Het is stagebureau-coördinator en afstudeerbegeleider bij Fontys Automotive Frank Steeghs die vorige maand op LinkedIn de noodklok luidde. Want hoewel Bron in januari dit jaar al een bericht deelde over het tekort aan stage- en afstudeerplekken, lijkt de situatie nauwelijks te zijn verbeterd. Steeghs riep bedrijven en organisaties daarom op: ‘Kijk nog eens of er ruimte is voor een stage of afstudeeropdracht. Met relatief weinig moeite kun je een groot verschil maken, en samen houden we talent in beweging.’

Een van die talenten is derdejaars Automotive-student Jules, die na zes telefoontjes naar hetzelfde bedrijf de moed langzaam in zijn schoenen voelde zakken. Steeds opnieuw kreeg hij te horen dat zijn gegevens zouden worden doorgegeven, maar een reactie bleef uit. “Het lastigste is om überhaupt contact te leggen. Je kunt mailen of bellen, maar vaak kom je uit bij een servicedesk of verdwijnt je mail ergens in een overvolle inbox. Dan hoor je gewoon niets meer.”

Meer dan de helft
Jules is echter niet de enige. Volgens Steeghs hebben pas 20 van de 46 studenten die in september willen starten met afstuderen een geschikte plek doorgegeven. “Dat betekent dus dat meer dan de helft nog geen definitieve plek heeft.”

Normaal gesproken moeten deze studenten begin juli duidelijkheid hebben over hun afstudeerplek, maar dit jaar kiest de opleiding ervoor om soepeler met die deadline om te gaan. “Doen we dat niet, dan bezorgen we studenten een half jaar vertraging terwijl zij daar vaak nauwelijks iets aan kunnen doen. Dat voelt allesbehalve eerlijk.”

Toch blijft de onzekerheid volgens de coördinator groot. “Ik ben heel benieuwd hoe de balans er op 1 september uitziet. Want als straks tien tot twintig studenten nog steeds geen plek hebben, hebben we echt een serieus probleem.”

Hoop voor Jules
Die problemen beginnen al vorm te krijgen, want er zijn studenten die in februari hadden willen beginnen met hun stage, maar pas maanden later een plek vonden. “Er zijn ook studenten die niets hebben gevonden, maar die vertraging haal je niet meer in.”

Jules ziet dat ook gebeuren bij zijn medestudenten. “Ik ken iemand die al een half jaar vertraging heeft omdat hij geen stage kon regelen. Een ander heeft ongeveer twintig bedrijven benaderd voordat hij eindelijk ergens terechtkon.”

Zelf nam Jules contact op met zo’n acht bedrijven, nog zonder definitief succes. Een studiereis naar Zwitserland bood gelukkig wel wat hoop. “Op een universiteit daar is mogelijk een stageplek beschikbaar, en er is nu één Nederlands bedrijf waar ik op gesprek mag komen. Waar het op uitloopt, weet ik niet, maar ik moet wel nog van alles regelen terwijl veel mensen al met vakantie zijn.”

Onzekerheden bij bedrijven
Dat studenten zoveel moeite hebben met het vinden van geschikte stage- en afstudeerplekken heeft volgens Mark Herman, accountmanager bij Centre of Expertise High Tech Systems and Materials (HTSM), alles te maken met economische onzekerheden in de technische sector. “Bedrijven weten niet goed wat de markt gaat doen en sommige organisaties hebben het afgelopen jaar mensen moeten ontslaan. Daardoor is er minder capaciteit om stagiairs te begeleiden, dus zijn bedrijven terughoudender geworden.”

Dat merkte de accountmanager al op tijdens Meet & Match, het jaarlijkse evenement waar studenten van Fontys Technology en bedrijven elkaar ontmoeten voor stages, afstudeeropdrachten en startersfuncties. “Normaal hebben we zo’n 250 bedrijven en ruim 150 speeddatetitels voor stage- en afstudeeropdrachten. Dit jaar stonden er ongeveer 215 bedrijven en waren er minder dan 100 speeddates.”

Voorzichtig vooruitzicht
Een duidelijk signaal dat er iets gaande is in de technologische wereld, al lijkt die wereld heel voorzichtig toch ook weer bergopwaarts te gaan. “ASML gaat weer meer produceren, en dat werkt uiteindelijk door in de hele keten. Ik verwacht dat bedrijven daardoor de komende periode weer meer ruimte krijgen om studenten aan te nemen.”

En die ruimte is waardevol, vindt zowel Herman als Steeghs. “Een stage is veel meer dan alleen een opdracht uitvoeren. Je leert hoe een organisatie werkt, ontdekt welk type bedrijf bij je past en ontwikkelt jezelf op professioneel gebied”, aldus Herman. Steeghs: “Praktijkervaring maakt onze studenten zelfstandiger en professioneler, en je merkt echt welke studenten al stage hebben gelopen.”

Geen eigen invloed
Of Jules zich daar binnenkort ook bij mag scharen, is voor nu nog even de vraag. Maar de student blijft hopen dat zijn zoektocht binnenkort eindigt. “Je doet drie jaar lang je best om alles op tijd te halen, dus dan zou het jammer zijn als je alsnog vertraging oploopt door iets waar je zelf eigenlijk geen invloed op hebt.”

De subsidie maakt deel uit van het programma Zeeland in Stroomversnellingen, dat innovatieve projecten stimuleert die bijdragen aan thema’s zoals energie, klimaat, landbouw en voeding. Fontys werkt voor dit project namelijk samen met de Zeeuwse bedrijven Smartbox, Adri en Zoon, G en B, Kotra Wagenparkbeheer en Impuls Zeeland.

Vanuit het lectoraat Automotive & Energy Innovation, dat als doel heeft om maatschappelijke impact te creëren op het gebied van energietransities, emissieloos transport en veiligere en schonere mobiliteit, is docentonderzoeker Oxana Zaal betrokken bij het project. “Het gaat in dit geval om een klein beetje extra energie, maar dat kan precies het verschil maken.”

Ingewikkelde constructie
In Zeeland rijden namelijk een hele hoop elektrische bestelbusjes die gekoelde of diepgevroren producten vervoeren, zoals vis. Maar juist in dat segment blijkt elektrificatie een grote uitdaging, legt Zaal uit. “Deze busjes kunnen redelijk wat kilometers maken, maar zodra je er een koelinstallatie aan toevoegt, wordt het ingewikkeld.”

De koelinstallatie draait immers op dezelfde batterij als die de bestelbus nodig heeft voor de aandrijving. “De energie die je nodig hebt voor de koeling gaat dus ten koste van je rijbereik”, aldus de docentonderzoeker. “En daardoor kunnen bezorgers net niet al hun ritten uitvoeren.”

Eerdere poging
Om dat probleem op te lossen ontstond het idee om zonnepanelen op de daken van deze busjes te plaatsen. Iets wat bij vrachtwagens al gebeurt omdat deze veel dakoppervlak hebben, maar bij bestelbusjes wegens het gebrek aan ruimte nog niet eerder geprobeerd is. “Toch kan dat kleine beetje energie precies genoeg zijn om die laatste rit nog wel te halen.”

Het is voor Fontys echter niet de eerste keer dat zij onderzoekt of zonnepanelen rendabel zijn voor kleinere bussen. “We hebben eerder een vergelijkbare studie gedaan voor een kaasboerderij die haar marktwagen wilde elektrificeren. Daaruit bleek dat het net niet haalbaar was, tenzij men zonnepanelen toe zou voegen. Dat advies kunnen we nu verder onderzoeken.”

Van digitaal naar praktijk
Binnen het Zeeuwse project focust Zaal zich dus niet op het bouwen van de voertuigen, maar bij het analyseren en onderbouwen van de keuzes. “Vooral de theoretische kant dus”, legt ze uit. “We maken digitale modellen van de voertuigen en zonnepanelen en combineren deze om de eventuele opbrengsten te kunnen voorspellen. Daarna toetsen we in de praktijk of dit klopt.”

In juni wordt de subsidie officieel uitgereikt aan de SmartSOLAR-groep, waarna Zaal, haar collega’s en studenten die betrokken zijn bij het lectoraat aan de slag kunnen. En ook die laatste groep is volgens haar heel belangrijk. “We gebruiken dit soort projecten zodat studenten met echte vraagstukken aan de slag kunnen. Inclusief data die niet perfect is en situaties die ze niet in een lesboek tegenkomen. Daar leren ze enorm veel van.”

De docentonderzoeker verwacht dat het project in het najaar echt vorm krijgt en dat de eerste inzichten snel zullen volgen. “Zo blijkt uit eerdere studies dat niet altijd de koelinstallatie de grootste energieverbruiker is. In sommige gevallen blijkt de verwarming van de cabine in de winter juist zwaarder te wegen." Ook andere factoren spelen een rol, zoals het rijgedrag van chauffeurs. “We zien vaak dat energieverbruik in het begin hoger ligt,” legt Zaal uit. “Na verloop van tijd leren chauffeurs efficiënter te rijden en daalt het verbruik. Dat soort effecten kun je alleen zien als je langere tijd meet.”

Daarom duurt het project twee jaar. “Want hoe langer je monitort, hoe meer patronen je ontdekt”, licht Zaal toe. Of we straks dan op ieder bestelbusje zonnepanelen zien liggen? “Dat denk ik niet, want het gebruik hangt sterk af van hoe en waar je je voertuig gebruikt. Op snelwegen en in de Zeeuwse landschappen is bijvoorbeeld meer opbrengst mogelijk dan in steden, omdat hier meer zonuren zijn. Voor dit soort bedrijven kan het in ieder geval heel interessant zijn.”

De Ecomarathon is een ingenieurswedstrijd waarin studententeams van Fontys Technology en HAN Engineering & Automotive het jaarlijks tegen elkaar opnemen. De teams ontwerpen en bouwen hun voertuig helemaal zelf en richten zich op maximale energie-efficiëntie over een vaste afstand. In februari klonk het startschot voor de ontwikkeling van hun racewagens, en op 11 juni vindt de wedstrijd plaats op het circuit Raceway in Venray.

Vier maanden om een ecovoertuig te bedenken en te maken. Ga er maar aan staan. Dat is precies wat Tijn Pannebakker en zijn negen medestudenten doen. Ondanks de tijdsdruk liggen ze twee weken voor op schema. “Onze studiebegeleider heeft ons meegegeven dat we niet te lang moeten wachten met bouwen. Hoe eerder we ermee beginnen, hoe eerder we tegen eventuele problemen aanlopen. Dan hebben we nog genoeg tijd om ze op te lossen”, vertelt de tweedejaarsstudent Automotive.

Sponsoren
Het ontwerp is inmiddels af en team Eco Flow Racing is begonnen met het chassis (frame). Tegen constructieproblemen zijn ze nog niet aangelopen. “Wel hebben we het werk al eens moeten stilleggen vanwege een lasapparaat dat was uitgevallen. En we moeten met vijftien teams van dezelfde faciliteiten gebruikmaken op school.” Niet erg efficiënt, constateert Tijn, die als teamleider is aangewezen.

Maar de grootste uitdaging op dit moment is het vinden van sponsoren. Elk team heeft 500 euro gekregen van Fontys om onderdelen en materialen te kopen. Daarnaast mag ieder nog maximaal 500 euro ophalen bij sponsoren, in de vorm van geld of materieel. Maar: “Bedrijven zijn niet heel happig om ons op deze manier te helpen. Wel geven ze graag advies over ons ontwerp.”

Kleine marges
Tijn begrijpt het niet. “Voor een bedrijf of groothandel gaat het om een heel kleine uitgave. Ze zullen dat nauwelijks merken, en wij hebben er heel veel aan. We zijn studenten, de toekomst van het bedrijfsleven.” Met één bedrijf zijn ze in gesprek over onderdelen die het verschil kunnen maken, zoals de juiste maat banden en wielen. “Maar we hebben al ruim twee weken niets gehoord.”

Volgens Tijn doet zijn team zeker mee voor de winst. “Onze strategie: we houden ons voertuig klein en smal. Onze coureur is ook onze kleinste en smalste man. Zo bespaar je op gewicht en dus ook op het vermogen dat je gaat gebruiken.” Daarnaast wil het team een volledig aerodynamische kap maken. “Het zijn kleine marges, maar het is vaak net dat beetje efficiency waarmee je de competitie kunt winnen.”

Hoewel de Ecomarathon een verplicht onderdeel is van de opleiding en dus ook studiepunten oplevert, halen de studenten veel plezier uit het samenwerken en de opdracht. “En we leren er veel van”, zegt Tijn. “We zijn met niets begonnen en straks staat er een voertuig op de baan dat we helemaal zelf hebben gemaakt.”  

Diego studeerde Automotive Engineering bij Fontys en volgde de minor Ondernemerschap. Tijdens zijn studie begon hij met zijn eerste onderneming, die hem uiteindelijk bracht waar hij nu is. Onder de vlag van XYZ Dynamics zorgt hij voor de verduurzaming van verschillende machines op vliegvelden en verlengt hij de levensduur van bestaande apparaten.

Diego, hoe lang heb je dat bedrijf al en wat houdt het precies in?
“XYZ Dynamics bestaat sinds 2019, dus we zijn nu een goede vijf jaar onderweg. Met XYZ Dynamics zoeken we voor klanten op luchthavens de juiste oplossingen om afhandelingen als trappen en trekkers te elektrificeren. Ons streven daarbij is dat we altijd vijftig procent goedkoper zijn dan nieuwe aankopen, en daar houden we ons altijd aan.”

Hoe kwam je op het idee om een eigen onderneming te starten?
“Acht jaar geleden startte ik mijn eerste bedrijf met een oud schoolgenootje van de basisschool, die ik al sinds groep twee ken. Samen zetten we een autogarage op met het doel om te leren ondernemen, om zelf te werken en of ons dat beviel. Van het een kwam het ander, en nu zijn we eigenaar van het bedrijf XYZ Dynamics, waarmee we verschillende vliegvelden in Europa van onze producten voorzien.”

Hoe ging dat precies in zijn werk?
“Vanuit die autogarage zijn we in de off-road wereld terecht gekomen, waarbij wij voertuigen ombouwden voor mensen die op reis wilden. Tijdens die werkzaamheden studeerde ik nog en maakte ik deel uit van het raceteam van de TU/e. Daar was ik veel bezig met de elektrificatie van het voertuig. Uiteindelijk heb ik met de teammanager van de raceteam en mijn oude klasgenoot besloten om een nieuwe ontwikkeling te starten voor elektrisch aangedreven aanhangers.

Dat plan viel echter heel snel in duigen, omdat niemand meer dan 5000 euro wil betalen voor een aanhanger. Maar we bleven niet bij de pakken neer zitten en stortten ons daarna op de zakelijke markt. Om bijvoorbeeld de dieselbussen van postbezorgers te kunnen hybridiseren. Dat deden we met bussen van PostNL en Louwman. Dat ging super, maar ook daar liepen we weer tegen een domper aan. Volgens de RDW is en blijft zo’n bus altijd een dieselvoertuig, ook als je deze hybride weet te maken.

Hoewel dat plan dus ook in duigen viel wilden we nog steeds niet opgeven. We wisten dat we konden elektrificeren en hybridiseren, dus moest er ook een markt voor zijn. Die hebben we uiteindelijk gevonden in de vliegwereld, waarin we trappen en vliegtuigtrekkers ombouwen zodat deze slimmer en duurzamer ingezet kunnen worden.

Hoe combineerde je jouw ondernemingen met school?
“Tijdens de start werkte mijn compagnon overdag en ik in de avonden. Zo kon ik mijn opleiding en werk goed combineren. Tijdens mijn afstuderen heb ik heel eerlijk gezegd wel wat minder uur in mijn verslag gestoken dan nodig was. Dat zorgde uiteindelijk ook voor vertraging, omdat mijn eindproduct niet goed genoeg was. Gelukkig motiveerden mijn ouders me om mijn opleiding wel af te maken, zodat ik sowieso een papiertje zou hebben en aan de bak kon." [Tekst gaat verder onder de foto's.]

"Toch is het, als ik erop terugkijk, een van de meest stressvolle tijden in mijn leven geweest. Je hebt een plan, gaat ermee aan de slag en bent dan ook nog eens aan het afstuderen. Dat is zwaar, maar uiteindelijk ook goed gekomen. Zo goed dat XYZ zelfs al twintig afstuderende stagiairs vanuit Automotive in het bedrijf heeft gehad en sommigen nu nog steeds bij ons werken. Toch mooi om te zien hoe zich dat ontwikkeld heeft.”

Hoe bevalt het ondernemen je?
“Ze zeggen weleens, je hebt zeven goede en zeven slechte jaren. Wij zijn begonnen met die slechte jaren. Vooral tijdens de coronapandemie kostte het runnen van een eigen bedrijf ons veel kruim. We hadden als startende ondernemer weinig opdrachten, vliegtuigen vlogen minder en er was geen geld om aan onszelf iets uit te keren. Toch zagen we dat ons product echt potentie had. Zeker na die gehele coronaperiode kwamen de opdrachten volop binnen. Vliegtuigmaatschappijen waren juist op zoek naar groenere en duurzamere alternatieven voor hun werkwijzen, waardoor wij wisten dat we tóch de goede niche hadden gekozen.

Wellicht hebben we nog twee ‘slechte’ jaren te gaan, maar ik ben er van overtuigd dat het alleen maar beter kan gaan. Ook in die mindere jaren genoot ik nog steeds van het ondernemen. Dat doe ik nu ook nog iedere dag. Daarnaast is deze branche fantastisch om in te werken, want we komen op plekken, op luchthavens waar je anders nooit komt.”

Wat is de belangrijkste les die je hebt geleerd tijdens het ondernemerschap?
“Alle ondernemers kennen tegenslagen, maar je moet blijven geloven in jezelf, in je product of dienst en in dat het je gaat lukken. Mijn belangrijkste les is dan ook: er is altijd weer een morgen. Een nieuwe dag om met frisse moed en motivatie aan het werk te gaan.”

Heb je hoogte- en/of dieptepunten meegemaakt?
“Dat de hybridisatie van de bussen niet goedgekeurd werd, is het grootste dieptepunt geweest in mijn ondernemersreis. Maar gelukkig sta ik liever stil bij de hoogtepunten. Zoals onze pitch bij Rabobank tijdens Money Meets Ideas, een soort Dragon’s Den waar we investeerders wisten te overtuigen van onze droom en dus ook investeringen binnenkregen. En de eerste keer dat we onze machine verkocht hadden en zagen rijden op een luchthaven. Dat was fantastisch.”

Tenslotte, heb je tips voor andere studenten die willen ondernemen?
“Ook al is je plan nog niet volledig uitgewerkt, schrijf jezelf in bij de Kamer van Koophandel en begin. De rest volgt vanzelf. Vergeet ook nooit om te blijven geloven. Niet alleen in je idee, maar ook in jezelf.”

Binnen de Brainport Regio Eindhoven kent iedereen ze: studententeams. Een groep studenten die in haar vrije tijd werkt aan technologische en maatschappelijke innovaties. Een van de bekendste en oudste studententeams is Solar Team Eindhoven van de TU Eindhoven (TU/e). Dit team heeft de eerste offroad-auto ontwikkeld die rijdt op zonne-energie.

Maar er zijn meer voorbeelden van innovaties die zijn ontwikkeld door Brabantse studententeams: ’s werelds snelst opladende elektrische raceauto, veilige waterstofbatterijen, lichtsculpturen, game-development studio’s, herbruikbare raketten en modulaire huizen. Universiteiten zijn al zo’n 20 jaar bekend met studententeams. Het hbo en het mbo hebben er vooralsnog (veel) minder ervaring mee.

Dat gaat veranderen als het ligt aan de vijf studenten en alumni van BOOST, wat staat voor de Brabantse Ondersteunende Organisatie Studententeams. Het kostte de initiatiefnemers twee jaar bloed, zweet en tranen, maar vandaag gaat het platform officieel van start nu het een miljoenensubsidie heeft binnengehaald van provincie Noord-Brabant. Een hoop geld dat afkomstig is van Kennispact Hoger Onderwijs.

Impact op de regio
“BOOST kan hiermee nog meer studententeams ondersteunen om hun innovatieve ideeën te realiseren”, vertelt Maarten van den Elshout, oud-mechatronicastudent bij Fontys en communitymanager bij BOOST. “Nu ligt de nadruk bij studententeams in de regio Eindhoven en bij universiteiten. Met de 2,8 miljoen euro kunnen mbo-, hbo- en wo-studenten uit de hele provincie de komende vijf jaar financiële ondersteuning aanvragen.”

Het fonds biedt twee soorten subsidies. Het ene is de Innovation Grant voor grote, bestaande projecten waarbij studententeams tot 40.000 euro kunnen aanvragen. De andere is de Kickstarter Grant, waarbij studententeams tot 1.500 euro kunnen krijgen voor beloftevolle nieuwe initiatieven.

Spin in het web
“Met de subsidies willen we het ecosysteem van studententeams in de hele provincie uitbreiden”, legt Maarten uit. “De kracht van deze teams is dat ze meestal bezig zijn met de nieuwste technologieën en durven experimenteren. Daardoor hebben ze vaak een positieve impact op de regio. Denk aan de start-ups die eruit voortkomen en de banen die daardoor ontstaan.”

Naast de ondersteuning van het subsidiefonds en de coördinatie tussen onderwijsinstellingen biedt BOOST een onlineplatform met informatie, evenementen, nieuws en vacatures voor en over studententeams. “We willen de spin in het web van studententeams zijn”, aldus Maarten. [De tekst gaat verder onder de foto]

De kartrekkers van BOOST, die hun thuishonk hebben in de Innovation Space op de TU-campus in Eindhoven, hebben allemaal in een studententeam gezeten. Ook Maarten. In 2020 maakte hij deel uit van team Ignite, die verschillende lichtinstallaties ontwikkelde zoals de Ballroom, die te zien was tijdens het Eindhovense lichtevenement Glow. En vorig jaar heeft de alumnus voor studententeam TU/ecomotive meegewerkt aan de duurzame auto 'Eterna, the car that lasts a lifetime’.

“Mijn deelname aan de studententeams heeft me ongelofelijk veel gebracht. Ik wist niets af van auto’s en heb er veel van geleerd. Ik weet nu dat je door samen te werken heel veel kunt bereiken. Je krijgt er niet voor betaald, maar je krijgt er onbetaalbare ervaringen voor terug. Het heeft me onder meer deze baan bij BOOST opgeleverd.”

Vreemde eend
Maarten was wel een vreemde eend in de bijt als een van de enige hbo-bachelors in een studententeam dat voornamelijk uit TU-studenten bestond. Toch sprak die dynamiek hem aan. “Ik ben erachter gekomen dat we veel van elkaar kunnen leren. Juist daarom is het zo belangrijk dat ook studenten uit het mbo en hbo zich bij studententeams aansluiten.”

Frans Mouws van Fontys ICT en Inge Joosten van Fontys Engineering zijn het volledig eens met Maarten. “Praktijkgericht onderzoek is nu onderdeel van het onderwijs", vertelt Mouws. "Maar nadat ze hun studiepunten hebben gehaald, stopt de deelname van onze studenten.” Zonde vindt ook Joosten. “Via studententeams kunnen ze hun werk aan een project voortzetten. Dat is een mooie kans voor henzelf en voor ons onderwijs.”

Mouws en Joosten staan te trappelen om aan te haken bij BOOST. “We zijn met de initiatiefnemers en met de provincie in gesprek en verwachten binnen enkele maanden een samenwerkingsconvenant te sluiten”, aldus Frans Mouws van Fontys ICT. 

Student Justin Griffioen kreeg, samen met medestudenten Tim van Bavel en Nick Brouwers, een opdracht van een van de partners die is aangesloten bij de minor Electric Drive: Bas Koeten Racing. “Bas heeft heel veel zonnepanelen op zijn bedrijfspand liggen en bezit een Polestar, een elektrische auto”, trapt Justin af.

Koeten wilde zijn ‘extra’ energie gebruiken en vroeg de drie studenten om uit te zoeken of de auto ook kon dienen als thuisaccu. “Hij heeft zelfs een andere Polestar voor ons gekocht om dit te testen.”

Polestar op de stoep
Dat ging echter niet vanzelf. Justin ging samen met Tim en Nick op bezoek bij het bedrijf van Koeten om te sparren over het onderzoek en de eventuele mogelijkheden. “Toen hebben wij hem kunnen overtuigen om met een fysieke auto aan de slag te gaan. Niet veel later stond er ook daadwerkelijk een op de stoep”, vertelt Justin enthousiast.

Een kleine sidenote: het ging wel om een schadeauto die het drietal zelf moest repareren voordat ze deze aan de praat kregen. “Uiteindelijk kregen we het voor elkaar dat we de auto konden op- en ontladen. Dat was echt onwerkelijk.”

Snelladen
Stroom vanuit de auto zo omvormen dat het in huis gebruikt kan worden. Dat was het uiteindelijke doel van de drie studenten. "We hebben uiteindelijk een eigen printplaat gemaakt voor op een Arduino die de communicatie met de auto regelt. Deze data wordt dan doorgestuurd naar een Raspberry Pi (een singleboardcomputer) om te decoderen en te communiceren dat de auto verbonden is met een snellaadpaal. Zo konden we de auto ontladen met een omvormer."

Justin, Tim en Nick wisten uiteindelijk de stroom uit de auto (400 volt DC) om te zetten naar stroom die men normaliter in huis nodig heeft (3-fase 230v AC), en op te slaan in een accu. Justin: “Die accu levert dezelfde energie als de netaansluiting van je energieleverancier. Je wasmachine, lampen, laptop en tv kunnen hier dus ook echt op werken. In die zin is onze oplossing een extra energievoorziening voor je huis.”

Frikandellen
Om hun resultaten kracht bij te zetten bakten de studenten tijdens een gezamenlijke barbecue frikandellen in frietpannen op stroom die middels de omvormer uit de Polestar werd gehaald. “Welkome snacks voor onze medestudenten, maar van het proces erachter werden zij ook ontzettend enthousiast", aldus Justin.

Dat enthousiasme wordt gedeeld door veel mensen op LinkedIn, waar Justin de bevindingen van zijn team deelde. “We zijn door verschillende bedrijven uitgenodigd om ons omvormsysteem te testen. Zelfs bedrijven die met Lightyear (auto op zonne-energie, red.) werkten en Polestar zelf weten ons te vinden.”

Verbeteren en installeren
Wat dat inhoudt voor de toekomst weet de student nog niet. Wel heeft Justin al verschillende stageplaatsen aangeboden gekregen. “Het is nu echter aan de volgende groep om dit project te vervolgen. Zij gaan ons proof of concept verbeteren en het wellicht installeren bij Bas Koeten thuis. Of ik het lastig vind om dit los te laten? Nee hoor. Een van mijn groepsgenoten blijft het contactpunt voor de nieuwe studenten, dus ik weet dat het bij hem in goede handen ligt.”

Wel realiseert Justin zich dat hij, samen met zijn groep, een letterlijke stroomversnelling op gang heeft gebracht. “Ook het bedrijfsleven weet nu dat het omvormen van stroom voor thuisgebruik mogelijk is. Veel fabrikanten zouden begin dit jaar laadpalen produceren die dit bewerkstelligen, maar er is er nog geen op de markt gebracht. Dat wij hebben laten zien dat dit inderdaad kan, zal het hele proces wellicht versnellen.”

Een mijlpaal. Want dit is voor het eerst in de vijf jaar waarin Fontys meedoet dat een studententeam zijn concurrenten van HAN University of Applied Sciences, organisator achter de HAN Ecomarathon, verslaat. De efficiencyrace vond eind juni voor de veertiende keer plaats op het Midlandcircuit in Lelystad.

Naast de eerste plek in de categorie drie- en vierwielers eindigde team 17 op de derde plek in het overall-klassement, met een score van 528,5 kilometer. Ook Fontys-team 20 viel in de prijzen, en wel voor het meest innovatieve voertuig. In de werkplaats van Automotive bij Fontys Nexus in Eindhoven krijgen de studenten van team 17 twee weken na de race een wisselbeker overhandigd.

Op deze plek hebben ze hun bloed, zweet en tranen gegeven. Zes weken lang, wel 60 uur per persoon. Dat is bij elkaar 480 uur, een half manjaar. De aanwezige docenten, hun tutor en het tweekoppige hoofd werkplaats hebben dan ook niets dan bewondering voor deze prestatie.

Doorzettingsvermogen
Al die weken zagen zij door de ramen een verdieping hoger de studenten ontwerpen, sleutelen, bouwen en verbeteren. “Vooral de onderlinge samenwerking heeft bijgedragen aan dit succesvolle resultaat”, concludeert tutor Robert Jansen. “Jullie enthousiasme en doorzettingsvermogen waren ongekend. Dat heb ik zelden gezien.”

Ook de studenten erkennen dat de samenwerking heeft bijgedragen aan de overwinning. “Ieder van ons heeft zijn eigen expertise en heeft bijgedragen aan het resultaat”, aldus coureur Mees Coenen. “We hebben heel veel van elkaar opgestoken”, vult Ruben Hirs aan. 

Alles wat de studenten tot nu toe hebben geleerd zit in dit voertuig. Het valt op om zijn eenvoud: niet te groot en strak afgewerkt. Naar eigen zeggen heeft hun driewieler gewonnen vanwege de goede aerodynamica, de stuurinrichting en de ‘stijfheid’, alleen de achterkant beweegt enigszins mee.

Kracht van een kampioen
Toch valt er wat te verbeteren, vinden de studenten. De aerodynamica zou bijvoorbeeld nog beter kunnen, met bijvoorbeeld een kap over de wielen. Om hem nog zuiniger te maken, denken ze onder meer aan het beter verdelen van het gewicht en het plaatsen van een andere, minder krachtige motor.

Kritisch blijven kijken, dat is de kracht van een kampioen. Maar vraag je wat de studenten het leukste vonden, dan is dat niet de race. “Het helemaal zelf bedenken en bouwen van een voertuig en het dan voor het eerst zien rijden. Dat is geweldig”, zegt Lucas Winkel. Zeven hoofden knikken instemmend. [Marieke Verbiesen]

Vorige week werd bekend dat het bedrijf achter de zonneauto grotendeels failliet is verklaard. Daardoor verliezen 620 medewerkers hun baan. Een doorstart is nog onzeker. Lightyear zit op de Automotive Campus in Helmond, waar ook Fontys Engineering is gevestigd.

Lightyear is ontwikkeld door een studententeam van de Technische Universiteit Eindhoven en zag in 2016 het levenslicht. In de jaren daarna is de start-up explosief gegroeid. Lightyear kampte met hoge kosten en had nog geen inkomsten. Het stond te springen om financiering, maar die kwam niet op tijd.

Hoewel Fontys Engineering en Lightyear beiden op de Automotive Campus zijn gevestigd, is het niet tot een nauwe samenwerking gekomen. Behalve in samenwerkingsprojecten met andere bedrijven, weet Paul Janssen, opleidingsmanager bij Fontys Engineering. Zoals in het Automotive Center of Expertise (ACE), een samenwerking van Fontys Hogeschool, Hogeschool Arnhem en Nijmegen en de automotive industrie.

Geen tijd
“Door het tempo waarop het bedrijf zich heeft ontwikkeld en de manier waarop ze dat hebben aangepakt, is het aantal concrete projecten waarin we samenwerkten of waar onze studenten in participeerden heel beperkt gebleven”,  aldus Janssen. “Het bedrijf had simpelweg geen tijd om studenten te kunnen ontvangen en te begeleiden. Wel hebben veel van onze studenten een baan gevonden bij Lightyear.” 

Gepensioneerd Fontys-docent Rob Kluivers is ervan overtuigd dat deze mensen snel weer een nieuwe baan hebben. "Het gaat om topengineers waar de regio Brainport om zit te springen.”  In het verleden heeft hij als afstudeerbegeleider twee studenten begeleid bij het zonneautobedrijf, maar daar is het bij gebleven. “Er was geen tijd om onze studenten goed te begeleiden en de expertise zat niet altijd op de juiste plek.”

Volgens huidig stagecoördinator Frank Steeghs lopen er op dit moment  geen studenten stage bij Lightyear, ook studeert er nu niemand af. [Marieke Verbiesen]

Hoewel de passie voor alles wat rijdt er al vroeg ingebakken zat bij Matty, wist hij na zijn middelbare schooltijd niet goed welke richting hij moest kiezen. Er waren drie keuzes: werktuigbouwkunde, technische bedrijfskunde of Automotive. “Technische bedrijfskunde viel al snel af en bij werktuigbouwkunde merkte ik dat ik meer met auto’s wilde doen. Toen bleef er maar één over, en toen ik die keuze eenmaal had gemaakt wilde ik ook echt de autosport in.”

Matty had geluk: alle projecten in zijn eerste jaar waren allemaal motorsport gerelateerd. Ook kwam hij in een vriendengroep terecht die gek waren van driften. “Ik sloot me daarbij aan om te sleutelen aan de wagens en te repareren waar nodig. Daar heb ik verschillende contacten opgedaan, onder andere met de technisch directeur van Van Amersfoort Racing. Toen is het balletje gaan rollen.”

Kansen omarmen
Tijdens een F4-kampioenschap in Duitsland viel de oud-Automotive-student op bij een team dat hulp nodig had in Nederland met kampioenschappen. “Al snel volgde een race in het Belgische Spa waar een teammanager van een nóg groter team me aansprak. Wat ik daar aan het doen was met alle data zagen ze in hun eigen team niet eens gebeuren. En toen ik de vraag kreeg om me bij hen aan te sluiten, heb ik die kans meteen omarmd. Dat is de aanzet geweest van waar ik nu sta als race-engineer.”

Maar wat doet zo’n engineer dan precies? Het takenpakket is enorm divers. Denk daarbij aan het bekijken van weerberichten, video’s analyseren van teams die een race al hebben gereden en het berekenen van de beste racelijnen om een wedstrijd zo effectief mogelijk te rijden. 

En dat zijn dan alleen nog maar de voorbereidende zaken. “Tijdens een raceweekend analyseer ik de verzamelde data zodat ik deze kan vergelijken met de verwachtingen en eventuele aanpassingen door kan geven waardoor we tijdens een race beter uitkomen.”

Aston Martin, Ford en Porsche
En is een race afgelopen? Dan is Matty nog lang niet klaar. “Daarna spit ik alle data door om te kijken of we de goede beslissingen hebben gemaakt, wat de concurrentie gedaan heeft om te winnen, hoe we tijdsverlies kunnen voorkomen en welke leermomenten we nog meer uit een gereden race kunnen halen.”

Tekst gaat verder onder de foto.

Die werkzaamheden voert Matty niet voor maar één team uit. Sinds 2018 werkt hij bij klantenteams van Aston Martin, waarbij hij verantwoordelijk is voor het runnen van de verkochte racewagens. Daarnaast werkte hij voor een Nederlands team met Porsche en bij een Belgische renstal met Ford. “Zo kan ik meer ervaring en kennis op doen. Niet alleen van de wagens, maar ook van de kampioenschappen en de verschillende niveaus.”

Vlieg- en werkuren
Dat is soms best pittig. Dit jaar bezoek Matty bijvoorbeeld 32 evenementen, terwijl een F1-seizoen er bijvoorbeeld ‘maar’ 24 kent. Van Zuid-Afrika tot Dubai en van Engeland tot aan Barcelona en Maleisië; de engineer kom echt overal. “Dat is gelijk ook het mooie van het zzp-schap. Ik maak veel vlieg- en werkuren en geniet er allemaal van.”

Hoewel Matty pas twee jaar is afgestudeerd, zit hij al erg dicht bij de top. “Sterker nog, als we over twee weken in het Midden-Oosten goede resultaten behalen krijgen we gratis inschrijving tot de 24 uur van Le Mans. Dat is de grootste endurance race ter wereld, waar ik dan als 26-jarige gewoon bij aanwezig mag zijn. Dat is mega vet.”

Droombaan in Formule 1
Of dat ook meteen het hoogtepunt zal zijn van zijn carrière, is nog maar de vraag. Is werken in de Formule 1 dan misschien nog een droom? Daar twijfelt de engineer nog over. 

“In de F1 ben je bijvoorbeeld engineer van de rechtervoorband. Ik heb nu veel meer vrijheid en meer overzicht van wat ik aan kan passen aan een auto. Werken in de Formule 1 is wat dat betreft wel een doel, maar het ligt wel aan de taken ik daar mag vervullen. Mijn werk is nu zo divers en leuk, dat ik goed moet overwegen of ik dat in wil ruilen voor Formule 1. Dat is een surreële luxepositie, maar daar zit ik zit wel in.”

Wie denkt dat dit drukke bestaan het enige is waar Matty zich mee bezighoudt, heeft het mis. Hij maakt tijd voor zijn vriendin, die hij zelf zijn steun en toeverlaat noemt, en geeft ook nog eens een dag per week les bij de minor Motorsport van Fontys. 

“Zo kan ik andere studenten kennis laten maken of door laten groeien in de motorsport. Soms analyseren we ook data van een race die dat weekend ervoor pas plaatsgevonden heeft en dat vinden de studenten super gaaf. Om deel uit te maken van hun enthousiasme voor de motorsport, is ontzettend mooi.” [Noëlle van den Berg]