nederlanden, spreken van trots na jaren van gemiste kansen. 

Zo vertelt Emily Pulido (19), student fysiotherapie: ‘’Eerlijk gezegd kon ik mijn oren niet geloven toen ik het hoorde van de kwalificatie. Ik heb veel meegekregen van familie, vrienden en teamgenoten, dat maakt het moment extra speciaal. Het laat zien hoe ver voetbal is gekomen in Curaçao." 

Blijdschap en gemis
Haar vriendin Tara (19), student aan Fontys International Marketing Communications, deelt dezelfde vreugde. ‘’Ondanks het feit dat er twijfels waren over het  kwalificeren van Ola Blou (zoals we het nationale team noemen), hebben ze echt gepusht. En zoals we altijd zeggen: ‘hard werk loont’, en dat heeft het zeker.’’

Voetbal speelt een grote rol in het leven van Tara. Ze bezocht in Curaçao samen met haar vader vaak wedstrijden en voetbalde in een damesteam. ‘’Mijn vader was er altijd bij om me aan te moedigen en om hem van zo'n grote afstand de winst op Jamaica te zien vieren is lastig.’’ 

De reactie van de ouders van Tara op de kwalificatie was fantastisch, vertelt ze: ‘’Iedereen was aan het springen, dansen en zingen in de straten.’’ De eilandbewoners zijn dolenthousiast, vertelt ze, en de hele week staat volgepland met vieringen.

‘’Wanneer het team terugkomt krijgen ze de grootste ontvangst ooit. Daarna volgt een feest in het centrum van Willemstad. Ik vind het fantastisch om te zien hoe iedereen de liefde deelt voor het land én het spel, want we gaan nog niet naar huis.’’ 

Nee, maar voor Tara zelf zit daar letterlijk juist ook wel wat pijn. Want ze mist haar thuis ontzettend. ‘’Om de viering van de kwalificatie via een telefoonscherm te volgen vond ik erg moeilijk. Ik had nooit verwacht dat ik dit soort dingen zo lastig zou vinden.’’ 

Wel voelt Curaçao nu een stukje dichterbij, vertelt ze. ‘’De support hier in Nederland doet veel, dat is mooi om te zien.’’ 
 

Fontys telt ongeveer 450 Caribische studenten, die verenigd worden door Fontys Caribbean Connection. Een initiatief dat het hele jaar door studenten van Caribische komaf samenbrengt. Zaterdag 7 december staan de deuren open voor een eigen kerstdiner.

En dat is nodig, laat een van de initiatiefnemers en student Shane Lobato de Mesquita weten. “Veel Caribische studenten kunnen niet naar huis om kerst te vieren met familie en vrienden. Dat komt vooral door de extreem hoge prijzen. Zo kost een retourticket naar Aruba in december al snel 2.000 euro. Dat is niet te betalen.”

Eén groot feest
Samen met het Kabinet van Aruba en Stichting Studiefinanciering Curaçao (SSC) wordt het kerstfeest dus naar Fontys gehaald. “Niet alleen voor onze studenten, maar ook voor studenten die via het kabinet of SSC in Nederland studeren.”

Inmiddels hebben 120 studenten zich aangemeld voor het gezellige samenzijn. Naast studenten van Fontys verwacht Shane ook een delegatie van Avans, Tilburg University en TU/e. “Dat is precies waar ons kerstdiner om draait: studenten van de verschillende eilanden met elkaar verbinden en samen laten genieten van een traditionele Caribische kerstmaaltijd. Zoals we gewend zijn.”

Niet alleen
Tijdens de kerstdagen zelf zal er geen evenement zijn om de verbinding op te zoeken. Wel zijn alle Caribische studenten van de verschillende hogescholen en universiteiten ook uitgenodigd om op dinsdag 17 december langs te komen op de kerstmarkt op campus Rachelsmolen. “Hopelijk krijgen de Caribische studenten dankzij deze activiteiten toch nog het gevoel dat ze kerst vieren en realiseren ze zich dat ze niet alleen zijn.”

Het zijn voornamelijk studenten van de Lerarenopleiding die vandaag plaatsnemen tijdens de aftrap. Niet gek ook, want de kar wordt getrokken door twee docenten van de opleiding: Karin Verouden en Yucata Lienga.

“We hebben vorig jaar Caraïbische studenten gesproken die tegen dingen aanliepen die ons aan het denken zetten, dingen waar we iets mee moesten doen”, gaat Lienga van start. Zo voelden studenten zich gediscrimineerd en niet gehoord, wat voor enorme emotionele situaties zorgde. “We liepen hen toevallig tegen het lijf. Moet je nagaan hoeveel studenten er binnen Fontys zijn die niet over hun ervaringen durven te vertellen.”

Volgens Lienga kent het aantal Caraïbische studenten bij Fontys ieder jaar veel uitval. “Terwijl we ze allemaal graag zouden willen behouden. Iedereen heeft er namelijk baat bij als deze studenten hun studie succesvol doorlopen, zich hier prettig voelen en straks bijvoorbeeld voor de klas staan om zo het lerarentekort deels op te lossen.”

Carribean Connection
Daarom richtten de twee docenten, samen met Fontys Carribean Connection, een nieuwe community op. Een plek waar iedere Caraïbische student zichzelf kan zijn, waar ruimte is om over gebeurtenissen te praten, en waar gezamenlijke activiteiten plaatsvinden.

Shane Lobato de Mesquita kwam in 2021 naar Nederland en volgde bij FLOT de opleiding tot Docent Geschiedenis. Een tijd waarin hij eenzaam was en zijn plek niet goed kon vonden. “Dat had deels te maken met de lockdown. Ik was niet onder andere studenten, volgde voornamelijk online les en moest vroegtijdig stoppen met mijn stage vanwege de lockdown”, licht Shane zijn tijd toe.

Alles zelf ondergaan
Hij merkte dat meerdere Caraïbische studenten in hetzelfde schuitje zaten. “We konden onze plek binnen FLOT niet goed vinden, docenten begrepen onze problemen niet goed en het was moeilijk hulp te vinden waardoor we veel zelf moesten regelen en alle veranderingen zelf maar moesten ondergaan.”

Uiteindelijk besloot Shane te stoppen met zijn studie. Nu studeert hij Social Work in Eindhoven. Daar gaf hij, samen met Leonie Holleman, lezingen over wonen en studeren in Nederland. “We realiseerden ons dat er een community nodig was, waarna we Fontys Carribean Connection opzetten. Dat er nu ook een eerste bijeenkomst in Tilburg is, waar het voor mij allemaal begon, vind ik bijzonder.” (Tekst gaat verder onder de foto.)

De aanwezige studenten prijzen Shane voor het feit dat hij verantwoordelijkheid nam. “Maar dat moest ook. Er moet een supportsysteem zijn voor onze studenten, zodat ze weten waar ze terechtkunnen.”

Elkaar versterken
Dat is ook precies de strekking van vandaag. Kennismaken, vertellen wat je opviel aan je eerste maanden in Nederland en praten over de dingen waar je tegenaan loopt. Niet alleen tijdens je studie, maar ook in het dagelijks leven. Shane: “We willen elkaar versterken, daarom hebben we dit opgezet."

Docent Karin Verouden is in ieder geval al erg trots op de studenten. “Als lerarenopleiding en opleiders hebben we een voorbeeldfunctie. Dat studenten zich hier niet prettig voelen kan geen optie zijn. We gaan samen groeien, leren van wat we meemaken en problemen binnen Fontys aankaarten. Zo kunnen we elkaar versterken en de kracht van de Caraïbische student juist benadrukken.”

De community is niet alleen bedoeld voor studenten van de lerarenopleidingen. “Caraïbische studenten van alle opleidingen op deze campus mogen aansluiten”, legt Verouden uit. “Het belangrijkste is dat we de connectie opzoeken. Of je nu rechten, ICT of de lerarenopleiding volgt.”

Uitbreiden
Daar blijft het, als het aan Verouden, Lienga en de studenten ligt, niet bij. Zo zijn er zelfs al gesprekken geweest met Tilburg University en Avans om een Tilburg-brede community voor Caraïbische studenten te starten. “Dat willen we in maart rond hebben, maar voor nu focussen we eerst op onze community binnen Fontys. De eerste stap is gezet.”

Plannen voor de volgende meeting worden in ieder geval al gesmeed. “Wellicht dat we dan kunnen viben op Papiamento muziek, of even in onze eigen taal leeglopen over wat we allemaal meemaken”, klinkt het al snel.

Rasnaly Carti is decaan aan het 2College Cobbenhagenlyceum in Tilburg. Daarnaast begeleidt zij namens het Arubahuis (de officiële vertegenwoordiging van de Arubaanse regering in Nederland) Arubaanse studenten in het zuiden van Nederland. In totaal heeft zij zo’n zestig studenten onder haar hoede, waarvan de helft bij Fontys studeert.

“We vangen ze op bij aankomst op Schiphol, zorgen voor de eerste overnachting, helpen bij het vinden van woonruimte en steunen hen daar waar zij het nodig hebben”, legt Carti uit. “Daarnaast houden wij ook contact met de scholen, met hun ouders, met DUO, de gemeentes, banken.” Daarmee doet Aruba al heel wat meer dan de andere twee grote eilanden, Curaçao en Sint-Maarten. “Dat klopt. En van wat ik hoor missen veel van hun studenten die begeleiding ook wel.”

Los van alle praktische hulp organiseren Carti en haar collega’s van het Arubahuis ook nog allerlei activiteiten om de verbinding met en tussen de studenten in stand te houden. “Afgelopen jaar heb ik voor het eerst een kerstviering opgezet. Daar kwam meer dan de helft van de studenten op af, daar was ik heel blij mee. Overigens raad ik de studenten wel altijd aan om niet bij elkaar te blijven, maar tijdens de studie en daarbuiten ook veel op te trekken met niet-Arubaanse studenten.”

Engels
De cultuur, de taal, de studiekeuze en de financiën zijn de grootste obstakels voor Caribische studenten. Toch ligt ook dat weer anders per eiland. Zo ziet Carti dat het culturele – lees: zelfredzaamheid – probleem voor studenten van Curaçao groter is dan voor dat van Aruba. 

“De taal is wel echt een struikelblok voor alle Caribische studenten. Ook die van Aruba. Nederlands mag dan onze officiële taal zijn, de meesten spreken Papiaments. Doordat Aruba tegenwoordig vooral een grote bestemming is voor toeristen uit de VS, merk je ook dat er veel meer Engels wordt gesproken. Daarom kiezen de meesten ook voor een studie in het Engels, omdat dit hen makkelijker afgaat.”

Studiekeuze blijft altijd een moeilijk iets op zo’n grote afstand, al is het volgens Carti wel een stuk verbeterd met de online mogelijkheden en de manier waarop het hbo nu gezamenlijk optrekt bij de voorlichtingsmarkten. 

Financieel lopen de Arubaanse studenten wellicht echter zelfs grotere risico’s dan die van Curaçao. Zij kunnen namelijk zowel een Arubaanse als DUO-lening afsluiten. “Vanuit Aruba krijgen ze een startkapitaal mee van zo’n 7.000 euro. Daarnaast kunnen ze ook nog elf keer aanspraak maken op een extra lening van 1.500 euro elk.”

Waarmee ze dus een forse schuld op kunnen bouwen. Nog los van de vraag of ze hun studie zullen afmaken. “Van de huidige eerstejaars zijn er gelukkig slechts drie gestopt en één geswitcht tot nu toe. Maar ik zeg ook altijd: denk goed na, heb je dat geld ook écht nodig? Er wordt nu ook gekeken naar hoe die schulden aangepakt kunnen worden.”

Tevens wordt op Aruba overwogen om een regeling uit de vorige eeuw opnieuw in te voeren. “Ga je na je studie vijf jaar werken op Aruba? Dan krijg je x procent kwijtschelding van je schulden. Dat zou mooi zijn. Vooral ook omdat het een manier is om de studenten weer terug naar Aruba te krijgen. Daar worden ook gesprekken met hotels en andere werkgevers over gevoerd.” [Tekst loopt door onder foto]

Onwetendheid
En de medestudenten, hoort ze daar minder positieve geluiden over zoals de Caribische studenten die uitten in de vorige aflevering van deze serie? “Nee, niet echt. Wel dat er soms vreemde vragen gesteld worden inderdaad. Maar dat heeft vooral met onwetendheid te maken.”

“Ik zeg ook altijd tegen onze studenten: Nederlanders zijn nieuwsgierig, maar ze weten het gewoon niet. En met de bescheidenheid en verlegenheid die in onze natuur zit, ga je het hier niet redden. Dus zeg het gewoon als je bijvoorbeeld een grap niet begrijpt. En leg uit dat je wel Nederlands spreekt en verstaat, maar dat het niet je eerste taal is.”

Betrokkenheid
Hoe kijkt Carti aan tegen de begeleiding en steun die Fontys verschaft aan Arubaanse studenten? Is die voldoende? “Jazeker. Ik vind dat de studenten heel goed worden opgevangen. Ze kunnen altijd bij iemand aankloppen, er worden allerlei activiteiten georganiseerd. Zowel van onderop als van bovenaf is er veel betrokkenheid, dus ook van het Fontysbestuur.”

Over dat bestuur gesproken: Fontysvoorzitter Joep Houterman bezocht eerder deze maand Aruba en Curaçao, in een gezelschap geleid door minister Dijkgraaf dat precies om deze reden – hoe bevorder je het studiesucces en de kansengelijkheid van de Caribische studenten – daar op werkbezoek ging. [Tekst loopt door onder foto]

Dat deed Houterman in de nieuwe functie* die hij sinds eind vorig jaar bekleedt als voorzitter van de van de groep hogescholen die willen samenwerken om het succes van studenten uit de Cariben te vergroten. Hij herkent de factoren die de meeste (negatieve) invloed hebben en die eerder in deze serie aan bod kwamen: culturele verschillen, de taal, de studiekeuze, de financiën en administratieve rompslomp.

“De culturele verschillen zijn herkenbaar, ja. Al zullen die vast en zeker ook gelden voor andere culturen. En als het om zelfredzaamheid gaat, zijn er ook Nederlandse studenten die daarin nog grote stappen moeten maken.”

Ingewikkeld
“Wat taal betreft: voor de meeste Caribische studenten is Nederlands de tweede, derde of zelfs vierde taal. En dat wordt ingewikkeld op het moment dat zij hoger onderwijs in die taal gaan volgen. Waarbij aangetekend dat er grote verschillen zijn tussen de eilanden onderling, voortkomend uit hun verschillende historiën.”

Houterman haalt een treffend voorbeeld aan van tijdens zijn werkbezoek aan de eilanden. “Tijdens de conferentie op de slotdag begon ik mijn toespraak in het Nederlands, maar stapte toen het over taal ging over op Engels. Ik kreeg een luid applaus van de studenten, vanwege het feit dat ik daarmee erkende dat de taal een probleem is. En dat is het ook, voor deze studenten maar ook voor de ontvangende hogescholen. De aanname dat zij het Nederlands op hetzelfde niveau beheersen als uit Nederland afkomstige studenten, die klopt gewoon niet.”

Binnen Fontys is al tijden een werkgroep bezig met het taalbeleid binnen de instelling. “Ik heb nu even niet scherp hoe dat er voorstaat. Maar het is complex en het heeft zeker onze aandacht. We willen iets doen aan Nederlandse taalbeheersing voor deze groep studenten. Maar dat willen we ook voor de internationale studenten. En óók voor de Nederlandse studenten. De taalbeheersing heeft over de hele linie wel een ‘opkrikker’ nodig. Maar dus niet voor iedereen op dezelfde wijze.”

Een studie kiezen
En dan de studiekeuze. Er worden al tal van, door de bezoekende scholieren zeer positief beoordeelde, specifiek op de Caribische studenten gerichte open dagen gehouden bij Fontys. Maar breder gezien is de vooruitgang die geboekt wordt misschien wel het beste zichtbaar aan het (groeiend) aantal Nederlandse hogescholen dat hierin sinds vorig jaar samen optrekt. 

Zoals duidelijk werd tijdens de laatste studiemarkten die op de eilanden werden gehouden. Daarbij stond niet zoals voorheen het winnen van zieltjes voor de eigen instelling centraal, maar hulp bij het kiezen van de juiste studie voor de scholieren die zich daar kwamen oriënteren.

Houterman: “Nederland is natuurlijk een belangrijke studiebestemming voor deze scholieren. Maar de afstand speelt een grote rol. Zowel naar Nederland, maar ook onderling tussen de eilanden. Hier in Nederland spreek ik de decanenkringen, maar dat is daar een stuk moeilijker te organiseren. Teams? Nou, daarmee kom je er niet. Het werkt veel beter om elkaar fysiek te ontmoeten. Ook daar is het SEA-programma voor bedoeld. Wat in elk geval duidelijk is, is dat er tevens op de eilanden zelf nog het nodige moet gebeuren. En dat we ook aandacht moeten hebben voor de decanen en hun rol daarin.”

Het vierde element, financiën, zit ook in het programma van de Strategic Education Alliance, kortweg SEA, een samenwerkingsprogramma tussen overheids- en onderwijsinstelling binnen het Koninkrijk der Nederlanden. Al hebben Houterman en de hogescholen hierin een minder grote rol. Dit speelt zich immers meer op overheidsniveau af. Zoals eerder bleek uit de introductie van de Koninkrijksbeurs. Of de uitreiking door minister Dijkgraaf tijdens het werkbezoek deze maand van het allereerste BSN-nummer voor een toekomstig student.

Dat speelt zich buiten de bevoegdheden van de onderwijsinstellingen af. Houterman: “Al kunnen wij soms wel aangeven: regel dat nou eens. En ja, ook dan gaat het soms nog langzaam. Maar het is voor een aantal zaken ook ingewikkeld en loopt het over vele schijven.”

Los hiervan zijn er volgens Houterman nog legio andere onderwerpen waar zij mee aan de slag willen gaan. “Gezamenlijk onderwijsaanbod, samen onderzoek doen, digitalisering: er staat nog genoeg op de rol. Maar waar het vooral om gaat is dat we meer en beter samenwerken en hoe we dat doen. Allemaal om het studiesucces van deze jongeren te verbeteren. En dat is trouwens ook goed voor ons eigen onderwijs.” [Tekst loopt door onder foto]

Besef
Leonie Holleman is een van de medewerkers bij Studentvoorzieningen die zich nadrukkelijk bezighoudt met de Caribische studenten. Ook zij was eerder deze maand aanwezig bij het werkbezoek van minister Dijkgraaf, voorzitter Houterman en anderen. Wat haar vooral weer opviel:  “Ik denk dat nu eindelijk het besef heel breed is doorgedrongen dat er gezamenlijk iets aan het studiesucces van de Caribische jongeren gedaan moet worden.”

Volgens Holleman maken deze jongeren nog steeds geen eerlijke kans om te slagen. “Daarvoor is het nodig om hen een goede start te geven. Zowel hier bij Fontys en de andere Nederlandse instellingen, maar ook daar op de scholen. Daarvoor moet het beter georganiseerd zijn. Ik sprak daar mensen die zeiden: ik heb ooit in Nederland gestudeerd en zie dat het nu dertig jaar later nog steeds niet goed geregeld is.”

Dat heeft volgens haar ook te maken met de status van de studenten/scholieren uit dat deel van het koninkrijk. “Het blijft toch een gedoe. Aan de ene kant zijn het Nederlanders en aan de andere kant worden ze vaak toch weer neergezet als internationals. Of dan wordt het weer als een te kleine groep gezien om er speciaal iets voor te doen. Zo trekken ze altijd een het kortste eind. Dat blijft wel een gesprek.”

Verbeteringen
Toch ziet Holleman ook verbeteringen. “Neem bijvoorbeeld de geïntegreerde onderwijsprogramma's. En er zijn al stappen gemaakt met de Caribean Academic Foundation Year, waarbij aankomende studenten voor slechts 500 euro een oriëntatiejaar in hun eigen vertrouwde omgeving kunnen volgen. Andere voorbeelden zijn de Koninkrijksbeurs en het akkoord dat nu is bereikt waarbij de Universiteit Utrecht en de Haagse Hogeschool samen met de universiteiten van Aruba en Curaçao een deeltijdopleiding bestuurskunde aanbieden.”

Maar bovenal merkte zij tijdens het werkbezoek dat de wil er écht is van overheden en onderwijsinstellingen aan beide kanten van de oceaan om samen eindelijk de zaken goed te gaan organiseren. “De mensen daar zijn zo bevlogen. Alleen: er is gewoon te weinig ruimte voor substantiële actie."

Neem de decanen. Zoals eerder al in deze Bron-serie is aangehaald: zij hebben nauwelijks de uren die nodig zijn voor goede begeleiding en studieoriëntatie. "Dat klopt. En die taken horen ook niet alleen bij hen te liggen. Dat is wel een hoofdthema daar. Maar ik zie en merk wel dat dit nu ook echt is doorgedrongen. Zoals ik ook merk dat het bezoek meer begrip en inzicht heeft gebracht bij de leden van de Nederlandse delegatie."

Dit was de laatste aflevering van de serie over de Caribische student.
Lees ook de eerdere afleveringen in deze serie: 
 # aflevering 1: De moeizame reis van de Antilliaanse student
# aflevering 2: De koude douche die de overgang naar Nederland is
# aflevering 3: De taal als enorm struikelblok
# aflevering 4: Moeilijk kiezen: een studie op 8.000 kilometer van huis
# aflevering 5: Als je studieschuld de rest van je leven bepaalt
# aflevering 6: ‘Wonen jullie in hutjes?’