De kerstfilmkalender van Videoland startte honderd dagen voor Kerstmis, maar dat was in mijn optiek nog ietwat te vroeg om al in de kerstsferen te komen. Ik haak daarom 71 dagen voor kerst in bij Operation Nutcracker.

Daarin volgen we het avontuur van een eventplanner die, hoe kan het ook anders, voor een rijke, lokale familie een evenement moet organiseren. En laat die familie nu ook nog eens een knappe zoon hebben waarmee ze samen moet werken. En laat die zoon nu ook nog eens precies de man zijn die ze op het vliegveld tegen het lijf liep. Alles lijkt voorspoedig te voorlopen totdat de twee hoofdrolspelers erachter komen dat de showstopper van het evenement, de gouden notenkraker, per ongeluk met een andere passagier het vliegveld heeft verlaten.

De voorspelbaarheid van de rest van het verhaal zijn we wel gewend. Want, net als bij zoveel romantische kerstfilms, is het plot eigenlijk vanaf het begin te raden. Je ziet alles al van mijlenver aankomen, waardoor echte verrassingen uitblijven. Een standaardkeuze in de lijst, maar die lijst blijf ik stiekem wel in de gaten houden. Prima tijdverdrijf voor de honderd dagen voor kerst.

Cijfer: 6. “Een prima wegkijker voor de liefhebber van het zoetsappige, romantische kerstfilmgenre. Geen hoogvlieger, maar leuk voor tussendoor.”

Toezichthouder CEA, Commissie Eindtermen Accountancy, stelt dat het anders moet binnen de accountancy-opleidingen. Volgens de commissie moeten theorie en praktijk sterker met elkaar worden verbonden en moet een vernieuwde opzet ruimte bieden voor een kortere opleidingsroute. Ook krijgen universiteiten en hogescholen meer vrijheid bij het samenstellen van hun eigen programma’s en wordt het aantal eisen waar een afgestudeerde accountant aan moet voldoen teruggedrongen.

Ter schets: voorheen deed een Fontysstudent gemiddeld vijf jaar over de bachelor, waren er daarna nog post-bacheloropleidingen en moest er een praktijkopleiding gevolgd worden voordat je aan de slag kon. Dat gaat op de schop, aldus Nadja Van der Schoot: “Eerst hadden we een opleiding van twaalf jaar om accountant te worden, maar met de nieuwe eindtermen wordt toegewerkt naar een nominale opleidingsduur van zeven jaar.”

Andere eisen
Waar de eisen voorheen vooral om vakgebieden gingen, ligt de nadruk in de nieuwe richtlijnen meer op geïntegreerde leeruitkomsten zoals kennis, vaardigheden en professioneel gedrag. 

Van der Schoot legt uit. “Er zijn nu zo’n 160 tot 180 geformuleerde eisen waar een accountant aan moet voldoen. Dat wordt teruggebracht naar 40 tot 50 eisen. Door dit te kunnen samenvatten in bredere geformuleerde beschrijvingen, voelen we bij Fontys veel meer de ruimte om talentgericht onderwijs aan te bieden.”

Betere aansluiting
Dat vraagt om aanpassingen, zowel binnen het curriculum als bij docenten. “Docenten moeten meer samenhang aanbrengen tussen hun vakinhoud en de beroepspraktijk. De theorie die ze aanbieden moet compacter en duidelijker worden, zodat studenten begrijpen wat ze ermee kunnen doen en hoe ze die kennis in de praktijk kunnen toepassen”, licht docent Patrick van Belkom toe.

Want juist die praktijk wordt tijdens de studie steeds belangrijker, aldus ook het CEA. Daarom moeten opdrachten volgens de nieuwe landelijke richtlijnen beter aansluiten bij het niveau waarop studenten worden opgeleid. “Daar hoeven we niet zoveel aan te veranderen, want in feite doen we dat bij Fontys al heel goed”, aldus Van Belkom. “De verandering zit vooral in de manier waarop de onderdelen met elkaar verbonden worden.”

AI en toetsing
Een van de ontwikkelingen die daar een grote rol in speelt is onder meer het gebruik van AI. Want is accountancy nu juist geen vakgebied dat door kunstmatige intelligentie overgenomen kan worden? “Absoluut niet”, antwoorden beide docenten. “AI is vooral een hulpmiddel dat accountants kan ondersteunen bij hun werkzaamheden, zoals het opstellen van adviesrapporten en onderzoeken. Maar dat betekent niet dat de accountant overbodig wordt. De accountant is juist degene die oordeelt en verbanden legt. Dat vraagt om nuance en blijft altijd mensenwerk”, aldus Van der Schoot.

Ook basiskennis van vakken als boekhouden, statistiek en procesanalyse blijft daarin volgens Van Belkom noodzakelijk. Aan docenten dus de taak om de integratie van AI daarin goed te begeleiden. “Studenten mogen AI bijvoorbeeld inzetten bij het maken van hun portfolio, maar moeten tijdens de beoordeling altijd laten zien dat ze de inhoud begrijpen. Een rapport kan er met behulp van AI perfect uitzien, maar de accountant is degene die de inhoud uit moet kunnen leggen.”

Een andere belangrijke factor is de verandering van toetsing. De accountancy-opleiding werkt al geregeld met portfolio’s, maar kent ook traditionele kennistoetsen. Dat gaat volgens de docent in de toekomst veranderen. “Toetsen zijn dan niet zozeer voor een cijfer, maar helpen studenten vooral om inzicht te krijgen in waar ze staan in hun kennis en ontwikkeling.”

Aandachtspunten
Hoewel beide docenten overwegend positief zijn over de nieuwe eindtermen, zien ze ook aandachtspunten. Daarom verzonden ze vorige week hun feedback op het conceptplan. “Vooral de beoordeling van studenten vraagt om duidelijke afspraken”, legt Van der Schoot uit. “Want als leeruitkomsten meer holistisch worden geformuleerd, moet wel helder blijven wanneer een student goed genoeg presteert. En daarbij moeten we voorkomen dat Nederlandse accountantsopleidingen allemaal verschillende maatstaven gaan hanteren.”

Daarom werkt Fontys samen met andere opleidingen aan afspraken om het niveau dat studenten op verschillende momenten tijdens hun opleidingen moeten bereiken, vast te leggen. “Want de vrijheid om het onderwijs zelf vorm te geven, mag niet betekenen dat onduidelijk wordt wat er van studenten wordt verwacht. We moeten de ruimte die vrijkomt zo goed als mogelijk benutten, zonder dat we de kwaliteit van de opleiding uit het oog verliezen.”

Alle evenementen die deze maand plaatsvinden vallen onder de Diversity Day Tour, een reeks van samenkomsten waarin diversiteit gevierd wordt. En dat is belangrijk, aldus organisator Karin Verouden. “We vieren deze maand dat iedereen uniek is, en dat je er mag zijn.”

In Tilburg is daarom vandaag de rode loper uitgerold in gebouw P1. Aan Martin de Wolf, directeur van Fontys Educatie Tilburg, de taak om deze te openen. “We vieren diversiteit niet voor niets, maar omdat het belangrijk is. Diversiteit staat namelijk onder druk. Aan de ene kant is er tolerantie, maar we zien dit ook dalen, met name onder jongeren. En laat dat nu net de doelgroep zijn waar we mee werken. Aan ons de taak om juist de boodschap te verspreiden dat niemand hetzelfde is, en dat dat helemaal oké is.”

Over de rode loper
De Wolf neemt daarna direct het voortouw om als eerste over de rode loper te stappen. Gevolgd door een tiental collega’s en een aantal studenten. “We nodigen iedereen uit om zo te laten zien dat je trots mag zijn op wie je bent. Dat staat dit feestje centraal: dat we mogen vieren wie we zijn.”

Hoewel een flinke groep aanhaakt, loopt een groot aantal studenten ook om de rode loper heen. Leeft diversiteit onder hen? De twee voorzitters van studieverenigingen Herodotus en Lingua die vandaag aanwezig zijn denken van wel. “Maar ik denk niet dat dit evenement goed bij hen onder de aandacht is gekomen”, laat een van hen weten. “We kregen vooral te horen dat onze slingers ze aan kerst deed denken.”

Belangrijk onderwerp
Een evenement of niet, toch wordt binnen beide verenigingen ook geregeld aandacht aan het onderwerp besteed. Zo kende Lingua verschillende educatieve evenementen over bijvoorbeeld saamhorigheid en polarisatie, en was er een LHBTIQ+-borrel om de verschillende termen uit te leggen. “Maar het belangrijkste is dat discrimineren of iemand afstoten wegens achtergrond of overtuigingen sowieso absoluut verboden is en dat iedereen welkom is. En die boodschap dragen we vandaag graag mee uit.” Tekst gaat verder onder de foto’s

Op de Fontys-campus in Venlo ontdekken studenten dinsdag echter andere culturen en internationale studiemogelijkheden tijdens de Culture Fair, Minor Market en Study Abroad Fair. Hier delen internationale studenten hun achtergrond en informeren ze bezoekers over studeren in het buitenland.

Cultuur proeven en nieuwe perspectieven
Bij het Griekse standje staat een presentatie over de Griekse cultuur klaar. Dimitri, tweedejaarsstudent International Business, vertelt over de Griekse taal en de invloed van de Europese cultuur. Daarnaast maakt hij bezoekers enthousiast voor tzatziki. "Ik hoop dat ze iets opsteken van de presentatie, maar anders kunnen ze genieten van dit iconische gerecht."

Zijn Franse medestudent Tibo helpt hem bij het standje en ziet vooral de waarde van het onderlinge contact: “Je komt hier in contact met mensen die je normaal gesproken niet zo snel zou spreken. Door naar andere perspectieven te luisteren, verbreed je je eigen horizon.”

Ook de mogelijkheden om in het buitenland te studeren staan centraal. Anna, vierdejaarsstudent Software Engineering, deelt haar ervaringen over studeren in Zuid-Korea en helpt geïnteresseerden bij het kiezen van een onderwijsinstelling. “Er zijn zoveel scholen om uit te kiezen. Het is soms een doolhof waarin je moet uitzoeken wat bij je past. Ik had destijds graag iemand gehad die me daarbij hielp. Daarom doe ik dit nu zelf voor anderen”, vertelt de student.

Studenten samenbrengen
Volgens Sarah de Ponti, docent Engels en coördinator van de Global Lounge, vergde de organisatie de nodige voorbereiding omdat alle studenten vrijwillig bijdragen. “Ik heb van tevoren slapeloze nachten gehad, maar als alles eenmaal samenkomt is dat het allemaal waard”, vertelt De Ponti.

Paula Lot, die De Ponti ondersteunt, hoopt dat bezoekers niet alleen een leuke dag hebben, maar ook bruikbare informatie meenemen. Vooral het persoonlijke contact met studenten die in het buitenland hebben gestudeerd kan anderen volgens haar helpen. “En het evenement is drukbezocht en de sfeer zit er goed in. Ja, daar ben ik trots op.”

Op 26 oktober vindt in Eindhoven het volgende evenement plaats, met ervaringsverhalen en workshops rondom verschillende perspectieven. In Sittard staan op 28 oktober verschillende workshops op het programma rondom het thema ‘stappen uit je comfortzone’.

Dat blijkt uit onderzoek van onderzoeksprogramma Argos, dat in de maanden juli en augustus meer dan 2600 advertenties bekeek en de gevraagde huurprijs vergeleek met de prijs die wettelijk gezien gevraagd mag worden.

Landelijk blijkt dat verhuurders van de te dure kamers gemiddeld 239 euro meer vragen dan wettelijk is toegestaan, en dat ruim 59 procent van alle kamers daaronder valt. In Tilburg werden 72 kamers op Kamernet meegenomen in de vergelijking. 68 procent van de online aangeboden kamers is te duur, met een gemiddelde van 189 euro boven de wettelijk toegestane grens. In Eindhoven gaat het om 93 kamers, waarvan 49 procent te duur is. Daar betalen studenten gemiddeld 185 euro te veel.

Ingrijpen en klachten
Hoewel verhuurders te hoge prijzen vragen, blijkt dat er weinig aan gedaan wordt. En dat terwijl er sinds 2024 zelfs een wet is die huurders beter moet beschermen tegen zaken als discriminatie, intimidatie en woekerprijzen. Gemeenten hebben dankzij deze wet ook de bevoegdheid om op te treden tegen en boetes uit te delen aan verhuurders die zich niet aan die regels houden.

Uit het onderzoek van Argos blijkt echter dat huurders nauwelijks klachten indienen, en dat gemeenten amper handhaven wanneer dat wel gebeurt. Dat vraagt om een belletje aan Huurteam Eindhoven en Huurteam Tilburg. Beide instanties ondersteunen huurders bij het opstellen van een melding voor de desbetreffende gemeente als het gaat om het niet naleven van de wet, en dus ook het te veel betalen voor een kamer.

Stijging in beide steden
In beide steden is voor de huurteams nog niet duidelijk hoeveel meldingen er dit jaar binnen zijn gekomen als het gaat om meldingen van huurprijzen. “Maar we zien ten opzichte van 2025 wel een stijging”, laat consulent Nick de Liège weten. In 2025 kreeg Huurteam Tilburg in totaal 1677 meldingen binnen, waarvan 140 over huurprijzen gingen, zowel van kamers als zelfstandige ruimtes.

En dat terwijl het aantal meldingen in de voorgaande jaren juist afnam. In 2023 kreeg Tilburg 372 meldingen over huurprijzen, waarvan in 291 gevallen de kale huurprijs te hoog bleek te zijn. In 2024 was dat in 206 meldingen het geval, terwijl 276 huurders zich toen meldden. Van de 140 in 2025 bleek in 67 gevallen de kale huurprijs hoger te liggen dan de toegestane maximale huurprijs.

Oplossingen en mogelijkheden
Huurteam Eindhoven kreeg in 2025 in totaal 1472 meldingen binnen. 151 daarvan betroffen huurprijsvragen. En in 84 van deze gevallen bleek de afgesproken kale huurprijs hoger te liggen dan de toegestane maximale huurprijs. Dat zijn er minder dan in 2024, waar Huurteam Eindhoven 201 meldingen over huurprijzen binnenkreeg. Dat jaar bleek bij 103 meldingen dat de huurder gelijk had wat betreft de maximale prijs.

Wanneer je als student vermoedt dat je meer dan de wettelijk toegestane huur betaalt voor je kamer of studio, kun je altijd contact opnemen met het huurteam, de huurcommissie of de gemeente van de stad waarin je woont. Waar je de huurcommissie direct vraagt om de huurprijs aan de hand van het wettelijk vastgelegde puntensysteem te toetsen, helpt het huurteam je als huurder middels een advies om deze vraag uit te zetten bij de desbetreffende partij. Meld je het bij de gemeente, wordt een aanvraag weer op een andere manier afgehandeld.

Verschillen
De gemeente kan na een aanvraag de verhuurder bijvoorbeeld alleen maar verplichten om de huurprijs aan te passen. Als deze dat niet doet, kan een dwangsom of boete opgelegd worden. De huurcommissie kijkt naar wat de maximale prijs mag zijn en kan met terugwerkende kracht de huurprijs verlagen wanneer je als huurder in de eerste zes maanden van je contract gelijkt blijkt te hebben over de te hoge huurprijs.

Sjoerd Draaisma is naast docent ook werkzaam binnen het team Zakelijke Dienstverlening van Fontys Technology in Eindhoven. Daar zetten medewerkers zich in voor zakelijke klanten als het gaat om het ontwikkelen en uitrollen van trainingen en cursussen.

Voor een van die klanten, Zeekr Europe – de Europese divisie van de Chinese fabrikant van elektrische auto’s – bezocht Draaisma vorige maand het hoofdkantoor in China. Daar volgde hij een vijfdaagse training met het doel om meer informatie op te halen over het nieuwste model Zeekr 9X. “Alle kennis die ik opdoe van dat model, verwerk ik in een nieuw Europees trainingsprogramma. Dat wordt vervolgens weer uitgerold onder trainers in verschillende Europese landen.”

Bedrijven in het onderwijs
En hoewel de docent vooral richting China ging om technische kennis op te doen, keek hij juist zijn ogen uit over hoe onderwijs en werkveld daar samenkwamen. “De trainingslocatie van Zeekr bevond zich namelijk op een campusterrein, wellicht twee keer zo groot als dat van de TU/e. Er stonden verschillende voertuigen van diverse automerken, waar studenten aan konden werken. En ook wij liepen daar gewoon tussen de studenten.”

Dat lijkt misschien niet zo bijzonder, want ook op de Automotive-campus in Helmond worden voertuigen en materialen van bedrijven gebruikt om studenten op te leiden middels ontwikkelingen uit de praktijk. Maar tegelijkertijd zag Draaisma tijdens zijn training ook iets waar Fontys volgens hem nog veel van kan leren: de zichtbaarheid van bedrijven binnen de onderwijsomgeving. “Daar was een gebouw volledig ingericht op Zeekr, en een andere locatie weer op een ander bedrijf. Hierdoor voelen studenten zich veel eerder verbonden met het werkveld.”

Elkaar versterken
Draaisma nam dan ook een concreet verbeterpunt mee terug naar Fontys. “Niet alleen Automotive, maar iedere opleiding die samenwerkt met bedrijven heeft een eigen plek nodig waar men mensen kan enthousiasmeren. Waar we anderen kunnen betrekken bij wat we doen en waar we kunnen laten zien wat Fontys met deze bedrijven allemaal voor elkaar krijgt. Zo kunnen we elkaar versterken, en dat past precies in het Leven Lang Ontwikkelen.”

Dat geldt volgens hem ook voor docenten. “Want als je mij in het onderwijs zou zetten zonder bezoeken aan het werkveld, schat ik dat mijn kennis na anderhalf jaar al niet meer relevant is. Nu gebruik ik nieuwe informatie niet alleen voor bedrijfstrainingen, maar neem ik het ook mee naar het onderwijs. Juist door die combinatie beschikt Fontys over actueel onderwijs.”

Als geboren en getogen Tilburger leer ik graag wat bij over ‘mijn stad’. En daarvoor leek ik donderdagavond aan het goede adres. Wist je bijvoorbeeld dat Tilburg een verzameling is van dertien herdgangen, oftewel driehoekige pleinen? En wist je dat de Heuvel de grootste herdgang was die vroeger alle steden in Brabant met elkaar verbond? Daar stond tot 1994 een lindeboom, het bonzend hart van Tilburg. Maar toen die weg werd gehaald werd Tilburg vooral een lelijk stuk waar je doorheen moest als je van Breda naar Den Bosch reisde.

Toch hebben veel mensen hun hart aan Tilburg verpand, al sinds het begin der tijden. En laat dat nu juist het onderwerp zijn van de nieuwe route van Ghost Tours Tilburg. Aan de hand van spannende verhalen over de textielindustrie, de protestante en katholieke kerk, de Franse revolutie, Pieter Vreede en Mathieu en Marietje Kessels, neemt de organisatie je met een sterk staaltje geschiedenis mee op pad door de Tilburgse binnenstad.

In een kleine twee uur tijd wandel je niet alleen langs onmiskenbare plekken in Tilburg, maar word je ook nog eens getrakteerd op een mengeling van theater en feiten. Zonder schrikmomenten, maar met goed acteerwerk en bijpassende muziek. Plus verhalen die eenieder zal boeien.

Cijfer: 9,5 - “Het enige nadeel aan deze tour is dat als deze ook zo’n groot succes wordt als zijn voorganger, we nog jaren moeten wachten op de volgende. Een aanrader voor iedere Tilburger, en eenieder daarbuiten.”

De eerste tourdata zijn inmiddels uitverkocht. Volgens de organisatie zullen eind deze maand nieuwe data toegevoegd worden. Houd daarom vooral de site in de gaten.

ICT- en Embedded Software Engineering-student Merna Gramoun is een van de 23 studenten die een jaar lang aan het project werkte vanuit Solar Team Eindhoven, het studentteam dat ieder jaar een maatschappelijk probleem op probeert te lossen. Afgelopen jaar was dat de beperkte toegangsmogelijkheid tot de gezondheidszorg in ontwikkelingslanden. “In Kenia kunnen mensen bijvoorbeeld moeilijk of niet snel bij een ziekenhuis komen wegens het gebrek aan faciliteiten, en daar wilden we wat aan veranderen", vertelt Merna.

Het team bedacht daarom een ambulance die niet alleen op zonne-energie rijdt, maar die ook de medische zorg naar afgelegen gebieden kan brengen. “De Stella Juva is namelijk uitgerust met verschillende medische voorzieningen zoals een röntgenapparaat en een echoapparaat voor zwangere vrouwen. Ook kan de ambulance medicijnen afleveren. Zo fungeert de Stella Juva als een soort mobiele zorglocatie.”

Efficiënte energie
Om dat voor elkaar te krijgen was Merna’s rol in het team van groot belang. “Ik werkte als engineer aan het distribueren van de opgeslagen zonne-energie naar elektriciteit middels een tracker, om ervoor te zorgen dat de energie uit de zonnepanelen bovenop de auto zo efficiënt mogelijk werd benut.” [Tekst gaat verder onder de foto's]

Om er zeker van te zijn dat dat goed werkte en ook alle andere facetten van de Stella Juva deden waar ze voor gemaakt waren, reisde het team af naar Kenia voor een test. “Zoals de wegen in Kenia zijn heb ik ze nog nooit ergens gezien. Afgelegen, oneffen of bestaand uit zand. We zijn van alles tegengekomen.”

Positief verrast
Toch bleek dat voor de Stella Juva geen enkel probleem. De wagen legde maar liefst 800 kilometer af over verschillende soorten wegen, volledig gedreven op zonne-energie. “Ook de artsen die met ons meereisden waren positief verrast, en gaven feedback waar we op verder konden bouwen. Dat dit ons is gelukt ga ik nooit meer vergeten.”

Of Solar Team Eindhoven ook daadwerkelijk doorgaat met aanpassingen doorvoeren, is nog maar de vraag. “Ons doel is nooit om een commercieel product te maken en dit te verkopen, maar om te inspireren, om te laten zien wat mogelijk is.” Wel weet Merna dat er al een aantal bedrijven is dat zich gemeld heeft om het concept verder te ontwikkelen en te produceren op grote schaal.

De foto's die gebruikt zijn voor dit artikel zijn gemaakt door Bart van Overbeeke.

Na een oproep te hebben gedeeld in verschillende Facebookgroepen, neemt Bron contact op met drie Fontysstudenten die veel moeite hadden om woonruimte te bemachtigen. Twee van hen hebben inmiddels een kamer gevonden, waaronder de Zuid-Afrikaanse Kaylee van der Merwe. Zij volgt de opleiding Medical Imaging and Radiation Therapy (MIRT) in Eindhoven. “Na maanden zoeken heb ik eindelijk een studio, maar die kost me 1200 euro per maand en over een jaar moet ik er weer uit.”

Samen met haar moeder begon Kaylee in mei haar zoektocht voor een kamer. Ze schreef zich in voor huisvesting via Fontys, maar daar belandde ze op de wachtlijst. “Ook kregen we te horen dat als ik geen kamer kon vinden, er aangeraden werd om dan ook niet met de studie te beginnen.”

Dat liet Kaylee niet gebeuren. Zoektochten via websites die Fontys zelf aanraadde werden gestart, en Kaylee en haar moeder schreven zich bij meerdere aanbieders in. Maar dat kostte zo’n 150 euro per maand. En zonder succes, want ook al reageerde Kaylee’s moeder als eerste op advertenties – soms midden in de nacht - het leverde het geen kamer op. Net als pogingen op Funda.

Oplichters, oplossingen en zorgen
Na twee maanden besloten de twee hun zoektocht verder te zetten via Facebookgroepen. Daar liepen ze vervolgens tegen een ander probleem aan: oplichters. “Sommige aanbieders gebruikten foto’s van hotels in Amsterdam of stuurden een kopie van identiteitsbewijzen mee om te laten zien dat ze ‘legit’ waren.”

Maar de ID-kaart bleek na controle gebruikt te zijn voor identiteitsfraude en hoorde bij meer dan tien Facebook-advertenties. Toch zorgde Facebook uiteindelijk voor een oplossing voor Kaylee. Iemand bood woonruimte aan vlakbij het station in Eindhoven, omdat deze student zelf ergens anders ging studeren. Charissa beloofde direct voor de kamer te betalen als haar dochter daar terechtkon. Het prijskaartje? 1200 per maand voor een studio met een gedeelde keuken.

Over een jaar moet ze de kamer weer uit, zodat andere studenten een kans op de woningmarkt hebben. Hoop op een vaste woning heeft Kaylee nog niet, ook omdat er nog niet veel advertenties online staan voor komend collegejaar. “Daarom focus ik me voor nu vooral op mijn studie. En ik ben blij dat ik voor dit jaar toch een dak boven mijn hoofd heb.”

Hostel als redmiddel
De 30-jarige Nigeriaanse student Angela Okogo leeft wat dat betreft in onzekerdere tijden. Ze begon in mei met het zoeken naar woonruimte in Eindhoven omdat ze daar de opleiding ICT volgt, maar heeft nog altijd geen vaste plek. Inmiddels woont ze tijdelijk in een hostel in Helmond en reist ze dagelijks naar campus Rachelsmolen.

Angela koos specifiek voor een studie in Eindhoven wegens de Brainport-regio, en omdat Fontys een Engelstalige ICT-studie aanbood. “Maar ik weet nu niet eens of ik deze kan blijven volgen”, licht ze toe. “Want als ik volgende maand geen vast adres heb, moet ik het land verlaten.”

Angela kwam in augustus namelijk naar Nederland, en internationals mogen maximaal vier maanden in Nederland verblijven zonder een geregistreerd adres. “Zodra je langer blijft is een inschrijving bij de gemeente verplicht, maar ik heb geen adres dat ik hiervoor kan opgeven.”

Onzekerheid
De student begon net als Kaylee in mei met het zoeken naar woonruimte. “Dat was nogal ingewikkeld, want veel bezichtigingen vonden fysiek plaats terwijl ik nog in Nigeria was”, legt Angela uit. Toen ze eenmaal in augustus in Nederland aankwam, zette ze haar zoektocht voort. Zonder succes, terwijl ze naar eigen zeggen op talloze woningen en kamers reageerde.

Omdat huisvesting wel noodzakelijk was voor Angela om met haar studie te beginnen, kwam ze in contact met een hostel in Helmond via AirBnB. Daar verblijft ze nu voor 250 euro per week, terwijl ze zelfs haar slaapruimte moet delen met anderen. “Dat is zwaar, maar nog niet eens het ergste”, licht ze toe. “Omdat ik alleen maar per week kan betalen, kan het ook goed zijn dat iemand anders volgende week ‘mijn slaapplek’ eerder boekt dan ik. Dan moet ik hier weg en sta ik op straat.”

Angela heeft inmiddels contact gezocht met Fontys zodat ook zij op de wachtlijst staat. Tussentijds blijft ze zoeken naar een alternatief. En als ze geen woonruimte vindt met vast adres? “Ik heb gehoord dat sommige organisaties mensen tegen betaling een ‘adres’ aanbieden zodat ze zich in kunnen schrijven. Misschien dat ik dat doe, maar dan moet ik nog steeds ergens kunnen verblijven.”

‘No internationals’
De 21-jarige Patritsiya Cholakova uit Bulgarij studeert inmiddels al drie jaar Marketing Management bij Fontys in Tilburg. Haar huidige kamer vond ze nog voordat haar studie begon, maar ze loopt nu weer tegen precies dezelfde problemen als destijds aan. “Er zijn ontzettend veel nepadvertenties, talloze oplichters en je betaalt je scheel. Zo stond er laatst een kamer van ongeveer tien vierkante meter online waar je bij wijze van alleen je fiets in kwijt kon. En dat voor 700 euro per maand.”

Wat de Marketing Management-student ook opvalt, en waar Angela en Kaylee ook tegenaan liepen is dat zij niet mochten reageren omdat zij internationals zijn. “Dan begint de advertentie met ‘Dutch only’ of ‘geen studenten’. En waarom? Wij hebben toch net zoveel recht op woonruimte als een ander?”

Groter probleem
Toch neemt de 21-jarige Bulgaarse het de adverteerders niet kwalijk. Het woningprobleem is namelijk groter dan alleen onder studenten. “Iedereen in Nederland heeft hier last van. Er is nog meer schaarste dan drie jaar geleden, dus het vinden van een huurwoning is gewoon ontzettend lastig.”

Wel is er volgens Patritsiya meer controle nodig. Studentenkamers worden volgens haar nu vaak bezet door starters of werkenden, waardoor studenten steeds weer achter het net vissen. “Laat huurders daarom een bewijs van inschrijving overleggen, zodat we zeker weten dat het studenten zijn. Dan wordt het probleem niet groter, maar juist aangepakt.”

Eerder starten en netwerken
Drie studenten in drie verschillende situaties, maar met eenzelfde conclusie: de zoektocht naar een kamer als international is moeilijk, terwijl deze van groot belang is om een studie te starten of voort te zetten. Daarom waarschuwen ze de volgende lichting internationals. “Begin zo snel mogelijk met het zoeken naar woonruimte. Blijf reageren op advertenties, breid je netwerk uit en laat medestudenten hun oren en ogen openhouden” aldus Kaylee.

Patritsiya: “Zorg dat er altijd iemand naar kijkdagen kan gaan voor je en betaal nooit van tevoren voor een kamer die je niet hebt kunnen zien of waarvoor je niet getekend hebt. En ben je niet zeker van woonruimte? Vraag je dan af of je niet beter een jaar later kunt beginnen met je studie. Want hierheen komen zonder woonruimte is nogal een risico en kan je heel veel geld kosten.”

We spraken met Maaike, eerstejaarsstudent Communicatie in Eindhoven. Op diezelfde campus, maar in een ander gebouw, liepen we tweedejaarsstudent Lieve tegen het lijf. Zij studeert Verpleegkunde. We stelden beide studenten precies dezelfde vier vragen over elkaar en koppelden de antwoorden daarvan ook weer terug. Te beginnen met Maaike.

Welke drie woorden komen bij je op, als je denkt aan een typische verpleegkundestudent?
“Zorgzaam, want dat is als verpleegkundige een goede eigenschap om te hebben, lief en doortastend.”

Hoe is een verpleegkundestudent volgens jou gekleed?
“Nu ga ik inderdaad een groot vooroordeel opnoemen, maar ik denk dat ze vaak zo’n wit verplegersjasje aan hebben. En voor de rest gewoon eigen kleren, wat zijn of haar stijl ook is.”

Wat doet een verpleegkundestudent in zijn of haar vrije tijd?
“Gewoon werken bij een bijbaantje, of sporten. En anders misschien stagelopen, maar dat is niet echt vrije tijd. Afspreken met vrienden is ook nog een mogelijkheid.”

Hoe denk je dat een verpleegkundestudent jou als student zou omschrijven?
“Als een soort influencer. Als ik vertel dat ik communicatie studeer hoor ik zo vaak van mensen ‘oh, dus je wilt influencer worden’. Maar dat is niet het enige wat je kunt worden met deze studie.”

Dan het woord aan verpleegkundestudent Lieve.

Welke drie woorden komen bij je op, als je denkt aan een typische communicatiestudent?
“Heel eerlijk, ik wist niet eens dat dit een studie was. We hebben zelf ook communicatielessen omdat je als verpleegkundige ‘slecht nieuws gesprekken’ moet kunnen voeren. Maar als ik een typische communicatiestudent zou moeten omschrijven, is dat iemand die goed aan kan voelen wat voor persoon ze voor zich hebben, bijna psychologisch. En iemand die goed kan praten terwijl ze zich op de achtergrond begeven. Ze pakken dingen op zonder in de spotlight te staan.”

Hoe is een communicatiestudent volgens jou gekleed?
“Mee met de trend, maar niet heel heftig. Eerder chill, normaal. Een eigen stijl binnen de kaders.”

Wat doet een communicatiestudent in zijn of haar vrije tijd?
“Hetzelfde als wij. Sporten, leuke dingen doen met vrienden, eigenlijk gewoon hetgeen dat iedere student zou doen.”

Hoe denk je dat een communicatiestudent jou als student zou omschrijven?
“Zorgzaam. Dat komt altijd als eerste naar boven.”

De terugkoppeling
En ja, Lieve had gelijk. Want zorgzaam is het eerste woord dat Maaike noemde over studenten Verpleegkunde. “Ik kan me in alle drie de woorden eigenlijk wel vinden, maar dat witte jasje hebben we echt niet altijd aan. Alleen op stage eigenlijk, en zelfs daar hoeft het niet bij ieder bedrijf. Op school draagt iedereen inderdaad wel altijd gewoon wat ze zelf willen, en wat betreft de hobbies zit ze helemaal goed.”

Maaike had niet verwacht dat mensen niet weten dat Communicatie an sich een studie is. “Ik had ook niet gedacht Verpleegkundestudenten communicatielessen zouden hebben, maar ik snap wel dat het handig is om te doen. De drie woorden die een typische communicatiestudent omschrijven kloppen best wel, en het is soms zeker psychologisch omdat je je moet verplaatsen in de consument en het bedrijf. Qua kleding draagt iedereen gewoon lekker wat ze zelf willen, en onze hobbies komen ook overeen.”

Binnen Fontys is het verloop van het ziekteverzuim volgens Martijn Moonen ieder jaar weer vergelijkbaar. “We zien de cyclus waarin we in het eerste kwartaal pieken met verzuim, in het tweede en derde kwartaal omlaaggaan en in het vierde weer stijgen ieder jaar terugkomen.”

Dat de verzuimfrequentie toeneemt in september ten opzichte van de zomermaanden, is dus geen verrassing. Maar de frequentie ligt dit jaar lager dan in dezelfde maand van voorgaande jaren, terwijl het ziekteverzuimpercentage weer iets hoger ligt.

Omvang en privacy
Dat betekent echter niet dat Fontys in totaal minder werknemers kent dan voorgaande jaren en dat er daar meer ziek van zijn, legt Moonen uit. “Dat heeft te maken met de procentuele omvang van het ziekteverzuim. Iemand die bijvoorbeeld honderd procent arbeidsongeschikt is, telt zwaarder mee dan iemand die 25 procent arbeidsongeschikt is. En daarnaast kan het ziekteverzuim gemiddeld langer duren dan vorige jaren, waardoor het percentage hoger is.”

Hoewel met de komst van de herfst ook het seizoen van de luchtweginfecties begint, is niet bekend of griep en verkoudheid ook daadwerkelijk een rol spelen bij het toegenomen ziekteverzuim binnen Fontys. “We mogen simpelweg niets vastleggen over de redenen of medische oorzaak van het verzuim wegens privacywetgeving. We kunnen op basis van deze cijfers dus ook niet vaststellen in hoeverre griep de oorzaak is van de stijging.”

Landelijke cijfers
Dat het ziekteverzuim in het najaar weer toeneemt, is niet uniek voor Fontys. Ook landelijk ligt het ziekteverzuim in het onderwijs relatief hoger in het eerste en laatste kwartaal dan in de twee daartussen. In het laatste kwartaal van 2025 lag het ziekteverzuim van werknemers met een landelijk gemiddelde van 5,6 procent iets hoger dan een jaar eerder (5,4 procent).

Binnen het onderwijs gold een verzuim van 5,8 procent, gevolgd door financiële instellingen (4,2 procent) en horeca (3,4 procent). Het meeste ziekteverzuim vond plaats in de gezondheids- en welzijnszorg (7,9 procent) en openbaar bestuur (6,7 procent). In het eerste kwartaal van 2026 gold in het onderwijs een verzuim van 6,3 procent, gevolgd door 5,8 procent in het tweede kwartaal.

HR&O spreekt daarom ook niet van een significante toename van het verzuim binnen Fontys. “Maar we blijven de ontwikkelingen in de komende maanden volgen om te zien hoe het beeld zich verder ontwikkelt.”

Aan de ene kant hebben we Esmee, die de minor ICT & Digital Marketing volgt. Anderzijds spreken we Jonas, tweedejaars student Journalistiek. Beiden studeren ze bij Fontys in het Tilburgse MindLabs-gebouw. We stelden hen precies dezelfde vier vragen en koppelden de antwoorden daarvan ook weer terug. We beginnen bij ICT-student Esmee.

Welke drie woorden komen bij je op, als je denkt aan een typische journalistiekstudent?
“Brutaal, sociaal en slim.”

Hoe is een journalistiekstudent volgens jou gekleed?
“Ik denk niet dat een journalistiekstudent op een specifieke manier gekleed is of moet zijn. Maar als ik aan een typische journalistiekstudent denk, is deze altijd netjes gekleed.”

Wat doet een journalistiekstudent in zijn of haar vrije tijd?
“Veel gebruikmaken van sociale media en YouTube. En het nieuws volgen, om zo nog meer informatie binnen te krijgen over bepaalde onderwerpen.”

Hoe denk je dat een journalistiekstudent jou als student zou omschrijven?
“Ik volg de minor, dus een échte ICT-student ben ik denk ik niet. Maar ik ga ervanuit dat we nerdy en slim gevonden worden, met een brilletje op.”

Dan het woord aan journalistiekstudent Jonas.

Welke drie woorden komen bij je op, als je denkt aan een typische ICT-student?
“Een computergek, wat introvert en jong.”

Hoe is een ICT-student volgens jou gekleed?
“Niet uitgesproken. Ze hebben niet het nieuwste van het nieuwste, en hoeven ook niet per se op te vallen. Als een soort muurbloempje eigenlijk.”

Wat doet een ICT-student in zijn of haar vrije tijd?
“Het eerste wat ik zou zeggen: gamen. Dat zal vast niet voor iedere ICT-student gelden, maar ik denk dat het overgrote deel wel geïnteresseerd is in de computertechnologie. En een hobby die daarbij past is natuurlijk gamen.”

Hoe denk je dat een journalistiekstudent jou als student zou omschrijven?
“Ik denk dat we als sociaal en té extravert worden gezien. En soms een beetje als een bemoeial, maar ik heb tijdens mijn opleiding geleerd dat we dat ook wel een beetje moeten zijn.”

De terugkoppeling
Jonas herkent zichzelf niet in het vooroordeel dat journalistiekstudenten brutaal zijn. “Dat moet ik wellicht nog leren, want het is wel nodig voor dit beroep. Ik ben er zelf nog niet zo goed in, maar er zijn zeker journalistiekstudenten die dat karakter al wel hebben. Of ik altijd netjes gekleed ben? Ik trek vooral aan wat ik leuk vind. En het nieuws volgen op verschillende kanalen doe ik vooral voor school, niet vanuit mijn persoonlijke interesse. Dan ga ik liever sporten en bewegen.”

Ook Esmee kan zich niet helemaal vinden in de antwoorden van Jonas. “In de drie woorden herken ik mezelf totaal niet, terwijl ik wel snap dat iemand meteen aan computergek en introvert denkt. Maar jong? Die snap ik niet helemaal. En een muurbloempje ben ik ook zeker niet, net als mijn medestudenten. Misschien scheelt het ook dat wij meer de marketingkant van ICT bestuderen. Gamen doe ik dan weer wel, maar dat is niet iets wat ik iedere dag doe. Andere hobby’s zijn hockey en eigenlijk ook heel veel drinken met vrienden, haha.”

Van de studenten die in studiejaar 2024/2025 hun diploma behaalden, ging ruim 17 procent voor drie maanden of langer naar het buitenland, meldt statistiekbureau CBS. Nog eens 5 procent is korter dan drie maanden gegaan en van 2 procent weet het CBS niet hoe lang ze weg waren.

In de coronaperiode pakten ze minder vaak hun koffers. Ter vergelijking: van de studenten die in studiejaar 2021/2022 hun diploma haalden, ging slechts 11 procent voor drie maanden of langer naar het buitenland.

Toch reizen ze nog altijd minder dan vóór corona. In de jaren daarvoor ging doorgaans zo’n 24 procent van de hbo- en wo-studenten voor minstens drie maanden naar het buitenland.

Kennis van culturen
Van alle buitenlandgangers zegt 42 procent dat hun kennis van de eigen en andere culturen is toegenomen. Ook heeft de ervaring bijgedragen aan hun zelfstandigheid en hun kennis over het vakgebied, zeggen ze.

Daarnaast zijn er studenten die online een ‘buitenlandervaring’ opdoen, door bijvoorbeeld in een project samen te werken met studenten van een buitenlandse onderwijsinstelling. Dat deed 15 procent van de hbo’ers en 7 procent van de wo’ers.

Cijfers binnen Fontys Hogeschool
Ook binnen Fontys ziet Sarah White, operationeel teamleider van Team Study Abroad, dat het aantal studenten dat sinds de coronapandemie een internationale ervaring opdoet, toeneemt. Zo waren het in studiejaar 2021/2022 481 studenten, een jaar later 467, in het jaar 2023/2024 814 en weer een jaar later 966. Vorig studiejaar maakten 1.233 Fontysstudenten een trip naar het buitenland voor hun studie. “Daarmee is het aantal studenten dat naar het buitenland gaat tussen studiejaar 2022/2023 en studiejaar 2025/2026 meer dan verdubbeld.”

“Opvallend aan deze cijfers is dat de groei plaatsvindt terwijl het totale aantal studenten binnen Fontys in diezelfde periode juist is afgenomen”, vervolgt White. “In de cijfers zijn alle vormen van uitgaande studentmobiliteit binnen Fontys meegenomen, zoals de reguliere Study Abroad-uitwisselingen, Erasmus+, non-Erasmus-uitwisselingen, Blended Intensive Programmes (BIP's), Short-Term Blended Mobility en andere internationale studiegerelateerde mobiliteiten.”

Ontwikkelingen en trends
Volgens de operationeel teamleider wordt de stijging deels veroorzaakt door het herstel van traditionele semesteruitwisselingen na corona, maar ook door de introductie en de sterke groei van kortere internationale onderwijsvormen, zoals de Blended Intensive Programmes en Short-Term Blended Mobility, welke het opdoen van internationale ervaringen mogelijk maken voor studenten die geen volledig semester naar het buitenland kunnen of willen.

En voor welk land kiezen de studenten voornamelijk voor als ze naar het buitenland gaan? Europa blijft veruit de populairste regio, blijkt uit navraag. Dit omdat de meeste Fontysstudenten hier een ervaring op kunnen doen via Erasmus+. “Landen als Spanje, Duitsland, België, Portugal, Finland en Zweden behoren al jaren tot de meest gekozen bestemmingen.”

Maar ook bestemmingen buiten Europa zijn in trek, zoals de Verenigde Staten, Canada, Zuid-Korea, Japan, Mexico en Australië. White: “Kortom, we zien niet alleen dat meer studenten internationale ervaring opdoen, maar ook dat studenten gebruikmaken van een steeds breder aanbod.”

Wil je zelf ook studeren, stagelopen of andere internationale ervaringen opdoen in het buitenland? Meer informatie vind je op de site van Study Abroad.

Iedere vier jaar wordt in vrijwel alle Europese landen het HBSC-onderzoek (Health Behaviour in School-aged Children) uitgevoerd onder kinderen tussen de 12 en 16 jaar. Uit dat onderzoekt blijkt volgens het Trimbos instituut dat Nederlandse jongeren veel negatiever zijn gaan denken over homoseksualiteit dan vier jaar geleden.

Waar in 2021 nog ruim 59 procent van de jongeren positief was over homoseksualiteit, is dat in 2025 gedaald naar 36,5 procent. De grootste verandering vindt plaats onder meisjes. Daar nam het percentage af van 78 naar 51 procent. Onder jongens daalde het van 40 naar 22. En dat terwijl de acceptatie de laatste paar jaar eigenlijk juist toenam.

Olievlek
Docent Reinout Heydra schreef in april nog een opinie voor Bron over de afnemende acceptatie van lhbtiq+ onder Nederlandse pubers. “Maar dat de acceptatie zo hard keldert, schokt me. Er is decennialang gewerkt aan bepaalde normalisering en dat is nu in een paar jaar weer volledig afgebroken”, reageert hij op de resultaten uit het onderzoek.

Volgens de docent heeft vooral de media, en sociale media in het bijzonder, daar een groot aandeel in. Denk bijvoorbeeld aan de manosfeer. “Al die anti-krachten krijgen gewoon vrij spel, als een soort olievlek die zich heel vlot uitspreidt. Daar moet actief op gehandeld worden, maar dat gebeurt eigenlijk niet. Sociale media versterkt het effect juist.”

‘Actie nodig’
Ook vindt Heydra, als docentopleider werkzaam bij Fontys Educatie, dat iedereen binnen Fontys de maatschappelijke plicht heeft om zich tegen deze ontwikkelingen te verweren. Na zijn publicatie had hij bijvoorbeeld een gesprek met Joep Houterman, voorzitter college van bestuur, en Martin de Wolf, directeur Fontys Educatie Tilburg.

“Beiden waren ontzettend meedenkend, maar een gesprek alleen of het plaatsen van regenboogvlaggen gaat er niet voor zorgen dat die olievlek krimpt. Daar is actie voor nodig. En ja, Fontys moet zich strategisch opstellen, maar de lhbtiq+-community maakt ook deel uit van Fontys, net als de mensen die daar misschien wat kritischer op zijn.”

Opvoeden en Fontysstudenten
De docent pleit er daarom voor dat iedereen oog heeft voor zijn of haar blinde vlekken. "Want velen vinden de lhbtiq+-acceptatie in woord heel belangrijk, maar als het je niet direct raakt, raakt het ook uit het zicht.” Daar ligt volgens hem ook nog een taak voor alle docentopleiders. “Als de jongere generatie zich hieraan vast blijft houden, geven ze het later ook door aan hun kinderen. En wie zijn de pedagogen die, naast de ouders, de kinderen opvoeden? De docenten.”

Op de vraag of studenten binnen Fontys zich of anderen binnen de opleiding herkennen in de dalende cijfers, zijn een aantal eerstejaarsstudenten Commerciële Economie heel duidelijk. “Iedereen moet gewoon lekker zichzelf kunnen zijn. We merken niet dat iemand in ons jaar moeite heeft met homoseksualiteit of de acceptatie ervan”, laat een van de studenten weten.

Een andere student is het daar mee eens, maar plaatst er wel een kanttekening bij. “De acceptatie moet er absoluut zijn, maar het hoeft ons ook niet opgelegd te worden. Ik denk dat alle Pride-evenementen, regenboog zebrapaden en demonstraties juist bij de jongere generatie intussen de neus uitkomen. Dus laten we vooral gewoon allemaal ons eigen ding doen, zonder iets te forceren.”

Goede gesprekken
Volgens het onderzoek is ook het aantal jongeren dat denkt dat hun homoseksuele of lesbische klasgenoten open kunnen praten over hun geaardheid gedaald van 60 naar 45 procent. Daar hebben ze binnen de opleiding Vastgoedkunde in ieder geval geen probleem mee, weten derdejaarsstudenten Sil en Lucas. “Een aantal van onze medestudenten zijn homo of lesbisch, en daar wordt juist gewoon over gepraat. Zij zijn niet per se anders dan wij omdat ze op hetzelfde geslacht vallen.”

Sil vindt dat de huidige generatie jongeren sowieso een beetje verpest is. “Velen zitten op een fatbike, hangen ’s avonds buiten en brengen heel veel tijd door op sociale media.” Lucas: “Ik denk dat er ook steeds meer religieuze invloeden zijn, bijvoorbeeld bij jongeren vanuit de moslimcultuur. Daar wordt homoseksualiteit niet geaccepteerd. Dat was binnen het Christendom ook nog zo, maar daar lijkt het nu eerder oké.”

Derdejaars International Communication Management-student Alexandru ziet ook geen enkele problemen binnen zijn studie, of op campus Rachelsmolen. “Het is een plek waar iedereen mag zijn wie hij of zij wil zijn. We zijn natuurlijk wat meer volwassen en laten ons niet snel beïnvloeden. Dat is bij de jeugd anders, die worden nogal snel meegetrokken door anderen, zowel online als door de omgeving. Maar hier doet iedereen vooral z’n eigen ding.”

Fontys Pride
Volgens een woordvoerster van Fontys Pride, de community die zich instellingsbreed inzet voor LHBTIQIA+-studenten en -medewerkers, zijn er geen harde cijfers te overleggen als het gaat over het af- of toenemen van de acceptatie rondom homoseksualiteit binnen Fontys. “Maar dit nieuws onderstreept wel eens te meer het belang van onze community. Want iedereen verdient een veilige onderwijsomgeving waarin je jezelf kunt zijn en optimaal kan leren.”

Aan de ene kant hebben we Liz, Janneke, Julia en Yfke van de Juridische Hogeschool, aan de andere kant Marie, die Circus and Performance Art studeert. We stelden hen precies dezelfde vier vragen en koppelden de antwoorden daarvan ook weer terug. We beginnen bij circusstudent Marie.

Welke woorden komen bij je op, als je denkt aan een typische rechtenstudent?
“Netjes, hardwerkend en misschien ook wel een beetje saai.”

Hoe is een rechtenstudent volgens jou gekleed?
“Ik denk elegant, of simpel. Wellicht een spijkerbroek met een wit t-shirt, of een pak, maar in ieder geval iets met niet te veel kleuren. Wellicht een cliché, maar dat schiet me wel als eerst te binnen.”

Wat doet een rechtenstudent in zijn of haar vrije tijd?
“Paardrijden of hardlopen.”

Hoe denk je dat een rechtenstudent jou als student zou omschrijven?
“Een beetje raar. Iemand waarvan ze de persoonlijkheid of performance wellicht niet begrijpen, maar het wel leuk vinden om te zien.”

Dan door naar rechtenstudenten we Liz, Janneke, Julia en Yfke.

Welke woorden komen bij je op, als je denkt aan een typische circusstudent?
“Creatief, sportief, lenig, druk, uniek, aanwezig. Het is heel cool als je circus studeert. Vet dat je die stap durft te zetten.”

Hoe is een circusstudent volgens jou gekleed?
“Ik denk op school niet zo bijzonder, vooral sportief. En ergens ook wel modebewust en baggy. Kleurrijk misschien. Ik denk niet dat deze studenten in spijkerbroeken naar school gaan. Ze hebben een coole stijl, een beetje alternatief.”

Wat doen circusstudenten in hun vrije tijd?
“Sporten, naar het circus gaan. Ze doen de dingen waar ze goed in zijn: creatief bezig zijn. Ik denk ook dat ze theatergericht zijn en heel erg in de entertainmenthoek zitten: ze gaan vaak naar de film en zijn veel met kunst en cultuur bezig.”

Hoe denk je dat een circusstudent een rechtenstudent zou omschrijven?
“Ik denk saai, heel saai. Politiek correct. Misschien zelfs beetje kak? “

De terugkoppeling

De over elkaar gegeven antwoorden hebben we teruggekoppeld aan de betrokken studenten. Marie is blij verrast over de antwoorden die de rechtenstudenten over haar geven. “Alles is eigenlijk erg positief. Over de kleding hebben ze gelijk, en mijn hobby’s hebben altijd te maken met creativiteit. Ik ga deze week bijvoorbeeld iedere avond naar een show tijdens Festival Circolo, en ik bezoek geregeld de bioscoop. Als ik thuis ben, wil ik altijd dingen creëren. Zolang het maar met cultuur verbonden is.”

En ook de rechtenstudenten kunnen zich (meestal) wel vinden in de antwoorden die Marie over hen gaf. “We snappen wel dat ze denkt dat we saai zijn. Dat vooroordeel hadden wij ook voordat we aan deze studie begonnen, maar in de praktijk is het helemaal niet saai. Wat ze over onze kleding zegt, klopt eigenlijk ook wel. We kleden ons vaak netjes omdat dat van ons verwacht wordt. Sterker nog, daar worden we tijdens presentaties op beoordeeld. We moeten een professionele beroepshouding laten zien en kunnen niet met korte topjes of broeken met gaten op school aankomen."

En in hun vrije tijd? Dan hardlopen ze inderdaad. Paardrijden doen ze alle vier niet. Hockeyen dan weer wel. "Ik denk vooral dat veel van ons sportief zijn omdat we op school al de hele dag in de wetboeken zitten. Eenmaal thuis vinden we het lekker om op een andere manier bezig te zijn, zoals met sporten.”

Na het openingswoordje van Joep Houterman en de vijf sprekers die naast hem zaten (daarover lees je hier meer), was het tijd voor twee rondes van Inspiration Talks met daarin bijdragen van Erdinç Saçan, Laura Bas, Zeynep Dag en Arjen Banach. Zij spraken over veranderingen, AI, Gen Z, schermtijd en ‘vrijheidsbeelden’.

Experimenteer!
Arjen Banach, spreker en cabaretier, kreeg tijdens zijn lezing meermaals de lachers op zijn hand met anekdotes, spelletjes en raadsels. Maar zijn boodschap over veerkracht in tijden van verandering was serieus. In het onderwijs volgen veranderingen elkaar volgens Banach steeds sneller op, terwijl ons verandervermogen daar niet snel genoeg in meegaat. Hoe we met die veranderingen omgaan, wordt volgens hem mede bepaald door het verhaal dat we onszelf erover vertellen. “Werk is niet maakbaar, wel stuurbaar.”

Volgens Banach is het belangrijk om niet te blijven hangen in plannen maken, maar in beweging te komen en te experimenteren. “Alles wat jullie een experiment noemen, is een project. En een project bij Fontys duurt even lang als dat mensen er werken”, hield hij zijn publiek grappend voor. Hij riep de aanwezigen op om zichzelf niet alleen als uitvoerder, maar als ‘uitvinder’ te zien: “Probeer dingen uit, stel vragen en ontdek wat er gaandeweg gebeurt. Vaak kom je iets tegen waar je van tevoren niet aan had gedacht.”

Vrijheidsbeelden
“Mentale veerkracht begint bij het maken van keuzes”, zei Zeynep Dag tijdens haar lezing. De succesvolle ondernemer groeide op in een Eindhovense achterstandswijk en zag hoe weinig perspectief er was. Dit is niet wat ik wil in mijn leven, dacht ze al op jonge leeftijd. Ze bleef geloven dat het anders kon. Drie docenten speelden daarin een belangrijke rol. Zij noemt hen haar ‘vrijheidsbeelden’, omdat ze haar écht zagen, in haar geloofden en haar aanmoedigden haar dromen te volgen.

Dat geloof in zichzelf vormde volgens Dag de basis voor haar eigen veerkracht. Naast ondernemer is ze ook schoenenontwerper, kunstenaar, kunsthistoricus, docent, spreker en schrijver. “Wat als het wél goed uitpakt?”, is de vraag die Dag zichzelf stelt wanneer anderen vooral risico’s zien. Die houding probeert ze ook op anderen over te brengen. Haar oproep aan Fontysdocenten: vraag jezelf af of je studenten écht ziet en of je voor hen het verschil kunt maken. “Want een bevoegdheid maakt iemand nog niet vanzelf een goede docent.”

Schermtijd
Bij de inspiratiesessie van docent Erdinç Saçan stond één vraag centraal: ‘Wie heeft jouw aandacht?’. In de zaal zitten voornamelijk luisteraars van generatie X (1965-1980) en millennials (tot 1996). Hier en daar zit ook een enkeling uit generatie Z. En laat het daar nu vandaag om gaan. Aan de hand van voorbeelden als GRWM, ASMR, Brainrot, FruitTok en zelfs Baby Shark, laat Saçan zien wat dit allemaal doet met onze aandacht. “Maar als docent moet ik zowat dansen, zingen en springen om de aandacht vast te houden.”

Toch is schermtijd niet altijd negatief, aldus de docent. Je oma bellen, Frans leren met Duolingo of documentaires kijken is altijd beter dan een potje Candy Crush, zo pleit hij. “Technologie verandert daarnaast hoe we communiceren, maar technologie communiceert ook voor ons. Neem AI, en in het bijzonder ChatGPT. Bijna iedereen gebruikt het, maar onthoud: ‘garbage in, is garbage out’. Als je niet weet hoe je het moet gebruiken, komt het goede er ook niet uit. Daarom leren we onze studenten hoe ze dit op de juiste manier kunnen gebruiken. Want als we overal ja op zeggen, kan het zomaar zijn dat we onze intelligentie af laten glijden. En in een wereld vol afleiding, is het van groot belang om de focus weer te vinden.”

Generatie-gelijkheid
Tot slot nog Laura Bas. Net als Erdinç Saçan ging het ook bij haar (voornamelijk) over generatie Z. Zij had het tijdens haar ‘Genzpiration Talk’ echter niet over schermtijd, maar over de verschillen tussen deze generatie en andere generaties. Want één vooroordeel dat veel mensen over Gen Z hebben, is dat ze lui zijn en niet hard werken. Maar is dat wel zo? Het simpele antwoord: nee. Het iets complexere antwoord: nog steeds nee.

Het ding zit ‘m vooral in verandering. Generaties veranderen. Hun behoeftes veranderen, net zoals hun opvoeding verandert. Laura Bas vergelijkt het met software updates. Net zoals iedere smartphone updates krijgt, krijgt ook elke generatie updates. De belangrijkste van Gen Z? Jongeren stellen vaak de waaromvraag, en krijgen die ook beantwoord door hun ouders. Ze krijgen meer zeggenschap. In hun opvoeding zijn de ouders niet langer altijd de baas, maar is er juist sprake van meer gelijkheid. “En dat is ook te zien in de klas”, aldus Bas. “Jongeren vragen zich af waarom ze aanwezig moeten zijn in de klas als ze de les ook online kunnen volgen. Ze vragen zich af waarom ze bepaalde dingen moeten leren. Vroeger kreeg je dan gewoon te horen: ‘Omdat ik het zeg’. Maar dat is nu anders.”

David en Andrei leerden elkaar kennen in het eerste jaar van de opleiding Fysiotherapie bij Fontys, een goede drie jaar geleden. De klik was er meteen. Niet alleen omdat ze dezelfde studie volgden, maar ook omdat ze een passie voor voetbal deelden. Toen de twee studenten in hun eerste jaar tegelijkertijd stageliepen bij Eindhovense voetbalclubs, viel hen beiden een probleem op.

Het was een chaos. Verschillende systemen werden gebruikt voor het vastleggen van GPS-data, het verzamelen van medische gegevens, testen en communicatie. “Toen dachten we, als we alles op één platform kunnen samenbrengen, wordt het voor iedereen een stuk makkelijker”, aldus David.

Alles verbonden
Zo ontstond Kinetiq Performance Group, het bedrijf dat de twee studenten ontwikkelden en sinds een goed jaar runnen. Een onderdeel daarvan is KinetiqOS, een platform dat de verschillende onderdelen die binnen een club of team belangrijk zijn met elkaar verbindt. Spelers kunnen hierin bijvoorbeeld hun beschikbaarheid, stemming, slaap en voeding bijhouden. "Coaches en fysiotherapeuten kunnen op hun beurt weer trainings- en wedstrijddata invoeren, waardoor alles op één centrale plek met elkaar verbonden wordt.”

Ook kan een coach aan de hand van het dashboard beslissingen maken over trainingen, op basis van de ingevoerde informatie. Fysiotherapeuten kunnen spelers monitoren, revalidatieprogramma’s ontwikkelen en de trainingsbelasting volgen. “Zo kan een fysiotherapeut bijvoorbeeld adviseren om een speler niet volledig mee te laten trainen wanneer deze slecht geslapen heeft en weet een coach wanneer en waardoor een speler minder fit is of waar deze in uitblinkt", vult Andrei aan.

AI als hulpmiddel
Om al die gegevens op de juiste manier te verwerken, gebruiken de studenten AI. Maar AI neemt niet de rol van de professionals over, benadrukken de studenten. “Het is bedoeld als hulpmiddel bij analyses en besluitvorming. En die zijn altijd beter te maken door degenen die daarvan afweten.”

Alle informatie over je dagelijkse leven in een app gooien en dat ook nog eens door een AI-molen halen, klinkt echter als iets waar men voor zou moeten waken. Maar ook daar hebben de studenten over nagedacht. “Privacy en gegevensbescherming zijn vanaf het begin onderdeel geweest van hoe we ons bedrijf hebben ontwikkeld”, aldus David.

Het platform is volgens de studenten ingericht volgens de AVG, met onder andere dataminimalisatie en veilige verwerking van gegevens. “De toegang binnen Kinetiq is bovendien gebaseerd op rollen”, vult de student aan. “Een coach, performance specialist en fysiotherapeut krijgen daardoor niet automatisch toegang tot alle informatie, maar alleen tot hetgeen wat er voor hen toe doet.”

Succes
Inmiddels wordt Kinetiq door verschillende clubs gebruikt. Zowel in Nederland als in het buitenland, op amateur en professioneel niveau. Vanwege geheimhoudingsafspraken kunnen de studenten de namen niet noemen, maar David laat wel los dat hij tijdens zijn stage in Australië een professionele club heeft weten te overtuigen.

“Dat is natuurlijk al super, maar het geeft ons ook de mogelijkheid om zo praktijkervaring op te doen.” Voor nu noemen de twee zichzelf dan ook nog geen fysiotherapeuten, maar sporttrainers met kennis van kracht en conditie. “We gebruiken alle kennis die we hebben om teams zo goed mogelijk te helpen. We zijn dit gestart omdat we ons vak geweldig vinden, en kunnen niet wachten om straks na ons afstuderen de echte wereld in te gaan, als afgestudeerde fysiotherapeuten.”

Doelen
Dat moet het komende jaar lukken. Maar het runnen van de rest van het bedrijf Kinetiq Perfomance Group gaat ook door. Met een gym-app, een ondersteuningsplatform voor fysiotherapiepraktijken en een applicatie die sportclubs helpt met testen en ondersteuning op locatie.

Het uiteindelijke doel? “Dat Kinetiq binnen vijf tot tien jaar het nummer één systeem is dat wereldwijd door clubs wordt gebruikt”, aldus Andrei. “En dat alles zo goed draait dat we zelf nog een master of PhD kunnen volgen, gewoon omdat we het vak zo interessant vinden”, besluit David.

Fontys kreeg voor dit studiejaar in totaal 1375 aanvragen binnen van internationale studenten die een kamer zochten. 1100 van hen zochten een plek in Eindhoven, 100 in Tilburg en 175 in Venlo. Een stijging ten opzichte van vorig jaar, toen 1100 internationals zich meldden. “Dit zijn internationals die allemaal willen beginnen met een studie bij Fontys”, laat Tom van Duijnhoven, beleidsmedewerker Internationale Inschrijvingen bij Fontys Studentvoorzieningen weten.

Fontys biedt huisvesting aan deze studenten voor een maximale periode van een jaar. Dat doet ze door middel van bemiddeling. Fontys verhuurt deze kamers dus niet zelf, maar speelt een verbindende rol tussen student en verhuurder. Binnen de maximale periode van een jaar moeten internationals zelf op zoek naar andere woonruimte, zodat de huidige kamers vrijkomen voor degenen die volgend jaar beginnen.

Eindhoven kent dringend tekort
In totaal heeft Fontys tussen de 400 en 450 kamers in Eindhoven in contingent. In Tilburg zijn dat er 75, en in Venlo 150. Deze aantallen liggen min of meer op het niveau van de afgelopen jaren. Ook vorig jaar besloeg het contingent in totaal 650 kamers. “In Eindhoven en Tilburg zijn alle kamers inmiddels bezet, in Venlo zijn er nog enkelen beschikbaar”, aldus Van Duijnhoven.

Hoewel in de meeste steden waar Fontys actief is behoefte is aan meer studentenhuisvesting, is met name in Eindhoven sprake van een dringend tekort. “Voor deze stad hebben we ook nog een wachtlijst met internationals”, aldus de beleidsmedewerker. Maar er worden ook stappen gezet om dat tekort terug te dringen, zoals een onderzoek naar de ontwikkeling van wooneenheden op campus Rachelsmolen. “Daarmee zet Eindhoven in op een van de grootste uitbreidingen van studentenhuisvesting in Nederland. Fontys is in gesprek met de gemeente wat betreft mogelijkheden, wensen en eisen.”

Plan de campagne
Het plan is om ongeveer 300 wooneenheden te realiseren op de campus. Daarnaast heeft de TU/e concrete plannen voor 750 tijdelijke units op de Hondsheuvels, net buiten de ring op een paar kilometer afstand van campus Rachelsmolen waar zowel kamers als studio’s worden gerealiseerd. Daarbij wordt gekeken of hier ook studenten van andere instellingen welkom zijn. Ook heeft Stichting Studenten Huisvesting de intentie uitgesproken om bij te dragen aan de opgave. Die bijdrage moet resulteren in circa 2000 eenheden.

Daarnaast wordt in het oude woonzorgcomplex De Akert in Geldrop meer woonruimte voor studenten gerealiseerd. “Fontys had hier de afgelopen jaren 47 kamers ter beschikking, en dat is nu uitgebreid naar 57. Later in het jaar komen de kamers die het COA gebruikte vrij, en ook daarvan is het de bedoeling dat we Fontysstudenten hierin tijdelijk kunnen huisvesten.”

Tijdsnood en andere oplossingen
Het ontwikkelen en opleveren van al deze woningen kost natuurlijk tijd. Tijd die reeds gestarte studenten niet hebben als het gaat om wonen en studeren. “We weten echter dat de meeste studenten tijdig nieuwe huisvesting vinden, ook via andere kanalen. Soms krijgen we nog een verzoek van een student die een kamer zoekt. Die kunnen we helpen doordat we nog ergens kamers beschikbaar hebben, zoals nu in Venlo bijvoorbeeld. Maar we helpen ook met tips om zelf een kamer te vinden.”

Nederlandse professionele podia trokken in 2024 zo’n 23,5 miljoen bezoekers, blijkt uit cijfers van het CBS. Dat is ruim tien procent meer dan een jaar eerder, toen het totaal op 21,3 miljoen lag. In 2019 was dit zelfs 19,2 miljoen.

Voor muziektheater, waar musicals ook onder vallen, zien de cijfers er ook rooskleurig uit. In 2019 bezochten 3,6 miljoen mensen het theater. In de twee daaropvolgende jaren - tijdens de coronacrisis - waren dat er 0,7 miljoen. In 2023 krabbelde het weer op naar 3,2 miljoen. Maar met 3,5 miljoen in 2024 is het bezoekersaantal bijna weer op het oude niveau.

‘Een boost om op te teren’
Volgens Leen Cogghe, studieleider van de Academie voor Muziek- en Musicaltheater binnen Fontys Academy of the Arts, heeft het grote aantal bezoekers vooral te maken met de laagdrempeligheid van musicals en muziektheaters. “Wanneer je naar een musical gaat begrijp je altijd wat er gebeurt. Ook als je geen enkele achtergrond hebt in cultuur, toneel of muziek.”

Daarnaast is de muziek die gebruikt wordt vaak redelijk eigentijds, waardoor je het gevoel hebt dat je naar iets kijkt en luistert wat je kent, legt Cogghe uit. “Maar het belangrijkste is misschien nog wel dat zowel musicals als muziektheaters live entertainment zijn, en een direct gevoel hebben op hoe je je voelt als mens. Het geeft energie, een soort boost waar je op kunt teren.”

Vijfhonderd aanmeldingen per jaar
Dat beide genres enorm populair zijn onder de mensen, merkt Cogghe ook in de aanmeldingen voor de opleidingen Muziektheater en Musicaltheater. Al jaren melden ruim vijfhonderd potentiële studenten zich aan voor een van de twee opleidingen. Maar van die vijfhonderd mogen er maar 24 starten. “Daar gaat een heel proces aan vooraf. Zo hebben we hele zware audities en drie selectierondes. Een pittig proces”, aldus de studieleider.

Ook op open dagen is Fontys heel transparant naar de bezoekers. “Want hier een opleiding volgen is zwaar, zowel fysiek als mentaal. Je moet echt hard werken, en dat geldt ook voor het werkveld waarin je terechtkomt. Dat ligt niet iedereen, dus als mensen twijfelen tussen bijvoorbeeld musicalacteur of leerkracht worden, adviseren wij het tweede.”

Klaar voor het werkveld
De studenten die echter wel geselecteerd worden, worden zowel binnen Muziektheater als Musicaltheater klaargestoomd voor hetzelfde werkveld. “Maar met kleine nuances. Bij Muziektheater gaat het vooral om de combinatie zang met spel, en bij Musicaltheater gaat het over het totale pakket. Dus zingen, dansen en acteren tegelijk. Daar moet je ontzettend gepassioneerd en gedisciplineerd voor zijn.”

De zware selectie zorgt er echter ook voor dat iedere student afstudeert. En dat aan een opleiding die gerenommeerd is in zowel binnen- als buitenland. “Fontys staat in de musicalwereld bekend als een instituut met een uitstekend docententeam. Een team dat bestaat uit mensen die zelf uit de sector komen, op het podium hebben gestaan en studenten goed begeleiden. Niet alleen voor de klas, maar ook als gaat om welzijn. Want jezelf goed voelen is erg belangrijk wanneer je je voorbereidt op een harde wereld. En die cocktail van een goed curriculum en zachte discipline, werkt heel goed.”

Succes en onzekerheid
Dat blijkt, want een groot aantal alumni is inmiddels alom bekend. Denk bijvoorbeeld aan William Spaaij, Freek Bartels, Milan van Waardenburg, Tristan van der Lingen, Hugo Kennis, Janouk Kelderman en Rosanne Pits. “Bezoekers zien deze acteurs spelen, zoeken op waar ze gestudeerd hebben en zien wederom de naam Fontys staan.”

Toch gaat het succes van Fontys in musicalland ook gepaard met uitdagingen. Zeker als het gaat om het behouden van de positie. “Er wordt bespaard. Vanuit de overheid op cultuur, maar ook binnen het onderwijs. We hopen ten zeerste dat we binnen Fontys Academy of the Arts kunnen blijven doen wat we doen. Want zodra dat niet meer kan, gaat de kwaliteit achteruit en zullen we niet meer de alumni af kunnen leveren die juist zo goed zijn in wat ze doen. Hopelijk is en blijft Fontys dan ook trots op wat we neerzetten.”

Hardorff begon zijn loopbaan als docent in het onderwijs en vervulde daarna verschillende leidinggevende functies bij Breda University of Applied Sciences, waaronder opleidingsmanager en directeur van de Academy of Leisure. Na vier jaar dean en lid van het college van bestuur van Hotelschool The Hague maakt hij sinds 2022 deel uit van het college van bestuur van de Haagse Hogeschool.

Daar is hij verantwoordelijk voor onderwijs, onderzoek, studentzaken en internationalisering. Ook vertegenwoordigt hij de hogeschool binnen de Vereniging Hogescholen en vervult hij verschillende bestuurlijke functies op regionaal, nationaal en internationaal niveau.

Met ruim twintig jaar ervaring in het onderwijs treedt Hardorff op 1 januari 2027 in dienst bij Fontys. Joep Houterman, die per deze datum zijn taken als cvb-voorzitter neerlegt, blijft tot 1 maart beschikbaar voor een ‘warme overdracht’ tussen hem en zijn opvolger. Houterman gaat daarna met (vroeg)pensioen.

In Eindhoven staat het programma maandag in het teken van een spellenmiddag. Over de campus verspreiden zich allerlei groepjes studenten, elk met een eigen kleur shirt. Roze, blauw, rood, wit, groen. Waar je ook kijkt: het is een oase van kleur.

Sommige eerstejaars kijken nog wat onzeker om zich heen, niet wetende wat te doen, wie aan te spreken of waar te zijn. Anderen zijn al druk met elkaar in gesprek. Zo ook de Mexicaanse Michelle en Spaanse Emrys, die hier vandaag allebei voor de eerste keer zijn voor de start van hun nieuwe studie International Communication.

Ze kennen elkaar pas een paar minuten, maar vinden nu al een gelijkenissen. Ze wonen allebei al twee jaar in Nederland, gaan dezelfde studie doen en kiezen beiden voor Fontys omdat ze het idee hebben dat vooral het praktische gedeelte een goede match zal zijn.

“Ik denk dat het heel leuk wordt. Ik weet nog niet veel over Fontys, ons rooster of de klassenindeling omdat we nog niet veel informatie hebben ontvangen, maar van de introductieweek heb ik goede verwachtingen”, zegt Michelle.

‘Festival skip ik’
Zowel Michelle als Emrys kijkt deze week het meest uit naar Purple Festival, dat donderdag plaatsvindt in Tilburg. Precies het evenement waar de nieuwe ICT-studenten Jamal en Diangelo (allebei 18 jaar oud) juist het minst naar uitkijken. Sterker nog: ze zullen er niet eens bijzijn.

“Ik ben er deze week elke dag bij, maar het festival skip ik. Te veel mensen, feesten, daar hou ik niet zo van”, zegt Diangelo. “We kijken meer uit naar vrijdag, dan gaan we met ICT naar de Efteling”, aldus Jamal. “Maar ik heb ook zin om nieuwe mensen te leren kennen en meer inzichten te krijgen van de studie.”

Een paar meter verderop zijn Social Work-studenten Kaelynn en Esmée druk bezig met een vossenjacht op docenten. Voor Kaelynn is het haar tweede introductieweek: dit jaar als mama, vorig jaar als eerstejaars. “Ik keek hier heel erg naar uit omdat ik het vorig jaar zo leuk vond toen ik zelf ging studeren”, aldus Kaelynn.

Naast haar staat Esmée, voor wie alles nog wel nieuw is. “Omdat ik met mijn 22 jaar wat ouder ben dan de gemiddelde eerstejaars, voel ik me een tikkeltje nerveus. Maar ik laat het allemaal lekker op me afkomen en dan komt het vast goed.”

Dure treinkaartjes
Onderweg naar het station heeft een groepje van vijf studenten Ondernemerschap & Retailmanagement het vooral over de kosten van het openbaar vervoer die deze week nog voor eigen rekening zijn. Voor de één is dat vanuit Venlo een stuk duurder dan voor de ander, die uit Tilburg of Boxtel komt.

“Onze ov-kaart gaat pas vanaf 1 september in”, klinkt het. “Of we het ervoor over hebben? We zullen wel moeten. Maar we hebben er wel zin in hoor, vooral in het optreden van Jonna Fraser op Purple Festival.”

Venlo begint eerder
Op Campus Venlo worden deze week 250 nieuwe studenten ondergedompeld in de wereld van Fontys. En dit jaar is het voor het eerst dat het introductieprogramma op maandag begint, in plaats van dinsdag. Dat heeft te maken met de centrale Purple-planning.

Normaliter vond op dinsdag de stadsdag in Venlo plaats, maar die is nu verplaatst naar woensdag. Dat zou betekenen dat de studenten elkaar, zonder een eerste opleidingsdag zoals vandaag, ontmoet hadden in Toverland.

Dat leek de organisatie geen goed idee, dus zijn alle studenten vandaag op de Limburgse campus uitgenodigd. Om deel te nemen aan een rondleiding, spellen te spelen, of een speurtocht te lopen.

Eerstejaars pabo-studenten Sebas, Sem, Fenne en Thomas hebben de rondleiding en een potje 30 Seconds al gehad. In de kantine aangekomen kijken ze voorzichtig om zich heen. “We konden hier een ijsje halen, maar krijgen het zo snel niet gevonden.”

Fijne sfeer
Dat mag de pret voor Sebas echter niet drukken. Hij heeft naar eigen zeggen twee eerdere opleidingen geprobeerd, maar voelt zich nu al op zijn plek in Venlo. “Er hangt een fijne sfeer, en iedereen is losjes. Dat gaat dus helemaal goedkomen het komende jaar.”

Verspreid over de campus kunnen studenten unicorn rijden, een levensgrote versie van Stef Stuntpiloot spelen en verschillende balspellen uitproberen. Eerstejaars Informatica-student Saif is met zijn intro-groep vooral druk bezig met de speurtocht. “Zo leren we meteen het campusterrein kennen, en dat is groter dan ik van tevoren had verwacht.”

Het oogt daarbij wel nog erg rustig op de campus, waarbij de aanwezige studenten vooral achter de papa’s en mama’s aanlopen en luisteren naar wat ze allemaal vertellen. Echt gefeest wordt er niet, maar dat is voor Saif ook geen enkel probleem. “Het is relaxed opstarten zo. We hebben kennisgemaakt met onze docenten en verschillende studenten die de opleiding al volgen, en kregen uitleg over hoe ons eerste jaar er hier in grote lijnen uit gaat zien. We hebben er zin in.”

Het is stagebureau-coördinator en afstudeerbegeleider bij Fontys Automotive Frank Steeghs die vorige maand op LinkedIn de noodklok luidde. Want hoewel Bron in januari dit jaar al een bericht deelde over het tekort aan stage- en afstudeerplekken, lijkt de situatie nauwelijks te zijn verbeterd. Steeghs riep bedrijven en organisaties daarom op: ‘Kijk nog eens of er ruimte is voor een stage of afstudeeropdracht. Met relatief weinig moeite kun je een groot verschil maken, en samen houden we talent in beweging.’

Een van die talenten is derdejaars Automotive-student Jules, die na zes telefoontjes naar hetzelfde bedrijf de moed langzaam in zijn schoenen voelde zakken. Steeds opnieuw kreeg hij te horen dat zijn gegevens zouden worden doorgegeven, maar een reactie bleef uit. “Het lastigste is om überhaupt contact te leggen. Je kunt mailen of bellen, maar vaak kom je uit bij een servicedesk of verdwijnt je mail ergens in een overvolle inbox. Dan hoor je gewoon niets meer.”

Meer dan de helft
Jules is echter niet de enige. Volgens Steeghs hebben pas 20 van de 46 studenten die in september willen starten met afstuderen een geschikte plek doorgegeven. “Dat betekent dus dat meer dan de helft nog geen definitieve plek heeft.”

Normaal gesproken moeten deze studenten begin juli duidelijkheid hebben over hun afstudeerplek, maar dit jaar kiest de opleiding ervoor om soepeler met die deadline om te gaan. “Doen we dat niet, dan bezorgen we studenten een half jaar vertraging terwijl zij daar vaak nauwelijks iets aan kunnen doen. Dat voelt allesbehalve eerlijk.”

Toch blijft de onzekerheid volgens de coördinator groot. “Ik ben heel benieuwd hoe de balans er op 1 september uitziet. Want als straks tien tot twintig studenten nog steeds geen plek hebben, hebben we echt een serieus probleem.”

Hoop voor Jules
Die problemen beginnen al vorm te krijgen, want er zijn studenten die in februari hadden willen beginnen met hun stage, maar pas maanden later een plek vonden. “Er zijn ook studenten die niets hebben gevonden, maar die vertraging haal je niet meer in.”

Jules ziet dat ook gebeuren bij zijn medestudenten. “Ik ken iemand die al een half jaar vertraging heeft omdat hij geen stage kon regelen. Een ander heeft ongeveer twintig bedrijven benaderd voordat hij eindelijk ergens terechtkon.”

Zelf nam Jules contact op met zo’n acht bedrijven, nog zonder definitief succes. Een studiereis naar Zwitserland bood gelukkig wel wat hoop. “Op een universiteit daar is mogelijk een stageplek beschikbaar, en er is nu één Nederlands bedrijf waar ik op gesprek mag komen. Waar het op uitloopt, weet ik niet, maar ik moet wel nog van alles regelen terwijl veel mensen al met vakantie zijn.”

Onzekerheden bij bedrijven
Dat studenten zoveel moeite hebben met het vinden van geschikte stage- en afstudeerplekken heeft volgens Mark Herman, accountmanager bij Centre of Expertise High Tech Systems and Materials (HTSM), alles te maken met economische onzekerheden in de technische sector. “Bedrijven weten niet goed wat de markt gaat doen en sommige organisaties hebben het afgelopen jaar mensen moeten ontslaan. Daardoor is er minder capaciteit om stagiairs te begeleiden, dus zijn bedrijven terughoudender geworden.”

Dat merkte de accountmanager al op tijdens Meet & Match, het jaarlijkse evenement waar studenten van Fontys Technology en bedrijven elkaar ontmoeten voor stages, afstudeeropdrachten en startersfuncties. “Normaal hebben we zo’n 250 bedrijven en ruim 150 speeddatetitels voor stage- en afstudeeropdrachten. Dit jaar stonden er ongeveer 215 bedrijven en waren er minder dan 100 speeddates.”

Voorzichtig vooruitzicht
Een duidelijk signaal dat er iets gaande is in de technologische wereld, al lijkt die wereld heel voorzichtig toch ook weer bergopwaarts te gaan. “ASML gaat weer meer produceren, en dat werkt uiteindelijk door in de hele keten. Ik verwacht dat bedrijven daardoor de komende periode weer meer ruimte krijgen om studenten aan te nemen.”

En die ruimte is waardevol, vindt zowel Herman als Steeghs. “Een stage is veel meer dan alleen een opdracht uitvoeren. Je leert hoe een organisatie werkt, ontdekt welk type bedrijf bij je past en ontwikkelt jezelf op professioneel gebied”, aldus Herman. Steeghs: “Praktijkervaring maakt onze studenten zelfstandiger en professioneler, en je merkt echt welke studenten al stage hebben gelopen.”

Geen eigen invloed
Of Jules zich daar binnenkort ook bij mag scharen, is voor nu nog even de vraag. Maar de student blijft hopen dat zijn zoektocht binnenkort eindigt. “Je doet drie jaar lang je best om alles op tijd te halen, dus dan zou het jammer zijn als je alsnog vertraging oploopt door iets waar je zelf eigenlijk geen invloed op hebt.”

Javier studeert Concept & Trend Development en koos voor zijn studie bij Fontys omdat hij Nederland een interessant land vond waarvan hij de cultuur veel op die van Spanje vond lijken. Ook voelde het niet al te ver van huis, wat hem goed deed.

Javier, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Beter wel. Nederland is een technologisch land met sociale mensen. Wel kun je je hier als international soms eenzaam voelen omdat locals allemaal al deel uitmaken van een community. Maar voor de rest heb ik niet te klagen.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“De diversiteit in culturen die Nederland kent en de Hollandse keuken bevallen me heel goed. Ook leer ik hier veel nieuwe mensen kennen waar je redelijk snel mee klikt. Dat gebeurt thuis een stuk minder. Wat me tegenvalt? Ik mis een community voor internationals en degenen die zich eenzaam voelen. We zijn ver van huis, dus laten we vooral een veilige plek voor hen creëren.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Eten haal ik bij de Jumbo en voor huishoudartikelen ga ik naar Casa, Gamma of Action. Ik kookte vooral Mediterraans, maar die ‘touch’ ben ik een beetje kwijtgeraakt. Nu eet ik vooral schnitzel met friet en salade. M’n favoriet.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Het frikandellenbroodje. Dat was het eerste wat ik at toen ik in Nederland aankwam. Ik liep een supermarkt in omdat ik een gebakje wilde. Daar lag ie: een worst met saus in een pakketje deeg. Heel interessant, en ook erg lekker. Maar ik heb er nu te veel op, dus ben het een beetje tegengegeten.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Heel veel, maar vriendschap wordt hier wel anders gewaardeerd dan in Spanje bijvoorbeeld. Hier spreekt iedereen met elkaar af wanneer het uitkomt, maar thuis zijn we altijd met elkaar in contact. Daarom lijkt in Nederland vaak de diepere connectie in vriendschappen te missen.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Soms, maar ik ga vaker s’ middags op pad. Naar sociale evenementen met mijn vrienden bijvoorbeeld. Ik hou wat dat betreft iets meer van rust.”

In vergelijking met de Canarische Eilanden, hoe is het leven in Tilburg?
“Het is een stuk duurder, dat zeker. In Spanje betalen we veel minder belasting, bijvoorbeeld over producten, maar ook zaken zoals etenswaren en huur zijn hier aanzienlijk duurder dan thuis.”

Wat mis je het meeste van thuis?
“De zon, het echte Mediterraanse eten en de ‘sense of belonging’. Op de Canarische Eilanden ben je als persoon echt onderdeel van de gemeenschap, en dat mis ik hier.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Nederland is een stuk vrijer dan andere landen, ook democratisch gezien. Hier wordt veel meer aandacht gegeven aan mensenrechten, natuur en duurzaamheid. Aspecten waar andere landen niet zozeer naar kijken, maar die wel erg belangrijk zijn.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Ik werk nu naast mijn studie aan projecten voor verschillende bedrijven, dus ik ben zeker van plan om te blijven. Voor hoelang weet ik niet, maar dat zie ik dan wel weer.”

Ben je door je studie bij Fontys anders naar de wereld gaan kijken?
“Absoluut. Zo ver van huis zijn heeft me veel geleerd. Vooral over mezelf op persoonlijk vlak. Ik ben anders naar mensen, relaties en omgangsvormen gaan kijken. Een nieuw perspectief dat ik anders niet gekend had, dus hier studeren is een hele ervaring.”

Elle Woods is een van de populairste studenten in LA. Maar wanneer haar vader als plastisch chirurg een foute ingreep doet, duiken ze onder in Seattle. Een stad waar zon, palmbomen en felgekleurde kleding niet in het lokale woordenboek voorkomen.

Met haar roze outfits en altijd aanwezige opportunisme probeert Elle haar medestudenten voor zich te winnen, maar dat gaat natuurlijk niet zonder slag of stoot. Sterker nog, die zijn er meer dan meevallers. Dus zit er nog maar één ding op: stagelopen in haar hometown LA, zodat ze terug naar huis kan. Toch lijkt Elle langzaam maar zeker haar weg te vinden in Seattle, op haar eigen unieke manier.

Toegegeven, het verhaal klinkt zo wat voorspelbaar. En helaas blijft dat het gehele seizoen ook het geval. Mocht je een van de acht aflevering gemist hebben, kun je zo de draad weer oppakken. Want van diepgang is geen enkele sprake.

Dat is natuurlijk ook niet echt het geval in de original uit 2001. Maar hoewel Reese Witherspoon daar een iconische rol neerzette, doet ook Lexi Minetree (die de hoofdrol vertolkt in deze nieuwe serie) een aardige duit in het zakje. Zie de serie Elle als een kleine trip down memory lane. 

Cijfer: 6. “Lexi Minetree en andere castleden verdienen eigenlijk een hoger cijfer, maar de serie zelf is niet om over naar huis te schrijven. Ik denk dat ik het aangekondigde tweede seizoen straks maar oversla.”

Baraa volgde een minor aan het Mexicaanse Instituut voor Technologie en Hogere Studies, kortweg Tec de Monterrey, in de gelijknamige stad Monterrey. Daar ligt ook het voetbalstadion waar onder andere de wedstrijden Tunesië - Japan, Zuid-Afrika - Zuid-Korea en natuurlijk Nederland - Marokko werden gespeeld.

Om alle voetbalfans van deze verschillende nationaliteiten te kunnen helpen en te woord te staan, ontwikkelde de Mexicaanse politie een AI-vertaler. Maar deze moest nog wel getest worden. “Daarom kreeg ik een oproep vanuit het International Student Office van mijn universiteit", vertelt Baraa. "Met de vraag of ik mee wilde helpen met het testen van de vertaler omdat ik Arabisch spreek, en hier in Monterrey ook een Arabisch land zou spelen. Andere internationale studenten die bijvoorbeeld Koreaans of Japans praatten, werden ook uitgenodigd.”

Automatisch vertalen
En zo geschiedde. Baraa maakte deel uit van een demonstratie waarbij verschillende politieagenten op een rij stonden. Allemaal droegen zij een bodycam, en het was aan de student om een van hen een vraag te stellen in het Arabisch. “Die agent drukte op een knopje waardoor mijn taal automatisch herkend en vertaald werd naar het Spaans. De agent antwoordde dan in het Spaans, wat door die bodycam weer vertaald werd in het Arabisch, zodat ik wist wat hij zei.”

Vragen die Baraa moest stellen waren typisch toeristische vragen. “Zoals de weg naar het stadion bijvoorbeeld, of de locatie van een bepaald hotel. Omdat dat soort vragen ook door WK-bezoekers gesteld zouden worden.”

Engels is niet vanzelfsprekend
Na de ‘oefendag’, waarin ook de burgemeester van Monterrey en de politiechef uitleg gaven over de tool en robothonden werden gedemonstreerd, kon de AI-vertaler daadwerkelijk ingezet worden tijdens het WK. Een belangrijke toevoeging volgens Baraa, omdat het ook niet vanzelfsprekend is dat de Mexicaanse politie en lokale bevolking Engels spreken.

Volgens de ICT-student, die voor deze ervaring AI al vaker implementeerde tijdens zijn opleiding en ook een semester Generatieve AI volgde bij Fontys, werkte de tool dan ook naar behoren. “Ik heb nu met eigen ogen in Mexico gezien hoe waardevol AI kan zijn. Zeker in een situatie waarin communicatie tussen mensen die niet dezelfde taal spreken een stuk makkelijker wordt gemaakt. Wat de meeste indruk op me maakte, is hoe makkelijk het was om de tool te gebruiken en hoe snel het antwoordde. Dat doorbrak echt de taalbarrière.”

De Jacques de Leeuw-prijs wordt ieder jaar uitgereikt aan twee studenten van Fontys Academy of the Arts, waarmee talentvolle kunstenaars zich verder kunnen ontwikkelen. Dit jaar wonnen studenten Ilse Groeneveld en Linh Búi Le Huyen. Zij ontvingen beiden een cheque van 10.000 euro.

Ilse Groeneveld, student Docent Beeldende Kunst en Vormgeving, won met haar project ‘Kijken doe je samen’. 

Kunst vanuit materiaal
Ze vat haar werk samen als een kunsteducatieve beschouwingsmethode waarin ervaring, materiaal en de dialoog over kunst centraal staan. “Het is een methode die begint vanuit materiaal waarbij leerlingen de kans krijgen naar kunstwerken te kijken zonder dat ze meteen moeten verwoorden wat ze zien.”

Daar is het huidige kunstonderwijs volgens de student voornamelijk op gefocust. “Maar met mijn methode, gebaseerd op de doelgroep vmbo-basis en kader, draai ik dat eigenlijk om. En is het materiaal wat gebruikt wordt juist een heel belangrijk uitgangspunt.”

Met het geldbedrag wil Ilse haar methode verder gaan ontwikkelen. Niet alleen voor de huidige doelgroep, maar ook voor bijvoorbeeld havo en vwo. “Zodat leerlingen op hun eigen niveau kunst kunnen ervaren, voelen, kiezen en vergelijken. ‘Kijken doe je samen’ maakt kunstbeschouwing toegankelijker voor iedereen.”

Toegankelijker
De tweede hoofdprijs van 10.000 euro was voor Linh Búi Le Huyen, student aan het Conservatorium. Met haar cellospel wist ze de jury op verschillende momenten compleet in te pakken. “Ze bezochten meerdere concerten van me waarin ik diverse stukken speelde van de zestiende tot twintigste eeuw, waardoor ik in aanmerking kwam voor de hoofdprijs”, vertelt Linh over de jury die de prijs simpelweg aankondigde met de reden: “Meer woorden zijn niet nodig”. 

Linh weet ook al waar ze haar prijzengeld aan uit gaat geven. “Onder andere aan doorontwikkeling van mijn eigen cellospel, maar ik wil ook dat klassieke concerten beter toegankelijk worden voor Tilburgers. Nu betaal je voor een concert in dit genre gauw twintig á dertig euro per kaartje, maar met het prijzengeld kan ik ook een concertreeks ontwikkelen waar een toegangsticket bijvoorbeeld maar vijf euro kost. Zo wordt klassieke muziek een algemener groter goed.”

Karlijn had voor haar vertrek naar China haar vizier eigenlijk gericht op het Nederlands Kampioenschap voor profwielrensters. Maar toen de mogelijkheid ontstond om Nederland te vertegenwoordigen in China, besloot ze na overleg met haar ploeg en trainers om naar het World University Championship te gaan. “Dit is mijn laatste jaar als student en dit toernooi wordt eens in de twee jaar georganiseerd. Bovendien was ik nog nooit in China geweest, dus ook m’n ploeg begreep dat dit een unieke kans was.”

Een kans waar ze zich officieel gezien niet eens voor hoefde te kwalificeren, want aanmelden via de site voldeed al. “Vanuit ieder land worden zes wielrenners geselecteerd, maar er waren weinig aanmeldingen. Daardoor kreeg ik meteen een ticket naar het WK”, lacht de wielrenster.

Topsportmentaliteit
Karlijn vertrok zonder grote uitgesproken verwachtingen naar China. Niet alleen omdat ze niet wist wat haar te wachten stond, maar ook omdat het reguliere wielerseizoen al maanden onderweg is en zich daardoor niet op haar absolute top voelde. “Daarom wilde ik niet per se presteren, maar vooral genieten van China en kijken wat mogelijk was." 

Die ontspannen houding veranderde echter snel. Want tijdens de teamtijdrit, waarin Karlijn Nederland vertegenwoordigde met vijf andere studenten, behaalde ze de tweede plaats. “Toen dacht ik: wacht eens even, misschien zit er toch wel meer in. Mijn focus verschoof meteen van niet alleen genieten, naar ook willen winnen.”

Pure winst
Dat lukte nét niet. Ook op het criterium-onderdeel, een wedstrijd die bestaat uit meerdere kortere ronden over hetzelfde parcours, pakte Karlijn zilver. Geen ‘pure winst’ op competitief gebied dus, maar toch nam de Vastgoedkunde-student meer mee naar huis dan de twee medailles: een nieuw perspectief. “Ik kwam daar als topsporter, omdat ik dat ook ben. Maar andere studenten en deelnemers waren ook vooral student, die daarnaast fanatiek sporten.”

Karlijn leeft naar eigen zeggen ‘heel erg in een topsportbubbel’, waarin alles draait om trainen, wedstrijden en presteren. “Maar hier sprak ik studenten die vooral veel plezier uit hun sport halen. Daar heb ik van geleerd. Want het wielerseizoen is nog lang en ik was mentaal al best moe, maar dankzij deze ervaring heb ik weer plezier gekregen in wat ik mag doen.”

Medailles en ontmoetingen
Dat is voor Karlijn misschien wel de belangrijkste prijs die ze mee naar huis neemt. “Ik heb gezien hoe belangrijk het is om naast de topsport ook iets anders te hebben, zoals een afgeronde studie. De medailles zijn prachtig, maar de mensen die ik heb ontmoet en de gesprekken die ik heb gevoerd, ga ik ook nooit meer vergeten.”

Josh koos voor zijn studie bij Fontys omdat hij als inwoner van Curaçao een Nederlands paspoort heeft. Daardoor krijgt hij financiële steun van de overheid om hier te studeren. Ook wist hij van tevoren dat Fontys een goede ICT-opleiding heeft.

Josh, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Beter. Ik dacht dat het heel moeilijk was om me aan te passen aan Nederland, maar als je open-minded bent is het verrassend makkelijk.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“De mensen, de sfeer en het samen studeren met anderen vind ik het leukst. Wat me tegenvalt? Dat de lessen en docenten soms onvoorspelbaar kunnen zijn.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Als ik wat minder geld heb ga ik naar de Lidl, maar als ik iets extra te besteden heb de Albert Heijn. En als het echt tegenvalt qua budget eet ik vaak diepvriespizza’s.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Het frikandelbroodje. Voordat ik hier kwam had ik het nog nooit op, maar het is verrassend lekker. Zeker nadat je een paar biertjes op hebt.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Zeker, en dat is ook best makkelijk. Vooral met internationals. Met Nederlanders gaat ook wel, zeker als je met ze drinkt.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Regelmatig zelfs, en dan ga vooral naar Stratum.”

In vergelijking met Curaçao, hoe is het leven in Eindhoven?
“Sowieso duurder, maar ook veiliger. Hier durf ik ’s avonds buiten te blijven zonder dat ik steeds waakzaam moet zijn over wat er in mijn omgeving gebeurt.”

Wat mis je het meeste vanuit huis?
“Het weer. Als twintig procent van m’n dagen hier net als thuis waren was het mooi geweest, maar het is hier vaak een stuk slechter.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Ik heb natuurlijk Nederlands geleerd omdat ik in Curaçao geboren ben, maar de straattaal die ze hier gebruiken of de manier waarop dingen gezegd worden, maken communiceren soms nog best moeilijk.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Dat denk ik wel. Werken in Nederland is op verschillende vlakken voordelig, dus die kans is aanwezig.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Absoluut. Zowel negatief als positief, want je kunt je als student tegelijkertijd overal of helemaal nergens druk om maken.”

Het is onder andere te zien op campus Stappegoor in Tilburg. Het gebouw waar de Juridische Hogeschool is gevestigd lijkt zo goed als uitgestorven, en ook in de campustuin lopen amper mensen buiten. Gebouw P8 kent nog wat gevulde lokalen, maar ook daar is het niet bijster druk.

Gebouw P1 lijkt de meeste bedrijvigheid te kennen. Een aantal studenten loopt naar buiten na een les, en een enkeling komt net vanuit het parkeerterrein – waar overigens meer dan genoeg plekken vrij zijn – het gebouw binnengelopen. Onder hen twee studenten van de pabo. “Eigenlijk is het puur toeval dat wij er vandaag wel zijn. Wegens onze minor en stage zijn we hier al ruim een half jaar niet meer geweest, maar vandaag moeten we even een en ander regelen”, laten de studenten weten. Dat het zo rustig is op de campus was hen nog niet opgevallen.

Aanpassen in werk
Wie het wel opvalt zijn verschillende medewerkers in P1. Een aantal van hen, werkzaam bij beveiliging, catering en schoonmaak, zit gezamenlijk aan een tafel in de kantine voor overleg. “Je merkt steeds meer aan de parkeerterreinen dat auto’s wegblijven. Waar het gedurende het schooljaar bomvol staat, wordt het nu iedere week minder en minder”, laat een beveiligingsmedewerker weten. Toch veranderen zijn werkzaamheden niet met de uitblijvende drukte. “Of er nu veel of weinig mensen zijn, de regelmaat in ons werk blijft.”

De cateringmedewerkers proberen echter wel rekening te houden met de afnemende drukte. Al is dat niet altijd mogelijk. “We vragen geregeld aan bijvoorbeeld roostermakers wat de verwachting is qua drukte zodat we daar onze bestellingen op aan kunnen passen, maar als de helft van een klas niet op komt dagen, zit je alsnog met een overschot.”

Herkenbaar beeld
Dat het zo rustig is op de campus ligt volgens de medewerkers onder andere aan het mooie weer en de tentamenperiode die vaak voor de vakantie valt. Maar ook de mogelijkheid om thuis te werken en online colleges te volgen speelt parten. “En dat nekt het leven op de campus.”

Ook cmr-voorzitter Marije Dahmen-Bezemer herkent het gegeven dat campussen steeds eerder leeglopen. “Veel instituten en opleidingen worstelen hier enorm mee. Zowel op studenten- als op medewerkersniveau.” Volgens haar worden er dan ook tal van activiteiten georganiseerd om het effect tegen te gaan, maar succes blijft daarin uit.

Dat ligt volgens de voorzitter deels ten grondslag aan de coronaperiode, waarin zowat iedereen verplicht werd thuis te werken. “Dat is daarna gebleven, en het lijkt alsof het de laatste tijd steeds meer wordt.”

Verwachtingen studenten
Volgens Dahmen-Bezemer moet er daarom een gesprek plaatsvinden. Welke verwachtingen hebben studenten? Moet een docent fysiek of digitaal aanwezig zijn? En hoe zit het met de aanwezigheid van studenten zelf tijdens lessen en colleges? Het antwoord op die laatste vraag is al duidelijk: “Dat percentage is schrikbarend laag aan het worden. Zorgelijk vanwege de studieresultaten die hier onder kunnen lijden, maar ook voor de docenten. Een zo goed als lege klas is niet leuk lesgeven.”

Dat brengt ook weer andere discussies op gang, weet de cmr-voorzitter. “Om aanwezigheid bijvoorbeeld weer te verplichten, of door het percentage toe te voegen aan eindcriteria. Iedereen probeert een modus te vinden om te zorgen dat studenten terugkomen, en dat is een hele lastige.”’

De vraag is alleen: waarom zijn ze niet aanwezig? Vinden ze het te makkelijk, zijn ze veel aan het werk naast hun studie, vinden ze het niet interessant, past de lesmethode niet? “Dat zijn allemaal vragen die ertoe doen.”

Afleiding en ruimtetekort
Dahmen-Bezemer hoort daarnaast ook signalen van studenten dat zij ontzettend afgeleid raken van de omgevingen die Fontys kent, zich daardoor niet kunnen concentreren en daarom thuisblijven. “We moeten dus op zoek naar de juiste mix waarin studenten juist op school willen zijn en zich prettig voelen om hun studie te volgen.”

Ook medewerkers kampen daarmee. “Wij horen van diensten die verhuizen naar Rachelsmolen dat ze maar zeer beperkte werkplekken toegewezen krijgen. Opleidingsteams moeten bijvoorbeeld werkruimten delen met minder dan de helft aan werkplekken voor het aantal medewerkers dat in een team zit. Er wordt dan aangegeven dat wanneer het 'vol' is men ergens anders moet gaan zitten. Het nut van ‘op Fontys’ aanwezig zijn voelen ze dan niet meer, waardoor ze thuisblijven.”

Gesprek aangaan
De afwezigheid van personeel en studenten is dus een bekend probleem, verspreid over heel Fontys. De oplossing? “Leg ten eerste de vraag neer bij de juiste personen en blijf alert dat je de mensen waarover het gaat meeneemt in het gesprek."

Drie maanden lang maakte Neeltje deel uit van een Tanzaniaans gastgezin. Geen kamer in een complex met meerdere studenten dus, maar ook geen studieroosters vol collegedagen. De derdejaars pabo-student dompelde zich onder in een heel andere soort buitenlandervaring. “Ik heb lesgegeven op privéscholen, overheidsscholen, een dovenschool en organisaties voor straatjongeren. Niet alleen leerzaam, maar ook levensveranderend.”

Neeltje werkte voornamelijk met de straatjongeren, waar ze twee dagen per week naartoe ging. “Om te kijken hoe het met ze gaat en ondersteuning te bieden, maar ook om te sporten en spelletjes te spelen. Zo hebben we heel wat uren gespendeerd aan Uno en touwtjespringen, maar ook aan dansen en tekenen.”

Grootste verschillen
De derdejaarsstudent gaf voornamelijk Engelse les en sportlessen. Dat ging niet altijd gemakkelijk. “De kwaliteit van het Engelse onderwijs daar is niet zoals we dat hier kennen, dus dat maakte het soms best lastig om les te geven. Uiteindelijk hebben we dat op weten lossen met de inzet van een vertaler, veel spelletjes en Engelse liedjes. Zo wisten we kinderen toch de taal te leren.”

Hoewel Neeltje op verschillende scholen lesgaf, werd zij vooral door de klassengrootte op de openbare overheidsscholen volledig overrompeld. “Ze hebben daar klassen met ruim 150 kinderen. Daar schrok ik echt van. Zoiets kom je in Nederland absoluut niet tegen.” [Tekst gaat verder onder de foto's]

Ook het dagelijks leven in Iringa stond haaks op haar leven thuis in Nederland. “Koken doen we hier op kolen, wassen doe je met de hand en de dag staat voornamelijk in het teken van je leven onderhouden. Op een langzamer tempo dan dat we gewend zijn.”

Dat was soms een uitdaging voor de student, maar gelukkig houdt ze daarvan. Daarom koos ze ook voor ‘een ander soort minor dan normaal’. “In Nederland was ik ook al meer geïnteresseerd in het speciaal onderwijs, en de projecten hier sloten daar heel goed op aan.”

Neeltje wist haar reis op verschillende manieren te bekostigen. Ze spaarde volop voor haar ervaring, maar won ook een Scholarship. “Voor vertrek deed ik een soort sollicatie middels een filmpje waarin ik uitlegde wat ik wilde leren. Dat mogen alle studenten doen die voor hun minor buiten Europa gaan. Samen met twee medestudenten won ik die beurs, ter waarde van 2.500 euro.”

Waardevolle waarderingen
De student ontving ook een uitwonende beurs van DUO. Allemaal mooi meegenomen, hoewel het leven in Tanzania vele malen goedkoper is dan in Nederland. “Hier kun je voor vijf euro per dag meer dan prima leven. Als je uiteten gaat, kost het je wellicht 10 euro. Maar voor een flinke maaltijd vol groente en fruit ben je hier nog geen 3 euro kwijt. Ga je echt iets toeristisch doen, dan betaal je natuurlijk de Europese prijzen, zoals ik bijvoorbeeld heb gedaan voor een safari. Maar ook dat is het waard.”

Terugkijkend op haar reis is Neeltje vooral dankbaar voor de ervaringen die ze in Tanzania op heeft gedaan. “Ik had vooraf nooit verwacht dat ik zoveel nieuws over mezelf en anderen zou leren. Er is wat dat betreft zoveel meer dan Nederland, Europa en het westerse leven. En dat ben ik door deze reis veel meer gaan waarderen. We kunnen in ons landje zo goed zeuren over de kleinste dingen, terwijl je ook dankbaar kunt zijn voor alles wat je hebt. Hoe klein het ook is. Dat is denk ik de mooiste les die ik geleerd heb.”

Het is donderdag 10 september de derde keer dat het Fontys for Society event plaatsvindt. Na twee eerdere edities kiest Fontys dit jaar echter voor een andere aanpak. De focus ligt in deze editie op studenten en Fontys-medewerkers, wat terug te zien is in een compacter programma, een duidelijke rode draad en veel ruimte voor elkaar ontmoeten. En dat terwijl er ook meer dan genoeg aandacht is voor onderwijs, onderzoek en maatschappelijke impact.

Volgens organisator Nicolette Koot is het evenement een moment waar Fontys laat zien waar haar strategie voor staat en waar iedereen elkaar op kan zoeken. Ook is er een openbare expositie, zijn er vier Inspiration Talks en vindt de uitreiking van de Fontys for Society Awards plaats. “We hebben goed geluisterd naar de evaluaties van de eerste twee edities”, aldus Koot. “Wat goed werkte hebben we behouden, en wat te groot was opgezet hebben we compacter gemaakt.”

Inspiration Talks
Koot doelt daarbij op de workshoprondes die voorgaande jaren deel uitmaakten van het programma. Het aanbod daarin was te groot, en de duur te lang. “In plaats daarvan hebben we nu Inspiration Talks. Lezingen van maximaal een half uur die aansluiten bij het centrale thema veerkracht, en die fungeren als inspiratiebron op actuele thema’s die studenten en medewerkers bezighouden.”

Dat onderwerp wordt vanuit verschillende perspectieven belicht door Erdinç Saçan, Laura Bas, Zeynep Dag en Arjen Banach. Zij spreken over de impact van digitaal gedrag op welzijn en het dagelijks leven, de manier waarop jongeren zich voorbereiden op de toekomst en het omgaan met verandering met persoonlijke ervaringen die gaan over kansen, inclusie en het benutten van talent.

Ontmoeten en ontdekken
Aanwezigen die niet willen deelnemen aan de Inspiration Talks zijn vrij om over het campusterrein te wandelen of wellicht een ronde te maken langs de vijftien projecten die deel uitmaken van de Fontys for Society-expositie. “Daarin presenteren studenten, docenten, onderzoekers en medewerkers projecten die bijdragen aan maatschappelijke vraagstukken.”

Bezoekers kunnen tijdens het evenement stemmen het project dat zij het meest impactvol vinden als het gaat om bijdragen aan de samenleving. Een jury doet precies hetzelfde. Die uitslagen samen vormen de winnaars van de Fontys for Society Awards, welke later op de dag worden uitgereikt.

Andere dag, korter programma
Waar het programma eerst om 12.00 uur begon, is dat komende editie om 14.30 uur. Inclusief een dynamische opening, entertainment, de mogelijkheid tot eten en drinken en een afsluiting met livemuziek. Ook vindt het evenement plaats op donderdag in plaats van vrijdag. Aanpassingen met een reden, aldus Koot. “We hopen zo ook meer studenten naar het evenement te trekken. Bij eerdere edities bleef hun aanwezigheid achter op de verwachtingen.”

Of het daadwerkelijk leidt tot een hogere opkomst, moet nog blijken. Maar de eerste signalen, kijkend naar de aanmeldcijfers, zijn volgens de organisator positief. “Hopelijk draagt deze nieuwe aanpak bij aan een hogere opkomst, want uiteindelijk doen we het allemaal voor onze studenten en medewerkers.”

Ze is pas een week terug uit Australië, dus het is voor Winke vooral nog even acclimatiseren deze eerste dagen. Hiervoor verbleef ze in het Australische Melbourne, waar ze de opleiding Entertainment Business Management volgde en zich onderdompelde in creativiteit, contentcreatie en ondernemerschap. “Die studie sloot heel goed aan bij wat ik later wil doen, namelijk de creatieve kant op binnen de journalistiek. Dit was de perfecte toevoeging.”

Wat Winke vooral bijzonder vond aan de opleiding, is dat ze terechtkwam in een klas vol Australische studenten. “Zij volgden dit een heel jaar, maar ik maar een trimester. En dat alleen maar op maandagmiddag, dinsdagochtend en woensdag de hele dag. Luxe he?”

Op de bonnefooi vertrokken
Ook de studiedruk was volgens de student veel anders dan op haar eigen opleiding binnen Fontys. “Net als hier hadden ze daar geen tentamens en werd je beoordeeld op projecten, maar de studiedruk was daar veel minder hoog dan in Nederland. Dat gold ook voor de beoordelingen op je uiteindelijke studieresultaten. Presenteren mocht in Melbourne bijvoorbeeld gewoon van een blaadje af, terwijl je hier alles uit je hoofd moet leren.”

Hoewel Winke destijds met een gerust hart aan haar studie begon aan de JMC Academy, waren haar eerste weken in Melbourne allesbehalve rustgevend. Ze vertrok namelijk zonder het hebben van een woonruimte naar de andere kant van de wereld. “Dat werd aangeraden door andere internationals, omdat je daar lokaal heel snel wat zou moeten kunnen vinden.” [Tekst gaat verder onder de foto’s[

Winke had echter niet door dat ze ook in Melbourne kampen met een algemene woningnood. “Gelukkig zat ik in een appgroep met ruim 700 andere Nederlanders die in Melbourne verblijven. Vanuit die groep wist ik een Airbnb te bemachtigen, waar ik een week heb moeten slapen voordat ik echte woonruimte had gevonden.”

Uiteindelijk bemachtigde ze een studentenkamer in een huis vol andere internationals. “We gingen ieder weekend iets doen. Reizen, werken op een festival in een natuurgebied, feesten, de stad ontdekken, surfen en wildkamperen. Ik heb het allemaal mogen ervaren.”

Combineren
Winke bekostigde haar woning, studie en reizen op verschillende manieren. Ze betaalde haar visum en vlucht van haar scholarship, zette haar DUO op uitwonend en zette drie jaar lang haar verdiende centen opzij. “Ik heb niets geleend, maar er gewoon keihard voor gewerkt.”

Voordat ze met haar studie Journalistiek begon had Winke een tussenjaar waarin ze naar Thailand ging. Daarna twijfelde de student of ze door wilde reizen of studeren. “Mijn moeder wees me erop dat ik het wellicht ook kon combineren, en dat is me nu dus ook gelukt.”

Er zijn voor anderen
Voordat ze vertrok, dacht ze vaak: waar begin ik aan? Maar eenmaal in Australië merkte ze al snel dat je nooit alleen bent. "Je komt in een omgeving terecht vol mensen die precies hetzelfde meemaken en ik heb daar meer geleerd dan ooit. Niet alleen op school, maar ook over mezelf. Ik durf nu zoveel meer en mijn zelfvertrouwen is ook echt gegroeid.”

Daarom raadt Winke het alle andere Fontysstudenten ook aan om een minor in het buitenland te volgen. “En als je vragen hebt of twijfelt, mag je altijd contact met me opnemen. Ik miste de ervaringen van andere studenten ook voordat ik wilde gaan, dus ik ben er graag om anderen te helpen.”

Vasco komt uit Portugal en koos voor een studie in Nederland omdat hij altijd al eens in het buitenland wilde studeren. Engeland hield er vele regels op na, maar hier kon hij bijna direct terecht. Nu woont en studeert hij in Eindhoven.

Vasco, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Beter. Zeker als je kijkt naar de sfeer die hier hangt en hoe je om kunt gaan met docenten bijvoorbeeld. Ik had verwacht dat je hen aan moest spreken met de achternaam, maar dat is niet zo. Ik weet zelfs zeker dat als ik iets nodig heb of problemen ervaar, ze me allemaal zullen helpen.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“Ik vind heel veel dingen leuk. Zoals de vriendelijke mensen en de Nederlandse cultuur. Mensen denken vaak dat Nederlanders best kil zijn, maar als je je aanpast aan de omgeving en zelfs wat van de taal opsteekt, verandert die mening heel snel. Wat tegenvalt? Sowieso het weer. Dat is het enige minpunt.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Ik ga voornamelijk naar de Jumbo omdat deze tegenover mijn huis is gevestigd, maar ik bezoek ook weleens een Albert Heijn of Lidl. Mijn favoriete gerecht is kip met rijst, ook omdat ik veel in de sportschool te vinden ben.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Ik geniet enorm van de kroket, maar van haring moet ik echt niets hebben.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Zeker, mijn vrienden hier zijn voornamelijk internationale klasgenoten, waar ik enorm dankbaar voor ben. Uiteindelijk heb ik ook wat Nederlandse vrienden gemaakt, maar dat was wel lastiger. Dat komt omdat veel van hen al hun eigen vriendengroepen hebben waar je niet makkelijk tussenkomt. Tenzij je deel uitmaakt van een sportteam, dan wordt het een ander verhaal. Het feit dat ik de Nederlandse taal heb geleerd, maakte het voor mij makkelijker.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Ja hoor, maar niet heel vaak. Ik ben niet zo’n fan van uitgaan en clubs, dus dan kies ik liever voor een avondwandeling.”

In vergelijking met Portugal, hoe is het leven in Eindhoven?
“Duurder, maar ook veiliger. Natuurlijk moet je in de gaten houden waar je hoe laat loopt, maar dat is overal ter wereld zo. Eindhoven geeft me daarbij wel altijd een heel veilig gevoel, dus dat is ontzettend fijn.”

Wat mis je het meeste vanuit huis?
“Mijn ouders. Ik zeg altijd dat ik het niet erg vind om mijn land te verlaten, maar wel om mijn huis achter me te laten. Ik ben een familiemens.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Portugezen hebben ‘warm bloed’. Je gaat makkelijk naar buiten, maakt vrienden, spreekt de volgende dag weer af en geeft iedereen een knuffel. Nederlanders zijn wat meer gereserveerd en wat afstandelijker. Maar als je weet hoe je daarmee om moet gaan, komt dat uiteindelijk ook wel goed.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Absoluut, want als een land je met open armen ontvangt, moet je daar dankbaar voor zijn.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Honderd procent. Ik kwam hier op mijn achttiende en woonde voor het eerst op mezelf. In dat jaar ben ik voor m’n gevoel al volwassen geworden, want ik ben sowieso het leven op een andere manier gaan zien. Het belangrijkste? Ik ben vooral overal dankbaar voor.”

Het zit er helaas alweer op voor Muriel. Hoewel ze vooraf nogal zenuwachtig was om naar Barcelona te vertrekken, kwam ze woensdag thuis van haar semester in het buitenland. Ze verbleef vanaf januari in de Catalaanse stad, waar ze voor koos wegens de diversiteit. “Barcelona heeft alles. Strand, bergen, cultuur, geschiedenis, een bruisend stadsleven. Er is hier altijd wel iets te doen, en zo kon ik ook veel nieuwe dingen ontdekken.”

Muriel schreef zich in voor een minor Marketing aan de ESIC Business & Marketing School, maar de colleges vonden voornamelijk in de middag en avond plaats. Zo kon ze haar ochtenden gebruiken om de stad te herkennen. “Ik dronk koffie met vrienden, ging winkelen, liep een rondje over het strand of dwaalde door de stad, waardoor ik Barcelona goed leerde kennen.”

Wonen zonder problemen
Na haar colleges ging Muriel vaak terug naar ‘huis’, in een studentenwoning die aanbevolen werd door haar universiteit en zich op 10 minuten afstand van de universiteit bevond. “Een woning vinden in Barcelona was dus vrij gemakkelijk. Dat hoorde ik ook van veel vrienden die ik hier gemaakt heb. Bijna iedereen wist direct huisvesting te vinden zonder enige problemen.”

Die vrienden ontmoette Muriel nadat ze zich inschreef voor een ‘buddy programme’, waardoor ze gekoppeld werd aan een lokale student. “Zij introduceerde me bij haar vrienden, nam me mee op tour door de stad en hielp me het lokale leven beter te begrijpen. Daarnaast sloot ik ook vriendschappen met andere internationale studenten uit mijn klas.”

Een echte studentenstad
Barcelona is volgens Muriel ook echt een studentenstad. “Er hangt een levendige sfeer, mensen zijn altijd buiten en je maakt al snel deel uit van de community. Of je nu houdt van cultuur, sport, natuur, uitgaan of chillen aan het strand: er is voor ieder wat wils.” Tekst gaat verder onder de foto.

Muriel genoot zelf voornamelijk van de lokale cultuur en de geschiedenis van Catalonië’. “Voordat ik hier studeerde realiseerde ik me niet hoe belangrijk de Catalaanse cultuur is voor deze stad. Om daar meer over te leren was gewoonweg fascinerend. Zoals Dia de Sant Jordi, een dag die gevierd wordt door boeken en rozen aan je geliefden te geven. De straten stonden hier vol met feestvierende mensen.”

Cultuurverschillen
Ook de berg Tibidabo en de bijbehorende kerk maakten enorme indruk. “Het uitzicht daar is onvergetelijk en blijft een van mijn favoriete ervaringen in Barcelona. Natuurlijk ben ik ook naar de Sagrada Família geweest, maar dat is sowieso een aanrader als je deze stad bezoekt.”

Ook het studentenleven in Barcelona raadt ze aan. Hoewel er wel degelijk verschillen zijn met de manier van opleiden bij Fontys. “Vooral de assessments gaan hier anders. Voor ieder vak heb je twee examens en een groepsproject. Hierdoor verspreid je het leren wat meer over het gehele semester in plaats van dat je je vooral focust op het laatste assessment. Ook is de band tussen docenten en studenten hier heel persoonlijk en zijn docenten meer toegankelijk.”

‘Beste beslissing ooit’
Hoewel Muriel tot op de dag voor haar vertrek naar Barcelona nog twijfelde om te gaan, voornamelijk door de zenuwen, kijkt ze er na haar terugkomst met een hele andere blik op terug. “Het is een van de beste beslissingen die ik ooit heb gemaakt. Studeren in het buitenland haalt je niet alleen uit je comfortzone, maar zorgt er juist voor dat je groeit als persoon en jezelf nog beter leert kennen. En nee, het is echt niet altijd makkelijk, maar ook de uitdagingen die je overwint vormen je als persoon. Studeren in het buitenland is gewoon een unieke kans, met herinneringen en vriendschappen die je heel je leven bijblijven als resultaat.”

RestNest ontstond een klein halfjaar geleden, toen studenten Ties Cornelissen en Thomas Huijbregts samen met vier medestudenten een onderneming moesten starten voor hun opleiding, om te oefenen. De groep kwam al snel met het bedrijf Rest For More, waarmee ze producten willen ontwikkelen die de slaapkwaliteit van jongeren en studenten bevordert.

Ties en Thomas merkten dat veel studenten in hun omgeving last hebben van het gebrek aan goede slaap en dat telefoongebruik daar een grote rol in speelt. “We hebben toen gebrainstormd hoe dat het beste aan te pakken”, aldus Thomas. “En zo zijn we uiteindelijk op de RestNest gekomen.”

Slimme wekker
Al snel volgde onderzoeken bij doelgroepen om te kijken of er überhaupt vraag was naar een nieuw product en welke functies daarbij belangrijk waren, zoals draadloos opladen en bereikbaar blijven. Het uiteindelijke product: een slimme wekker met een opbergvak voor je telefoon waarin deze draadloos oplaadt. Inclusief lamp met verschillende standen, bluetooth, een radiofunctie en dimbare cijfers.

“Ook kun je een kapje op de bovenkant plaatsen om je telefoon af te schermen. Daardoor heb je een fysieke en visuele barrière met je telefoon, waardoor je minder snel de neiging hebt om deze te pakken en weer te gaan scrollen”, licht Ties toe.

Extra handeling
Je telefoon dus dichtbij, maar toch uit het zicht. Dat raadden slaapexperts en -specialisten de studenten ook aan, zo bleek uit gehouden interviews. “Het niet zien van je telefoon is eigenlijk al voldoende om hem niet te willen pakken. Dat komt doordat je een extra handeling moet verrichten voordat je kan gaan scrollen”, aldus Thomas.

“En die ene extra handeling bij ons product - het moeten openen van de RestNest voordat je je telefoon kunt pakken en gaat scrollen - is net hetgeen wat je bewust maakt van het feit dat je op je telefoon wil. Normaal is dat een onbewuste gewoonte, maar dankzij ons product ben je er juist mee bezig.”

Volgens de twee studenten zorgen alle meldingen van bijvoorbeeld social media en de blootstelling aan blauw licht bij het gebruik van een telefoon in de avond ook voor een actief brein, omdat het de aanmaak van melatonine remt. “En dat op een moment waarop het eigenlijk tot rust zou moeten komen.”

Studeren met hulp
Ook tijdens het studeren werkt de RestNest, weet Ties. Een kennis van het team gebruikt het apparaat namelijk ook wanneer hij de boeken in duikt. “Hij merkte dat hij tijdens het leren steeds zijn telefoon pakte en afgeleid raakte. Nu legt hij hem bewust weg in de RestNest. Dat helpt om langer gefocust te blijven.” Dat past volgens de twee precies bij het oorspronkelijke doel: niet zomaar een gadget maken, maar een hulpmiddel creëren dat rust en concentratie bevordert.

Zelf gebruiken Ties en Thomas de wekker ook, en inmiddels is de eerste voorraad van RestNest bijna uitverkocht. Daarna volgt een tweede batch, maar daar blijft het niet bij. Want hoewel het bedrijf in eerste instantie opgezet werd vanuit een studieopdracht, gaan alle zes studenten er graag mee door. “Ook om uiteindelijk meerdere producten op de markt te brengen. Daar zijn al wel ideeën voor, maar we kunnen er nog niet te veel over delen."

Het keurmerk is een initiatief vanuit FitPhone, het onderzoeksproject en preventieprogramma dat Herm Kisjes enkele jaren geleden opzette om gezond smartphonegebruik onder jongvolwassenen te verbeteren. Social media zijn daarbij niet weg te denken, maar gezond zijn ze vaak niet.

Daarom ontwikkelde de onderzoeker samen met een team bestaande uit docenten en studenten een keurmerk dat social media-platforms moet stimuleren – of uiteindelijk verplichten – om gezonder en transparanter te werken. Kisjes: “Een auto mag zonder apk ook de weg niet op. En nieuwe medicijnen worden eerst uitgebreid getest voordat ze op de markt verschijnen. Maar voor social media geldt dat niet.”

Geen controle
Dat is vreemd, vindt Kisjes. “Bijna alles wat maatschappelijke impact heeft, wordt vooraf gecontroleerd. Social media-bedrijven kunnen hun product echter gewoon lanceren en aanpassen zonder dat daar vooraf onafhankelijke toetsing tegenover staat.”

Het keurmerk, dat maandag gepresenteerd werd tijdens het symposium ‘Welke zorgplicht hebben social media-bedrijven?’, moet daar verandering in brengen. “Dat gebeurt aan de hand van zeven aandachtspunten. Die vormen de basis voor onafhankelijke beoordelingen van social media.”

Verschillende werelden
De belangrijkste daarvan is volgens Kisjes: wat offline geldt, geldt ook online. “Dus wat offline niet mag, mag online ook niet. Dat zouden geen verschillende werelden moeten zijn.” Hij doelt daarmee onder andere op misleiding, schadelijke content en advertenties over gokken, vapen en online aankopen die op minderjarigen zijn gericht.

Daarnaast pleit het keurmerk voor periodieke controles door een onafhankelijke toezichthouder, meer transparantie over dataverzameling en een verbod op verslavende algoritmes. “Voldoe je niet aan die voorwaarden, volgt een waarschuwing, flinke boete of tijdelijke schorsing. Nu krijgen bedrijven vaak een boete die slechts gezien wordt als een ‘kostenpost met weinig effect’, want veel grote techbedrijven verdienen miljarden. Dat moet veranderen, en een schorsing is een sanctie waar ze echt last van zullen hebben.”

Van Fontys naar Europa
Daarom vertrekt de onderzoeker op 23 juni naar de Tweede Kamer, waar hij het Keurmerk Gezonde Social Media aanbiedt aan de commissie Digitale Zaken, inclusief bijbehorende petitie. “Ons keurmerk is een eerste versie die verder uitgewerkt kan worden door experts, beleidsmakers, juristen én de politiek. We moeten ergens beginnen als het gaat om strengere regels voor social media, en de eerste stap hebben wij alvast gezet.” Of het keurmerk daadwerkelijk onderdeel wordt van de Europese wet- en regelgeving rondom social media, is nog niet duidelijk.

Om ervoor te zorgen dat alle studenten bij de start van de pabo voldoende kennis in huis hebben, moesten mbo’ers en havisten sinds 2015 toelatingstoetsen maken voor schoolvakken als aardrijkskunde en geschiedenis. Anders zijn de opleidingen te veel tijd kwijt aan bijspijkerlessen.

Maar te weinig studenten gingen naar de pabo en het lerarentekort werd steeds groter. En dus startte het kabinet in 2022 een experiment om de opleiding toegankelijker te maken: studenten hoeven niet meer vooraf te slagen voor alle toetsen. Ze mogen gewoon met de pabo beginnen, zolang ze de toetsen – al dan niet alsnog met bijspijkerlessen - alsnog binnen een jaar halen.

En dat heeft effect gehad, blijkt nu uit de eindevaluatie uitgevoerd door onderzoeksbureau ResearchNed. De instroom is gegroeid van zo’n 7.700 studenten in 2021/2022 naar 8.500 studenten dit studiejaar. Ook binnen Fontys is er over de hele linie – dus niet geheel toe te schrijven aan dit experiment -  een stijging te zien in de instroom van pabostudenten.

Stress
Toch blijken er ook nadelen te zijn. Zo ervaren eerstejaarsstudenten gemiddeld meer studiedruk, omdat zij tussen de gewone lessen door de toelatingstoetsen nog moeten herkansen. Een meerderheid zegt hierdoor studievertraging op te lopen.

Anton van den Brink, directeur bij Fontys Educatie Eindhoven-Den Bosch en Limburg, herkent dat gegeven ook binnen zijn instituten. “Ik heb afgelopen jaar een aantal keer meegelopen met studenten van de opleiding, waaronder heel recent nog bij de pabo in Sittard. Daar zijn de toetsen echt onderwerp van gesprek, omdat ze als een soort zwaard van Damocles boven de studenten hangen. Dat leidt tot stress.”

Doorstromen
In een tussenevaluatie twee jaar geleden klonk dan ook veel kritiek. Toch is er inmiddels meer steun voor het experiment. Want ondanks de toegenomen druk, weten studenten vaak alsnog door te stromen naar het tweede studiejaar. Zo behaalde in 2025 84 procent van de voorwaardelijk toegestane studenten bij Fontys de toetsen.

Fontys wil daarin zelfs een stap verdergaan, door de doorstroomnorm ter discussie te stellen. Nu moeten studenten in de propedeuse 75 procent afronden voordat zij door mogen stromen. “De combinatie van die toelatingstoetsen en de doorstroomnorm levert nog meer stress op. Dat zijn drempels die we weg willen nemen zodat we de studiedruk voor studenten kunnen verlagen”, licht Van den Brink toe.

Meer flexibiliteit
Omdat de OER nog niet vastgesteld is, gaat het echter wel nog steeds om een voorstel. Een voorstel om de doorstroomnorm naar 0 te brengen. “Dat betekent niet dat er helemaal geen drempels meer zijn, maar zorgt er wel voor dat onze opleiding flexibeler wordt.”

Dat is voornamelijk nodig omdat Educatie steeds meer te maken krijgt met maatwerkstudenten, die met een bepaalde norm gedwongen worden om bepaalde vakken af te ronden voordat ze door mogen stromen. “Dat willen we voorkomen. Wel houden we aan dat je bepaalde propedeuse-onderdelen afgerond moet hebben voordat je in de postpropedeuse aan het volgende, aansluitende onderdeel kunt beginnen.”

Stevige professionals
Er zijn volgens het rapport ook geen duidelijke signalen dat de kwaliteit van pabo-gediplomeerden vermindert. Van den Brink: “Fontys scoort nationaal gezien zelfs hoog als het gaat om kwaliteit. Dat horen we ook terug van schoolbesturen bij ons in de regio: we leiden stevige professionals op. Mensen die niet alleen de opleiding hebben gevolgd en hun vak goed beheersen, maar die het ook goed doen in de praktijk.”

Toch levert het experiment ook meer werk voor de opleidingen zelf op. Ze zijn bijvoorbeeld tijd kwijt aan ondersteuningsprogramma’s en persoonlijke begeleiding. “In Sittard zag ik dat bij bepaalde vakken de groep wordt gesplitst in studenten die de toelatingstoets al wel en nog niet gehaald hebben. Daardoor moet ook de docent zijn of haar aandacht verdelen of verdubbelen.”

Voor die extra uren krijgt Fontys momenteel geen extra geld van de overheid. Dat ziet Van den Brink graag veranderen, zeker omdat hij toejuicht dat het experiment omgezet wordt in wettelijke borging binnen de pabo’s. “Omdat de toelatingseis nu in ons onderwijs verwerkt zit, komt dat bovenop het al bestaande curriculum. Dat is geen enkel probleem en we kunnen in die behoefte voorzien, maar dan moeten daar wel middelen tegenover staan. Die zijn nodig zodat de studenten de toetsen ook daadwerkelijk kunnen halen.”

Diversiteit en Brainport
Het rapportadvies is om het experiment door te zetten. Wel opperen de onderzoekers enkele verbeteringen. Geef de pabo’s extra geld voor hun inzet. Ook moeten die hun aankomende studenten zoveel mogelijk aanmoedigen de toetsen alvast te halen.

Het versoepelen van de regels was deels bedoeld om de pabo-opleiding toegankelijker te maken voor studenten van niet-Europese afkomst, die vaak wegblijven. Dat is niet gelukt, staat in het rapport. Daar heeft de directeur wellicht nog een oplossing voor. Zo weet hij dat pabo’s in het Randstedelijke gebied geld krijgen vanuit steden en provincies om in te zetten voor diversiteit. “In een regio als Eindhoven, inclusief de Brainport, zien we dat natuurlijk ook graag gebeuren. Meer diversiteit zou ook hier een mooie toevoeging zijn.”

RoboHub Eindhoven bestaat uit leden die allemaal een passie hebben voor robotica. TU/e-student Pieter van Egdom en alumna Eline Jacobs, die afgelopen zomer haar diploma Mechatronica behaalde bij Fontys, zijn ook al jaren betrokken. Zij zijn dit voorjaar benoemd tot managers van het project voor Aa en Maas.

Dat project ontstond tijdens een zoektocht naar connecties met het bedrijfsleven, legt Pieter uit. “We wilden een maatschappelijk relevant project uitvoeren en tijdens een brainstormsessie kwamen we uit op ecologisch onderzoek naar waterkwaliteit. Nadat we verschillende waterschappen hadden benaderd, liet Waterschap Aa en Maas al snel weten dat zij geïnteresseerd was.”

Efficiënt onderzoek
Dat leidde tot het project ‘Aquatic Monitoring Robot’. Aa en Maas stelde de eisen op voor het product, waarna RoboHub aan de slag kon met de ontwikkeling ervan. Het doel? Sneller, veiliger en slimmer onderzoek doen naar blauwalg. “Voor Aa en Maas zijn die metingen namelijk heel intensief”, legt Eline uit.

“Het kost veel tijd om naar alle locaties te gaan en handmatig metingen uit te voeren. Dat proces moet door onze robot grotendeels geautomatiseerd worden, waardoor een meting niet alleen sneller plaatsvindt, maar ook op meerdere plekken in het water uitgevoerd kan worden.”

Zelfstandige robot
Daarom ontwikkelt het team een robot die zelfstandig over water kan navigeren, zichzelf positioneert en met een sensor metingen uitvoert tot wel vijftien meter diep. Een van de beoogde technieken die daarbij kan worden gebruikt is spectometrie.

“Daarbij zend je een lichtbundel uit en kijk je wat er wordt teruggekaatst. Alle organismen hebben namelijk een ander patroon, dus zo kun je bepalen of er blauwalg aanwezig is”, aldus de Fontysalumna. De robot meet daarnaast ook de watertemperatuur en de pH-waarde. Al die data worden daarna naar een server geüpload waar ze geanalyseerd kunnen worden.

Belang van studenten
Voordat het zover is zet het team eerst nog verschillende opdrachten uit binnen opleidingsvakken van Fontys. Want hoewel het project wordt uitgevoerd voor een professionele opdrachtgever, zijn studenten volgens de twee managers van groot belang.

Pieter: “Het meeste werk wordt door studenten opgepakt. Zo kunnen ze binnen RoboHub niet alleen studiepunten verdienen, maar werken ze ook al voor een opdrachtgever uit het werkveld. Wij begeleiden ze daarbij en zorgen dat de opdrachten goed afgebakend zijn”, licht Pieter toe.

Toekomstperspectief
Op termijn zien de twee managers zelfs mogelijkheden voor een volledig autonoom systeem. “Net zoals bij een robotstofzuiger die thuis een laadstation heeft, zou je een dockingstation kunnen maken waar onze robot zichzelf in oplaadt, vaarroutes uitvoert en data uploadt”, legt Eline uit.

RoboHub heeft voor komend jaar in ieder geval een concreet doel: een werkend prototype ontwikkelen waar daadwerkelijk metingen mee uit te voeren zijn. “Een robot die misschien nog niet perfect is, maar al wel kan laten zien dat wat we bedacht hebben ook echt mogelijk is”, licht Pieter toe. “En als Aa en Maas uiteindelijk zegt dat dit precies is wat ze nodig hebben, is dat natuurlijk helemaal geweldig”, besluit Eline.

Dat ouders steeds meer opvoeddruk voelen blijkt uit het onlangs verschenen rapport De Staat van Gezinnen, met als ondertitel Het falen van een ogenschijnlijk perfect systeem. ‘We hebben hulp nodig.’. Het opent ermee: de tijd is op, en wat geconstateerd wordt is alarmerend. Ook Hélène Leenders ziet dat de norm van goed ouderschap veel zwaarder en uitgebreider is geworden. “Vooral jonge ouders, en met name hoogopgeleide moeders, stellen steeds hogere eisen aan zichzelf.”

Er aantrekkelijk uitzien als moeder, een goede baan hebben, sociaal actief blijven, een goede partner zijn én ondertussen perfecte kinderen opvoeden. Het zijn zaken die, mede door social media, allemaal spelen. “Ouders worden dagelijks geconfronteerd met beelden van zogenaamd perfecte gezinnen, want iedereen deelt vooral de perfecte plaatjes. Daardoor ontstaat het idee dat dat normaal is en je dat zelf ook na moet streven.”

Moeders lijken daardoor meer stress en prestatiedruk te ervaren. “Omdat moeders nog steeds het grootse deel van de zorgtaken op zich nemen én, meer dan vaders, aangesproken worden op het gedrag en het welzijn van hun kind.”

Van ondersteuning naar streven
We leven in een tijd van social media waarin vaders vaak complimenten krijgen als ze betrokken zijn bij de opvoeding, terwijl dat bij moeders eerder kritiek is. Een tijd waarin informele vormen van steun - die een tiental jaar geleden nog vanzelfsprekend waren - zijn verdwenen. “Als kinderen vroeger op straat speelden keken de buren mee. Ook sparde je met andere ouders over dingen die er thuis speelden. Dat soort opvoedondersteuning is niet meer vanzelfsprekend.”

Dat heeft volgens Leenders niet alleen te maken met de individualisering van de samenleving, maar ook met ontwikkelingen op andere vlakken. “We zijn steeds prestatiegerichter geworden en willen dat ons kind zich goed ontwikkelt. Er mag geen smetje op zitten. En als we alles willen meten en diagnosticeren, krijg je als ouder al snel het idee dat er potentieel iets mis is met je kind.”

‘Gewoon opvoeden’
Fontys Pedagogiek probeert haar studenten daarom ook een andere blik mee te geven. “Waar ouders vaak bang zijn om fouten te maken, mag opvoeden juist vallen en opstaan zijn. Imperfectie hoort er nu eenmaal bij, dus wordt vanuit onze studenten niet alleen gekeken naar potentiële problemen, maar ook naar verschillen in ontwikkeling die geen bijsturing behoeven.”

Dat wil echter niet zeggen dat problemen genegeerd worden, legt Leenders uit. “Als er echt hulp nodig is, moet die er zijn. Maar niet alles hoeft meteen opgelost of gelabeld te worden. Soms heeft een kind gewoon wat meer tijd nodig.”

Ervaringen delen en geruststellen
Er ligt volgens de associate lector ook een taak voor professionals op scholen, in de wijk en de kinderopvang. “Organiseer laagdrempelige ontmoetingsplekken waar ouders elkaar kunnen ontmoeten. Dat helpt enorm, want zo kunnen ze ervaringen uitwisselen en elkaar steunen. Praten over de chaos van het ouderschap doet je beseffen dat je niet de enige bent.”

Want, zo besluit Leenders: opvoeden doe je niet alleen. Opvoeden is samenwerken en daarbij is het goed om ouders een hart onder de riem te steken. “We moeten ouders van nu geruststellen. Het is meestal goed genoeg wat ze doen, en goed genoeg is prima.”

De oplossing voor het probleem lijkt simpel: er moet in het basis- en voortgezet onderwijs meer gekeken worden naar de leerling dan naar de uitkomsten van de toetsen die de leerlingen maken. Toetsresultaten wegen nu zwaar mee bij rapportages, diploma’s, toelating tot scholen en de overgang naar een volgend schooljaar.

Volgens de Onderwijsraad worden bijvoorbeeld volgtoetsen, die bedoeld zijn als didactisch hulpmiddel, op vrijwel alle basisscholen meegenomen in het schooladvies. Daardoor verschuift de aandacht bij zowel de leerling, leraar en het schoolbestuur van feedback en brede onderwijsdoelen naar het halen van een zo hoog mogelijke score. Dat kan niet, stelt de raad. Maar dat gebeurt wel degelijk, stelt Linda van den Bergh, Fontys-lector Kansrijk Onderwijs voor iedereen.

Scoren en veranderingen
“Dat komt doordat de kwaliteit van het onderwijs afgelezen wordt aan de resultaten van doorstroomtoetsen”, legt de lector uit. “Sommige scholen nemen zelfs bepaalde toetsen niet meer af bij leerlingen waarvan ze verwachten dat die zwak scoren, omdat dat hun beeld en cijfers negatief beïnvloedt.”

Van den Bergh ziet dat verschillende toetsen hierdoor meerdere functies krijgen en voor tegengestelde belangen zorgen. Maar, zo stelt de lector, er zijn ook al veel scholen in het primair onderwijs die veranderingen doorvoeren. “Scholen die meer werken met portfolio’s en portretten die de leerling breder in beeld brengen bijvoorbeeld.”

Wel moet iedere school in het primair onderwijs gebruikmaken van de zogeheten doorstroomtoets: de toets die bepaalt welk niveau je in het voortgezet onderwijs haalt. Maar ook daar plaatst de lector haar kanttekeningen bij. “Er was al bepaald dat we in Nederland naar één landelijke doorstroomtoets moeten, maar dat is pas in 2027 een feit. Nu zijn er verschillende toetsaanbieders en kiezen scholen voor de doorstroomtoets die de beste resultaten geeft. Wederom om goed te scoren en beter te boek te staan.”

Onderscheid in toetsen
Daarom pleit de Onderwijsraad voor verandering: toetsen moeten gebruikt worden voor hun oorspronkelijke doel. Iets wat volgens Kelly Beekman, lector Technology-enhanced Learning & Assessment, inderdaad nog niet voldoende gebeurt. “Als de functie van de toets bedoeld is om ontwikkeling te volgen, moeten we niet gelijk stellen dat een leerling iets niet kan aan de hand van die resultaten.”

Beekman onderscheidt drie vormen van toetsen: toetsen om leerresultaten vast te stellen, toetsen die het leerproces ondersteunen en toetsen waarmee leerlingen direct inzicht krijgen in hun eigen voortgang. De lector vindt het van groot belang dat leraren weten wanneer ze welke toets in moeten zetten, op welke manier en met welk doel. “Heb je het nodig om informatie te verzamelen, om ontwikkeling bij te sturen of om iemands niveau vast te stellen? Afhankelijk van welke informatie je nodig hebt, bepaal je met welk doel je een toets inzet en welke vorm daar het beste bij past.”

Wat er volgens Beekman nu gebeurt in het onderwijs is dat een toets voor ontwikkeling bijvoorbeeld ook gebruikt wordt voor tussentijdse uitkomsten. “Dus in plaats van ontwikkeling bijsturen, wordt nu gekeken naar het gemiddelde om te concluderen of een leerling een bepaald niveau wel of niet gehaald heeft. En dat is gek, want daar is die toets helemaal niet voor bedoeld.”

Oplossingen
De Onderwijsraad pleit in het advies, als oplossing voor het huidige toetssysteem, onder meer voor toetsingscommissies op iedere school en de terugkeer van het oorspronkelijke doel van leerlingvolgtoetsen: het ondersteunen van het onderwijsleerproces.

Goede ontwikkelingen, aldus Beekman: “Een toetsingscommissie zorgt ervoor dat er kritisch gekeken wordt naar toetsen, wat we moeten toetsen en of de juiste dingen naar voren komen. Zo wordt gemeten of dat wat we voor ogen hebben ook uitkomst biedt."

Ook het doel van de volgtoetsen benadrukken, lijkt haar heel goed. "Want hoe vaak je een toets doet zegt niet zoveel, maar toetsen inzetten waarvoor ze bedoeld zijn wel. Goed dat er met dit advies aandacht is voor de kwaliteit van toetsing, juist omdat toetsresultaten zo bepalend kunnen zijn voor de toekomst van leerlingen."

Zo’n 75 procent van de studenten in het hoger onderwijs is tevreden of zeer tevreden met hun opleiding. Het gaat de goede kant op: vijf jaar geleden, tijdens de coronacrisis, was dit nog 71,5 procent.

Studenten zijn vooral te spreken over de sfeer op hun opleiding: ongeveer tachtig procent is positief. Ook is zo’n driekwart tevreden over de inhoud. Daarnaast voelen studenten zich vaak thuis op de opleiding en veilig om zichzelf te zijn.

Verschil
Er is wel een verschil tussen studenten van universiteiten en van hogescholen. De wo-studenten oordelen positiever. Dit keer zegt 82 procent van de wo-studenten tevreden te zijn, tegenover 70 procent van de hbo-studenten.

Dat blijkt uit de antwoorden in de Nationale Studenten Enquête, die 248.000 studenten dit voorjaar hebben ingevuld. Bijna een op de drie studenten in het hoger onderwijs deed eraan mee.

Deze enquête van het Landelijk Centrum Studiekeuze wordt uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Onderwijs. Met de uitkomsten kunnen studiekiezers opleidingen vergelijken, bijvoorbeeld op Studiekeuze123.nl. Hogescholen en universiteiten kunnen de resultaten gebruiken om hun opleidingen te verbeteren.

Cijfers over Fontys
Uit de Nationale Studenten Enquête zijn ook cijfers te halen die Fontysstudenten aan hun opleiding geven. Op een schaal van 1 tot 5 scoort de sfeer op de opleiding het hoogst: 4,1. De informatievoorziening vanuit de opleidingen scoort het laagst met een 3,3.

Ruim 13.750 Fontysstudenten vulden de enquête in. De algemene tevredenheid is binnen Fontys met een 3,6 net iets lager dan het landelijk gemiddelde. Ook vinden studenten de inhoud en opzet van het onderwijs (3,6), toetsing en beoordeling (3,5) en de studeerbaarheid van de opleiding (3,7) onderdelen waar meer verbetering plaats kan vinden. 

De aansluiting van de beroepspraktijk met de beroepsloopbaan, betrokkenheid en contact en de studiebegeleiding scoren iets beter met een gemiddelde van 3,8. 

Studiedruk
Terug naar de algemene cijfers. Opvallend daarin is de daling van het aantal studenten dat een te hoge studiedruk ervaart. In 2021 had zo’n 38 procent van de studenten hier last van, dit jaar ging het om 31 procent. Wo-studenten ervaren iets meer druk dan hbo-studenten.

De lerarenopleidingen voelen volgens de studenten het zwaarst: bijna de helft vindt daar de studiedruk te hoog. Economiestudenten hebben er het minst last van: slechts 24 procent ervaart het zo.

Docenten en toetsen
Studenten zijn over het algemeen blij met hun docenten, al zijn universitaire studenten positiever dan hbo’ers. Bijna 90 procent van de wo-studenten vindt hun docenten inhoudelijk deskundig. In het hbo is dit zo’n 75 procent.

Vijf jaar geleden schatten studenten de deskundigheid overigens wel iets hoger in: 92 en 80 procent (respectievelijk wo en hbo) vond toen de docenten deskundig.

Beoordeling en voorbereiding
Bij de toetsing en beoordeling zien studenten ruimte voor verbetering. Nog geen 60 procent is tevreden. Zo zou de feedback op hun opdrachten of toetsen beter kunnen, vinden sommigen. Ook is het voor studenten, naar eigen zeggen, niet altijd even duidelijk op wat voor criteria ze worden beoordeeld.

Daarnaast voelen ze zich soms onvoldoende voorbereid op hun toekomstige werk. Dat geldt vaker voor studenten aan de universiteit: bijna een kwart vindt dat de opleiding die ze volgen onvoldoende aansluit op de beroepsloopbaan.

Anderhalf jaar na afstuderen is 4 procent van de hbo’ers werkloos, meldt de Vereniging Hogescholen. Dat blijkt uit nieuwe cijfers over recent afgestudeerden en de arbeidsmarkt. Vorig jaar was het 3,5 procent. 

Die landelijke 4 procent is echter een geflatteerd cijfer: daar zitten ook de deeltijdstudenten tussen, die hun studie meestal met een baan combineren en dus zelden werkloos zijn. Onder de afgestudeerden van voltijdopleidingen is de werkloosheid 4,8 procent. De cijfers komen uit de nieuwe hbo-monitor van onderzoekscentrum ROA.

Fontyscijfers
Uit die cijfers blijkt dat onder de afgestudeerde Fontysstudenten 3,3 procent werkloos is, minder dan het landelijk gemiddelde dus. 82 procent van de respondenten zou opnieuw dezelfde opleiding kiezen, terwijl 78 procent van de respondenten aangeeft dat de opleiding die zij gevolgd hebben aansluit bij hun huidige functie. 22 procent heeft daarnaast nog een vervolgopleiding gevolgd of volgt deze nog. 

Bij de landelijke masteropleidingen is de werkloosheid juist meer dan verdubbeld: vorig jaar was de werkloosheid 2,5 procent, nu 5,4 procent. Voor de afzonderlijke niveaus (ad, bachelor en master) is er geen uitsplitsing gemaakt tussen voltijd en deeltijd. Dit is dus inclusief degenen die al een baan hadden.

Verschil in sectoren
De werkloosheid is zeer laag in het onderwijs en de gezondheidszorg (1,6 en 1,7 procent na anderhalf jaar). Daar zijn immers grote personeelstekorten. De hoogste werkloosheid komt voor rekening van afgestudeerden in de kunstsector: 7,1 procent. Bovendien werkt maar 42 procent van hen in loondienst (tegenover meer dan 90 procent in de andere sectoren). De meerderheid is zelfstandige.

Opvallend zijn ook de relatief hoge werkloosheidspercentages in de economie en techniek (meer dan 5 procent). Met intensieve campagnes zijn jongeren ertoe bewogen om voor techniek te kiezen, maar ze blijken – anders dan in het onderwijs en de zorg – niet verzekerd van een baan.

Lonen
Deze cijfers over de werkloosheid worden ook weerspiegeld in de lonen. Zo kort na afstuderen zijn de hoogste lonen te vinden in het onderwijs en de gezondheidszorg. Daar verdienen de werkenden meer dan 25 euro per uur, tegenover 16 euro in de kunst en 20 à 23 euro in de andere sectoren.

Ook hiervoor geldt: de Vereniging Hogescholen veegt alle lonen bij elkaar. Afgestudeerde hbo-masters verdienen gemiddeld 600 euro per maand meer dan afgestudeerde bachelors, maar je kunt niet zien hoe dat in de diverse sectoren uitpakt.

De laagste lonen zitten in de beeldende kunst (na sommige studies net boven de 1.300 euro bruto per maand). Op eenzame hoogte staat de manager in de zorg (ruim 5.500 euro bruto). Ook bijvoorbeeld de verloskundige, leraar Nederlands en maritiem officier gooien hoge ogen met salarissen boven de vierduizend euro bruto per maand.

Regio
En waar gaan de afgestudeerden aan het werk? Driekwart blijft binnen een straal van 50 kilometer van hun onderwijsinstelling, meldt de Vereniging Hogescholen. “Dit geldt ook voor afgestudeerden in de sector onderwijs en onderstreept het belang van een goede regionale spreiding van het hbo-aanbod.”

De landbouwsector wijkt hierin af. Het is de enige sector waarvan de afgestudeerden relatief vaak meer dan honderd kilometer verderop gaan werken: 13 procent, terwijl dat in de andere sectoren niet boven de 5 procent uitkomt.

Het is donderdagochtend 09.00 uur wanneer de bovenverdieping van gebouw P1 langzaam volloopt met aardrijkskundige professionals van over de hele wereld. Ze komen samen voor het EUROGEO-congres, dat deze dagen rond het thema ‘Geographies in Flux: Navigating a Shifting World Order’ draait.

Dat zegt de leken onder ons waarschijnlijk niets, maar de conferentie richt zich op de rol van geografie en onderwijs in een wereld die snel verandert door geopolitieke spanningen, maatschappelijke polarisatie, duurzaamheid en groeiende ongelijkheden. Of zoals de voorzitter van EUROGEO, de Europese non-profitorganisatie voor geografen en aardrijkskundedocenten, verwoordt: “Aardrijkskunde is het begrijpen van het menselijk leven in een tijd van veranderingen. Onze wereld verandert, net als onze maatschappij. En het is aan ons als community om aan een betere toekomst te werken voor de generaties na ons.”

Gevoelige thema’s 
Dat gebeurt hier dus aan de hand van aardrijkskunde. Hoofdorganisator en docent binnen de Lerarenopleiding Aardrijkskunde Uwe Krause legt uit: “Dit congres is een samenkomst van geografisch onderzoek, maatschappelijke vraagstukken en onderzoek naar aardrijkskundeonderwijs.”

De belangrijkste aanleiding om het congres dit jaar naar Tilburg te halen is het project Teaching Controversial Issues (TCI), waar Fontys, in samenwerking met EUROGEO en Tilburg University één van de kartrekkers van is. “Een project rondom gevoelige of polariserende maatschappelijke thema’s waar docenten in de klas mee te maken hebben.”

Ontwikkelingen bespreekbaar maken
TCI bouwt voort op de zogeheten European Values Studies, het langstlopende grootschalige waardenonderzoek van Europa. Daarin worden iedere negen jaar dezelfde vragen gesteld over opvattingen, normen en maatschappelijke thema’s in verschillende landen. “Daardoor kun je ontwikkelingen in waarden over langere tijd volgen”, licht Krause toe. Tekst gaat verder onder de foto's.

Die onderzoeksgegevens vormden de basis voor het project waarin Fontys onderzocht hoe zulke thema’s bruikbaar kunnen worden gemaakt voor het onderwijs. Iets wat tijdens het tweedaagse congres gedeeld wordt met alle internationale aanwezigen. Want hoe bespreek je ingewikkelde maatschappelijke onderwerpen zoals democratie, burgerschap en Europese waarden in de klas?

Veranderingen
Die vraag is volgens de hoofdorganisator actuele dan ooit. “Het doel is om leerlingen en studenten te leren omgaan met verschillende perspectieven en het gesprek met elkaar te blijven voeren, juist in tijden van polarisatie. Aardrijkskunde is dus veel meer dan alleen maar kaarten kunnen lezen.”

De veranderingen in het aardrijkskundig onderwijs herkent ook Fontys Educatie-directeur Martin de Wolf. “Er staan hier thema’s op het programma die zo’n tien jaar geleden ook al aan bod kwamen, maar de globale context waarin we ze nu moeten zien zorgen voor een fundamenteel verschil.”

De Wolf doelt daarbij op onzekerheden die er eerder niet waren, maar ook op de groeiende aandacht voor gevoelens en emoties. “Traditioneel gezien waren aardrijkskundigen vooral kritisch en rationeel, maar tegelijkertijd bestuderen we zaken die sterke emoties oproepen, waar ook ter wereld. En als we echt verandering willen maken, moeten mensen juist geraakt worden op een dieper niveau. Hopelijk brengen deze dagen niet alleen nieuwe inzichten, maar zijn er ook momenten die je in je hart voelt.”

Leren en inspireren
Tijdens het congres krijgen de verschillende thema’s een prominente plek in workshops, lezingen en keynotes. Ook staan er excursies naar Rotterdam, Zeeland en Breda op de planning. “We willen onze bezoekers voornamelijk inspireren, en laten zien wat Fontys op dit vlak te bieden heeft. Hopelijk nemen de deelnemers zo niet alleen nieuwe kennis mee naar huis, maar vormen ze ook ideeën over hoe het onderwijs kan bijdragen aan het bespreken van die complexe vraagstukken, zodat studenten weten wat er in de wereld speelt”, vat Krause samen.

Als hoofdorganisator van onder andere de gehele Purple-week en het Fontys for Society Event staat Nicolette Koot ook weer aan het roer van het nieuwste evenement: het Fontys Summer Festival. “Niet echt een festival hoor, maar een zomerborrel die we gezamenlijk met alle diensten van Fontys en de stafafdelingen van het college van bestuur vieren.”

Omdat de diensten na de zomer weer verhuizen naar campus Rachelsmolen, met plekken verspreid over de gebouwen R3, R5 en R10, vindt het ‘festival’ plaats in ‘de kuil’, midden op het campusterrein. “Vol muziek, een hapje en een drankje, activiteiten en een presentatie van de nieuwe werkplekken.”

Efficiëntie en betrokkenheid
Het initiatief ontstond nadat een aantal directeuren van verschillende diensten opperde om met elkaar de zomer in te luiden, juist om de verbinding alvast op te zoeken. Iets wat volgens Koot goed past binnen de nieuwe werkwijze die Fontys komend studiejaar implementeert. “Een werkwijze waarin efficiënt samenwerken voorop staat en waardoor we bepaalde activiteiten of ideeën juist uit kunnen voeren. In plaats van dat we acht losse borrels organiseren, werken we nu samen. Dat scheelt tijd, geld en middelen, maar er zijn ook meer mensen bij betrokken.”

Zo is de dienst I&T bijvoorbeeld nodig voor elektronicagebruik, en wordt V&F ingezet voor security, stroom en waterpunten. Oftewel: vanuit iedere dienst is iemand verantwoordelijk voor de organisatie. “We hebben elkaar nu eenmaal nodig, en dat zal in de toekomst alleen maar meer worden. Op een evenement als het Summer Festival kunnen medewerkers van verschillende diensten elkaar ontmoeten en de eerste lijntjes leggen. Een mooie kans, in voor sommigen toch een spannende tijd. Laten we deze samenkomst zien als een officieus startschot, dat wellicht smaakt naar meer.”

Het Fontys Summer Festival vindt op donderdag 9 juli van 15.00 tot 18.00 uur plaats in de kuil op campus Rachelsmolen. Aanmelden kan tot 1 juli via deze link.

Wouter studeert Commerciële Economie bij Avans en volgde vorig collegejaar de minor Ondernemerschap bij Fontys. Daar ontwikkelde hij FreshPaws, wat hij sindsdien doorontwikkeld heeft tot zijn eigen onderneming.

Wouter, hoe lang heb je dit bedrijf al en wat houdt het precies in?
“FreshPaws bestaat eigenlijk pas sinds afgelopen oktober officieel en is een hondenpootreiniger met een twee-in-een-functie. Je kunt er namelijk een hondenpoot mee borstelen en hem tegelijkertijd effectief reinigen met water. Het product zelf kun je ook makkelijk mee nemen en reinigen.”

Hoe kwam je op het idee om een eigen onderneming te starten?
“Ik startte februari vorig jaar met de minor Ondernemerschap bij Fontys. Daar moesten mijn groepje en ik direct een keuze maken wat betreft de doelgroep waarvoor we aan de slag wilden gaan. Thuis hebben we twee labradoodles, dus iets op de markt brengen voor hondeneigenaren leek me erg leuk. Dat idee heb ik gepitcht en is uiteindelijk uitgegroeid tot FreshPaws.”

Hoe ging dat precies in zijn werk?
“We zijn direct begonnen met het afnemen van interviews onder hondeneigenaren. Daar kwam heel sterk naar voren dat veel mensen geen effectief middel hebben voor het reinigen van hondenpoten, buiten de gewone handdoek die men thuis heeft liggen. Al snel kwamen we tot de conclusie dat er maar één product op de Nederlandse markt is dat hondenpoten reinigt, maar dat eigenlijk niet voor iedere poot geschikt is. Toen dachten wij: dat kunnen we veel beter. En zo gezegd, zo gedaan.

Of ja, we zijn daarna snel gestart met het maken van een prototype. Mijn groepsgenoten wilden niet door met het project, maar ik wel. Na veel testen en feedback ontwikkelde ik nog een tweede en uiteindelijke derde versie. Dat product heb ik bij honden van verschillende formaten uitgeprobeerd, en met succes. FreshPaws kan op iedere hondenpoot gebruikt worden.”

Hoe combineer je de onderneming met school?
“Nu staat de onderneming op een iets lager pitje. Dat komt omdat ik nu ook volop in mijn afstudeerfase zit en daarin ook stage moet lopen. Maar zodra ik afgestudeerd ben, pak ik het weer volop op. Dan combineer ik het met werken in loondienst, zodat ik zeker de eerste paar maanden een vast inkomen heb. Zodra FreshPaws genoeg gegroeid is kan ik daar meer tijd in steken.”

Hoe bevalt het ondernemen je?
“Heel goed. Ik heb een mooie website die vanaf september live gaat, het officiële product ligt er en ik heb al een aantal samenwerkingen achter mijn naam mogen schrijven. Daarnaast ben ik al bezig met het uitbreiden van FreshPaws. Denk daarbij aan een droogdoek, hondenshampoo, iets om teken te verwijderen en parfum die voor honden geschikt is.”

Wat is de belangrijkste les die je hebt geleerd tijdens het ondernemerschap?
“Dat ik meer doorzettingsvermogen heb dan ik voorheen dacht. Ik vind alles op het begin leuk en piek dan in mijn energie, maar hoe langer het duurt hoe meer dat afzwakt. Zodra ik een obstakel tegenkom laat ik dingen vaak links liggen, maar tijdens mijn ondernemerschap heb ik echt geleerd dat als je iets leuk vindt, je je daarvoor in moet blijven zetten. Ik motiveer ook de mensen om me heen, wat mij ook steeds energie blijft geven.”

Heb je hoogte- en/of dieptepunten meegemaakt?
“Ik ben ontzettend blij met mijn eindproduct, maar de reis daarnaartoe was niet zo makkelijk. Het model dat ik eigenlijk in gedachten had kon ik zelf niet goed vormgeven, waardoor ik de ontwikkeling daarvan moest uitbesteden. Dat vond ik een dieptepunt, maar het zorgde er uiteindelijk wel voor dat ik nu veel blijer ben met het eindresultaat.

De samenwerkingen die ik in deze korte tijd al heb gesloten zijn een absoluut hoogtepunt. FreshPaws is volgens mij een product waarvan je je realiseert dat je het nodig hebt, zodra je het voorbij ziet komen. Daarom hebben we nu samenwerkingen op sociale media met een bereik van ruim 30.000 volgers. Ook heb ik een klantenbestand vanuit contacten binnen de minor Ondernemerschap, werken we samen met fokkers en staan we in contact met verschillende trimmers.”

Tenslotte, heb je tips voor andere studenten die willen ondernemen?
“Als je iets leuk vindt om te doen, doe het dan ook gewoon. Onthoud daarbij dat het netwerk dat je hebt er ook is als dingen niet lukken. Ondernemen kun je namelijk niet in je eentje; je hebt ook mensen nodig die je motiveren. En durf uit je comfortzone te stappen. Vraag mensen om hun problemen, speel in op bepaalde behoeftes en gebruik hun gegevens alvast voor een eerste klantenbestand. Dan heb je de eerste stappen zo gemaakt.”

Wil jij ondernemen tijdens de studie of heb je hier vragen over? Fontys heeft een eigen Centrum voor Ondernemerschap. Meer informatie vind je hier.

Almendra komt uit Chili en koos voor een studie in Nederland omdat veel mensen in haar omgeving het Zuid-Amerikaanse land aanraadden. Leren vanuit innovatie en het praktijkgerichte onderwijs binnen Fontys sprak haar enorm aan, dus nu woont en studeert ze tijdelijk in Tilburg.

Almendra, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Het is fantastisch. Ik vind Tilburg een leuke stad, mijn studie bevalt me erg goed en de mensen hier zijn ontzettend aardig. Het is niet beter, maar best.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“Het weer valt me het meest tegen, omdat er zoveel regen en wind is. Wat ik het leukste vind is moeilijk kiezen. Mag ik zeggen ‘alles’? Als ik toch één ding moet kiezen, zijn het de uitzichten hier met al het groen.”

Als student heb je je natuurlijk ook moeten aanpassen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Mijn fruit haal ik bij Albert Heijn en de rest van mijn weekboodschappen doe ik bij Aldi. Mocht ik echt iets specifieks nodig hebben, bezoek ik Jumbo. Qua avondeten eet ik vaak fruit, voornamelijk druiven en mandarijnen.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Stroopwafels. Ontzettend lekker en erg zoet. Die ga ik missen als ik hier wegga. Wat ik verschrikkelijk vind is haring. Dat ziet er zo vies uit, dat ik het niet eens wil proberen.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Ja, maar voornamelijk met andere internationale studenten. Zij ontvangen iedereen met open armen omdat we in hetzelfde schuitje zitten. Ik heb nog niet veel Nederlandse mensen ontmoet, maar degenen die in mijn klas zitten, zijn ontzettend aardig.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Niet vaak. Als iemand me uitnodigt wil ik nog weleens mee, maar het is niet mijn favoriete activiteit. Ik ga daarentegen wel graag naar het park vlakbij mijn huis om lekker te wandelen.”

In vergelijking met Chili, hoe is het leven in Tilburg?
“Het is hier een stuk duurder, zowel het vlees als het fruit bijvoorbeeld. Ik denk dat ik voor appels in Chili maar een euro voor een zak betaal, terwijl dat hier veel meer is. Ik voel me hier wel veiliger dan thuis. Als ik ’s avonds over straat loop, heb ik niet het gevoel dat ik mijn tas vast moet klemmen. Dat moet in Chili wel, want je spullen worden snel gestolen.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Dat vind ik een moeilijke vraag, want zo heel veel verschillen zijn er niet. Behalve dat mensen thuis altijd te laat komen voor afspraken. Dat gebeurt hier een stuk minder vaak.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Nee, ik ga terug naar mijn eigen land. Maar ik kom heel graag nog eens terug.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Enorm. Niet alleen als het gaat om mijn studie, maar ook wat betreft het leven. Ik heb hier veel meer over mezelf geleerd, dat ik bijvoorbeeld alles kan, ook al ben ik bang. Dat is een fantastisch gevoel. Ik heb mezelf hier gevonden, in een ander deel van de wereld, en daar ben ik enorm dankbaar voor.”

Twee studenten van de opleiding Finance Tax and Advice hebben de afgelopen dagen veel last gehad van de hack. “We kunnen niet bij het lesmateriaal waarmee we onze lessen voorbereiden, maar we kunnen ook geen opdrachten maken door vooruit te werken.  Zo’n hack is helemaal niks, maar we moeten vooral afwachten.”

Ze zijn daarentegen wel ‘gewoon’ op de campus in Eindhoven om colleges te volgen, zoals ze normaliter ook doen. “We krijgen vandaag les met Powerpoint en passen ons aan waar dat moet. We maken aantekeningen en leveren opdrachten in via de mail of Teams.” Het is volgens beide studenten deze week extra belangrijk om de lessen bij te wonen, ook voor studenten die, toen Canvas nog volop in bedrijf was, weleens een les ‘skipten’. “Dat kon omdat je wist dat alle informatie die je nodig had al online stond. Kom je deze week niet, mis je geheid van alles.”

Vertraging en stress
Ook eerstejaarsstudent Ruben van de ICT-opleiding loopt tegen problemen aan. “Ik kan mijn portfolio niet bijwerken en heb geen toegang meer tot modules waar juist veel belangrijke informatie staat.” Medestudent Jason ervaart dezelfde frustraties. “Opdrachten bekijken of maken lukt niet meer. Feedback loopt nu via docenten die er niet altijd zijn, waardoor alles vertraging oploopt. Ik weet daardoor ook niet of ik opdrachten wel goed heb gemaakt.”

Bij de opleiding Fysiotherapie zorgt de situatie eveneens voor onzekerheid. Tweedejaarsstudenten Nadarabio en Neeltje missen belangrijke informatie. “We weten niet wat de leeruitkomsten van deze periode zijn en missen feedback van een heel belangrijke opdracht. Dat geeft toch wel stress.”

Geen reacties
Die onzekerheid herkennen ook tweedejaarsstudenten van de opleiding MBRT. “We zijn net begonnen aan een nieuwe module, maar verder werken aan opdrachten lukt niet”, aldus Evi, Nienke en Nomi. “Veel informatie stond alleen op Canvas en docenten reageren niet op vragen.” Volgens de studenten zorgt dat voor veel onduidelijkheid. “We zitten nu eigenlijk voor saus op school.” 

Daarnaast wachten zij nog op beoordelingen van de vorige periode. “We weten niet eens of we de vorige module hebben gehaald en kunnen ons daardoor ook niet voorbereiden op eventuele herkansingen.”

Vooruitzichten
Ondanks al deze problemen gaven de studenten toch aan dat het goed was om Canvas offline te halen, net als docenten eerder lieten weten. “Het geeft toch een vreemd gevoel dat er gegevens zijn gelekt”, stelt Neeltje. 

Die gegevens, van in totaal ruim 275 miljoen gebruikers, zijn na de deal tussen ShinyHunters en moederbedrijf Instructure vernietigd. Het is momenteel nog onduidelijke wanneer Canvas weer online komt.

Een docent van Social Studies maakt zich redelijk zorgen om de ontwikkelingen rondom Canvas. “Omdat al het lesmateriaal dat ik gebruik en beschikbaar stel voor mijn studenten daarop staat, inclusief beoordelingen, studentenhandleidingen en stukken inclusief feedback. Daar kan ik nu niet bij.”

De docent gaat ervan uit dat veel studenten deze stukken eerder al hebben gedownload, maar degenen die dat niet hebben gedaan kunnen vastlopen. Hij en een collega communiceren nu voornamelijk via de mail met hun studenten om dat te voorkomen. “Onze studenten zijn er in ieder geval rustig onder.”

De signalen dat er beoordelingen en berichten van docenten en examinatoren buit zijn gemaakt, zijn daarentegen een serieuze zorg voor de docent. “Stel dat Fontys niet betaalt, waar blijven die gegevens dan? Die horen gewoon niet op straat te komen.”

Coronatijdperk
Dat is ook de grootste zorg van Maarten America, docent Economie van de Lerarenopleiding in Sittard. “We willen niet dat kritische of negatieve feedback, waar een student nog aan moet werken, openbaar wordt gemaakt.”

In Sittard gaan de colleges gewoon door en het is aan de docenten om daar een draai aan te geven. “We hebben onze ervaringen uit het coronatijdperk erbij gepakt en communiceren via e-mail. In Teams hebben we alle lesmaterialen gezet die de studenten nodig hebben om opdrachten en projecten te doen.”

Alleen digitaal beoordelen kan niet op dit moment. Maar ook daarvoor is een oplossing bedacht. “Studenten krijgen via e-mail feedback. Wanneer Canvas weer werkt, zetten ze alles in Portflow en geven wij ons akkoord.” Als studenten toch nadeel ondervinden, krijgen ze de mogelijkheid om hun opdracht op een later tijdstip alsnog in te leveren.

Of Fontys moet betalen? Dat is volgens een andere docent van Social Studies zo’n grote kwestie die voor medewerkers niet te overzien is. Maar Canvas wordt in de tussentijd wel gemist. “We kunnen nu bijvoorbeeld ook niet verder met de voorbereidingen voor volgend studiejaar. Maar veiligheid gaat wat dat betreft boven alles.”

Afhankelijk
Gijs van Lent is docent Mens en Techniek bij Fontys Paramedisch. Ook hij merkt dat hij en zijn collega’s redelijk afhankelijk zijn van het digitale systeem. “Opdrachten staan bijvoorbeeld niet op papier maar online en studenten moeten deze week ook hun portfolio’s en herkansingen inleveren. Dat gaat nu niet. En als docenten kunnen wij portfolio’s ook niet inzien, mochten we een beoordeling op willen stellen.”

Dat vraagt om creativiteit en aanpassingsvermogen, en zorgt volgens Van Lent ook voor leuke momenten. Het publiceren van cijfers gaat bijvoorbeeld niet op de manier hoe dat normaal gebeurt. “Daardoor hebben we nu wel de kans om studenten persoonlijk in te lichten over hun behaalde resultaten. Veel leuker om te doen en levert ook nog eens leuke reacties van studenten op. Misschien wel een mooi gevolg van zo’n hack.”

Bevroren versie
De docent heeft wel een idee om in de toekomst een situatie als deze te voorkomen. “Wellicht dat Fontys kan zorgen voor een ‘bevroren versie’ van Canvas, die op de achtergrond beschikbaar blijft. Een versie waarin je wel inzicht hebt, maar niets kan aanpassen omdat er geen toegang is vanuit buitenlandse servers.”

Van onrust is ook bij Fontys ICT geen sprake, weet docent Bert Aarts. “Ik zit toevallig net in het semester Cybersecurity, dat verklaart mogelijk waarom mijn studenten niet in paniek zijn. Ze zien de laatste tijd veel hacks langskomen, en dit is de volgende. Ik denk dat er een beetje berusting in komt.”

“Dat we niet kunnen beoordelen, is op zich lastig”, vervolgt de docent, “maar studenten kunnen wel gewoon doorwerken aan projecten en opdrachten, die bespreken we mondeling.” Het zal niet van een dag afhangen, denkt hij.

Roel komt uit Amerika en koos voor een studie in Nederland omdat het in zijn ‘eigen’ land Amerika veel duurder is om dezelfde studie te volgen. Omdat zijn vader hier vandaan komt bezocht hij Nederland al vaker. Nu woont en studeert hij in Tilburg.

Roel, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Het komt redelijk overeen met wat ik dacht. Het lijkt veel op studeren in Amerika, maar hier spreekt men een andere taal. Dat, en carnaval, zijn wat mij betreft de twee grootste verschillen.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“Ik heb een hekel aan het woord ‘doei’. Vraag me niet waarom, maar ik vind het irritant. Het leukste aan Nederland zijn stroopwafels en het druilerige weer. Een impopulaire mening wellicht, maar ik hou van de sfeer die het met zich meebrengt. En veilig kunnen fietsen. In Amerika fietste ik ook, maar daar gilden omstanders vooral naar je.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Ik ga voornamelijk naar de Nettorama en Aldi om mijn boodschappen te halen, en ik maak voornamelijk soep. Ik vind het leuk om soep te maken, en hoewel ik het vaak eet als avondeten, is het natuurlijk niet echt een ‘diner’. Maar als student heb ik daar niet echt tijd voor. Wel voor soep en pasta.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Ik kende veel Nederlandse gerechten al omdat mijn vader hier vandaan komt. Toch heb ik dingen geproefd die ik nog nooit eerder op heb, zoals börek. Maar dat is niet typisch Nederlands.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Absoluut. Ik vond het op de middelbare school lastig om vrienden te maken, maar dat gaat hier makkelijker. En dat terwijl er ook echt ‘eigen groepen’ zijn. Zo zijn studenten van de dansacademie met elkaar bevriend, en geldt dat ook voor degenen die bij het conservatorium zitten of beeldende kunst studeren. Daarnaast is er ook een soort barrière tussen Nederlandse en internationale studenten. Desondanks heb ik hier vrienden voor het leven gemaakt.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Soms. Niet vaak, ook zeker niet ieder weekend en misschien ook niet eens iedere twee weken. Ik vind dansen leuk, maar ben niet graag dronken en houd niet van de ‘scharrelcultuur’, dus dat vermijd ik liever dan dat ik het opzoek.”

In vergelijking met Amerika, hoe is het leven in Tilburg?
“Sommige dingen zijn hier duurder, zoals schoenen, noten en vlees. Maar de rest is allemaal een stuk goedkoper. Zo zou mijn studie in Amerika 20.000 dollar per jaar kosten. En om nu m’n hele leven met zo’n schuld te zitten, dat wil ik liever niet.”

Wat mis je het meeste vanuit huis?
“Als je in Amerika naar een diner (eetcafé of (weg)restaurant, red.) gaat, vullen ze continu je kop koffie bij, zonder te vragen. Hier moet je iedere keer weer vijf euro betalen voor een nieuwe cappuccino.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Een moeilijke vraag. Ik denk zelfs dat ik juist meer Nederlandse trekjes in mijn cultuur heb zitten dan andere Amerikanen. Zo zeg ik vaak ‘hè hè’, als ik ga zitten. Iets wat Amerikanen niet kennen. Dat is andersom net zo wanneer Nederlanders iets zien dat ik doe en zich afvragen waarom Amerikanen dat doen. Maar grote verschillen zijn er niet echt.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Geen idee. Maar als ik een goede baan vind, zou ik overal kunnen wonen, ook in Nederland. Behalve in Sudan, Gaza, Rusland, Oekraïne en Noord-Korea. Dat wil ik niet.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Ik ben tijdens mijn studentenleven wel anders naar de wereld gaan kijken, maar of dat nu echt komt door mijn studie bij Fontys weet ik niet zozeer. ”

De subsidie maakt deel uit van het programma Zeeland in Stroomversnellingen, dat innovatieve projecten stimuleert die bijdragen aan thema’s zoals energie, klimaat, landbouw en voeding. Fontys werkt voor dit project namelijk samen met de Zeeuwse bedrijven Smartbox, Adri en Zoon, G en B, Kotra Wagenparkbeheer en Impuls Zeeland.

Vanuit het lectoraat Automotive & Energy Innovation, dat als doel heeft om maatschappelijke impact te creëren op het gebied van energietransities, emissieloos transport en veiligere en schonere mobiliteit, is docentonderzoeker Oxana Zaal betrokken bij het project. “Het gaat in dit geval om een klein beetje extra energie, maar dat kan precies het verschil maken.”

Ingewikkelde constructie
In Zeeland rijden namelijk een hele hoop elektrische bestelbusjes die gekoelde of diepgevroren producten vervoeren, zoals vis. Maar juist in dat segment blijkt elektrificatie een grote uitdaging, legt Zaal uit. “Deze busjes kunnen redelijk wat kilometers maken, maar zodra je er een koelinstallatie aan toevoegt, wordt het ingewikkeld.”

De koelinstallatie draait immers op dezelfde batterij als die de bestelbus nodig heeft voor de aandrijving. “De energie die je nodig hebt voor de koeling gaat dus ten koste van je rijbereik”, aldus de docentonderzoeker. “En daardoor kunnen bezorgers net niet al hun ritten uitvoeren.”

Eerdere poging
Om dat probleem op te lossen ontstond het idee om zonnepanelen op de daken van deze busjes te plaatsen. Iets wat bij vrachtwagens al gebeurt omdat deze veel dakoppervlak hebben, maar bij bestelbusjes wegens het gebrek aan ruimte nog niet eerder geprobeerd is. “Toch kan dat kleine beetje energie precies genoeg zijn om die laatste rit nog wel te halen.”

Het is voor Fontys echter niet de eerste keer dat zij onderzoekt of zonnepanelen rendabel zijn voor kleinere bussen. “We hebben eerder een vergelijkbare studie gedaan voor een kaasboerderij die haar marktwagen wilde elektrificeren. Daaruit bleek dat het net niet haalbaar was, tenzij men zonnepanelen toe zou voegen. Dat advies kunnen we nu verder onderzoeken.”

Van digitaal naar praktijk
Binnen het Zeeuwse project focust Zaal zich dus niet op het bouwen van de voertuigen, maar bij het analyseren en onderbouwen van de keuzes. “Vooral de theoretische kant dus”, legt ze uit. “We maken digitale modellen van de voertuigen en zonnepanelen en combineren deze om de eventuele opbrengsten te kunnen voorspellen. Daarna toetsen we in de praktijk of dit klopt.”

In juni wordt de subsidie officieel uitgereikt aan de SmartSOLAR-groep, waarna Zaal, haar collega’s en studenten die betrokken zijn bij het lectoraat aan de slag kunnen. En ook die laatste groep is volgens haar heel belangrijk. “We gebruiken dit soort projecten zodat studenten met echte vraagstukken aan de slag kunnen. Inclusief data die niet perfect is en situaties die ze niet in een lesboek tegenkomen. Daar leren ze enorm veel van.”

De docentonderzoeker verwacht dat het project in het najaar echt vorm krijgt en dat de eerste inzichten snel zullen volgen. “Zo blijkt uit eerdere studies dat niet altijd de koelinstallatie de grootste energieverbruiker is. In sommige gevallen blijkt de verwarming van de cabine in de winter juist zwaarder te wegen." Ook andere factoren spelen een rol, zoals het rijgedrag van chauffeurs. “We zien vaak dat energieverbruik in het begin hoger ligt,” legt Zaal uit. “Na verloop van tijd leren chauffeurs efficiënter te rijden en daalt het verbruik. Dat soort effecten kun je alleen zien als je langere tijd meet.”

Daarom duurt het project twee jaar. “Want hoe langer je monitort, hoe meer patronen je ontdekt”, licht Zaal toe. Of we straks dan op ieder bestelbusje zonnepanelen zien liggen? “Dat denk ik niet, want het gebruik hangt sterk af van hoe en waar je je voertuig gebruikt. Op snelwegen en in de Zeeuwse landschappen is bijvoorbeeld meer opbrengst mogelijk dan in steden, omdat hier meer zonuren zijn. Voor dit soort bedrijven kan het in ieder geval heel interessant zijn.”

Het begon allemaal in januari, tijdens een soort ‘speurtocht’ in het gebouw van Fontys Academy of the Arts aan het Zwijsenplein in Tilburg. Voor een training van Fontys Green Office moesten studenten op zoek naar hoe hun opleiding duurzaamheid integreert in het onderwijs en zo impact maakt op de Sustainable Development Goals. Iets wat de studenten zelf ook graag wilden.

En nee, voor de studenten was het niet goed genoeg om alleen een compositie te schrijven en zich daarnaast zorgen te maken over hun leven en het leven om hen heen als het gaat om duurzaamheid. Er moest meer verbondenheid komen, die ze willen creëren door zaterdag een concert in een kringloopwinkel te organisereen. Vier ensembles maken daarbij hun opwachting, waaronder jazz-zang studenten Mare Meijer en Evelien Slegers, beiden onderdeel van het duo LUPA.

Wolf als symbool
Zij voelen zich voornamelijk verbonden met de natuur, die voor hen een belangrijke bron van inspiratie vormt bij muziek en teksten. Ze kozen voor een duurzaamheidsdoel dat hen het meest aansprak: ‘Gender Equality’ en ‘Life on Land’.

“We zijn op zoek gegaan naar een overlap in deze twee thema’s, omdat ze op het eerste gezicht juist niet bij elkaar lijken te passen”, aldus Evelien. Toch vonden de twee een metafoor in de wolf. “Een symbool dat zowel vragen oproept over onze relatie met de natuur, maar ook over thema’s als toxische mannelijkheid, de onveiligheid van vrouwen en seksisme”, vult Mare aan. De zangeressen hebben twee composities gemaakt waarin deze thema's samenkomen.

‘Gevonden geluid’
Componist-student Frankie Lamberts slaat met zijn compositie ‘Totems’ een heel andere weg in. “Totems gaat over weggegooide herinneringen die verbonden zijn met de items die mensen naar de kringloopwinkel brengen. En voor mij staat muziek ook voor het gebruiken van gevonden geluid.”

Als componist had Frankie al een passie voor consumptie door recyclen. Daarom gebruikte hij voor zijn muziekstuk een aantal spullen uit de kringloop als instrument. Zo vond hij cassettebandjes en een bandrecorder met verschillende geluiden, die hun weg terugvinden in zijn compositie. “Oude spullen geven me veel inspiratie waardoor ik op dingen kom die ik anders niet had kunnen bedenken.”

Frankie wist die spullen te gebruiken omdat hij zelf ook vrijwilliger is in de kringloopwinkel waar komende zaterdag het concert plaatsvindt. Daar vond hij ook zijn inspiratie voor zijn stuk. “Hier liggen zoveel dingen die voor jou en mij nog niet van waarde zijn, maar waar wel een verhaal en ziel van iemand in zit. Wij laten die waarden zien van de herinneringen die weggegooid worden.”

Meer dan materiaal
Want, zo merkt de student in zijn omgeving, de maatschappij is vooral gericht op veel nieuwe spullen, fast fashion. “Maar in jouw oude schoenen zitten de paden die je hebt gewandeld en in je kussen hangen de dromen die je hebt gehad. Kijk eens goed naar de spullen die je hebt, want het is meer dan alleen materiaal.”

Na het optreden bij kringloopwinkel PortAgora, dat Frankie samen met medestudent Akis verzorgt, zijn alle instrumenten die hij nieuw leven ingeblazen heeft te koop.  “Mensen in de kringloop zijn vaak schattenjagers of zien het als hobby, maar wij zetten zo alle spullen hier in een ander licht. Niet zo duurzaam dat wij er de wereld mee gaan redden, maar we kunnen ze ook op een kleinere schaal impact maken.”

Het duurzaamheidsconcert vindt plaats in kringloopwinkel PortAgora in Tilburg en start om 14.00 uur. Toegang is gratis.