Tijdens de pilot die liep van 2019 tot 2024 lukte het ‘matchmakers’ Henk Versluis en Simone van der Velde van Fontys Pedagogisch Technische Hogeschool ruim 200 keer om enthousiaste mensen uit het bedrijfsleven met succes te koppelen aan verschillende onderwijsinstellingen in de regio. Niet alleen bij Fontys gingen veel hybride docenten aan de slag, ook bij de TU/e en het Summa College wist het tweetal verschillende matches te maken.

Flexibele functie
Er zijn dan ook veel rollen mogelijk in een flexibele functie als deze, legt Versluis uit. “Je kunt dan denken aan iemand uit de techniekwereld die als gastdocent een vakinhoudelijke les komt geven, maar natuurlijk kunnen ze ook een project begeleiden, studenten coachen of meedenken over een nieuw curriculum.”

Het project is een initiatief van Brainport Development, een economische ontwikkelingsmaatschappij in de Brainport Eindhoven. Samen met bedrijven, kennisinstellingen en overheden ontwikkelen ze activiteiten om ervoor te zorgen dat deze regio sneller kan groeien. 

Waar het aantal hybride docenten de eerste jaren door onbekendheid maar langzaam steeg, gaat het nu tijdens het vervolg van het project als een speer. Sinds de start van de nieuwe fase begin dit jaar, staat de teller inmiddels al op 75 techneuten die dankzij bemiddeling van Versluis en zijn collega naast hun baan nu ook in het onderwijs actief zijn. Dat zijn er in een korte tijd dus 75 meer dan de 200 matches die in de jarenlange pilotfase werden gemaakt.

Een win-win situatie volgens Versluis. “Veel mensen vinden de afwisseling met hun dagelijkse werk erg leuk en krijgen veel energie om hun kennis te delen met de volgende generatie.” En daar heeft het onderwijs op hun beurt dan weer ontzettend veel aan, zegt hij. “Studenten missen op het moment dat ze afstuderen meestal nogal wat kennis en vaardigheden, omdat het onderwijs op dat vlak logischerwijs altijd wat achterloopt op het bedrijfsleven. Ik geloof dat hybride docenten een hele belangrijk rol kunnen spelen om die kloof te dichten.” 

Steeds bekender
Dit jaar gingen bij negen Fontys instituten al 27 hybride docenten aan de slag. Waarvan meer dan de helft bij Engineering. Versluis: “Je merkt dat met name binnen de techniekopleidingen deze vorm van hybride docentschap steeds bekender wordt. Het begon met gaten vullen van roosters, maar inmiddels wordt er ook meer structureel nagedacht om hybride docenten op te nemen in het curriculum.”

Een goede zaak, vindt Versluis, die vindt dat Fontys kansen laat liggen door niet veel vaker mensen uit het werkveld in te zetten. “Als ik zie hoe nu de financiële koers is binnen Fontys, dan denk ik dat we anders moeten gaan nadenken over de inzet van personeel. Wanneer er geld tekort is om personeel in dienst te houden, dan kan een hybride docent één van de oplossingen zijn.” 

Hij ziet dat binnen Fontys inmiddels wel al gebeuren. “Bij Toegepaste Natuurwetenschappen (TNW) kiezen ze er bijvoorbeeld voor om hybride docenten in te zetten, omdat je dan met een beperkte financiële impuls toch weer even bemanning hebt.”

Nieuwe ambitie
Na een eerdere pilotfase gaat het project nu verder met een nieuwe ambitie. Binnen twee jaar willen Versluis en Van der Velde de 500 matches aantikken. Dat hoeft zeker niet altijd met hun inmenging te gebeuren. Sterker nog: beter van niet, zegt Versluis. “Het uiteindelijke doel is dat het onderwijs en het bedrijfsleven elkaar vinden zonder dat wij daar tussen zitten. We zien nu al dat dat veel gebeurt. Het daadwerkelijke aantal matches is eigenlijk dan ook al veel hoger dan dat wij weten.”

Al vindt hij het tegelijk ook jammer om niet bij iedere match betrokken te zijn. “Het is echt prachtig werk om mensen op deze manier samen te brengen. Het geeft me dan ook iedere keer heel veel energie om te zien als beide partijen hier een glimlach van krijgen.”

Het ongemakkelijk struinen langs kraampjes waar bedrijven zich van hun beste kant laten zien, heeft zijn langste tijd wel gehad. Tenminste dat vinden de studenten van de minor Vaardig in leiderschap. Zo kwamen ze tijdens een groepsopdracht met het idee om sport in te zetten bij het vinden van een stagebedrijf.

Wat Fontysstudent Jayden betreft had dat voetbal mogen zijn, maar verschillende elftallen bij elkaar krijgen was voor deze eerste keer iets te hoog gegrepen. Het werd een middag padellen in het Beursgebouw in Eindhoven.

Speelse manier
Een goede manier om met bedrijven in contact te komen vindt Jayden, die net als veel leeftijdgenoten om hem heen zelf niet zo’n fan is van het concept stagemarkt. “Als ik bij zo’n markt binnenkom, dan denk ik eerst waar moet ik beginnen. En ook: hoe moet ik zo’n eerste gesprek aanknopen, dat vind ik wel een drempel.”

Liever is hij actief bezig. “Door samen met bedrijven te padellen, kom je tenminste op een speelse manier met elkaar in aanraking. Dan is het daarna veel makkelijker om de vraag te stellen of ze nog een stagiair zoeken.”

Fontysstudent Max, deze middag als deelnemer aanwezig, is het helemaal met hem eens. “Ik denk dat je door samen te sporten elkaar op een wat leukere manier leert kennen dan weer eens ergens helemaal netjes aangekleed je standaardpraatje houden.”

Inschattingsfoutje
Toch liep het geen storm tijdens deze eerste editie. Met slechts acht aanmeldingen van studenten en drie geïnteresseerde bedrijven was maar de helft van het aantal beschikbare plekken gevuld. Een inschattingsfoutje zo vertelt Jayden. “We waren veel te lang gefocust op het zoeken naar bedrijven, terwijl die uiteindelijk veel makkelijker te vinden waren dan studenten.”

Dat doen ze de volgende keer anders zegt hij. Er is namelijk al een datum geprikt voor een tweede evenement. De studenten hebben er net als hun docent Sabine Snippen namelijk alle vertrouwen in dat deze aanpak toekomst heeft. Zelf vindt Snippen de stagemarkten die Fontys organiseert helemaal niet stoffig, maar - zo denkt ze - dat kan een generatiedingetje zijn. “Zo’n middag is niet voor iedereen, want je moet natuurlijk wel een beetje sportief zijn. Maar het is zeker een mooie aanvulling.” 

Padel is wat haar betreft een schot in de roos. “Deze sport is natuurlijk helemaal hip en happening. En dus zie je dat de bedrijven die zich hier voor aanmelden, juist de jongere medewerkers inzetten om mee te doen. Dat matcht natuurlijk erg goed met onze studenten.”

Beurssetting
Jur Scheres, van adviesbureau PAS bv is een van de bedrijven die meteen enthousiast was over het idee van een padelmiddag. Een aanpak die nieuw is voor hem. “Dit is heel anders dan de beurssetting die ik normaal gewend ben, maar ik vind het een hele mooie manier om door een stukje sportiviteit verbinding te maken.”

Ook Joost Schuerman van vastgoedbedrijf Capitalisers vindt samen sporten een goede ijsbreker. “Dit is leuker dan op zo’n markt staan. En ook voor de studenten zelf lijkt het me een minder hoge drempel om aan mee te doen. Niet een ongemakkelijk gesprekje aanknopen, maar lekker een balletje slaan en dan komt de rest vanzelf wel.”

Niet verliezen
Om bij hem een stageplek te krijgen, hoef je Schuerman niet te laten winnen. ‘Ik word liever verslagen door iemand die er hard voor werkt, dan dat ze mij moeten laten winnen.” 

Max gaat er dan ook helemaal voor en laat ook tijdens het padellen graag zien wat hij in huis heeft. “Je moet wel laten zien wat je kunt, zodat ze weten dat ze iets aan je hebben en je een toevoeging bent. Je kunt dus niet verliezen.”

Nog niet eerder koos carnavalsvereniging De Plekkers voor zo’n jonge prins. Geen wonder dus dat Guus, vierdejaars student Commerciële Economie, compleet verrast was toen hij op een maandagavond werd gebeld. “Mijn mond viel open van verbazing. Ik dacht: wajo wat gebeurt hier? Normaal zijn de prinsen veel ouder en hebben ze allemaal een huisje, boompje, beestje. Ik woon nog gewoon bij mijn ouders.” Toch was er geen enkele twijfel en vond hij het vanaf het eerste moment ‘super gaaf’ om prins van zijn geboortedorp te worden. 

Jong en oud
Dat Guus veel jonger is dan zijn voorgangers betekent niet dat hij alleen oog heeft voor leeftijdsgenoten. “Als prins wil ik juist jong en oud met elkaar verbinden. Met carnaval maakt het namelijk helemaal niet uit hoe oud je bent. Ik zou het heel mooi vinden om iedereen straks samen te zien dansen en feesten.” 

En als prins doet Guus daar graag aan mee. Een voordeel met zijn leeftijd, denkt hij. “Ik weet hoe je een feestje moet maken en heb nog flink veel energie. Ik kan van ‘s ochtend tot ‘s avonds dansen en springen.”

Hij heeft er veel zin. Al zal het voor hem als echte carnavalsvierder dit jaar wel een tikkeltje anders zijn. “Ik houd wel van feesten en een beetje gek doen met mijn vrienden. Dat mag natuurlijk nog steeds als je prins bent, maar je kan dan niet te zat op een podium gaan staan.” Want bij deze erefunctie horen ook bepaalde verantwoordelijkheden, weet Guus. “Als je een speech moet houden, dan is het wel belangrijk dat je even goed nadenkt wat je gaat zeggen.”

Lopend vuurtje
Tijdens zijn eerste speech als Prins op een groot podium waren er wel even zenuwen. Maar hij sloeg zich er goed doorheen en sindsdien wordt hij in het dorp voortdurend aangesproken. Ook tijdens zijn bijbaan als pakketbezorger merkt hij dat het nieuws als een lopend vuurtje is rondgegaan. “Als ik in Asten moet bezorgen en aanbel met een pakketje, dan is het meteen: 'Hé Prins Guus!' Mijn werkdagen duren voortaan iets langer, want ik ben constant aan het buurten.”

Ook zijn medestudenten bij Fontys waren via social media al snel op hoogte. “Het weekend na de bekendmaking kwam ik het leslokaal binnen en werd ik meteen als prins aangesproken. Toen ze allemaal vragen gingen stellen, zei de docent dat ik maar even naar voren moest komen om mijn speech ook nog maar eens voor de klas te doen.”

Beetje ijdel
In de aanloop naar carnaval heeft Guus met zijn nieuwe titel een druk programma. Toch verwacht hij dat het prinsenleven prima is te combineren met zijn afstudeerjaar. Een activiteit heeft hij inmiddels afgevinkt: de fotosessie met de Raad van Elf. Daar bleek dat het voor een prins die best een beetje ijdel is, wel ingewikkeld kan zijn met zo’n verplicht hoofddeksel.

“Met die steek op mijn hoofd is mijn haar wel echt een dingetje. Als het er net onderuit komt heb ik een rare krul, maar wanneer ik het eronder stop vind ik het ook niet mooi. En als ik hem afdoe dan is mijn haar helemaal een ravage. Ik hou die steek dus maar gewoon zo lang mogelijk op. En als ie toch af moet, dan hoop ik maar dat het laat genoeg is en niemand het meer opmerkt.”

Lijfspreuk
Net als iedere prins heeft ook Guus een lijfspreuk, die hij vol trots uitspreekt. “Met een glas in mijn hand en plezier om te geven, roep ik luid vier het leven.” Een motto dat bij hem thuis vandaan komt. “Dit is echt iets van ons gezin. We zeggen altijd vier het leven in goede en slechte tijden. Ik ben blij dat ik deze boodschap nu ook tijdens carnaval door mag geven.”

Dick Maas, bekend van films als Flodder en De Lift, pakt in Amsterdamned II de draad na bijna drie decennia weer op. Opnieuw is er sprake van een mysterieuze seriemoordenaar die in en rond de Amsterdamse grachten willekeurige slachtoffers kiest. Vandaar dat al snel de hulp wordt ingeroepen van de inmiddels gepensioneerde rechercheur Eric Visser, wederom top gespeeld door Huub Stapel. Hij moet de jonge rechercheur Tara Lee (Holly Mae Brood) helpen om deze zaak, die toch wel erg veel lijkt op die van toen, op te lossen.

De regisseur heeft bijna twee uur de tijd om de band tussen deze twee verder uit diepen. Toch kiest hij ervoor om het oppervlakkig te houden. Ook het verhaal is flinterdun en weinig verrassend. En met slechts een enkel schrikeffect, kun je niet echt spreken van een hele spannende thriller.

De lol zit hem dan ook vooral in de knipogen die Maas her en der uitdeelt. Een aantal keer verwijst hij naar deel één. Jazeker, ook nu is een groepje eenden in de gracht de sjaak tijdens de spectaculaire achtervolging met een speedboot. Ook laat hij graag zien hoe de oude rechercheur moeite lijkt te hebben om met zijn tijd mee te gaan. Zijn vega steak geeft hij liever aan de kat, die er overigens ook zijn neus voor ophaalt.  

Tussendoor laat Maas zijn acteurs regelmatig een sneer uitdelen naar Amsterdam. Toeristen klagen over fietsers en de vuiligheid op straat. Inwoners mopperen over afgesloten straten. Iets waar Maas zich als inwoner van de stad ook erg aan stoort, zo liet hij in een interview weten. Toch laat hij de hoofdstad in deze film met prachtige drone beelden ook vooral van haar mooiste kant zien.  

Het is even echt genieten wanneer Pierre Bokma als de dwaze professor een paar minuten mag schitteren. Mocht er een deel drie komen, iets waar aan het einde lichtelijk op wordt gehint, dan toch alsjeblieft met een veel grotere rol voor hem.    

Cijfer: 7 -  Niet al te spannende maar zeer vermakelijke film van Nederlandse bodem met een behoorlijke dosis goed verstopte droge humor.

Nog niet eerder was Wernaart, lector Circulaire en Duurzame Transities, zo lang bezig met een boek. “Normaal duurt het ongeveer een tot anderhalf jaar om tot een publiceerbaar boek te komen. Het hoeft dus niet altijd zo lang te duren”, zegt hij lachend.

Het samenstellen van deze uitgave was dan ook een hele klus. Wernaart deed het samen met collega editoren Bernd van der Meulen en Lisanne Kramer. “Zelf hebben we verschillende hoofdstukken geschreven, maar we hebben uit ons netwerk vooral ook experts op dit gebied gevraagd om bij te dragen.”

Het werd een hele lijst aan nationaliteiten. “Het is echt een internationaal team dat hieraan heeft meegeschreven. Van mensen binnen Fontys tot auteurs uit Singapore, Nigeria, Turkije, Rusland, Brazilië, de VS, Italië en ga zo maar door.”

Monnikenwerk
In het samenbrengen van de bijna negentig bijdragen van al die verschillende auteurs ging veel werk zitten. “Voordat je een project met zoveel mensen van de grond hebt, ben je wel even bezig. Maar ook het aansturen van zo’n enorm schrijversteam kost ontzettend veel tijd”, legt Wernaart uit. “Uiteindelijk moesten we natuurlijk ook iedere inzending apart beoordelen en soms terugsturen voor een tweede of derde versie, want de kwaliteit moet natuurlijk wel goed zijn. Dat was soms echt monnikenwerk.”

Het naslagwerk dat er na al die jaren nu eindelijk ligt, is onderdeel van een serie juridische encyclopedieën over uiteenlopende onderwerpen. In deze nieuwe encyclopedie laten experts hun licht schijnen op levensmiddelenrecht. “Het biedt echt een schatkist aan informatie over hoe je naar voedsel kan kijken en hoe je voedsel kan normeren en reguleren. Voor iedereen die ook maar enigszins in dat vakgebied werkt of studeert, is het een must om dit in je boekenkast te hebben staan.”

In het boek worden veel verschillende aspecten belicht. Zo zijn er bijdragen over technische voedselrichtlijnen en regels voor internationale handel, maar komen ook religieuze normen, ethiek en zelfs mythologie aan de orde.

Beetje ouderwets
Wernaart is fan van het concept encyclopedie, al klinkt dat misschien een beetje ouderwets, denkt hij. “Er wordt soms misschien een beetje lacherig gedaan over encyclopedieën, maar ik vind het juist een heel sterk concept. Natuurlijk kun je heel snel iets googelen of aan ChatGPT vragen. Maar zeker met een complex iets als het levensmiddelenrecht, waar allerlei culturele nuances en geopolitieke belangen een rol spelen, kom je er dan niet achter hoe iets echt werkt.” 

En dan biedt een encyclopedie uitkomst, denkt Wernaart. “Ik ben dol op het idee van ‘collateral learning’. Als je door een encyclopedie bladert, kom je altijd dingen tegen die je anders nooit had gezien. Zo krijg je veel meer context. Jezelf af en toe op die manier verwonderen, kan ontzettend helpen om dingen beter te begrijpen.”

Zelf duikt hij dan ook geregeld in zijn eigen boekenkast. “Ik vind het fijn om mezelf te omringen met boeken. Het geeft me een bepaalde geruststelling om fysiek omringd te worden door al die kennis en verhalen.” Een gevoel dat Wernaart eigenlijk altijd al heeft gehad. “Al sinds ik jong ben, heb ik een boekenfetisj. Ik ben dan ook altijd heel blij als het weer lukt om een boek te maken.”

Fontysfamilie
Wernaart vindt het belangrijk om de Fontysfamilie nauw te betrekken bij dit soort publicaties. “In deze encyclopedie hebben bijvoorbeeld Fontyscollega’s Sonja Floto-Stammen en Colette Cuijpers met haar team hele mooie bijdragen geleverd. Zij sluiten naadloos aan bij het niveau van al die andere internationale en academische experts. We hebben bij Fontys echt hele goede mensen, daar mogen we trots op zijn.”   

Het boek Food Law is inmiddels te koop en zal volgend jaar op 23 maart officieel bij Fontys gepresenteerd worden tijdens de Week van de circulaire economie.

Met verschillende maatregelen laat de Amerikaanse president studenten die in de VS willen studeren al enige tijd duidelijk merken dat niet iedereen welkom is. Amerikaanse ambassades mochten eerder dit jaar wekenlang geen visumafspraken met studenten inplannen. Inmiddels kan dat weer wel, maar is het veel moeilijker geworden om als student het land binnen te komen. Met strengere screenings, van onder andere social media, wordt kritisch gekeken naar wie wordt toegelaten.

En dus gaan er steeds minder internationale studenten naar de Verenigde Staten. Uit een rapport van het Amerikaanse Instituut voor Internationale Educatie (IIE) blijkt dat het aantal studenten dat kiest voor het land dit jaar zelfs is teruggelopen met maar liefst 17 procent. 

Niet gerust op
Ook Nigel, ict-student bij Fontys, kreeg eerder dit jaar te maken met de visumstop en nieuwe strengere regels. Het was dus wel even spannend of hij toegelaten zou worden, zo vertelde hij eerder dit jaar aan Bron. Toch lukte het hem op de valreep. Maar zelfs met zijn visum op zak was hij er toch niet helemaal gerust op, zo vertelt hij vanuit Utah waar hij nu een half jaar een minor volgt.    

“Ik maakte me vooraf wel zorgen hoe het op het vliegveld zou gaan. Maar dat ging verbazingwekkend gemakkelijk. Ik liet mijn papieren zien, kreeg wat standaardvragen en toen was het doei en veel plezier. Maar ja, misschien waren ze ook minder streng omdat ze dachten dat de ambassade het voorwerk al had gedaan.” 

Lagere instroom
Uit het rapport van het IIE blijkt dat de onderwijsinstellingen denken dat de lagere instroom niet alleen ligt aan de strengere visumregeling. Ze zijn bang dat studenten zich misschien ook niet welkom voelen in het land of vanwege de politieke situatie wegblijven.

Eerder interviewde Bron ook nog een andere Fontysstudent, die zich tijdens zijn verblijf in de VS op straat onveilig voelde. Hij zag dat mensen op straat zomaar werden aangehouden door de immigratiedienst en dat visa van studenten om onduidelijke redenen werden ingetrokken. Voor hem reden om zich niet uit te laten over onderwerpen die nu politiek gezien ingewikkeld liggen.  

Nigel heeft een totaal andere ervaring. “Ik ben hier in een voor Amerikaanse begrippen kleine stad en het voelt als een hele veilige omgeving, ook ’s avonds op straat. Ik let ook niet op mijn woorden en merk ook bij andere internationale studenten niet dat iemand daarin terughoudend is.”

Politiek gesprek
Ook op de universiteit waar hij politieke wetenschappen studeert zijn er geen onderwerpen die niet besproken mogen worden, merkt hij. “De professors hier hebben graag dat er echt een politiek gesprek op gang komt. En dus vinden ze het oké dat mensen het ook oneens kunnen zijn met elkaar, want dat is het basisbeginsel van de politieke debatten.”

Zelf voelt hij zich dan ook helemaal op zijn gemak, al snapt hij ook dat anderen daar wellicht anders over denken. “Voor mij als witte hetero man is het misschien makkelijk praten. Ik snap ook dat er mensen zijn die wel graag naar Amerika willen, maar nu zeggen: ik sla over door de persoon die ik ben, want ik zou me niet zo veilig voelen. Ik zou dat niet gek vinden.”

Positieve ervaring
Bij Fontys zijn er in ieder geval nog steeds studenten die van plan zijn om in het voorjaar af te reizen naar de VS. Nigel sprak deze week drie van hen tijdens een online meet & greet. Hij helpt ze in hun voorbereiding door vragen te beantwoorden en hij deelt graag zijn positieve ervaring.

“Ik kan wel zeggen dat iedereen die ik hier heb ontmoet altijd heel vriendelijk is geweest. Van andere studenten tot willekeurige mensen in de winkel. Dus ja, ik vind het jammer dat ik wegga en niet langer kan blijven, want ik heb tot nu toe echt een hele leuke tijd hier.”

Yvonne Udo (60) werkt al jarenlang in het onderwijs. Na vijfentwintig jaar in het basisonderwijs maakte ze zes jaar geleden de overstap naar Fontys Pedagogiek. Daar geeft ze les aan tweedejaars studenten en is ze een vertrouwd gezicht bij open dagen op de Fontyslocatie in Den Bosch.

Heb je enig idee door wie je genomineerd bent?
“Ik zou daar heel graag achter komen, maar ik weet het echt niet. Ik ben hier en daar al aan het polsen en heb allerlei spionnen rondgestuurd, maar ik heb nog geen antwoord teruggekregen.”

Waarom denk je dat je bent genomineerd?
“Het allerbelangrijkste vind ik dat studenten goed in hun vel zitten en dat ze zich gezien en gehoord voelen. De student staat voor mij altijd voorop en als ze me nodig hebben dan laat ik alles vallen. Ik geef ze ook altijd mijn privé telefoonnummer, zodat ze me kunnen bellen als er echt iets aan de hand is. Want dan ben ik er voor ze. Ik denk dat studenten dat ook zo voelen en mij daarom genomineerd hebben. Het is de allergrootste beloning voor het werk dat ik hier doe, dus ik ben er dolblij mee.”

Waar krijg je als docent energie van?
“Werken met studenten van deze leeftijd is natuurlijk geweldig. Het vliegt alle kanten op. Terwijl ik denk een interessante dialoogsessie met ze te hebben, zijn ze tegelijkertijd ook bezig om online zilveren cowboyhoeden te bestellen. Ik vind dat heel leuk en daar zit voor mij de uitdaging. Om studenten enthousiast te houden en ze ook dingen te laten doen die wij belangrijk vinden. Want als je ze eenmaal te pakken hebt, dan willen ze zoveel leren.”

Hoe doe je dat?
“We weten allemaal dat de spanningsboog heel kort is en om studenten te prikkelen moet er af en toe iets verrassends gebeuren. In mijn vrije tijd vind ik het leuk om colbertjes te bestikkeren en dus heb ik er ook een aantal, twaalf inmiddels, gemaakt om naar school aan te doen. Eentje heeft een grote smiley achterop voor als het donker wordt en studenten chagerijnig zijn omdat ze hun bed niet uit kunnen. En een jasje met ‘let it go’, voor als het semester afloopt en iedereen aan het stressen is of alles wel op tijd af komt. Inmiddels sta ik hier bekend als ‘Yvonne met die jasjes’. Ergens moet je een statementje maken en zo doe ik dat.”

Wat vind je mooi aan je vak?
“Verbinding en vorming zijn voor ons als docenten, maar ook als pedagogen erg belangrijk. Zonder verbinding kan je niet gaan vormen, vind ik. Hier in Den Bosch is het heel fijn werken in een hele kleine setting waar iedereen elkaar kent. Dat is echt de verbinding zoals ik die het allerliefste zie.”

“Maar ik geniet er ook van om ieder jaar weer te beginnen met een nieuwe groep voor je neus, met wie je echt samenwerkt en die je zo goed leert kennen. Dan is het fantastisch om kwartjes te zien vallen en te zien dat studenten veranderen en hun zelfvertrouwen groeit. Dat maakt dat dit werk veel interessanter is dan alleen kennisoverdacht. Er zit ook een heel levensleerproces bij. In deze omgeving mogen werken, is iets waar ik heel blij van word en veel energie van krijg.”

Bezoekers van R13 kunnen er niet omheen. In de hal staan enorme panelen waar persoonlijke verhalen van (voormalige) dak- en thuislozen te lezen en te horen zijn. Fontysdocenten Frans van Mil en Tanja Ruijsch van Sociale Studies haalden de installatie, die onderdeel is van de (online) campagne #stopdestilte, in eerste instantie naar Fontys voor de studenten van de minor GGZ.

“Tijdens deze minor gaan studenten zelf aan de slag met een onderwerp op het gebied van mentale gezondheid waarover een taboe of een stigma bestaat dat ze moeten laten verdwijnen”, vertelt Van Mil. “Als voorbeeld hebben we Springplank 040 hier op school uitgenodigd, om te laten zien hoe zij dat aanpakken.” 

Beeld nuanceren
Met hun campagne wil Springplank 040 het stigma rondom dak- en thuislozen doorbreken en het beeld wat er bestaat nuanceren. Want zo weet ook Van Mil, die groep is erg divers. “Je hebt de ‘klassieke’ daklozen die bij het station hangen of onder het viaduct liggen, maar daarnaast heb je een hele grote groep thuislozen die om verschillende redenen geen vaste verblijfplaats hebben.”

In Eindhoven zijn ruim 2.400 mensen dak – of thuisloos. En dat is iets wat iedereen zomaar ineens kan overkomen in de huidige maatschappij, ziet Ruijsch. “Het lijkt voor veel mensen een ver van je bed show, maar als bijvoorbeeld je relatie uitgaat, dan is de kans vrij groot dat je als bankhopper bij familie en vrienden misschien wel een dak boven je hoofd hebt, maar geen écht thuis meer hebt.”

Uit de taboesfeer
Een thema dus dat eigenlijk iedereen aangaat, vinden de twee docenten. Daarom staat de installatie er nog tot volgende week vrijdag zodat iedereen die voorbij loopt een kijkje kan nemen. Wie dat doet, ziet meteen dat de campagne niet alleen een oproep is om de stilte rondom dak- en thuisloosheid te doorbreken, maar ook om mentale gezondheid uit de taboesfeer wil halen. En ook dat is nodig, vindt Van Mil.

“Praten over fysieke klachten is de normaalste zaak van de wereld, maar bij mentale problemen is dat een heel ander verhaal. Het is heel normaal als je je been breekt, maar als je figuurlijk je hoofd breekt, dan hoor je daar bijna niemand over.”

Onderwerpen normaliseren
Het bespreekbaar maken van een onderwerp als mentale gezondheid blijft wat Van Mil betreft een van de missies van de minor en de opleiding. Juist om te voorkomen dat mensen in de problemen belanden.

“Je kunt onderwerpen normaliseren door er meer over te praten. Dat is belangrijk, want mensen moeten zich wel open durven stellen.” En dat is vaak juist niet wat Van Mil ziet gebeuren als het gaat om mentale kwesties. 

“Dan willen ze het liever zelf oplossen, maar blijven er vervolgens veel te lang mee rondlopen. Zo wordt het probleem alleen maar erger en moeilijker op te lossen. Door ook een onderwerp als mentale gezondheid te normaliseren, valt er als maatschappij veel winst te behalen.”

Jan van Haasteren
Heel eerlijk, mijn vader en ik gaan allebei heel goed op de standaard chaotische puzzels van Jan van Haasteren. Toen ik zag dat er ook een adventskalender was, kon ik de verleiding niet weerstaan. En dat bleek terecht.

Dit jaar neemt Jan van Haasteren ons in 24 vakjes, met overal een puzzel van 54 stukjes in als cadeau, mee op een trip door winterwonderland. Op puzzel één nodigt de Kerstman heel wat mensen uit om kerst te vieren in zijn chalet in de bergen. En op de tweede puzzel zien we wat zo’n uitnodiging teweegbrengt.

Ik kon het niet laten en heb op de eerste dag de derde puzzel ook maar meteen gemaakt. Dat is meteen ook de kracht van Nederlands populairste legpuzzel: als je er eenmaal aan begint, kun je niet meer stoppen. 

Cijfer: 9. Deze adventskalender is een originele manier om een kerstverhaal te volgen. Zonder voorbeelden, maar die zijn in deze georganiseerde chaos ook helemaal niet nodig.

My Jewellery
Aftellen met 24 vakjes? Dat doen ze bij My Jewellery net even anders. Zij komen met een grote en een kleine adventskalender, beiden in zilver of goud. Bij de XL-uitvoering tel je met 31 laatjes af naar oud en nieuw, terwijl je het met het kleinere zusje met 10 vakjes moet doen. Ik koos voor de laatste versie. Geen idee wat hierbij het aftelschema zou moeten zijn. Maar goed, je kunt ze ook net als ik, gewoon allemaal in een keer opentrekken.  

Met kerst in het achterhoofd ga ik natuurlijk voor de gouden versie. In het eerste vakje zitten echter vrij grote oorbellen die ik liever voor iemand anders onder de kerstboom leg. Na een ietwat teleurstellend begin, vallen vakjes twee tot en met negen allemaal erg in smaak. Niet al te uitgesproken ringen, armbandjes en kettinkjes met soms strikjes en hartjes die overal wel bij passen.   

Maar dan hebben we de klapper nog niet gehad. Uit het allerlaatste vakje komen twee enorme oorbellen in de vorm van een hart tevoorschijn. Zo groot dat ik me afvraag of de gemiddelde oorlellen dat wel aankunnen. Nou ja, die kun je natuurlijk ook gewoon in de kerstboom hangen.  

Cijfer: 8 -  Met slechts twee missers krijg je met de adventskalender van My Jewellery toch voor een koopje veel leuke sieradensetjes om te shinen met kerst (en daarna).  

De twee studenten delen volgende week tijdens een middag in het Parktheater hoe het hen en ook anderen heeft geholpen om open te zijn over hun gevoelens.

Vierdejaarsstudent Xavi (23) weet waar hij over praat. Toen het een tijdje niet zo goed met hem ging, liet hij dat anderen liever niet merken. “Er was een periode dat ik niet lekker in mijn vel zat. Ik wist niet wat ik met mezelf aan moest en wilde niet meer op deze wereld zijn.” Behalve met zijn ouders praatte hij hier destijds met niemand over. “Ik ging dit toen niet met mijn vrienden bespreken. Ik was bang dat ze me dan uit zouden lachen en me niet meer serieus zouden nemen omdat ze me zwak vonden.”  

Aan de bel trekken
Ook oud-Fontysstudent Tom (25) merkte twee jaar geleden dat hij, toen het slechter met hem ging, liever niet met zijn emoties te koop liep. Er ging van alles mis op school en privé, maar hij kropte het allemaal op. “Ik had het idee dat ik mijn gevoel nergens kwijt kon. Uit het boerendorp waar ik vandaan kom, leerde ik dat je als man niet huilt of om hulp vraagt, want dan ben je al snel een mietje.” Het gaat nu goed met hem, maar hij heeft wel moeten leren om op tijd aan de bel te trekken als dat nodig is. “Ik weet nu dat het idee dat je daar niet over mag praten als man, eigenlijk gewoon tussen je oren zit.”

Ook Xavi is zoals hij zelf zegt weer ‘blij en vrolijk’. Daar heeft hij wel wat voor moeten doen. Hij ging zelf aan de slag, maar zocht ook professionele hulp. En hij praat, met een selecte groep vrienden, over zijn gevoelens. "Het helpt om onder woorden te brengen wat je precies voelt. Daardoor is het uit je hoofd. En als anderen het herkennen kunnen ze misschien tips geven. Maar het fijnst is toch wel dat je je gehoord voelt.”

Onderzoek op de werkvloer
Omdat Tom om zich heen zag dat meer mannen het moeilijk vinden om hun gevoelens te uiten, besloot hij tijdens zijn afstuderen te onderzoeken hoe het gesteld is met de emotionele openheid onder mannen op de werkvloer. “Ik kwam terecht bij een echt mannenbedrijf, waar veel mannen uitvielen vanwege hun mentale gezondheid. Er was zelfs al iemand die zelfmoord had gepleegd. En dus vroegen ze zich af hoe ze ervoor konden zorgen dat die mannen zich sneller zouden melden als er iets mis is.” 

Tom kwam erachter dat ook deze mannen net als hij het idee hadden te moeten voldoen aan een stereotype beeld. “De meeste van deze mannen hadden een gezin en vonden dat ze voor hen een rots in de branding moesten zijn. Om die rol te kunnen vervullen konden ze geen emoties tonen of hulp vragen. Omdat ze dachten dat ze dan in de ogen van anderen niet de sterke man zouden zijn, terwijl dat wel van ze verwacht werd.”  

Het is in de ogen van Tom een vertekend beeld dat mannen denken dat er anders naar ze gekeken wordt als ze zich kwetsbaar opstellen. Uit zijn onderzoek blijkt dan ook dat dat beeld kantelt als mannen besluiten om wel open te zijn. “Er was zelfs iemand die door hulp te durven vragen, zich veel meer man voelde dan daarvoor.”  

Voor mannen met ballen
Tom is dan ook blij met het initiatief ‘Voor mannen met ballen’ in het Eindhovense Parktheater. Een middag waar hij en Xavi volgende week vrijdag samen met onder andere oud-voetballers Ronald Waterreus en Bjorn van der Doelen, het gesprek voeren over emotionele openheid onder mannen. “Hoe meer we het erover hebben, hoe eerder mannen misschien besluiten om toch die stap te nemen om met iemand in gesprek te gaan. Hopelijk kunnen we zo de zelfmoordcijfers omlaag brengen, die juist onder mannen erg hoog zijn.”

Ook Xavi zei meteen ‘ja’ toen hij gevraagd werd door Fontysdocent Inge van de Vorst, één van de initiatiefnemers van deze middag. “Ik vind het gaaf dat ik hier als jonge gast aan bij kan dragen. We geven ook vrijkaarten weg aan de leden van onze studievereniging Topsy, zodat het ook daar meer aandacht krijgt. Het is goed dat we het hierover hebben en laten horen dat praten over je gevoelens ook als man gewoon mag.”

De Limburgse Lotte was net zeventien jaar oud toen ze naar Eindhoven kwam voor de Fontys-opleiding Communicatie. Een leeftijd vertelt ze, waarop ze best onzeker was en vooral niet uit de toon wilde vallen. “Maar mijn Limburgse accent viel in Brabant natuurlijk wel op en dus schaamde ik me daarvoor. Ook omdat ik het idee had dat daardoor mijn Nederlands niet goed genoeg was en anderen me niet slim vonden. Om erbij te horen, heb ik mijn afkomst toen wel een beetje verloochend.”   

Dat veranderde op het moment dat ze voor haar studie een tijdje naar het buitenland ging. Ze zag dat streektaal daar heel normaal was en veel vaker werd gesproken. Ook ontdekte ze ineens de positieve kant van de taal die ze als kind met de paplepel kreeg ingegoten. “Ik merkte dat ik vaak heel gemakkelijk woorden kon vertalen. Als ze het in het Italiaans hadden over stivali dan zijn dat laarzen en in het Limburgs zijn dat stevelen. Ineens kwam ik erachter hoeveel ik op taalgebied aan mijn eigen Limburgse afkomst had.”

Lotte uit Limburg
Inmiddels schaamt ze zich niet langer voor haar dialect maar is ze er juist trots op. Iets wat ze op haar Instagram account ‘Lotte uit Limburg’ maar wat graag met anderen deelt. Als limfluencer ziet ze nu vooral de voordelen van haar meertaligheid.

“Uit onderzoek blijkt dat meertaligheid goed is voor je cognitieve ontwikkeling. Je bent dan bijvoorbeeld veel vaardiger in het aanleren van nieuwe talen, omdat je al gewend bent om steeds te moeten schakelen tussen twee talen. Daarnaast zijn er ook studies die laten zien dat mensen die meertalig opgroeien, later minder kans hebben op dementie.”

Wat Lotte betreft is er dus alle reden om de Limburgse taal niet te negeren, maar het juist onder de aandacht te brengen en bespreekbaar te maken. Want in een provincie waar volgens Lotte ruim zeventig procent die taal spreekt, kun je ook in professioneel opzicht maar beter een beetje voorbereid zijn, denkt ze.

“Je kunt natuurlijk te maken krijgen met klanten die zelf eigenlijk alleen Limburgs spreken. Dan helpt het al als je jezelf een paar zinnetjes Limburgs aanleert om uit te leggen dat jij graag in het Nederlands praat omdat je je daar iets comfortabeler bij voelt. Op die manier heb je misschien al een stukje vertrouwen gewonnen en maakt dat dat je makkelijker een gesprek ingaat.”

YouTube serie
Om te kijken hoe dat in de praktijk werkt, gaat ze voor haar nieuwste project, de YouTubeserie Plat in de Ploog, vrij vertaald als ‘dialect in het team’, langs op verschillende werkplekken. Ook Fontys kan binnenkort rekenen op een bezoekje. Want ook daar zijn, in navolging van een Limburgs mbo-college, plannen om te kijken hoe ze de Limburgse taal en cultuur op kunnen nemen in het curriculum van de Venlose lerarenopleiding. Iets waar nu in de praktijk nog niet veel oog voor is, ziet Pabo-docent Vital Hanssen.

“We weten dat het voor de ontwikkeling van jonge kinderen belangrijk is om aandacht te hebben voor thuistalen. Wat we in onze provincie nu vooral zien is dat er in het basisonderwijs wel aandacht is voor bijvoorbeeld het Pools of het Oekraïens, maar dat het Limburgs dialect daar niet of nog onvoldoende in meegenomen wordt. Terwijl je dat eigenlijk wel over een kam kunt scheren.”

De werkgroep ‘Limburgs in ’t óngerwies’ waar ook Hanssen deel van uitmaakt, onderzoekt hoe ze Fontysstudenten vanaf volgend schooljaar meer kennis mee kunnen geven over het Limburgs.

Bekende Limburger
Limfluencer Lotte is in ieder geval al volop bezig om zich via verschillende social media kanalen te laten horen als ambassadeur van Limburgse taal. En steeds vaker wordt ze uitgenodigd om bijvoorbeeld op scholen hierover te komen praten. Wat haar betreft is dit nog maar het begin. “Mijn droom is om volgend jaar aan tafel te zitten bij een talkshow en om bijvoorbeeld bij Eva Jinek over dit onderwerp te komen praten. Ik zie het wel zitten om op die manier een bekende Limburger te worden.”

In All’s Fair start een groep vrouwelijke echtscheidingsadvocaten een eigen kantoor. Kardashian en actrice Naomi Watts zijn in de serie twee succesvolle en stinkend rijke advocates, die opkomen voor bedrogen vrouwen. Ze worden in hun strijd bijgestaan door hun mentor, gespeeld door Glenn Close, en speurneus Niecy Nash die belastend bewijsmateriaal tegen de mannen moet verzamelen. Dat lukt haar zo goed dat we in de eerste drie afleveringen nog geen rechtszaal van binnen hebben gezien. De mannen kiezen voortijdig eieren voor hun geld en druipen met de staart tussen de benen af.

Aan girlpower is geen gebrek in deze serie. De vrouwelijke hoofdrolspeelsters hebben ‘zieke villa’s en auto’s’, hoor ik naast mij op de bank. En zowat iedere scène verschijnen ze van top tot teen in een volledig nieuw gestylde outfit. Vooral Kardashian gaat op dit vlak helemaal los. Verder is ze gecast als een vrij kille advocate. Een slimme keuze zou ik zeggen, want om een rol mét emotie te kunnen spelen moet je als actrice natuurlijk wel wat in huis hebben.   

Het spel van topactrice Glenn Close stelt uiteraard niet teleur en is een baken van rust tussen alle hysterie om haar heen. Vooral Niecy Nash gaat over de top en maakt bijna een karikatuur van haar rol. Als dan ook Sarah Paulson als een soort Cruella de Vil ten tonele verschijnt om wraak te nemen op het kantoor van haar oud-collega’s, begint er iets te dagen.

Misschien is All’s Fair bedoeld als een parodie? Dan is de scène waarin Kim Kardashian, wederom met nul emotie, in een enorme gele jurk met matching honkbalknuppel de auto van haar mans minnares helemaal in elkaar rost, nu al iconisch.   

Cijfer: 5 – All’s Fair is een teleurstellende advocatenserie met flinterdunne verhaallijnen, die alleen voor echte fashionista’s een dikke aanrader is.  

Dat je als student uit onwetendheid zomaar veel geld kan laten liggen, weet Teun (26) uit eigen ervaring. Als topsporter probeerde hij destijds bij Fontys de studie Commerciële Economie zo goed mogelijk te combineren met zijn hockeycarrière bij het Nederlands elftal. Een druk leven, waardoor het zeven jaar duurde voordat hij zijn diploma haalde. Een studievertraging waardoor hij, zonder het te weten, recht had op een vergoeding.

“Aan het eind van mijn studie wees iemand in de hockeywereld me op het bestaan van het profileringsfonds. Een regeling voor studenten die studievertraging oplopen door bijzondere omstandigheden, zoals topsport. Daar had ik dus recht op. Maar als niemand me dat had verteld, was ik zomaar 3.000 euro misgelopen.”

Bureaucratisch en onoverzichtelijk 
Hij is niet enige. Uit onderzoek blijkt dat er in Nederland jaarlijks honderdduizenden mensen zijn die wel recht hebben op toeslagen, maar het niet aanvragen. En niet omdat ze het niet nodig hebben, zegt Teun, maar omdat het systeem te ingewikkeld is. “Het is allemaal erg bureaucratisch en onoverzichtelijk. Al die regelingen staan op verschillende sites van DUO, de Belastingdienst of de gemeente. En er wordt ook onduidelijke taal gebruikt, die vaak moeilijk te begrijpen is.”

Omdat dit een stuk eenvoudiger kan, startten Teun en zijn broers het bedrijf IOMANI. De eerste letters staan voor ‘intelligente onderneming’ en ‘mani’ betekent in het Italiaans ‘hand’. Een verwijzing naar de digitale assistent die ze met AI ontwikkelden om met name jongeren een handje te helpen.

“Aan de hand van een paar basisgegevens over je woonsituatie, studie en inkomen maakt het door ons ontwikkelde programma volledig anoniem een analyse van de regelingen en toeslagen die er in Nederland zijn. Vervolgens krijg je een overzicht waarin helder wordt uitgelegd waar jij recht op hebt.”

Het gaat niet zover dat het drietal het dan ook voor je gaat regelen. “We geven een advies en verwijzen mensen naar de juiste plek. Wij gaan niets aanvragen, iedereen beslist zelf wat ze er uiteindelijk mee willen doen.”

Niet op de hoogte
Dirma Eisenga, topsportcoördinator bij Fontys, ziet ook dat studenten vaak niet op de hoogte zijn van toeslagen die wel voor ze bedoeld zijn. Het geld waar Teun bijna op misgreep is typisch zo’n regeling, weet ze, die bij topsporters onbekend is. Ze nodigt studenten dan ook elk jaar uit voor een gesprek om ze onder andere hierover te informeren. Ook krijgen ze een nieuwsbrief. “Maar een mail sturen, betekent niet dat die ook gelezen wordt”, zegt Eisenga. 

Daarom zijn er naast een heel netwerk van topsportcontactpersonen ook webinars om studenten op zaken te wijzen waar ze wellicht geen weet van hebben. Eisenga: “Ik vind dat wij als Fontys een taak hebben om te kijken hoe we die informatie voor iedereen beschikbaar maken. Die rol nemen we heel serieus. Dus ja, het is een taak van ons, maar het is ook heel fijn als de topsporter daar zelf actief in is.” 

Juiste informatie 
Toch blijft het een uitdaging om iedereen van de juiste informatie te voorzien, merkt de topsportcoördinator, zeker met de invoering van het talent gericht onderwijs (TGO). “Je ziet Fontysbreed dat door de nieuwe docentrollen de begeleiding van studenten minder specialistisch is geworden. Daardoor is de kans groter dat je als student een studentcoach treft die niet van alle regelingen op de hoogte is.” Ze hoopt dan ook dat studenten in dat geval de weg naar een studentendecaan weten te vinden.

Dat er naast de begeleiding vanuit Fontys ook een bedrijf zoals dat van Teun en zijn broers bestaat, vindt Eisenga een goede zaak. “Wij hebben natuurlijk alleen zicht op wat er vanuit Fontys nodig is. Dus alles wat er verder aan bijdraagt dat studenten ergens een stukje financiële ondersteuning vandaan kunnen halen, juich ik toe.”

Duidelijker en eerlijker 
Vorige week ging de website van IOMANI live. Daar staan volgens Teun inmiddels al honderden studenten op de wachtlijst te popelen. De komende maand gebruiken de drie broers als pilotfase om daarna met hun missie te starten. “Iedereen moet kunnen krijgen waar hij of zij recht op heeft. Door mensen daarbij te helpen, verminderen we de ongelijkheid. Wat ons betreft mag het dan ook niet alleen een stuk duidelijker, maar ook eerlijker", aldus Teun.

De lat ligt hoog voor de zes studenten van de Fontysminor Be Creative. Tijdens eerdere edities sleepten hun voorgangers al meerdere prijzen binnen. Met het lichtkunstwerk Garden of Flowers gaat ook deze groep studenten weer voor een eerste plek.

En ze zijn er klaar voor. Nou ja, bijna dan. Deze week merkten ze ineens dat de kabel die de dertig beweegbare bloemen met elkaar moet verbinden toch iets te kort was, vertelt Ilias, derdejaars student Electrotechniek. “Toen we alles gingen nalopen, bleek dat we niet vijftig maar tachtig meter kabel nodig hadden. Die is nu besteld en komt hopelijk op tijd binnen.”

Geen stress
Er is geen stress voelbaar in het tijdelijk omgebouwde leslokaal bij Nexus. Sterker nog: Ilias heeft er vooral heel veel zin in. Hij heeft dan ook lang moeten wachten op dit moment. “Als kind ging ik altijd al naar Glow en wist toen al dat ik hier ooit aan mee wilde doen. Nu het zover is, geeft me dat wel een apart gevoel. Mijn kleine ik zou trots op me zijn.” Hij heeft daarom iedereen uitgenodigd in zijn omgeving. “Zelfs mijn rijinstructeur komt.”

Donderdag verplaatst de groep alles naar de tuin van het Van Abbemuseum, om hun project daar op te bouwen en ervoor te zorgen dat het straks allemaal perfect werkt. “Ik verwacht dat het vloeiend gaat verlopen”, zegt Ilias. “Maar mocht er tijdens Glow toch iets stukgaan, dan is er iedere avond een electronica student uit ons team aanwezig die het meteen kan fixen. Want the show must go on.” [Tekst gaat verder onder de foto]

De vier studenten van de Fontysopleiding Industrial Design Engineering (IDE) uit Venlo hebben hun feniks eerder deze week al in onderdelen naar Eindhoven vervoerd. Ze zijn nu druk bezig om alles klaar te zetten in het Anne Frankplantsoen.

Een flinke klus, maar ze gaan het redden. Daar is Anna, tweedejaars IDE-student, van overtuigd. Eerder waren ze minder optimistisch. “Er was een moment dat we gewoon niet verder kwamen, omdat we niet aan voldoende materiaal konden komen. Gelukkig hebben verschillende afvalbedrijven ons daarbij geholpen.”   

Afgedankt plastic
De Venlose studenten hadden voor hun lichtproject Phoenix veel afgedankt plastic in de kleuren rood, oranje en geel nodig. Wanneer je hun installatie bezoekt, zie je in eerste instantie dan ook vooral veel stukken plastic hangen. Maar wanneer je er omheen loopt, komt er toch ineens een feniks verlicht door LED-lampen tevoorschijn.

Het is een project waarmee ze bezoekers een boodschap mee willen geven, legt Anna uit. “Een feniks wordt steeds opnieuw geboren en verdwijnt nooit. Net als plastic afval nooit verdwijnt uit ons milieu. Dat is een verdrietige realiteit, maar je kunt het natuurlijk wel hergebruiken. En als je dat goed doet, dan is het een geweldig verhaal.” [Tekst gaat verder onder de foto]

Dan is er ook nog het project Echoes of Tomorrow van de groep Deltastudenten van Fontys ICT. Zij maakten een wensmachine. “Iedereen heeft wel wat te wensen”, zegt vierdejaars ICT-student Bram. “Als bezoekers bij ons hun wens hardop uitspreken of terwijl ze eraan denken klappen of op een andere manier geluid maken, dan licht er een ster op. Die sterren verzamelen we in het midden van onze installatie en vervullen ze door ze de lucht in te schieten.”

Ambiteus
Begin deze week zijn ze begonnen om de enorme stellage in elkaar te zetten op het parkeerterrein bij het hoofdkantoor van DELA. Iets wat veel tijd kost en dat terwijl de deadline langzaam nadert. “We zijn wat ambitieus geweest en lopen nu tegen van alles aan. Maar dat hoort erbij”, vindt Bram. “Om tijd te besparen moeten we dus aanpassingen doen, maar daar gaan de bezoekers later niets van merken.”

Nog steeds wordt er iedere dag nieuw materiaal afgeleverd, wat ook nog getest moet worden. Iets wat vaak alleen in het donker kan. De studenten maken deze week dan ook lange dagen. Bram: “Ik denk dat we straks best moe zijn. Maar daarnaast zijn we ook blij en trots met het resultaat en natuurlijk erg nieuwsgierig naar wat de bezoekers ervan vinden.”

Joy, derdejaars ICT-student kan het niet laten om tijdens het online interview even te informeren naar het weer. “Het is hier nu nog lekker 24 graden. Terwijl het in Nederland 11 graden is of zo?”

Sinds begin september is hij op Malta. Het eiland net onder de laars van Italië, waar hij stage loopt bij het ICT-bedrijf AIVHY LTD, dat bedrijven helpt bij het beter organiseren van hun data. Naast de vijf dagen die hij daar werkt, neemt hij rustig de tijd om het eiland, dat ruim twee keer zo groot is als Texel, te verkennen.

“Ieder weekend ga ik naar een andere plek. Er zijn leuke stadjes, mooie stranden en ruige natuur. Eigenlijk is hier voor elk wat wils.”

Dat doet hij niet alleen. Samen met zijn vriendin heeft hij het zo gepland dat ze tegelijkertijd stage lopen op het eiland. Het heeft veel meerwaarde, vindt hij, om voor langere tijd op een plek in het buitenland te zijn.

“Als je hier op vakantie gaat, dan geniet je vooral van de mooie hotels en de stranden, maar krijg je niet zoveel mee van de cultuur. Ik vind het juist interessant om te zien hoe mensen hier leven. Alles werkt zo anders dan in Nederland. Daardoor ga je met een hele andere blik kijken en ook anders over veel onderwerpen denken.”

Spannend
Samen huren Joy en zijn vriendin een appartement midden op het eiland. Een centrale plek van waaruit zij ‘s ochtends richting het zuiden gaat en hij noordwaarts vertrekt naar zijn stageadres. Daar is hij bezig met een opdracht waar hij eigenlijk niet al te veel over mag zeggen. Dat klinkt misschien spannend, maar is niks nieuws voor Joy.

“Eigenlijk heb ik een heel simpel document moeten tekenen, waarin staat dat alle gegevens en data van het bedrijf zijn en dat ik die niet mag delen met de buitenwereld. Bij Fontys volg ik het open learning traject en dan ga je wel vaker met echte data aan de slag. Dus ik heb in mijn schoolcarrière wel vaker met zoiets te maken gehad.”

Wat hij dan wel kan vertellen? “Ik ben iets aan het onderzoeken slash maken wat op dit moment nog niet bestaat. Een gat in de markt, denken ze hier. Iets wat als het doorgaat een hele grote stap in de toekomst van ICT zou kunnen zijn. Het zou dan ook supervet zijn als ze mijn onderzoek daar straks bij gaan gebruiken.”

Onafhankelijk
Hij kan een stage in het buitenland zeker aanraden aan andere studenten en niet alleen om dat wat je leert op je stageadres. “Het werkt hier allemaal net even anders dan thuis en dus moet je veel zelf uitvogelen. Dat is echt even uit je comfortzone, maar daar word je heel onafhankelijk van.”

En dat is niet de enige winst, weet Joy. “Ik heb inmiddels al best veel bedrijven gesproken die allemaal veel meerwaarde zien in een buitenlandse ervaring. Dus het staat echt goed op je CV.”

Daarnaast krikt hij ook zijn talenkennis op. Al is zijn Maltees nog niet echt om over naar huis te schrijven. “Ik versta het een klein beetje omdat het wel wat lijkt op het Italiaans. Maar iedereen spreekt hier gelukkig Engels. Daar was ik al best wel goed in, maar dat wordt nu alleen maar beter.”

Joy heeft tot nu toe dan ook geen spijt van zijn keuze. “Ik moet heel eerlijk zeggen, ik vind het echt perfect hier. Het is dat ik de tweede helft van het jaar nog terug moet naar school, maar anders was ik hier voorlopig lekker blijven hangen.”

Iedere basisschool in Nederland is verplicht om haar leerlingen lessen seksuele vorming aan te bieden, anders krijgen ze problemen met de inspectie. Maar op welke manier ze dat doen is aan de scholen zelf. Fontysonderzoeker Antoinette Kroes van het kenniscentrum Youth Education for Society (YES) ziet dat deze lessen vaak voor veel controverse zorgen. 

“De afgelopen jaren zie je regelmatig in het nieuws dat ouders hun kinderen thuishouden wanneer er op de basisschool seksuele vorming wordt gegeven. Ik denk dat daarom veel scholen inmiddels worstelen met de vraag hoe ze deze lessen kunnen geven op een manier waar iedereen zich goed bij voelt.”

Gulden middenweg
Dat geldt ook voor een islamitische school in de regio, waarvan een leerkracht een nieuwe lesmethode rondom dit thema ontwikkelde en daarmee aanklopte bij Fontys. Die gaat ze nu samen met onderzoekers verder ontwikkelen, met als doel: een gulden middenweg zoeken tussen liberale en islamitische waarden en toch draagvlak vinden voor onderwerpen die bij sommigen gevoelig liggen.

Kroes: “De methode die ze op deze school eerder gebruikten was in opspraak gekomen, omdat het met name erg negatief was over homoseksualiteit. Toen de school er nog eens naar keek, kwamen ze zelf eigenlijk ook tot de conclusie dat het niet paste bij hun pedagogische visie.”

“Er zijn natuurlijk liberale en meer conservatieve moslims”, vervolgt Kroes. “Maar als je kijkt naar het islamitische geloof en overigens ook naar het christelijk geloof, dan bestaat een huwelijk in hun ogen uit een monogame relatie tussen man en vrouw. Als je dan tegen leerlingen zegt dat homoseksualiteit normaal is, dan botst dat. Maar ja, diversiteit is wel een belangrijk onderdeel van de lessen, dus daar moet je wel wat mee.”

Positieve draai
Het is dan ook niet zo dat in de nieuwe methode heikele thema’s dan maar worden vermeden. De keuze is eerder om er vanuit het geloof een positieve draai aan te geven, legt Kroes uit. “Waar deze basisschool nu bewust voor kiest is om de nadruk te leggen op de plichten die moslims hebben als het gaat om naastenliefde. En dus legt de godsdienstdocent bijvoorbeeld in haar lessen uit dat Allah iedereen heeft gemaakt, ook mensen die homoseksueel zijn.”

Dat is uiteraard niet het enige dat aan bod komt. “Er wordt ook gesproken over onderwerpen zoals menstruatie, het aangeven van wensen en grenzen, waar baby’s vandaan komen en lichamelijke hygiëne. Allemaal thema’s die belangrijk zijn om kinderen gezond en prettig te laten opgroeien en weerbaar te maken tegen misbruik.”

Niet te expliciet
Om leerlingen en ook ouders niet meteen af te schrikken bij thema’s rondom seksualiteit die in de islam niet altijd vrijelijk worden besproken, zijn er aanpassingen gedaan. “In het lesmateriaal zijn bijvoorbeeld foto’s en het taalgebruik niet te expliciet. En ook worden de lessen niet alleen in gemengde groepen, maar bij sommige onderwerpen ook apart voor jongens en meisjes gegeven. Zodat ze zich vrijer voelen om vragen te stellen en dingen te bespreken.”

De eerste reacties zijn op deze islamitische basisschool erg positief. Met een subsidie van 50.000 euro doen Kroes en haar collega’s Judith Rijnbende en Dilana Schaafsma het komende anderhalf jaar verder onderzoek naar deze nieuwe aanpak en kijken ze hoe het ook op andere plekken van nut kan zijn. “We denken dat we straks een goed onderbouwde lesmethode hebben waar niet alleen islamitische scholen iets aan hebben."

Woensdagavond bij de expitpoll leek D66 nog de grote winnaar, maar in de uren die volgden, haalde PVV flink in. Een ochtend later is het tussen die twee partijen een spannende strijd en staan ze volgens de voorlopige prognose – er worden nog stemmen geteld – allebei op 26 zetels. 

Joep Houterman, voorzitter van het college van bestuur van Fontys, wacht met spanning af. “De uitslag van de verkiezingen is natuurlijk nog niet definitief, maar er is wel het nodige veranderd”, zegt hij in een reactie. “Ik hoop dat de partijen snel uit de campagnestand kunnen komen en er snel een nieuw, stabiel kabinet gevormd kan worden dat de vraagstukken in ons land doeltreffend aanpakt. Uiteraard hoop ik dat ook de belangen van het onderwijs stevig worden geborgd in het nog te ontwikkelen regeerakkoord.” 

En hoewel de uitslag inderdaad nog niet vaststaat, vreest Koen Jacobs, docent MediaDesign bij SPECO Sportcommunicatie, voor – volgens hem – het ergste. “Het Overton-venster is aan het verschuiven, waardoor het nu lijkt alsof midden heeft gewonnen (als we de PVV even links laten liggen), maar eigenlijk is het gewoon rechts, wat weer een hoop implicaties heeft voor onder andere onderwijs en cultuur. Ik ben wel verheugd om te zien dat de PVV een flink aantal zetels heeft ingeleverd.”

Wat de docent het ergste vindt, is dat hij denkt dat er met deze uitslag niet veel zal veranderen. “Migranten gaan nog steeds gezien worden als derderangsburger, de huizenmarkt zal nog steeds voor de rijken zijn en huren gaan omhoog. Ik denk dat we een zware tijd tegemoet gaan en hoop dat we goed voor elkaar blijven zorgen. Zeker voor de mensen onder ons die minder privileges hebben dan de gemiddelde hbo-docent.”

Toekomst
Door naar eerstejaars Musicaltheater-student Jasmijn, die ook haar twijfels heeft bij de voorlopige uitslagen. “Het is mooi om te zien dat D66 een grote inhaalslag heeft gemaakt. Maar als PVV wint, wordt het echt weer een heel gedoe met de coalitie. Daarnaast ben ik zelf meer voor links, dus hoop ik vooral dat we naar een midden-coalitie kunnen. Zeker wegens onderwerpen als klimaat en cultuur. Daar staat links meer achter, en dat strookt het meeste met mijn toekomst.”

Een kantinemedewerkster van Fontys Academy of the Arts is vooral verrast over het hoge aantal stemmen dat D66 krijgt. “Maar als PVV wint, is het nog maar de vraag of iemand daar mee wil samenwerken. Eigenlijk belachelijk, want ze zitten daar allemaal om zich in te zetten voor dit land.  Maar goed, echt vertrouwen in de politiek heb ik toch niet. Alles wat ze zeggen komt toch nooit uit.”

Twee gedachten
Een rondje langs het instituut HRM & TP in Eindhoven laat zien dat de verkiezingsuitslag ook daar verschillend wordt geïnterpreteerd. John Lousberg, jurist bij Fontys, zat woensdag al treurig op de bank te kijken naar de uitslagen. En donderdag is dat niet veel beter geworden, nu hij ziet dat de PVV de grootste lijkt te worden. “Ook al heeft D66 het goed gedaan, toch zie je een grote verschuiving naar rechts. Maar een aantal van die rechtse partijen zijn niet democratisch en sluiten mensen uit, dus dat moeten we niet willen.” Een links kabinet samenstellen lijkt hem een moeilijke klus. “Gezien de uitslag vrees ik bange vrezen dat het weer over rechts zal moeten.”

Udo Vossen, docent HRM en TP, is een stuk positiever. “Ik vind het een prima uitslag. Wat minder extreem rechts en wat meer centrum midden. Ik hoop dat dat gaat zorgen voor minder geschreeuw en meer realisme en aandacht voor thema’s die ertoe doen.” Of dat ook echt gaat gebeuren durft hij niet met zekerheid te zeggen. “Ik heb geen glazen bol waar je in kan kijken. Maar ik verwacht wel dat er door deze uitslag meer rust en eenheid zal ontstaan in de samenleving. En daar word ik wel blij van.”

Jazmin, student Pedagogiek, had deze gelijke uitslag al verwacht en is er wel blij mee. “Ik ben zelf iemand die in het midden staat. Ik denk dat het goed is dat je een beetje links en een beetje rechts hebt. Ik hoop alleen wel dat iedereen een beetje gehoord wordt en ben erg benieuwd of ze deze keer wel goed samen gaan werken.” 

Dan Harry Kroeze, docent HRM, die op twee gedachten hinkt. “Aan de ene kant is het goed dat D66 flink gewonnen heeft, maar het baart me wel zorgen dat we een enorm rechts blok hebben aan de andere kant.” Hij denkt dat het in sociaal opzicht goed is dat D66 in een nieuw kabinet plaatsneemt. Maar dat niet alleen: “Ik denk dat het ook voor het onderwijs enorm goed is als D66 in een kabinet zit. Want onderwijs staat natuurlijk heel hoog in het vaandel bij deze partij. Dus ik hoop maar dat zij de bezuinigingen op het hoger onderwijs kunnen terugdraaien.”

Onderwijspartij
Dat laatste zegt ook Nus Waleson, pabo-directeur in Sittard, die woensdagavond naar eigen zeggen blijer was dan de ochtend erna. “Volgens mij is de vraag wie de grootste partij in het aantal stemmen wordt niet zo relevant. Alles hangt af of de VVD wel of niet gaat bewegen. En dat D66 er flink op vooruit is gegaan en net zoveel zetelaantallen als de PVV heeft, is voor het onderwijs goed nieuws. D66 is nogal een onderwijspartij en zet in op innovatie, onderzoek en preventie. De vraag is alleen wat daarvan overblijft bij de coalitieonderhandelingen.”

Niet voor niets kondigen de FNV en AOb (Algemene Onderwijsbond) juist nu een nieuwe landelijke actiedag aan. “We moeten deze bezuinigingen op de agenda houden. Straks is het niet meer te repareren. We blijven bezorgd dat de bezuinigingen van het demissionaire kabinet blijven staan”, zegt AOb-sectorbestuurder Donald Pechler op de website van de AOb. “We moeten dus druk blijven zetten op de politieke partijen, zeker nu er verkiezingen zijn.”

De afgelopen maanden lieten docenten en studenten tijdens een landelijke estafettestaking langs twaalf verschillende steden al eerder duidelijk zien de bezuinigingen niet te pikken. 

Met de nieuwe protestactie op dinsdag 9 december in Amsterdam hopen de vakbonden een stempel te kunnen drukken op de formatietafel. Hun boodschap is duidelijk: een nieuw kabinet moet de bezuinigingen terugdraaien en in plaats daarvan juist meer investeren in het hoger onderwijs. Pechler: “De bezuinigingen zullen Nederland op achterstand zetten, we moeten juist investeren en inzetten op innovatie en onderwijs.”

De fotowedstrijd is een nieuw initiatief van het netwerk om binnen Fontys stereotype beeldvorming over veroudering en vergrijzing op de kaart te zetten en bespreekbaar te maken. Het is een knipoog naar het bekende tv programma Het perfecte plaatje. Al zullen de foto’s deze keer niet beoordeeld worden op hun technische kwaliteit, zegt Iris van Venrooij, die samen met Eric Schoenmakers het netwerk Age & Ageing coördineert.

Van Venrooij: “Het wordt natuurlijk wel lastig als een foto heel onscherp is. Maar om mee te doen hoef je wat ons betreft geen professionele camera te hebben. Een foto die je maakt met een mobiel is goed genoeg.”

Breiende oma’s
Om in de prijzen te vallen is het veel belangrijker wat er daadwerkelijk op de foto te zien is. “Waar we naar op zoek zijn, is niet weer dat stereotype plaatje van eenzame ouderen achter geraniums of breiende oma’s. Dat is ook gewoon een achterhaald beeld. Ouderen van nu zijn vaak juist heel actief.”

Ook wie denkt met een bungeejumpende oma hoge ogen te gooien, moet Van Venrooij teleurstellen. Daardoor, zo weet ze uit onderzoek, zullen de vooroordelen over ouderen namelijk niet veranderen. “Door de uitzonderingen eruit te pikken, zoals je vaak in het nieuws ziet, krijg je juist ook een veel te eenzijdige kijk op ouder worden.”

Niet in hokjes denken
Een meer realistisch beeld ligt daar ergens tussenin, denkt Van Venrooij. En dus geeft ze deelnemers graag de tip om vooral niet in hokjes te denken en zonder vooroordelen vast te leggen hoe ouder worden er in hun ogen uitziet. Wat oud is, laat ze graag in het midden.  

“Ik denk dat het juist interessant is als mensen zichzelf de vraag stellen, wie moet ik dan eigenlijk gaan fotograferen? Wie vind ik oud? Door daar over na te denken ontdek je misschien ook zelf wel dat je kijkt door een stereotype bril.”

Van Venrooij hoopt dat het lukt die bril af te zetten en verder te kijken dan leeftijd alleen. Tot 1 december heeft iedereen binnen Fontys de tijd om foto’s in te sturen. Daarna wordt, door een nu nog onbekende jury, de winnaar bekendgemaakt die een geldprijs van 250 euro krijgt.

Rondreizende tentoonstelling
De tien beste foto’s mogen mee met een rondreizende tentoonstelling die komend jaar verschillende Fontyslocaties zal bezoeken. Hiermee hoopt Van Venrooij het gesprek over ouder worden op gang te brengen. Dat is nodig, vindt ze. “De groep ouderen wordt veel te vaak over één kam geschoren. Maar je hebt het in Nederland dan wel over miljoenen mensen. Daarbinnen zijn net als in iedere groep ontzettend veel verschillen. Ik hoop dat we straks met de tentoonstelling kunnen laten zien hoeveel diversiteit er onder ouderen is.”

Van Venrooij is ontzettend benieuwd of de mailbox van het netwerk de komende tijd vol zal stromen met verrassende inzendingen. “Ik hoop natuurlijk op honderden foto’s, die zo origineel en creatief zijn dat ze bij anderen echt iets los kunnen maken. En waarmee we uiteindelijk een tentoonstelling krijgen waarbij bezoekers met een andere blik weer weg gaan.”

Het is alweer het derde jaar dat de Limburgse opleiding IPO samen met het Engelstalige zusje Industrial Design Engineering (IDE) meedoet aan DDW. The place to be voor zijn studenten, vindt docent Niels van Wieringen.

“Wat Milaan is voor meubels en Londen voor fashion, is voor productdesign DDW de plek waar je moet zijn op Europees gebied. En daar passen wij als opleiding die draait om productontwerp natuurlijk perfect bij.”

Designed for Society
Tijdens het negendaagse designevent is in de Eindhovense Gasfabriek nog tot zondag het werk te zien van verschillende Venlose studenten. De expositie heeft de naam Designed for Society meegekregen. En dat is niet voor niets, want maatschappelijke impact en duurzaamheid staan voorop.

“De projecten die je hier ziet hebben met elkaar gemeen dat ze iets bijdragen aan de kwaliteit van het leven van mensen, maar daarbij ook de planeet goed in de gaten houden.”

Stukje regenwoud
Piet (23), vierdejaars student IDE, heeft speciaal voor deze expositie verschillende lampen meegenomen die hij zelf met zijn 3D-printer heeft gemaakt. De eerste maakte hij voor zijn oma, die hij een origineel cadeau wilde geven. Maar inmiddels heeft hij samen met Semih (19), eerstejaars student IDE, een hele collectie ontworpen op zijn studentenkamer. Het is belangrijk dat ze er mooi uitzien, vinden ze, maar ze willen hun klanten toch vooral iets meegeven.

“Op de lamp staat een code die je met je telefoon kunt scannen. Daarmee word je doorgestuurd naar een pagina, waarop je kunt zien wat het aan uitstoot heeft gekost om dit product te maken.” Om dat te compenseren zal een deel van het aankoopbedrag worden gebruikt om een stukje regenwoud te ‘kopen’. Wat dat aan zuurstof oplevert is met een dagelijkse update te zien op diezelfde pagina.

Het doel van de twee studenten is om consumenten op die manier meer stil te laten staan bij de impact die al hun aankopen hebben. “We willen hiermee transparant maken wat als consument jouw aandeel is in het hele grote uitstootverhaal. Zodat je je meer bewust bent van je eigen impact op de aarde.”

Eerstehands feedback
De lampen zijn nog niet te koop, maar daar wordt aan gewerkt. Binnenkort hopen ze met hun online webshop van start te gaan. De laatste feedback halen ze op tijdens DDW. Een bron van informatie, zo ziet ook Van Wieringen.

“Dit is voor onze studenten de perfecte plek om hun projecten te laten zien aan een breder publiek. Zeker vanwege de eerstehands feedback die ze hier krijgen van bezoekers. Die is erg waardevol en maakt hun ontwerpen alleen maar beter. ”

Maar dat is niet de enige reden waarom de Limburgse Fontysopleiding naar Eindhoven is gekomen, zegt Van Wieringen. “We hopen natuurlijk ook dat we hiermee nieuwe studenten enthousiast kunnen maken voor onze opleiding. En misschien dat er hierna ook bedrijven geïnteresseerd zijn om samen te werken. Als dat lukt dan kun je voor ons wel spreken van een succesvolle DDW.”

Van Dinteren ziet de polarisatie die is ontstaan rond het onderwerp migratie met lede ogen aan. Ook de debatten die in de aanloop naar de verkiezingen worden gevoerd dragen daaraan bij, merkt ze. “Eigenlijk alle problemen in onze samenleving - of het nou gaat over zorg, onderwijs of wonen - worden ten onrechte teruggebracht op asiel. Minder instroom en asielzoekers zo snel mogelijk laten verdwijnen, dan zijn alle problemen opgelost. Dat is natuurlijk niet zo.”

Loze woorden
Het zijn eerder loze woorden voor de bühne, vindt Van Dinteren. Maar door ze vaak genoeg te herhalen beïnvloeden ze uiteindelijk wel de mening van anderen, denkt ze. “Kijk hoe er wordt gedemonstreerd tegen asielzoekerscentra. Mensen die er niet eens last van ondervinden, staan daar met spandoeken. Ik vind het afschuwelijk om te zien hoe mensen elkaar daar uitschelden en het gesprek steeds meer verhardt.”

Met het oog op de verkiezingen leek het haar het juiste moment om hier een dag nadat de stemmen zijn geteld, het gesprek over aan te gaan. Tijdens het eerste Society College van dit studiejaar staat het thema vertrouwen en verdraagzaamheid centraal. Het lectoraat Sociale Veerkracht organiseert de middag samen met vluchtelingenorganisaties als Vluchtelingen in de Knel, waar oud-Fontysstudent Carlo Scheepers werkt - hij staat daar uitgeprocedeerde vluchtelingen bij. 

Een groep, zo ziet Scheepers, die het net als andere asielzoekers in Nederland zwaar te verduren heeft door de negatieve beeldvorming. “Ik vind het echt zorgwekkend dat deze groep mensen zo negatief wordt neergezet. En ook zelf zien zij op straat, in de media en online steeds meer haat en boosheid. Ik merk dat dat een grote invloed heeft op de vraag of mensen wel of niet zichtbaar durven zijn en naar buiten stappen om hulp te vragen.” 

En juist dat baart hem zorgen. “Op die manier loop je het risico dat deze kwetsbare groep volledig uit beeld raakt en rond gaat zwerven. Of terechtkomt in de mensenhandel.”

Dagje proberen
Scheepers merkt dat mensen hun mening vaak baseren op verhalen die helemaal niet kloppen. Zoals de beeldvorming rond de bed-bad-brood-regeling voor uitgeprocedeerde asielzoekers die (nog) niet terug kunnen naar hun land. Een sobere opvang, vindt hij, maar dat is vaak niet wat hij om zich heen hoort. 

“Er wordt vaak een beeld geschetst alsof het leefgeld wat je dan krijgt best wel luxe is. Maar het is bij lange na niet genoeg om van te leven. Ik weet zeker dat niemand met hen wil ruilen. Ik zie weleens reacties online en dan denk ik, jongen, je zou het eens een dagje moeten proberen.”

Scheepers vindt net als Van Dinteren dat het zeker rond dit thema belangrijk is om meningen te baseren op feiten. En dan helpt het volgens hen niet dat ook de politiek soms halve waarheden de wereld in slingert. Van Dinteren: “Ik hoop maar dat mensen hun mening vormen op basis van feiten en niet baseren op uit hun verband gerukte of half verzonnen verhalen."

"Maar het is soms ook gewoon moeilijk om je goed te laten informeren. Je weet niet altijd waar de informatie vandaan komt. Dus ook mensen die daar heel erg hun best voor doen, komen misschien niet altijd uit bij de feiten.”

Blijven luisteren
Op 30 oktober hoopt Van Dinteren tijdens het Society College aanwezigen ‘in het hart te raken’ door ook vluchtelingen zelf aan het woord te laten en samen het gesprek aan te gaan. “We willen die middag met elkaar een open dialoog voeren. Ik denk dat het mega belangrijk is om naar elkaar te blijven luisteren, dat je bereid bent om je te verdiepen in elkaars standpunt. Als we dat doen voorkomen we veel problemen in onze samenleving.”

Foto bovenin: L M Mohammed-Liberation

Als er ergens binnen Fontys een plek is waar afgelopen tijd nieuwe ontwikkelingen de boel flink hebben opgeschud, dan is het wel op de Automotive Campus in Helmond. Verstegen zag het van dichtbij gebeuren. “Waar het eerder bijvoorbeeld ging om het efficiënter maken van dieselmotoren, zijn we met de overstap naar elektrisch rijden in een hele nieuwe fase beland.”

En dat zorgt meteen ook voor nieuwe vraagstukken. “We moeten nu vooral nadenken hoe we omgaan met deze energietransitie. Want we kunnen niet zomaar overal stekkers in stopcontacten blijven steken, dan klapt het net er sowieso eruit.”

Lectoraat groeit mee
En dus ligt er ook op dat gebied een flinke nieuwe uitdaging voor het lectoraat waar Verstegen als lector al ruim een jaar onderdeel van uitmaakt. “Wat je hier heel mooi ziet, is dat ook het lectoraat meegroeit met alle ontwikkelingen in de sector. We hebben niet voor niets de naam veranderd van Future Automotive naar Automotive & Energy Innovation. Hiermee willen we laten zien dat het hele energieverhaal echt een centrale plek heeft in ons onderzoek.”  

De focus zou de komende jaren volgens de Fontyslector met name moeten liggen op het slimmer omgaan met de energie die we hebben. “Het elektriciteitsnet zit stampvol. We hebben op bepaalde momenten veel te veel energie op de verkeerde plek, die we dan helaas niet kunnen opslaan.”

Thuisbatterij op wieltjes
Door meer onderzoek hoopt hij in de toekomst vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen. “Waar we komende tijd naar moeten kijken, is hoe we bijvoorbeeld auto’s zo slim krijgen, dat ze automatisch weten wanneer ze wel of niet moeten laden. Door je auto vervolgens te gebruiken als buffer, ontstaat een soort thuisbatterij op wieltjes.”  

Maar Verstegen kijkt graag verder dan onze eigen oprit. Ook bedrijven zouden hun vrachtwagens op die manier kunnen inzetten, denkt hij. “Fabrieken die hun eigen energie opwekken, zouden op momenten dat ze genoeg over hebben, dat in hun vrachtwagens kunnen stoppen. Als de energieopbrengst dan later tegenvalt, gebruiken ze gewoon die opgeslagen energie om toch productie te blijven draaien.” 

Krachten bundelen
Toch is er uiteindelijk veel meer nodig om dit energievraagstuk aan te pakken weet Verstegen. Hij besloot dan ook over de schutting te kijken en de krachten te bundelen. “Ik heb een team met echte diehards om me heen verzameld. Dat zijn niet alleen onderzoekers die hier op de campus werken. Ook collega’s uit heel andere hoeken zoals wiskunde, werktuigkunde en economie zijn aangesloten. Dat is hard nodig, want door alleen naar een auto of vrachtwagen te kijken los je dit niet op. Daar is het veel te complex voor.”

Ook buiten Fontys zoekt hij de samenwerking met andere onderwijsinstellingen en bedrijven. “Je kunt al lang niet meer spreken van het ecosysteem Fontys. We draaien als lectoraat gewoon mee in de wereld van onderzoek en zijn inmiddels een bekend fenomeen. Ik hoef als ik ergens kom nooit meer uit te leggen wat we hier doen.”

Niet in de spotlights
Hoewel Verstegen al even als lector aan de slag is, wordt hij deze week pas officieel geïnstalleerd en houdt hij zijn lectorale rede. Een gelegenheid waarbij hij niet zichzelf in de schijnwerpers wil zetten.

“Een rede houd je niet voor jezelf. Het is wat mij betreft een moment om aan de buitenwereld te laten zien dat je als onderzoeksgroep serieus bezig bent met onderzoek en duidelijk maakt waar je voor staat. Dat is waarom ik donderdag dat podium op ga. Niet omdat het mijn droom is om in de spotlights te staan. Dan had ik wel een ander vak gekozen en was ik zanger in een band geworden of zo.”

Met alle mogelijkheden die de technologie ons vandaag de dag biedt, is het natuurlijk zonde om daar geen gebruik van te maken. Zeker in de zorg. Want daar zijn de vraagstukken die op tafel liggen enorm, weet Angelique Dierick, die namens Fontys als lector bij het instituut Paramedisch aansluit bij het nieuwe platform. 

“Er is mede door de vergrijzing sprake van een grote zorgvraag. Tegelijkertijd hebben we ook te maken met personeelstekorten. Het is dan bijvoorbeeld interessant om te kijken hoe technologie kan helpen om de werkdruk te verlagen. Maar ook wat er technisch mogelijk is om ervoor te zorgen dat mensen minder snel een beroep doen op de zorg.”  

Overzicht verdwijnt
Om de zorg met behulp van de nieuwste technologie slimmer en efficiënter in te richten, wordt er daarom volop onderzoek gedaan. Maar dan op zoveel plekken tegelijkertijd, dat het overzicht zo langzamerhand verdwijnt. Met de komst van het platform SPIRIT (Samenwerkingsverband voor Praktijkgericht Innovatieonderzoek in Regionale Infrastructuren voor Technologie) moet daar verandering in komen.

Voor deze landelijke samenwerking tussen verschillende hogescholen, zorginstellingen en bedrijven is ruim twee miljoen euro aan subsidiegeld uitgetrokken. Met als doel meer structuur aanbrengen in de Nederlandse onderzoekswereld. Vier lectoren van Fontys, waaronder Manon Peeters van het lectoraat Health Innovations & Technology (HIT), zetten zich hier de komende vier jaar voor in.

“Dit keer zijn we nu eens niet bezig met wát we onderzoeken, maar hoe we dat doen”, zegt Peeters, en volgens haar kan het stukken beter. “Sommige onderzoeken gebeuren gewoon dubbel. Dan onderzoekt iemand in Groningen iets dat wij hier in Eindhoven ook aan het onderzoeken zijn. En pas na twee jaar komen we er dan achter dat het eigenlijk wel heel veel op elkaar lijkt.”

Beter afstemmen
Door dit vooraf samen beter met elkaar af te stemmen zou dat in ieder geval voorkomen kunnen worden. Maar dat is lang niet de enige ambitie van de vijftig partners die deelnemen aan SPIRIT. Ook willen ze er bijvoorbeeld voor zorgen dat er met de uitkomsten van al die onderzoeken ook echt iets wordt gedaan. En dat het uiteindelijk terechtkomt bij degenen die er ook echt wat aan hebben.

Peeters: “Het werkveld verwacht dat we onze studenten goed voorbereid en startbekwaam opleiden. Dan is het dus belangrijk dat we de kennis uit die onderzoeken ook goed laten landen in het onderwijs. Maar ook de professionals zelf moeten aan de slag kunnen met die nieuwe technologie en die goed gaan gebruiken in de zorg.”  

Veel openheid
Door dit nu met zoveel verschillende partners landelijk aan te pakken valt er veel winst te behalen, verwachten de twee lectoren. Sinds de officiële kick-off vorige maand is een gezamenlijke subsidieaanvraag een van de eerste wapenfeiten van het nieuwe platform. En dat geeft veel vertrouwen voor de toekomst, zegt Dierick.

“Het is goed om te zien dat er veel openheid is naar elkaar toe en iedereen bereid is om kennis te delen. Dat is een samenwerkingsklimaat dat je graag wil. En niet dat de deuren dicht blijven omdat ze bang zijn dat je met hun kindje vertrekt.”

Dat er nu zoveel draagvlak is om dit samen aan te pakken, is dan ook de kracht van het platform, vindt Peeters. Al vraagt dat van iedereen wel even om een andere mind set, merkt ze. “De collega’s met wie we in SPIRIT zitten, kunnen ook in sommige gevallen onze concurrenten zijn bij subsidieaanvragen. Ik vind het mooi dat we nu die concurrentie achter ons laten en dat we bij de start van nieuwe ideeën, elkaar in een vroeg stadium opzoeken. Zo zijn we allemaal echt onderdeel van hetzelfde team.”

Nog steeds kiezen weinig vrouwen voor een baan in de techniek. En ook bij technische opleidingen zijn ze veruit in de minderheid. Daardoor blijft het een wereldje waarbij mannen de boventoon voeren. Ook bij Fontys ziet Annelies Moors, projectleider van Meer vrouwen in Techniek, dat het aandeel meisjes dat kiest voor een technische studie nog steeds maar 11,5 procent is.

“Als je kijkt naar onze harde techniekopleidingen; Automotive, Elektrotechniek, Mechatronica, Werktuigbouwkunde en Toegepaste Wiskunde, dan zie je dat daar nu ruim driehonderd meiden studeren. Maar in de praktijk betekent het dat er vaak drie, twee of soms maar één meisje in een klas zit met verder alleen jongens.”

Kleine groep
En dat maakt het extra belangrijk dat juist ook deze kleine groep zich bij Fontys prettig voelt. “We willen ervoor zorgen dat de vrouwelijke studenten die we binnen hebben zich thuis voelen. En het ook leuk en fijn vinden hier, ondanks dat ze met zo weinig zijn.”

Want met een sterk groeiende technische sector om de hoek die staat te springen om nieuw talent, wil Fontys het liefst iedereen aan boord krijgen. “Er is een groot tekort aan techneuten en dat wordt alleen maar meer. We vinden het dus belangrijk om echt iedereen die ook maar enigszins geïnteresseerd is in techniek, binnen te halen.”

Hechte community
Op welke groep het Fontysproject Meer vrouwen in Techniek zich richt laat zich makkelijk raden. Het project loopt inmiddels een jaar. Met verschillende initiatieven willen ze meisjes enthousiast maken voor een opleiding in de techniek en er tegelijk voor zorgen dat ze dat ook tijdens hun studie blijven hangen. Dat kan volgens Moors onder andere door een hechte community voor ze te bouwen.

Erg succesvol was in dat kader een bezoek met een groep studentes Engineering aan ASML eerder dit jaar. “Ik dacht eerst: we gaan gewoon met de fiets, maar toen de aanmeldingen opliepen naar meer dan zestig, zijn we uiteindelijk met een dubbeldekker gegaan.” Een dag waar, zo zag Moors, onderling al snel veel contacten werden gelegd.

Speeddaten
Om dat vrouwennetwerk verder uit breiden, kunnen de technische studentes volgende maand tijdens speeddates op zoek naar een vrouwelijke mentor uit het werkveld. “Ze kunnen tijdens deze avond in gesprek met alumna van onze technische opleidingen om te kijken met wie ze een klik hebben en een mentorschap aan willen gaan”, legt Moors uit.

Ze ziet deze mentoren als een rolmodel en vraagbaak. “We hopen dat de studenten een vertrouwensband opbouwen met hun mentor en met hen kunnen bespreken waar ze als vrouw in een technische omgeving tegenaan lopen.”

Moors hoort vaker de verhalen van studentes die zich niet altijd serieus genomen voelen en het gevoel hebben zich meer te moeten bewijzen. “Dan wordt er bijvoorbeeld over hun hoofden heen gepraat of krijgen ze tijdens een project een ondersteunende of creatieve rol toebedeeld.” Iets waar de mentoren zelf meestal ook al de nodige ervaring mee hebben, weet Moors. “Het is voor deze studenten fijn om te horen hoe anderen voor hen hetzelfde hebben ervaren. Die erkenning alleen helpt al.”

Vol zelfvertrouwen
Met het project Vrouwen in Techniek hoopt Moors uiteindelijk een bijdrage te leveren om de technische wereld inclusiever te maken. Al is dat niet iets wat ze in algemene zin op korte termijn ziet gebeuren. Binnen Fontys denkt ze daarentegen sneller resultaat te zien.

“Ik hoop dat door alles wat we doen, onze studentes vol zelfvertrouwen een toekomst tegemoet gaan in het bedrijfsleven. En het zou natuurlijk helemaal mooi zijn als zij uiteindelijk dan weer mentor willen zijn voor een volgende lichting studenten. Als dat gebeurt, dan kun je toch al echt wel van een succes spreken.”

De hoofdrol in deze film is voor meesterdief Parker, gespeeld door Mark Wahlberg. Een naam die mij als leek op het gebied van actiefilms weinig zegt, maar die vanwege zijn in rol in de Oscarwinnende misdaadfilm The Departed van Martin Scorsese best bekend zal zijn bij liefhebbers van het genre.  

Net als regisseur Shane Black (Nice Guys, Iron man 3) die zijn film dit keer losjes baseerde op de Parker-boekenreeks van Donald E. Westlake, geschreven in de vorige eeuw. Misschien dat er daarom een retrosausje over de film is gegoten. Zowel het beeld als de muziek stralen een jaren zeventig sfeertje uit. Dat werkt wel. Net als de droge humor in de dialogen.

Maar even terug naar het verhaal. De film gaat dus over Parker, een ervaren boef die op het punt staat de grootste overval van zijn leven te plegen. Maar, geloof het of niet, er zijn meer kapers op de kust. En dus moet Parker het samen met zijn crew Grofield (LaKeith Stanfield) en Zen (Rosa Salazar) opnemen tegen een Zuid-Amerikaanse dictator, de maffia van New York en een rijke stinkerd. Een vrij rommelig en over the top scenario, dat ook nog eens erg voorspelbaar is.

Gelukkig is er daarnaast veel actie in de tent. Ontploffingen, check. Spectaculaire achtervolgingen die eindigen in een crash of op een paardenrenbaan, check. Treinen die ontsporen en natuurlijk veel geschiet over en weer. Ik heb nog proberen bij te houden hoeveel er het loodje leggen, maar ben al snel de tel kwijtgeraakt. Ze playen het behoorlijk dirty, zullen we maar zeggen.  

Cijfer: 6 “Play Dirty is een hysterische actiefilm die niet teleurstelt in zijn genre en zorgt voor een paar vermakelijke uurtjes. Maar zal voor het scenario zeker geen Oscar in de wacht slepen.”

Het is al langer bekend dat veel factoren in onze woonomgeving van invloed zijn op onze (mentale) gezondheid. Zoals de kwaliteit van huizen, de hoeveelheid groen in een buurt of het aanbod van voorzieningen. Het was voor de twee onderzoekers dan ook niet verrassend dat uit hun literatuurstudie bleek dat dit ook invloed heeft op het gevoel van eenzaamheid bij jongeren.

Ze waren voor hun onderzoek dan ook erg benieuwd hoe jongeren dat ervaren. En dus klopten ze aan bij de doelgroep zelf. Een vrij voor de hand liggende gedachte vindt Van den Berg, maar dat ziet ze niet overal. “Als het gaat om het thema eenzaamheid is het onderzoek tot nu toe vooral gericht op ouderen. Daar is nog wel iets te winnen.”  

Uiteenlopende kiekjes
Sinds de start van hun onderzoek I BELONG begin dit jaar, vroegen ze jongeren in de leeftijd van 15 tot 25 jaar om foto’s te maken van een plek waar ze wel of juist niet naartoe gaan als ze zich eenzaam voelen. En dat levert uiteenlopende kiekjes op.

“We zien op de foto’s dat er jongeren zijn die een levendige plek opzoeken en naar een drukke winkelstraat gaan om zich minder alleen te voelen”, vertelt Van den Berg. “Terwijl anderen kiezen voor een groen park waar ze in alle rust een wandeling kunnen maken. Die vinden af en toe iemand tegen komen om hallo tegen te zeggen meer dan voldoende.”

Maar net zo vaak heeft ze gemerkt dat juist de confrontatie met anderen in de openbare ruimte ervoor zorgt dat het gevoel van eenzaamheid alleen maar erger wordt.  

“Voor die jongeren is een plek waar mensen gezellig samen zitten te kletsen juist heel erg confronterend. En maakt dat het gevoel van alleen zijn juist groter wordt.”

En dat is niet iets, zo zegt Schoenmakers, waar we als samenleving vaak bij stilstaan. “De heersende opvatting is toch dat we, zeker voor jongeren die eenzaam zijn, allerlei dingen menen te moeten organiseren om ze erbij te betrekken. Maar lang niet alle jongeren hebben daar behoefte aan. Dat is wel iets om rekening mee te houden.”

Meer aandacht
Afgelopen woensdag presenteerde Van den Berg tijdens een netwerkbijeenkomst de eerste bevindingen van het onderzoek. Niet geheel toevallig tijdens de Week van de Eenzaamheid, waarin er volgens de onderzoekers steeds meer aandacht is voor ook hun kijk op het thema.

“Nog geen vijf jaar geleden was er eigenlijk nog maar weinig besef dat ook de gebouwde omgeving een rol speelt bij gevoelens van eenzaamheid”, vertelt Van den Berg. “Nu zie je dat er ook internationaal veel meer aandacht voor is en werken we in dit onderzoek zelfs samen met Europese partners.”

De volgende fase van het onderzoek gaat over het invullen van de praktische vraag. Hoe kun je die omgeving zo veranderen dat jongeren zich minder eenzaam gaan voelen?

Handboek
Uiteindelijk is het de bedoeling dat er over ruim anderhalf jaar een handboek ligt dat richtlijnen biedt om (woon)omgevingen te kunnen ontwerpen die bijdragen aan minder eenzaamheid. Maar dat zou niet het eindpunt moeten zijn, vindt Schoenmakers.

“Het is natuurlijk heel fijn dat we anderen straks een toolkit kunnen aanbieden. Maar ons onderzoek zou wat mij betreft pas echt geslaagd zijn als er ook echt iets mee gebeurt. En dat die ruimtes er over tien of twintig jaar ook daadwerkelijk zijn gekomen.”
 

“We wisten hoe moeilijk het zou zijn om bestuursleden te vinden, dus vorig jaar zijn we al heel snel begonnen met zoeken.” Toch is het dit schooljaar bij Fontysstudievereniging BGE, voluit Bedrijfskundig Genootschap Eindhoven, niet gelukt om te starten met een nieuw bestuur, vertelt Noalisa, derdejaars student Technische Bedrijfskunde.

Twee keuzes
Daarom is ze met een aantal anderen noodgedwongen aangebleven als bestuurslid. “We hadden uiteindelijk maar twee keuzes. We heffen de vereniging op of we zetten onszelf op een soort van pauze.” 

Ze kozen voor het laatste. “We geven gewoon te veel om deze vereniging en konden het niet zomaar loslaten. En als we nu stoppen gaan alle driehonderd leden weg, die krijg je niet zomaar weer terug.”

Bij de Federation of Purple Study Associations (FPSA), de koepelvereniging van alle studieverenigingen bij Fontys, zien ze inmiddels vaker dat er wordt gekozen voor deze noodoplossing: een constructie waarbij het oude bestuur bijna geen activiteiten meer organiseert en het minimale doet om de vereniging nog een soort van in de lucht te houden.  

“Op een handvol na hebben bijna alle verenigingen moeite met het vinden van nieuwe bestuursleden” vertelt Sten, bestuurslid bij de FPSA. “En daar zijn er dus ook helaas een aantal bij waar het echt niet lukt.”

Vissen naar bestuursleden 
Veelgehoorde redenen om af te zien van een bestuursfunctie zijn de toegenomen prestatiedruk en een gebrek aan tijd, omdat er nu eenmaal ook geld verdiend moet worden. En als dan ook de ledenaantallen verder teruglopen, wordt het wel heel moeilijk vissen naar bestuursleden in een vijver die steeds leger wordt, ziet Sten. “Bijna bij al onze verenigingen daalt het aantal leden. Dat zie je niet alleen bij studieverenigingen, maar ook bij de voetbalclub of de fanfare.”

En dat is een probleem bij het vinden van een nieuw bestuur. Zeker als de leden van een vereniging ook nog eens niet echt actief betrokken zijn. Sten: “Veel studenten wonen nog thuis en blijven daardoor meer in de bubbel van hun eigen dorp of stad. Die zullen dus als een vereniging in de buurt mensen zoekt, veel eerder daar iets gaan doen. Ze voelen veel minder noodzaak om een sociaal leven op te bouwen in de stad waar ze studeren.”

Potje bestuursleden opentrekken
Een instant oplossing voor het tekort heeft Sten niet voor handen. “We hebben geen potje bestuursleden die we open kunnen trekken.” Wel zijn er een aantal tips die hij verenigingen mee kan geven. “Zorg er in ieder geval voor dat gemotiveerde leden bij je vereniging willen blijven door ze goed te verwennen en blij te houden.” Het kan dan geen kwaad om af en toe je activiteiten eens tegen het licht te houden, vindt hij.

“Tegenwoordig is er bijvoorbeeld minder vraag naar drankactiviteiten. Dan kun je als vereniging natuurlijk blijven vasthouden aan veel borrelavonden, maar je zou ook kunnen bedenken: wat willen onze leden nog meer? En dan eens kiezen voor bijvoorbeeld een lunchlezing of een spelletjesavond.”

Uitnodiging op Insta
Voorlopig is feesten geven het enige wat ze bij BGE nog kunnen en moeten organiseren. Noalisa: “Veel van onze activiteiten zoals workshops en rondleidingen bij bedrijven kosten nu echt te veel tijd. Het enige wat we nog doen is af en toe een feest geven. Daarvoor hoeven we alleen maar een uitnodiging op Insta te zetten. We moeten dat ook blijven doen, die afspraak zijn we ooit aangegaan met de eigenaar van onze stamkroeg.”  

Door nu het minimale te doen hopen ze dat de vereniging op een later moment toch nog een doorstart kan maken. Ook nu ze voor haar minor in Australië zit, blijft Noalisa op afstand haar best doen om de openstaande vacatures in te vullen. “We houden hoop en blijven op zoek. Misschien dat het halverwege het jaar opeens nog gaat lukken en anders toch in ieder geval volgend jaar.”

Tijdens twee bijeenkomsten in zowel Eindhoven als Tilburg zijn medewerkers begin deze week door interim-directeur Richard van der Wurff van de plannen op de hoogte gebracht.

Ook dit schooljaar daalde de instroom van nieuwe studenten bij het instituut HRM en TP. Dit keer startten er 250 studenten minder dan in het schooljaar 2022-2023. En de prognose is dat dat aantal de komende jaren alleen maar verder zal gaan dalen, aldus een woordvoerder van Fontys. “Op basis van de huidige trends verwachten we een noodzakelijke reductie van de formatie van dit instituut met ongeveer veertig fte, bovenop het natuurlijke verloop. Dit is ook zo aan de medewerkers verteld tijdens de bijeenkomsten. Het exacte aantal is van veel factoren afhankelijk, en is nu dus een indicatie.”

Financieel tekort
Ondanks bezuinigingen en nieuwe initiatieven, zoals het uitbreiden van het aanbod LLO (Leven Lang Ontwikkelen), blijft het financiële tekort bij het instituut te groot. Daarom is nu besloten een reorganisatieplan op te stellen, om de personele bezetting beter af te stemmen op het verminderde aantal studenten. Daarbij zullen dus banen moeten verdwijnen. Een deel daarvan kan via natuurlijk verloop worden opgevangen, maar dat er ook gedwongen ontslagen vallen is niet uitgesloten.

Het reorganisatieplan wordt naar verwachting aan het einde van dit jaar afgerond en voorgelegd aan de imr, het cvb, de cmr en de vakorganisaties. Als die hun goedkeuring geven aan de reorganisatie, start het proces in mei 2026 en zal het twee jaar in beslag nemen. 

In eerste instantie is er dan sprake van een fase waarbij medewerkers ervoor kunnen kiezen om met ondersteuning vrijwillig te vertrekken. Afhankelijk van de hoeveelheid mensen die daar gebruik van maken, wordt daarna gekeken hoe groot het aantal medewerkers is dat uiteindelijk gedwongen moet worden herplaatst of ontslagen.

Zorgvuldig begeleiden
Arian Steenbruggen van het college van bestuur: “Wij realiseren ons hoe groot de impact van de boodschap is voor de collega’s van HRM en TP. Het gaat om mensen die zich met hart en ziel inzetten voor hun studenten en het werkveld. Tegelijkertijd is deze stap nodig om het onderwijs en onderzoek bij HRM en TP duurzaam te behouden. We zullen dit proces zorgvuldig begeleiden.” 

Het college van bestuur en de directie van HRM en TP benadrukken dat er gedurende het hele proces aandacht blijft voor transparante communicatie en de impact die dit heeft op medewerkers. Medewerkers van HRM en TP zullen daarom de komende tijd online en via informatiebijeenkomsten regelmatig updates krijgen en op de hoogte worden gehouden van belangrijke stappen.

De twee studenten Communicatie merkten in hun omgeving dat veel mensen bang zijn voor de dood en het ook spannend vinden om het erover te hebben. Iets wat ze ook bij zichzelf en zeker ook bij jongeren om hen heen herkennen.

Maar dat betekent niet dat het onderwerp onbesproken moet blijven, vindt Marieke. “De dood hoort nou eenmaal bij het leven. En dat je ooit een keer doodgaat, is iets wat zeker is. Dus waarom zou je dat onderwerp dan vermijden?”

Moeilijk bespreekbaar
De jonge documentairemakers leerden elkaar kennen tijdens hun studie IEMES bij Fontys. Lieke (22) zit nu in haar laatste jaar en Marieke (24) is inmiddels afgestudeerd. Samen maakten ze al eerder documentaires. Het is hun gezamenlijke passie. Ze kiezen daarbij onderwerpen die vaak moeilijk bespreekbaar zijn. Een thema als de dood gaan ze dan ook juist niet uit de weg.

Lieke: “We vroegen ons af waarom we eigenlijk bang zijn voor de dood. Want we zijn jong en gezond. We waren dan ook erg nieuwsgierig hoe het zou zijn als je niet gezond bent. Zou je dan ook bang zijn?”

Ze besloten dit te onderzoeken in hun nieuwe documentaire en volgden onder meer Kasper Klaarenbeek (63), die zes jaar geleden te horen kreeg dat hij kanker heeft en niet meer beter wordt. Ook hij ervaart dat het lastig is om te praten over zijn aangekondigde dood, zeker als man.

“Wij mannen worden anders opgevoed dan vrouwen. Eigenlijk wordt ons gewoon afgeleerd om onze emoties goed te voelen. Laat staan dat we leren om over gevoelens te praten.”  

Groot genieten van klein geluk
Maar ook in onze maatschappij ziet hij dat we de dood ver weg ‘in een donkere kamer hebben verstopt’. Hij wilde dan ook graag meewerken aan de documentaire en laat zien hoe hij met een levensverwachting tussen de vijf en tien jaar besloot om de dood niet te ontkennen, maar recht in de ogen te kijken.

“Ik zeg wel eens grappend: ongeneeslijk ziek worden heeft mijn leven gered. In sociaal emotionele zin is dat ook echt waar. Ik leef veel bewuster. Ik hoef de Machu Picchu niet meer te beklimmen of de Noordpool te zien. Wat ik nu doe, is vooral groot genieten van klein geluk.”

De documentaire gaat wat Marieke betreft dan ook meer over het leven dan over de dood, en het is zeker geen tranentrekker. “Het is geen zielige film geworden, waar je keihard om moet huilen. Natuurlijk zie je hoe zwaar het is voor mensen die ongeneeslijk ziek zijn. Maar ook vooral hoe positief ze naar het leven kijken en genieten van de kleine dingen. Dat zet je als kijker wel echt aan het denken over hoe je zelf in het leven staat en wat je gelukkig maakt. Mij ik elk geval wel.”

Vrolijk gestrest
De jonge documentairemakers zijn op dit moment in ieder geval bezig met iets waar zij heel blij van worden. Al voelen ze, nu de deadline nadert, wel wat druk bij de eindmontage. “We zijn allebei erg perfectionistisch, dus het kost heel veel tijd”, zegt Lieke. “Maar we blijven wel steeds tegen elkaar zeggen hoe vet het is dat we dit aan het doen zijn. Dus we zijn vrolijk gestrest.”

Ze hebben nog even de tijd want de première van de documentaire is op 9 oktober. Door de samenwerking met Stichting Palliatieve Zorg Nederland konden ze het dit keer groots aanpakken en dus huurden ze een bioscoopzaal bij Pathé Stappegoor in Tilburg. Inmiddels zijn er al bijna honderd kaarten verkocht en al dat publiek verhoogt de spanning wel een beetje, merkt Marieke.     

“Net als iedereen zien ook de hoofdpersonen de documentaire dan voor het eerst. Dus we vinden het vooral erg spannend wat zij ervan vinden. Maar daarnaast is het natuurlijk heel cool dat je eigen film op zo’n groot doek wordt vertoond.”

Hechte band
En daar houdt het wat hen betreft niet mee op. Ze hopen dat hun documentaire ook op andere plekken te zien zal zijn. Al was het alleen al voor de twee hoofdpersonen, waar ze een hechte band mee hebben opgebouwd.

“We hadden tijdens de draaidagen met allebei al echt een klik. En ook nu tijdens het monteren hebben we veel contact”, vertelt Lieke. “Margriet, een van de hoofdpersonen, had laatst een scan en dan appt ze de uitslag ook naar ons. Ik hoop echt dat het contact zo blijft, want we zijn erg aan ze gehecht geraakt.”

De inspectie deed voor het eerst onderzoek naar de curricula van pabo’s in het hbo en wo. Ook vier lerarenopleidingen van Fontys in Tilburg, Den Bosch en Sittard werden daarbij onder de loep genomen. De onderzoekers keken op basis van verschillende aangeleverde documenten onder andere naar de inhoud van de opleiding, de manier van lesgeven en de wijze van toetsing.

Kennis en vaardigheden
Daaruit bleek dat er niet alleen grote verschillen zijn tussen de aanpak van de verschillende pabo’s. Maar ook dat er bijna altijd wel iets ontbreekt in de leerdoelen als het gaat om de bekwaamheidseisen. Deze wettelijke opgestelde eisen bepalen waar leraren in het basisonderwijs na hun afstuderen aan moeten voldoen. Dit roept volgens de inspectie vragen op over de kennis en vaardigheden van startende leraren.

‘Onzin’, is de veelgehoorde kritiek van onderwijsinstellingen uit het hele land op het rapport. De bevindingen uit het onderzoek zouden namelijk helemaal niets zeggen over wat een leraar met een pabo-diploma wel of niet kan. 

Ook de woordvoerder van Fontys (een van de grootste opleiders van onderwijzers in Nederland) neemt afstand van het idee dat de uitkomsten van het rapport iets zeggen over de kwaliteit van de opleidingen.  

“Het onderzoek gaat over de curricula van de lerarenopleidingen, maar het doet geen uitspraken over de effectiviteit en de kwaliteit daarvan. Het onderzoek analyseert een beperkt deel van het geschreven curriculum, de leerdoelen. Het zegt niets over het geleerde curriculum, dus wat afgestudeerde leraren kennen en kunnen.”

Kanttekeningen
Ook de inspectie zelf plaatst kanttekeningen bij het rapport. Dat komt met name zeggen ze, omdat de keuze is gemaakt voor een ‘papieren onderzoek’. Waarbij de aangeleverde informatie van de opleidingen vaak moeilijk te interpreteren was, aldus de onderzoekers.

Ook erkennen ze dat het onderzoek uiteindelijk geen oordeel geeft over de effectiviteit of kwaliteit van de curricula van betrokken opleidingen. Iets wat volgens de Fontyswoordvoerder ook na dit onderzoek niet ter discussie staat.

Geaccrediteerd
“Voor alle opleidingen waar de inspectie in dit rapport over spreekt, geldt dat ze geaccrediteerd zijn door de NVAO en dus voldoen aan de wettelijke kwaliteitseisen, waarbij gekeken wordt wat afgestudeerden kennen en kunnen. De NVAO neemt bredere data mee, zoals eindwerken en gesprekken met studenten, docenten en alumni.”

Om de kwaliteit verder te onderzoeken is een vervolgonderzoek nodig zeggen de onderzoekers. Daarbij zou bijvoorbeeld moeten worden gekeken naar de ontwikkeling die startende leraren doormaken in de eerste jaren van hun carrière in het basisonderwijs.

De twee docenten van de Fontys-opleiding Communicatie-Creative Concepts for Communication (CO-CCC) in Tilburg zijn al bijna hun hele leven actief in de muziekindustrie. Hun studenten maken dan ook dankbaar gebruik van het uitgebreide netwerk dat zij in de jaren hebben opgebouwd. Dat netwerk wordt alleen maar groter nu ook hun oud-studenten in het wereldje zijn gaan werken.

“Onze alumni zitten inmiddels op verschillende managementposities in de entertainment business”, vertelt Gribling. “Dan is het voor onze studenten best interessant dat we met één telefoontje - of twee als je langs een secretaresse moet - contact kunt leggen.”

Warme contacten
Ronald (25) vierdejaars student aan dezelfde opleiding, kreeg via die warme contacten een opdracht bij Warner Music Benelux. “Ze snapten niet waarom ineens het aantal streams was gezakt en vroegen zich af waar dat aan kon liggen. Ik heb dat onderzocht en een oplossing bedacht. Daar waren ze heel blij mee en dus mag ik hier later dit jaar verder aan werken.”

En zo snijdt het mes aan twee kanten. Steeds vaker kloppen spelers uit de muziekindustrie bij Fontys aan nu de vraagstukken daar steeds complexer zijn geworden. “Natuurlijk moet deze branche steeds creatiever worden door de bezuinigingen in de culturele sector”, zegt Gribling. Maar er speelt meer, vult Bijlsma aan.

“Ook maatschappelijke vraagstukken zoals het gebruik van AI, duurzaamheid bij festivals en rechtenkwesties vragen bijvoorbeeld om een oplossing. Maar daar heb je wel meerdere disciplines voor nodig.”

Pasklare oplossingen
En daar past een HLO, een hybride leeromgeving waar onderwijs, werkveld en onderzoekers elkaar opzoeken, perfect bij. Het is volgens Bijlsma niet meer dan logisch om ook andere opleidingen binnen Fontys te betrekken bij het zoeken naar pasklare oplossingen voor de muziekindustrie.

“Als je bijvoorbeeld iemand van Communicatie en ICT bij elkaar zet, dan heb je twee verschillende aanvliegroutes om naar een probleem te kijken. Dan kom je niet alleen tot hele andere oplossingen, je leert ook ontzettend veel door eens vanuit een ander perspectief te kijken.”

Nieuwe generatie
Een nieuw perspectief is ook de reden waarom bedrijven in de muziekbranche graag met studenten samenwerken. Ze zijn benieuwd hoe een nieuwe generatie tegen bepaalde onderwerpen aankijkt, weet Bijlsma. “Ze begrijpen eigenlijk niet hoe Gen Z werkt en functioneert. En weten dus ook niet hoe ze deze groep het beste kunnen bereiken.”

Ronald weet dat wel en koos voor meer interactie met de jonge doelgroep van Warner. “Jongeren van nu vinden het belangrijk om ergens bij te horen en dus is het goed om te werken aan community building.” Zijn advies aan de muziekindustrie is dan ook: “Meer met jongeren werken en vooral met mij”, zegt hij lachend. 

Regionale samenwerking
De docenten zitten vol grootse plannen voor de toekomst, maar lopen in eerste instantie niet te hard van stapel. “Je kunt het natuurlijk meteen heel groot aanpakken, maar wij doen het liever bottom-up. Iets wat je eigenlijk wel het Tilburgse model kunt noemen. Laat het ontstaan en bouw het langzaam op.”

De komende tijd zetten ze in op samenwerkingen dichtbij huis. De eerste gesprekken met de gemeente Tilburg en ook de provincie Noord-Brabant zijn al achter de rug. “Onze opleiding staat natuurlijk hier in Tilburg en dat is eigenlijk gewoon een muziekstad. Met poppodium 013, Paradox, de Rockacademie en van oudsher ook IEMES. Het is voor ons dus heel logisch om als kennisinstituut hier te beginnen en de muziekindustrie regionaal kracht bij zetten.”

Artem (19) kwam drie jaar geleden vlak na het begin van de oorlog in Oekraïne naar Nederland met zijn moeder en oma. Hier volgde hij met succes een prebachelor waar hij Nederlands leerde en ook zijn Engels verder verbeterde. Allemaal ter voorbereiding op de hbo-opleiding die hij wilde gaan doen. Maar er volgde een onaangename verrassing.

“Op het moment dat ik begon met de prebachelor was het voor studenten zoals ik nog mogelijk om met korting te studeren. Maar toen ik daarmee klaar was, zeiden ze: sorry, er is een nieuwe wet. Ineens moest ik duizenden euro’s meer gaan betalen, dat lukte me niet.”

In de eerste jaren na de oorlog werd voor Oekraïense vluchtelingen die in Nederland wilden studeren nog een uitzondering gemaakt. Ze betaalden net als Nederlandse studenten het wettelijk collegegeld. Later werd dat teruggedraaid en moesten zij net als alle studenten buiten de Europese Unie het veel hogere instellingtarief betalen.

Volgens het UAF zijn er op dit moment tussen de 4.000 en 8.000 Oekraïense jongeren in Nederland die graag willen studeren, maar het niet kunnen betalen. Een zorgelijke situatie die moet veranderen, vinden ze. “Elk studiejaar dat voorbijgaat zonder oplossing, vergroot de achterstand van deze jongeren. Hierdoor ontstaat er een verloren generatie”, zegt directeur-bestuurder Mir Huisman.

Het is een situatie die alleen maar verliezers kent, vindt ze. “Allereerst de jongeren zelf, maar ook Nederland, dat gekwalificeerde arbeidskrachten hard nodig heeft. En zeker ook Oekraïne, dat op termijn door deze jongeren moet worden opgebouwd.”

Enorm verschil
Voor komend studiejaar is het wettelijk collegegeld 2.601 euro. Maar door de tijdelijke verblijfsstatus van Oekraïners in Nederland geldt dat tarief dus niet voor hen. Zij betalen het veel hogere instellingstarief, dat per opleiding varieert tussen de 8.000 en 16.000 euro per jaar. En dat is voor veel studenten niet op te brengen.

Ook voor Bohdan (20), die jaren geleden vanwege de oorlog in Oekraïne samen met zijn moeder en zusje naar ons land kwam, is dat bedrag veel en veel te hoog. “Ik heb wel een baantje, maar zo hoog is het salaris van mij en ook van mijn moeder niet.”

Vergoeding
Samen met verschillende onderwijsinstellingen, waaronder Fontys, probeert het UAF toch zoveel mogelijk Oekraïners te laten studeren. De stichting begeleidt en ondersteunt deze jongeren door studiekosten zoals boeken te vergoeden. De instellingen laten op hun beurt een beperkt aantal studenten toe tegen het lagere collegegeld en leggen zelf het resterende bedrag uit eigen zak bij. Op deze manier konden tot dusver toch 250 Oekraïense studenten aan een studie in Nederland beginnen.

Artem is één van hen. Na twee jaar niet naar school te zijn geweest, is hij onlangs bij Fontys gestart met de opleiding ICT. “Ik ben heel dankbaar voor deze kans. Eindelijk kan ik weer plannen maken en een diploma gaan halen, want ik wil niet mijn hele leven in een supermarkt werken.”

Ook Bohdan klopte voor hulp aan bij het UAF en kon eindelijk beginnen aan zijn studie bij Fontys. Hij merkt hoe belangrijk dat voor hem is. “Als je in een situatie zit zoals ik, dan is het erg vervelend om niet te weten waar je aan toe bent. Je wilt je ergens aan vast kunnen houden, want je bent in een nieuw land en alles is nieuw.” Dat hij weet wat er de komende jaren gaat gebeuren geeft hem rust. “Nu weet ik dat ik vier jaar ga studeren en daarna kan ik werk gaan zoeken. Het helpt in je hoofd als er wat stabiliteit is in je leven.”

Op dit moment studeren bij Fontys via het UAF twintig studenten uit Oekraïne tegen het verlaagde collegegeldtarief. Omdat het volgens José Theulen, directeur Studentenvoorzieningen bij Fontys, voor een onderwijsinstelling vaak lastig is om te bepalen wie financiële hulp nodig heeft, is ze blij met deze stichting.

“Het UAF doet het vooronderzoek om te kijken of een student het studiegeld wel of niet kan betalen. Dat is voor ons altijd moeilijk om te beoordelen. Daarom vinden wij het heel fijn dat zij die rol op zich nemen en we volgen hun advies dan ook altijd op. De studenten die zij voordragen doen het ook goed bij ons, dus ze maken ook nog eens een hele goede selectie aan de poort.”

Het UAF is blij met de samenwerking met de hogescholen, maar het is wat hen betreft een druppel op de gloeiende plaat. Een meer structurele oplossing moet volgens de stichting voor vluchteling-studenten dan ook komen vanuit de politiek. En op dat vlak is er goed nieuws. Deze week nam de Tweede Kamer een motie aan, met de vraag aan het kabinet om geld vrij te maken voor Oekraïense jongeren zodat zij niet langer het hoge instellingscollegegeld hoeven te betalen.

Leren omgaan met de gevolgen van long covid. Het is de dagelijkse realiteit voor meer dan 420.000 mensen in Nederland. Ook vierdejaars ICT-studenten Tim en Bram weten allebei hoe vreselijk lastig en frustrerend dat is.

Extreem moe
Tim (23) helaas uit eigen ervaring. Wat in eerste instantie leek op een onschuldig buikgriepje, ging bij hem maar niet over. “Er kwamen steeds meer klachten bij. Ik was extreem moe en bleef pijn in mijn buik houden. Ook de spieren in mijn benen deden het bijna niet meer. Hoewel ik gewend was om halve marathons te lopen, was de straat uitlopen ineens al te veel.”

Hij kwam er al snel achter dat de medische wereld geen echte oplossing voor hem had. “Op een gegeven moment was de buikpijn zo erg dat ik naar de spoedeisende hulp ben gegaan. Daar kreeg ik hele sterke pijnstillers en dat was het dan.”

Leoni van Dijk, docent en onderzoeker bij Fontys, doet op dit moment onderzoek naar long covid onder jongvolwassenen en herkent het beeld dat Tim schetst. “Binnen de reguliere zorg weten ze vaak niet wat ze eraan kunnen doen en krijgen long covid-patiënten vaak te horen dat ze maar moeten accepteren dat ze dit de rest van hun leven zullen hebben. Oftewel: deal with it en kom in een ander leven maar terug.”

Ook Bram (22) weet hoe heftig de gevolgen van long covid kunnen zijn. Dat zag hij niet alleen bij zijn studiegenoot Tim, maar ook thuis. “Ik zag mijn altijd erg actieve moeder door deze ziekte terugvallen naar iemand die niet eens meer de trap op kon lopen.” Een revalidatietraject hielp haar niet. “Sterker nog”, vertelt hij, “door alle inspanningen werd het zelfs alleen maar erger.” 

Misvatting
Het idee dat patiënten met long covid baat hebben bij intensieve trainingen is een misvatting volgens Van Dijk, en doet meer kwaad dan goed. “In het begin wist niemand hoe je met deze ziekte om moest gaan en was het advies om gewoon maar te gaan trainen. Maar inmiddels is uit onderzoek gebleken dat dat heel gedoseerd moet gebeuren en dat mensen die over hun grenzen gaan juist schade aan hun spierweefsel oplopen.”

Daar weet Tim alles van. Ook hij ging in een poging zijn conditie weer op te bouwen in eerste instantie veel te hard en kreeg een flinke terugval. “Toen ik weer ging trainen met hardlopen, ben ik toch weer in het ziekenhuis beland.”

Inmiddels gaat het beter met hem en loopt hij zelfs weer halve marathons. In zijn geval hebben aanpassingen in zijn voedingspatroon veel opgeleverd. Maar dat is niet de enige aanpassing. “Nog steeds als ik iets doe, kan mijn batterij ineens leeg zijn. Het is gewoon niet meer zoals vroeger en dat is balen. Daar moet ik dus rekening mee houden en vaker nee zeggen.” 

Meer balans
Omdat ook de moeder van Bram heeft ervaren dat ze veel baat heeft bij meer balans in haar dagelijkse activiteiten, ontstond het idee om een app te ontwikkelen die helpt om overbelasting te voorkomen.

“De app Long covid Buddy start iedere dag met een aantal punten”, legt Bram uit. “Per activiteit moet je een bepaald aantal punten inleveren, die je weer terugkrijgt als je rust pakt. Het is de bedoeling dat je aan het einde van de dag voldoende punten over hebt en dus niet te veel hebt gedaan.”

Omdat de mate van belasting voor iedereen anders is, moet de gebruiker van de app zelf veel input geven. En dat, zo weten ze als ICT’ers, moet je zo makkelijk mogelijk maken. Zeker voor deze doelgroep, legt Tim uit. “Deze mensen hebben al weinig energie en zijn vaak moe. Als wij dan een hele ingewikkelde technische app maken en ze ook nog zelf van alles bij moeten houden, dan haken mensen heel snel af.”

Gebruiksvriendelijk
Daarom onderzoeken ze nu of bijvoorbeeld het koppelen van data van wearables, zoals de hartslagmeter op een smartwatch, de app gebruiksvriendelijker kan maken. En waar Tim als long covid-patiënt eerder zijn input gaf aan het onderzoek van Van Dijk, gaat zij de twee studenten nu waar mogelijk ook ondersteunen. 

Tim en Bram willen hun afstudeerjaar gebruiken om de app verder te ontwikkelen en later dit jaar op de markt brengen, om op die manier zoveel mogelijk mensen te bereiken. “Als ICT’ers zijn we niet medisch onderlegd, dus long covid gaan wij niet oplossen”, zegt Tim. “Maar ook met software en data kunnen we mensen helpen en dan niet over tien of twintig jaar, maar juist nu iets voor ze betekenen.” 

De awards worden net als vorig jaar uitgereikt tijdens het Fontys for Society event op campus Rachelsmolen. Het zijn er twee, één voor Fontys-studenten en één voor Fontys-medewerkers. Om in aanmerking te komen voor de prijzen moet het initiatief bijdragen aan de oplossing voor een maatschappelijk vraagstuk.

“For Society, dus,” legt Mandy van Baardwijk, coördinator content & events bij Fontys uit. “Deze awards zijn bedoeld om betekenisvolle projecten in het zonnetje te zetten en tegelijkertijd een extra boost te geven om het goede werk voort te zetten.”

Erkenning en aanmoediging
Een prijs voor erkenning en aanmoediging dus die bestaat uit een award, gemaakt door Fontysstudent Floor en een geldbedrag van duizend euro. Maar Van Baardwijk hoopt op meer. “Het zou mooi zijn als de extra aandacht voor deze maatschappelijke projecten er ook voor zou zorgen dat er binnen Fontys nieuwe samenwerkingen ontstaan.” Dat is nodig vindt ze. “Instituten zitten soms erg in hun eigen cocon en mensen zijn over het algemeen erg bescheiden. Soms zijn er kruisbestuivingen nodig om een project naar een hoger niveau te tillen.”

Een externe jury nomineerde zes uiteenlopende projecten, drie van studenten en drie van medewerkers, die wat hen betreft voldoen aan de gestelde criteria. Initiatieven met aantoonbare maatschappelijke impact, die bijdragen aan een betere samenleving.

Categorie Studenten
Fontys Caribbean Connection (FCC)
Het doel van dit studenteninitiatief is een warm welkom en betere begeleiding voor studenten uit het Caribisch gebied. Door onboardingprogramma’s, taalondersteuning, peer-begeleiding en workshops voor docenten bevordert FCC inclusie, welzijn en studiesucces met aandacht voor culturele verschillen en sociale verbinding.

Kijk Vooruit 
Schermgebruik bij jonge kinderen leidt tot een stille bijziendheidsepidemie. Deze campagne van vier studenten Communicatie maakt ouders bewust van de gevolgen van overmatig schermgebruik en biedt alternatieven met spelelementen. Door middel van krachtige beelden én concrete oplossingen zet dit project aan tot gedragsverandering. Het project won eerder al een prijs bij de Dutch Creativity Awards.

Opposites Attract 
Polarisatie tegengaan via technologie? Deze datingapp van drie ICT-studenten matcht mensen op verschillen in plaats van overeenkomsten en laat zien hoe AI kan bijdragen aan maatschappelijke verbinding. Met dit vernieuwende concept sleepten de studenten begin dit jaar een geldprijs van duizend euro binnen tijdens de Polarisation Challenge.  

Categorie Medewerkers
Straatroute 
Met dit initiatief leren Social Work-studenten tijdens een wandeling door Eindhoven van ervaringsdeskundigen die zelf dakloos zijn geweest. Door studenten met deze unieke onderwijspraktijk onder te dompelen in een andere leefwereld kunnen ze een dieper begrip ontwikkelen voor het leven van anderen en draagt het bij aan het doorbreken van stigma’s.

Prebachelor voor vluchtelingstudenten 
Tijdens deze prebachelor worden vluchtelingstudenten geholpen bij hun inburgeringsproces en worden zij voorbereid op het behalen van het staatsexamen Nederlands als tweede taal (Nt2). Studenten krijgen in dit schakeljaar niet alleen taallessen, maar worden ook bijgespijkerd in andere vakken. Naast les krijgen ze ook sociale begeleiding via buddy’s.

Versterk je Veerkracht 
Versterk je Veerkracht is de titel van een digitaal werkboek op basis van ACT-methodiek, ontwikkeld voor Fontys-studenten. Het biedt toegankelijke oefeningen en inzichten om studenten te helpen met mentale veerkracht, zingeving en zelfkennis. Het werkboek is inmiddels ook buiten Fontys in gebruik.

Het is de tweede keer dat de Fontys For Society Awards worden uitgereikt en ze zijn een blijvertje aldus Van Baardwijk. Ook als de slogan van Fontys ooit mocht veranderen. “Het idee voor deze awards valt natuurlijk perfect samen met de gedachte achter Fontys for Society, dus ik zou er wel van balen als er een andere pay off zou komen. Maar ik verwacht niet dat dat snel zal gebeuren en anders vinden we daar vast wel weer wat op.”

Dat er bij het verbeteren van het studentenwelzijn wel degelijk een rol is weggelegd voor huisvesters, daar lijkt na een peiling onder de ruim driehonderd deelnemers van het congres weinig discussie over. Maar wat is die rol dan? Dat is vandaag in Nijmegen de vraag op het jaarlijkse congres van Kences, het kenniscentrum voor studentenhuisvesting.

“Cijfers laten zien dat er nog steeds veel studenten zijn die eenzaam zijn en niet lekker in hun vel zitten”, zegt Jolan de Bie, directeur van Kences, tijdens de opening van de dag. “Om dat te verbeteren doen we al veel als huisvesters, maar we kunnen nog meer doen.”

Sociale voelsprieten
En dat is vooral samen optrekken, zo lijkt het antwoord van Lisanne Bron van SSH&, één van de panelleden. Als studentenhuisvester in Nijmegen en Arnhem zijn er korte lijntjes met verschillende zorginstellingen in de stad. En zelf informeren ze hun huurders waar ze hulp kunnen krijgen als dat nodig is. Maar dat is niet het enige.

Studententenhuisvesters hebben wat Lisanne Bron betreft ook een signalerende functie en kunnen heel gemakkelijk een oogje in het zeil houden. “We vragen bijvoorbeeld ook aan onze onderaannemers om tijdens het onderhoud hun sociale voelsprieten aan te zetten om te kijken wat er speelt.”

Studentenkamer of studio
Als je als student uit huis gaat kun je natuurlijk in een studentenhuis gaan wonen waar je een keuken of badkamer deelt met andere huisgenoten. Maar er zijn ook steeds meer studio’s waar je alle voorzieningen voor jezelf hebt. Uit onderzoek blijkt dat studenten steeds vaker kiezen voor het laatste. En dat is in de strijd tegen eenzaamheid en stress onder studenten geen goede ontwikkeling, vindt panellid Dieke van Ewijk, onderzoeker aan de Hogeschool Utrecht.

“Je ziet dat studenten meer behoefte hebben om zich terug te trekken, maar ze onderschatten misschien ook juist het belang van sociaal contact. Uit cijfers blijkt dat studenten veel minder gelukkig zijn in een zelfstandige woonruimte dan op een kamer in een studentenhuis.”

Steeds meer studio's
Toch worden er de laatste jaren juist steeds meer studio’s gebouwd omdat die nu eenmaal veel lucratiever zijn voor verhuurders. Deze zelfstandige ruimtes komen namelijk, in tegenstelling tot studentenkamers, in aanmerking voor huurtoeslag. Hierdoor kunnen verhuurders veel hogere prijzen vragen en is de huur voor studenten door de toeslag nog steeds betaalbaar.

Van Ewijk ziet graag dat huisvesters daarnaast toch ook inzetten op het inrichten van gemeenschappelijke ruimtes, waar studenten elkaar kunnen ontmoeten en waar iets gebeurt. “Het moet voor studenten niet raar zijn om naar zo’n gezamenlijke ruimte te gaan, daar moet wel iets te doen zijn. Maak er een flexplek of koffiecorner en zet er planten neer zodat studenten zich daarvoor gezamenlijk verantwoordelijk voelen. Zelf hadden we katten in mijn studentenhuis, dat zorgde ook voor verbinding.”

Als kersverse eerstejaars student is dit hét moment om goed na te denken of en hoeveel je wilt lenen. Veel studenten komen er pas na het behalen van hun diploma achter wat de gevolgen zijn van hun studieschuld. Hoe jij kunt voorkomen dat je later voor vervelende verrassingen komt te staan? 

1. Weet waar je aan begint
Natuurlijk is het verleidelijk om voor het maximale leenbedrag te gaan. Maar hoe onschuldig het nu ook lijkt, een lening is geen gratis geld en ooit komt het moment waarop al die centjes moeten worden terugbetaald mét rente. En slecht nieuws: die rente is de laatste jaren alleen maar gestegen.

Jarenlang was de rente op studieschulden nul komma nul. Wat je leende moest je terugbetalen en geen cent meer. Inmiddels is dat veranderd en is die rente opgelopen tot zo’n 2,5 procent. En let op, dit is geen vaststaand percentage en kan dus ieder jaar verder stijgen. Wel iets om rekening mee te houden.

2. Leen alleen wat je écht nodig hebt
Studiefinanciering, de naam zegt het al, is bedoeld voor je studie en eigenlijk niet voor dat extra rondje in de kroeg. Een lening bij DUO is natuurlijk wel heel handig als je ouders bijvoorbeeld niet zoveel meebetalen aan je opleiding. Toch lenen veel studenten een veel hoger bedrag dan nodig. Lekker voor nu, maar maximaal lenen betekent later ook maximaal terugbetalen.

En waar je als studenten nu misschien even niet bij stilstaat, je studieschuld heeft een directe invloed op het bedrag dat je mag lenen voor een huis: je hypotheek dus. Je zult niet de eerste zijn die met een torenhoge studieschuld straks minder of zelfs geen hypotheek kan krijgen bij de bank. 

3. Wat heb je nodig?
Reken daarom eerst goed uit hoeveel geld je echt nodig hebt, voordat je zomaar een smak geld gaat lenen bij DUO. Want maximaal lenen voor je studie, is eigenlijk bijna nooit nodig. Om erachter te komen wat er bij jou iedere maand binnenkomt en weer uit gaat, kun je de rekenhulp van DUO gebruiken. Of lekker ouderwets met een pen en een schriftje je uitgaven en inkomsten bijhouden. Blijkt dan dat je naast de basisbeurs, een bijbaan of bijdrage van je familie, toch nog iets tekortkomt? Dan kun je dat bedrag alsnog lenen.

4. Begin met alles wat gratis is
Een voor de hand liggende tip is natuurlijk: begin met alles wat gratis is. Vraag dus altijd tegelijk met de basisbeurs ook een aanvullende beurs aan. Zelfs als je denkt dat je er geen recht op hebt (dit is een advies van DUO zelf). De basisbeurs en aanvullende beurs worden, als je je diploma haalt, namelijk omgezet in een gift.

Vergeet niet ook de andere toeslagen zoals de zorgtoeslag, huurtoeslag en eventueel eenmalige toeslagen. Misschien is lenen bij DUO dan zelfs helemaal niet meer nodig. En dat betekent later: geen terugbetaling, geen rente en geen stress.

Het Willemsplein in de binnenstad van Tilburg stroomt aan het einde van de middag vol met eerstejaars studenten die wel zin hebben in een feestje.

“Ik heb geen idee wie er op het podium staat, maar dat maakt mij niet uit”, zegt Tijs (19) die tot nu toe nog niets heeft gemist van het introprogramma. “Ik vind het gewoon gezellig om samen wat te drinken, te buurten en naar muziek te luisteren.”

Net als Zori (22) volgt hij volgend jaar de lerarenopleiding geschiedenis. Ook Zori gaat vol voor de intro en is tot nu toe overal bij geweest. Alleen heeft hij over dit onderdeel zo zijn bedenkingen. “Ik vind die muziek echt vreselijk. En ik drink niet hè, dus ik heb niets om de pijn te verzachten. Het is dus nu wel even doorbikkelen.”

Studentenband
Maar bij de meeste studenten valt de line-up juist wel in de smaak. Op het podium staat vandaag niet alleen de winnaar van de Tilburgse dj-contest. Ook de Utrechtse studenten Jobke en Roeland van de super populaire hit ‘Lotje’ komen langs en is studentenband Turfy Gang bekend van de nummers 'Ushuaia' en 'Padellen' de uitsmijter van de avond.

Fenne (19) eerstejaars Digital Business Concepts houdt wel van een feestje en is er in tegenstelling tot de sportdag vanochtend nu wel bij. Dat tijdens dit festival niet alleen Fontysstudenten welkom zijn, maakt het wat haar betreft alleen maar leuker. “Hoe meer mensen hoe gezelliger. Maar ik ben hier vooral om de mensen van mijn eigen studie te leren kennen.”  

Deze week heeft ze Quinty (19) leren kennen, die dezelfde studie gaat volgen. Ook zij heeft vindt deze hele introweek leuk. En ziet vandaag wel waar het schip strandt. “Ik moet wel nog naar huis en of dat dan lukt met het ov is altijd de grote vraag. Maar dan moet ik mama even lief aankijken, dan kom ik wel thuis.”

Geen onderscheid
Het gezamenlijke introfeest is een initiatief van Fontys, Avans, Tilburg University en de Tilburgse mbo’s Yonder, Yuverta en De Rooi Pannen. Projectleider Nicolette Koot is trots dat het gelukt is om na Eindhoven ook hier samen een introfestival op te zetten. “Een student is een student, daar moet je geen onderscheid in maken”, vindt ze. “Bovendien zie je dat het mbo, hbo en wo steeds vaker met elkaar samenwerken aan projecten. Dan leg je tijdens zo’n gezamenlijke introfestival alvast een mooie basis.”

Jess (18), die heeft gekozen voor de Fontysopleiding SPECO, was te laat om zich in te schrijven voor de sportdag, maar stond deze middag wel als één van de eersten voor de ingang van het Square One Festival. Samen met zijn oud-klasgenoot Sem (19) die bij Fontys Technische Bedrijfskunde gaat studeren. Wat hen betreft stopt de avond niet als het festival om 22.00 uur is afgelopen. “We vinden vast nog wel iets anders om naar toe te gaan”, zegt Jess. “En morgen bij het Purplefestival zijn we er gewoon weer bij.”

Pleun (21) eerstejaars Communicatie, gaat vandaag juist liever iets vroeger naar huis en wordt vanavond om acht uur opgehaald. “Het is gisteren een beetje laat geworden, dus ik doe het vandaag wat rustiger aan. Als ik weer even goed heb geslapen, kan ik er morgen met het Purplefestival weer tegenaan.”

Eindhoven
En ondertussen waren duizenden studenten op het Stadhuisplein in Eindhoven hetzelfde aan het doen. Net als vorig jaar. Studenten mbo, hbo en wo deden zich tegoed aan drank, muziek, friet, zomerse temperaturen en aan elkaar. 

Zoals de bedoeling ook was en is van de betrokken onderwijsinstellingen en de gemeente Eindhoven: je thuis voelen in een studentenstad die misschien niet de reputatie heeft van een echte studentenstad maar dat wel is. 

Je kunt er deze middag in de binnenstad van Venlo niet omheen. Honderden studenten trekken in groepjes met gekleurde shirts door de stad om her en der in de stad spelletjes te doen en zo de stad en elkaar te ontdekken.

En zo ziet de gemeente Venlo het graag. Daarom klopten ze net als voorgaande jaren aan bij de drie onderwijsinstellingen in de stad met de vraag of ze naast hun eigen introductieprogramma toch ook weer de gezamelijke Venlose Introduction Day (VID) wilden organiseren.

Roel Verberk, coordinator van de Purpleweek bij Fontys in Venlo, nam dit jaar de klus aan. Want hij ziet het belang om samen op te trekken. “Venlo staat nog steeds niet echt bekend als studentenstad. Dus is het goed dat wij hier vandaag samen met zoveel studenten bij elkaar komen en laten zien dat er toch echt ook wel een studentenleven is in Venlo.”

Paarse shirts
En dus nemen de studenten de binnenstad deze middag over. Ze worden met een app met vragen de stad ingestuurd en moeten op zoek naar de pleinen waar ze spellen gaan spelen. De paarse shirts van de ruim driehonderd Fontysstudenten vallen het meest op. Het merendeel komt niet uit Nederland, maar woont net als Noah (17) net over de grens in Duitsland. Hij hoeft niets meer te leren over Venlo, want het is zoals hij zegt zo’n beetje zijn tweede thuis. Hij heeft het deze middag erg naar zijn zin. “De sfeer is goed en ik heb vandaag al meteen vrienden gevonden.”

Ook Julie (20) woont in Duitsland en is bekend in de stad. “Ik ken Venlo al wel, want ik woon op maar 20 minuten rijden van hier.” Ze heeft gekozen voor de opleiding International Business bij Fontys omdat het zo lekker dichtbij is, maar zeker ook omdat ze tijdens deze opleiding de kans heeft om veel te reizen.

Deze eerste dag trekt ze samen op met landgenoot Penelope (19) die komend jaar dezelfde studie gaat volgen. Ook zij vindt de introductiedag tot nu toe erg leuk. Dat er ook studenten van de HAS en UM meedoen wist ze niet, maar dat maakt haar ook niet zoveel uit. “Ik ben hier vooral om andere studenten van Fontys te leren kennen en dat is gelukt.”

Nederlandse frietjes
Toevallig zit ze deze middag samen in een groepje met Karolina (19) die ze nog kent van vroeger. Ook voor deze eerstejaars student is studeren in Venlo een logische keuze, maar niet alleen omdat het dichtbij huis is. “Vandaag heb ik ontdekt dat Nederlandse frietjes echt ontzettend lekker zijn, veel lekkerder dan in Duitsland.”

Wat Karolina vooral zo leuk vindt aan haar toekomstige studie International Business, is dat ze niet alleen Duitse en Nederlandse studenten ontmoet maar juist dat er zoveel  verschillende nationaliteiten samenkomen.

Clara (20) uit Taiwan is één van die studenten voor wie studeren bij Fontys niet echt om de hoek is. Ze is hier om als exchange student een aantal maanden te studeren. Haar eerste indruk? “Venlo is echt een chille en ‘cosy’ stad en de mensen zijn allemaal zo ontzettend vriendelijk en gastvrij.” Ze leert vandaag veel. “We kregen net een vraag in de app wie de koning en koningin van Nederland zijn. Dat wist ik dus niet, maar nu wel.”

Beetje koud
Ook Ellana (19), eerstejaarsstudent Informatica, komt van ver. Samen met haar ouders en broer is ze vanuit Amerika naar Nederland gekomen. Het gezin gaat de komende vier jaar vlakbij haar Nederlandse opa en oma in Venlo wonen. En dat is zeker wat het weer betreft wel even wennen. “Het wordt soms wel een beetje koud, maar behalve dat vind ik het heel fijn om hier te wonen.” Ze heeft vandaag behalve haar medestudenten, ook de stad beter leren kennen. “Ik heb veel nieuwe plekken en winkels ontdekt en wat ik heel handig vind is dat alles wandelend zo goed bereikbaar is.”

Verberk is als coordinator vandaag net als de studenten de hele middag aan de wandel en hij spoort studenten die toch op het terras zijn beland aan hetzelfde te doen. “Het belangrijkste doel van Purple is dat de studenten elkaar leren kennen en dat ze het leuk hebben samen. Dat doen we met activiteiten zoals deze stadsdag en niet door aan de bar te staan. Vanavond tijdens de barbecue mogen ze best een pilsje drinken, maar overdag houden we het alcoholvrij.”

Amerikaanse ambassades mochten van de regering Trump in mei van dit jaar wekenlang geen visumafspraken met studenten inplannen. En dat was precies op het moment dat ICT-student Nigel de documenten wilde regelen voor zijn minor in Utah. “Er was ineens tijdelijk een stop voor studentenvisa naar de VS, dus dat was even schrikken”, vertelt Nigel tijdens de Farewell meeting die Fontys donderdag op Strijp TQ voor de studenten organiseerde.

Strengere screeningen
Het is hem uiteindelijk toch op tijd gelukt om een visum te krijgen, maar dat vergde vanwege de strengere screenings wel wat extra moeite. “Er zat wel wat meer druk op dat gesprek bij de ambassade, omdat ik toch iets meer op mijn woorden moest letten dan dat ik voorheen zou doen.”

Dat hij om een visum te krijgen ook zijn social media door moest laten lichten, maakte hem niet uit. “Ik probeer in mijn persoonlijke leven sociale media sowieso al te vermijden. Ik heb alleen LinkedIn en Facebook die ik maar één keer per jaar gebruik, dus dat was voor mij geen probleem.”

Nigel heeft net als zijn medestudent Vincent, die dit najaar zijn minor in de staat New Mexico gaat volgen, nooit getwijfeld om naar de VS te gaan. Al denkt ook Vincent dat je wel op je woorden moet passen. “Als je straks op het vliegveld bent, kun je natuurlijk wel ondervraagd worden. Dan moet je zorgen dat je een beetje tactisch bent en het bijvoorbeeld niet gaan hebben over Israël of drugs ofzo.”

Internationale leerervaring
Marilyn Bailey, Study Abroad coordinator bij Fontys ICT, heeft de groep studenten die dit najaar naar verschillende landen - waaronder naast de Verenigde Staten ook Japan en Finland - in de wereld uitvliegen, samen met een groep collega’s begeleid tijdens hun voorbereiding. En dat blijven ze doen. Ook tijdens hun buitenlandreis is er steeds contact. “Als studenten daar tenminste behoefte aan hebben”, benadrukt Bailey.

Het is belangrijk om iedere ICT-student een internationale leerervaring mee te geven, vindt ze. Dat kan wat haar betreft binnen Fontys door het contact met internationale studenten die hierheen komen, maar ook door een studie of stage in het buitenland te doen. “De wereld wordt steeds mondialer en ook het vak ict is niet regionaal of landelijk, maar juist echt erg internationaal. Het is voor ons dan ook vanzelfsprekend om ze al tijdens hun opleiding bij Fontys deze ervaring met andere culturen mee te geven.”

En dat kan in sommige landen voor studenten best even wennen zijn. Tijdens de afscheidsbijeenkomst is een workshop over interculturele competenties een vast onderdeel. Om studenten te helpen in hun eerste weken geeft ICT-docent Samuil Angelov ze tips mee.

“Ga eerst eens goed observeren en trek niet meteen je eigen conclusies.” Nieuwsgierig zijn is dan ook zijn beste tip. “Stel vragen aan de mensen die daar wonen. Niet te direct, want dat wordt niet in ieder land gewaardeerd. Maar nieuwsgierigheid helpt je om een cultuur te leren kennen.”

Beetje naïef 
Nigel is al vaker in de VS geweest en kent het land en de mensen al wel een beetje. Veel aanpassingsproblemen zullen er dus niet zijn. Ook niet nu de politieke sfeer door de komst van Trump is omgeslagen, denkt hij.

“Ik kom daar gewoon om voor zes maanden een studie te volgen en ga verder geen dingen doen die ik niet mag doen. Dus als ik vragen krijg, dan kan ik die gewoon beantwoorden. Beetje naïef gedacht misschien, maar ik zie geen problemen.”

Vincent is het daarmee eens. “In het dagelijks leven verwacht ik ook geen problemen. Als je tenminste niet mee gaat doen aan protesten, maar ik ben toch niet iemand die dat doet.”

Open armen
Na hun buitenlandreis worden ze weer met open armen terug bij Fontys ontvangen. “Deze studenten hebben belangrijke informatie te delen met degenen die daarna nog gaan”, vertelt Bailey. En dus worden ze altijd uitgenodigd om ook bij het afscheid van een volgende lichting aanwezig te zijn en hun ervaringen te delen.

“Dan gaat het ons niet alleen om de verhalen over het op stap gaan en wat ze gegeten hebben”, want die hebben Bailey en haar collega’s al vaak gehoord. “We vragen ze vooral om te vertellen wat deze reiservaring met hun persoonlijke en professionele ontwikkeling heeft gedaan. En juist dat levert hele mooie verhalen op.”

De beeldvorming van jongeren wordt veelal bepaald door social media, maar dat is ook de plek waar veel onbetrouwbare informatie rondgaat. Ook over anticonceptie. Anouk, ACE-student Trend Research & Concept Creation in Lifestyle, besloot van dit actuele en in haar ogen urgente thema haar afstudeerproject te maken. Want zij ziet hoe influencers onvolledige, onjuiste of sturende informatie over voorbehoedsmiddelen verspreiden.

“Er zijn er bij die het helemaal niet uitmaakt wat ze verspreiden. Die doen het alleen voor de clicks en views, of ze weten het zelf niet zo goed en vertellen maar wat.”

Negatieve verhalen
Zorgelijk vindt Anouk, zeker omdat ze jongeren vaak desinformatie voorschotelen of onbetrouwbare anticonceptiemethoden promoten. Met name de negatieve verhalen over de pil en de hormonen die daar inzitten missen veel nuance, zegt ze. 

“Als iemand een slechte ervaring heeft met de pil, betekent het niet dat dat voor iedereen geldt. Maar als hier een dramatisch verhaal van wordt gemaakt - en dat scoort natuurlijk - waarin tien anderen die wel positief zijn niet worden meegenomen, dan raakt de beeldvorming nogal uit balans.”

Minder betrouwbaar
Daardoor kiezen sommige vrouwen ervoor om te stoppen met de pil en over te gaan op natuurlijke anticonceptie. Een methode waarbij je op basis van lichaamstemperatuur achterhaalt wanneer je vruchtbaar bent of niet. En dat is vaak minder betrouwbaar.

Anouk: “Je moet hierbij heel precies en nauwkeurig zijn. Maar meer dan de helft van de vrouwen voert dat verkeerd uit. Je moet dus wel goed voorgelicht worden, anders is de kans om ongewenst zwanger te raken veel groter.” 

Maar juist aan goede voorlichting ontbreekt het vaak op social media. Het algoritme tegengaan door dan zelf maar betrouwbare informatie te plaatsen, daar begint Anouk niet aan. “Daar is het veel te veel voor, dan ben je alleen maar brandjes aan het blussen.”

En dus besloot ze het anders aan te pakken. Dinsdag presenteerde ze de uitkomsten van haar afstudeerproces midden op het terrein van campus Stappegoor. Terwijl de andere studenten binnen hun presentaties gaven, gaf Anouk buiten naast een grote opblaasbare baarmoeder tekst en uitleg over haar aanpak en liet ze met een expositie in een bus zien waar ze op uit is gekomen. 

Goede fundering
Om ervoor te zorgen dat jongeren op een eerlijke manier voorgelicht worden over anticonceptie en een weloverwogen keuze kunnen maken, moet je er volgens Anouk op tijd bij zijn. En dus richtte ze zich met haar afstudeerproject op jongeren tussen de vijftien en achttien jaar. 

“Je moet een huis bouwen op een goede fundering. Met volledige en betrouwbare informatie op school geef je jongeren een goede basis, waarmee ze vervolgens op social media veel kritischer kunnen kijken naar wat ze daar zien.”

Om jongeren die stevige basis te bieden en ze beter voor te bereiden om met desinformatie om te gaan, besloot ze de hulp in te schakelen van Rutgers, het kenniscentrum voor seksualiteit. Daar lag al veel wetenschappelijk onderbouwde onderzoeksinformatie over dit onderwerp voor haar klaar. Want ook bij hen staat het probleem van desinformatie hierover hoog op de agenda.

Vervolgens klopte Anouk aan bij uitgeverij Noordhoff om daar het lesmateriaal over seksuele voorlichting door te lichten. Dat bleek geen overbodige luxe. “In de lesmethodes bleek dat er echt wel dingen te verbeteren waren. Niet alles klopte helemaal of was niet volledig. Er zijn bijvoorbeeld echt wel meer keuzes dan alleen de pil en een condoom.”

De boeken voor het nieuwe schooljaar zijn inmiddels al gedrukt. Maar voor de volgende editie heeft de uitgever Anouk uitgenodigd om samen met Rutgers te kijken welke aanpassingen er nodig zijn. 

Gedeelde verantwoordelijkheid 
Ook vroeg Anouk voor haar onderzoek input van de leerlingen zelf. En niet alleen van de meisjes, ook de jongens. Want anticonceptie is een gedeelde verantwoordelijkheid voor mannen én vrouwen, vindt ze, en dus moet je iedereen erbij betrekken. “Toen ik op de basisschool in groep zeven zat, gingen de jongens voetballen en kregen de meiden les over menstruatie.”

Dat is echt verleden tijd wat Anouk betreft. “Als je vriendin vergeetachtig is, dan kun je haar best helpen herinneren dat ze de pil slikt en ook jij kan als man een condoom meenemen als je op stap gaat. Dat is geen verantwoordelijkheid die alleen bij vrouwen ligt.”

En dus schoven zowel jongens als meisjes aan om mee na te denken over geschikt lesmateriaal dat hun mediawijsheid vergroot. Het werd uiteraard een spel. Een soort wie is de mol, maar dan met als missie om erachter te komen wie de misinformatie verspreidt.

In eerste instantie was Iris van Venrooij, naast docent ook coördinator van het netwerk Age & Ageing binnen Fontys, erg enthousiast toen ze hoorde over de SIRE campagne ‘Je bent nooit te oud om te leven’. Een onderwerp dat haar aan het hart gaat. Binnen het Fontysnetwerk zet ze zich in, om ook in het onderwijs de stereotype beeldvorming over veroudering en vergrijzing tegen te gaan en bespreekbaar te maken.

Zelf-seniorisme
Maar net als vele anderen op social media heeft Van Venrooij veel kritiek na het zien van onder andere de tv-commercial die hoort bij de campagne. Hierin wordt een oudere man die onderuitgezakt voor de tv zit, zijn huis uitgedragen alsof het zijn begrafenis is. Uiteindelijk blijkt hij niet onderweg naar zijn laatste rustplaats, maar naar een dansles.

Met een uitgebreide campagne via verschillende on- en offline kanalen wil SIRE zoals ze zelf zeggen ‘de beeldvorming over ouder worden en ouder zijn kantelen, door positieve voorbeelden te laten zien’. Daarnaast hopen ze vijftigplussers te inspireren om zichzelf te blijven uitdagen en te waarschuwen voor zelf-seniorisme. Oftewel, als je maar vaak genoeg hoort dat je te oud bent, ga je je ernaar gedragen en jezelf beperken. En dat kan schadelijke gevolgen hebben, beaamt ook Van Venrooij.

“Wanneer je gaat geloven in stereotypes over je leeftijd, dan wordt dat een soort self fulfilling prophecy. Als je bijvoorbeeld niet meer gaat sporten of bewegen omdat je denkt dat je daarvoor te oud bent, dan kun je het uiteindelijk ook niet meer.”

Omgekeerde wereld
Uit cijfers blijkt dan ook dat ouderen die negatief denken over hun eigen ouder worden gemiddeld 7,5 jaar korter leven. Maar dat ouderen in de campagne aangespoord worden om zelf in actie te komen, vindt Van Venrooij de omgekeerde wereld en neigt wat haar betreft naar victim blaming.

“Je legt op deze manier de verantwoordelijkheid wel heel erg bij degene die het slachtoffer is van negatieve stereotyperingen door anderen. Natuurlijk is het goed om ouderen te laten kijken naar hun eigen rol. Maar de beeldvorming kunnen zij zelf niet aanpassen, daar zijn we in de maatschappij met z’n allen verantwoordelijk voor.”

Om vooroordelen over ouder worden te ontkrachten is bewustwording nodig bij iedereen, vindt de netwerkcoördinator. Met workshops binnen verschillende opleidingen probeert ze ook bij Fontysstudenten het onderwerp bespreekbaar te maken. Maar een campagne zoals deze draagt daar niet aan bij, integendeel zelfs. “Als ik dit filmpje aan studenten zou laten zien, gaat dit het stereotype beeld dat oudere mensen thuis niks zitten te doen alleen maar bevestigen.”

En dat is onzin, zegt ze, want ook cijfers laten zien dat een groot deel van de 7,3 miljoen vijftigplussers in Nederland erg actief is, vaak nog werkt en midden in het leven staat. “Het lijkt wel alsof de makers van de campagne zich richten op de ouderen van tientallen jaren geleden. Toen gingen mensen veel eerder naar een verzorgingshuis dan nu. Maar inmiddels worden we steeds gezonder oud. Dat beeld lijkt hier helemaal niet bijgesteld.”

Leeftijdsdiscriminatie
Dat ook collega’s binnen Fontys soms aangeven leeftijdsdiscriminatie te ervaren vindt Ven Venrooij zorgelijk maar niet vreemd. 

“De manier waarop we naar ouderen kijken is binnen Fontys hetzelfde als in de rest van de samenleving. Iedereen heeft ageïstische beelden en niet alleen over ouderen, ook over jongeren. Vooroordelen op basis van leeftijd zijn altijd zorgelijk, zeker als we generaties tegen elkaar gaan afzetten zoals ‘boomers’ versus Gen Z. Dat zorgt alleen maar voor polarisatie.”   

Tijdens de workshops van het netwerk Age & Ageing wordt dan ook geprobeerd om de jongere generatie een meer realistisch beeld over ouderen mee te geven. Want in de curricula is er vaak te weinig te vinden over vergrijzing en veroudering constateert van Venrooij. “Blijkbaar vinden we het niet belangrijk of aantrekkelijk genoeg om dat aan te bieden. Daar zit ook een stuk leeftijdsdiscriminatie in. Op dit vlak kunnen we nog heel veel winnen binnen Fontys.”  

Van jong tot oud
Naar aanleiding van de SIRE campagne heeft Van Venrooij al meerdere gesprekken met collega’s gehad. Dat is in ieder geval winst vindt ze. “Ook al ben ik niet blij met de insteek van de campagne, het is wel goed dat er nu toch aandacht voor is.”

Wel pleit ze voor een vervolg waarin het niet alleen moet gaan over de negatieve denkbeelden die er zijn over ouderen. “Het zou mooi zijn als er hierna een campagne komt die gaat over de vooroordelen die er zijn over alle leeftijden van jong tot oud. Dat zou in plaats van meer tegenstelling, juist voor verbinding kunnen gaan zorgen tussen generaties.”

Jarenlang investeerden Nederlandse huishoudens massaal in zonnepanelen voor het opwekken van hun eigen zonne-energie. Maar, vroeg Hugo zich in zijn laatste jaar Technische Bedrijfskunde af, wat gebeurt er eigenlijk mee als ze straks afgedankt worden? Samen met studiegenoot Sander besloot hij hier hun afstudeerproject van te maken. Hun eerste bevindingen, nu zo’n twee jaar geleden, waren niet erg geruststellend, vertelt Hugo. 

“Er werd in die tijd wel geprobeerd om oude zonnepanelen in te zamelen, maar meer dan de aluminiumrand en heel soms het glas eraf halen gebeurde er eigenlijk niet. De rest verdween in de shredder en werd uiteindelijk vulmateriaal voor asfalt en beton.”

Waardevolle materialen
Super zonde, vonden ze allebei. Want in zonnepanelen zitten veel waardevolle materialen zoals zilver, koper en silicium. Dat moet beter kunnen en het tweetal zag er meteen ook een businessmodel in. Al tijdens hun studie werd hun bedrijf Volcycle geboren, een start-up met een duurzame missie.

Hugo: “Wij zijn ervan overtuigd dat als je die oude panelen zo zuiver mogelijk gaat recyclen, dat je de materialen daarna gewoon weer kunt gebruiken voor de productie van nieuwe zonnepanelen. Dat zou natuurlijk veel beter zijn. Voor mens en milieu, maar ook uit economisch oogpunt.”

Maar dat is niet de enige winst die er volgens Hugo te behalen valt. Ook Europa zou veel voordeel kunnen halen uit het terugwinnen van nuttige grondstoffen uit zonnepanelen, vindt hij.

“Je hoort steeds vaker dat de Europese Unie zo onafhankelijk mogelijk wil zijn. Maar ja, in Europa hebben we hebben eigenlijk niet veel grondstoffen. Dan zul je dus goed moeten gaan recyclen en zelf de materialen terugwinnen, anders blijf je ze altijd moeten inkopen van andere landen in de wereld.”

Uit cijfers blijkt volgens Volcycle dat de zonnepanelen die de komende jaren van de daken komen een gigantische afvalberg op gaan leveren. In 2028 zijn het er jaarlijks naar schatting 250.000, maar dat aantal loopt gaandeweg behoorlijk op. Twee jaar later zullen er naar verwachting al een miljoen zonnepanelen op jaarbasis worden afgedankt. 

Flinke subsidie
Genoeg werk te doen voor Volcycle dus. Met hun diploma op zak besloten Sander en Hugo het afgelopen jaar al hun tijd en energie te steken in onderzoek naar het ultieme recycleproces voor zonnepanelen. “Wij willen ervoor zorgen dat recyclen ook écht upcycling wordt. De grote bedrijven zijn hier al wel mee bezig, maar wachten toch nog erg af. Het moet echt aangewakkerd worden. Wij brengen nieuwe ideeën, iets minder traditioneel. Met een duurzame en efficiënte recyclemethode voor zonnepanelen willen we laten zien dat het echt beter kan.”

Onlangs kreeg het bedrijf een flinke subsidie uit het Stimuleringsfonds van de Metropoolregio Eindhoven (MRE), een bevestiging dat ze goed bezig zijn, vinden ze. Het subsidiegeld komt goed van pas voor de volgende stap: een pilot om de recycling van een eerste zonnepaneel in het echt te testen. En daarmee zijn ze weer een stapje dichterbij hun droom. “Een recyclefabriek ergens in de regio Eindhoven.”

Net als in de rest van Nederland is er ook in Eindhoven een groot tekort aan woonruimte voor studenten. En dat wordt er niet beter op nu de Brainportregio in de toekomst nog veel meer technische studenten aan wil trekken. En dus besloot een vijftal studenten van Fontys Vastgoed en de TU/e Bouwkunde niet langer af te wachten en in actie te komen. Met de oprichting van Eindje Bouwen willen ze het huisvestingsprobleem aanpakken door leegstaand vastgoed tijdelijk te transformeren tot studentenwoningen.

“Door panden die toch leegstaan om te toveren tot studentenwoningen, willen we zoveel mogelijk studenten in Eindhoven onderdak bieden”, legt Fontysstudent en voorzitter India uit. “Zo tackelen we meteen twee problemen; de leegstand in de stad en het tekort aan woonruimte voor studenten.”

Warm welkom
Het bestuur van Eindje Bouwen keek het idee af van een studenteninitiatief in Delft met precies dezelfde aanpak. Vorige maand presenteerden de studenten hun plannen aan de buitenwereld, maar eigenlijk zijn ze al sinds september vorig jaar bezig met de oprichting en werden de eerste lijntjes uitgezet in het Eindhovense vastgoedwereldje. Ze kregen een warm welkom, vertelt Fontysstudent en bestuurslid Marijse.

“We merken dat mensen uit het vakgebied heel enthousiast zijn, dat wij dit als studenten non-profit willen doen. Het gaat ons niet om winst maken, maar willen iets bijdragen aan een maatschappelijk probleem. We weten natuurlijk ook goed wat studenten willen, dus iedereen staat heel erg open om ons te ontmoeten. En dat is belangrijk want om iets te bereiken moet je echt veel mensen kennen.”

Tijdelijk huurder
Ze hebben inmiddels hun weg in de Eindhovense bouw- en vastgoedwereld gevonden en kunnen nu gemakkelijk aankloppen bij verschillende partijen die samen met hen willen optrekken en ook interesse hebben om te investeren. 

Een concreet transformatieproject is er helaas nog niet. Eindje Bouwen gaat zelf geen pand aankopen, maar wil juist als tijdelijk huurder een leegstaand gebouw geschikt maken voor bewoning door studenten. Ze zien dat met name kantoorpanden in de stad vaak meerdere jaren leegstaan. En die zijn uitermate geschikt om te transformeren tot studentenhuisvesting, zegt India.

“We zoeken naar panden die nu leeg staan en waar een eigenaar eigenlijk pas over minimaal vijf jaar iets mee van plan is. Langer is natuurlijk nog beter, korter niet. Bij de transformatie van bijvoorbeeld een groot kantoorpand is het natuurlijk niet rendabel om het voor een korte tijd te verbouwen en het dan, als een bedrijf het zelf weer gaat gebruiken, weg te halen.”

“Bovendien”, voegt Marijse toe, “willen we iemand in een woning wel een volledig studentenleven aan kunnen bieden en niet dat je ergens twee jaar woont en dan weer moet opzouten. Daar heb je niets aan.”

Te duur 
Inmiddels wordt er door diverse partijen in Eindhoven echt wel wat gebouwd voor studenten. Helaas is dat volgens India nog steeds niet voldoende en is het vaak niet het type huisvesting waar studenten op zitten te wachten. 

India: “Je ziet vaak dat er appartementen en studio’s worden gebouwd, maar die zijn stiekem veel te duur voor de meeste studenten. En zelfs ook na deze bouwprojecten is er een tekort aan studentenwoningen. Dus met hoe meer projecten je samen bezig bent, hoe sneller het probleem is opgelost.” 

Daarnaast gaat het wat de studenten van Eindje Bouwen betreft om meer dan alleen een plek om te wonen. Juist het samenwonen met anderen en de ruimte om elkaar te ontmoeten staan centraal bij hun ontwikkelplannen. Iets wat India de eerste jaren dat ze als student antikraak woonde wel heeft gemist. 

“Ik woonde daar op mezelf en miste mensen om me heen. Daarom woon ik nu ook in een studentenhuis, dat is veel socialer en gezelliger. Hier ontmoet ik medebewoners in de keuken en woonkamer en dat is precies de sociale cohesie die we bij Eindje Bouwen ook zo belangrijk vinden.”

Geen feestcommissie
De studenten zijn het afgelopen schooljaar wekelijks zeker 20 uur bezig geweest met Eindje Bouwen. Het was ontzettend leuk en leerzaam, vinden ze, maar niet iets wat ze ook volgend jaar kunnen combineren tijdens hun stage en afstuderen. “Dit is geen feestcommissie”, benadrukt India. “Natuurlijk is het leuk met de andere bestuursleden, maar we zijn vooral hard aan het werk, want we willen wel echt wat bereiken.”

Tijd dus om het stokje door te geven. Vier van de bestuursposten zijn inmiddels ingevuld. En al zou het fijn zijn als ook die laatste student zich aanmeldt, ze zijn er gerust op dat hun werk doorgaat.

Marijse: “Het afgelopen jaar hebben we Eindje Bouwen echt op de kaart gezet. Met alle contacten die er nu zijn, geven we onze opvolgers een goede toolbox mee om aan de slag te gaan. Het enige wat ze nu nog nodig hebben is een pand. Op dit moment zijn we hierover serieus in gesprek met verschillende partijen, dus ik hoop echt dat het ons voor de overdracht nog gaat lukken om dat rond te krijgen.”

In januari vloog Mark naar Amerika voor een minor aan de universiteit van San Francisco. Daar maakte hij vlak na zijn aankomst de presidentswissel mee. In eerste instantie merkte hij daar niet veel van. Tot de sfeer veranderde en hij in april een mail kreeg van zijn universiteit, met daarin het dringende advies om nooit zonder zijn visum en de nodige documenten naar buiten te gaan.

“Steeds vaker werden mensen zomaar op straat aangehouden door agenten van de immigratiedienst”, vertelt Mark. “Als je er niet Amerikaans genoeg uitzag of je had een buitenlands accent of wat voor reden dan ook, dan moest je je papieren laten zien.”

Gestrest
Zelf werd hij nooit aangehouden maar medestudenten uit andere landen wel. Zij werden meegenomen naar een kantoor waar hun documenten uitvoerig werden gecheckt. Het maakte dat Mark zich vanaf die tijd gestrest en onveilig voelde op straat en in het openbaar vervoer.

“Je herkent die immigratieagenten niet, ze zijn in burger. Dus bij iedere tramhalte vraag je je toch af, wie komt er binnen of gaat er naast me zitten. Dat was erg spannend. Want het zijn toch de mensen die je visum zomaar in kunnen intrekken en je naar huis kunnen sturen.”

Ook adviseerde de universiteit hem om niet buiten de stad te reizen. Wat erg jammer was, wat Mark betreft. Toch hield hij zich hier aan, zeker nadat hij hoorde dat een student die dat wel had gedaan was opgepakt en pas na vierentwintig uur werd vrijgelaten.

Juridische bijstand
Gelukkig zag hij dat zijn universiteit in dit soort gevallen studenten goed helpt en juridische bijstand biedt. Toch konden ook zij niet voorkomen dat een Spaanse student na een protest voor LHBTQ-rechten naar huis werd gestuurd.

“We denken dat hij is opgespoord door camerabeelden die gemaakt zijn tijdens de demonstratie. Daarna is hij het land uitgezet omdat er iets met zijn visum zou zijn. Maar veel logischer is het natuurlijk dat het met zijn aanwezigheid bij de protesten te maken had.”

Advies
Op dit moment hebben 22 Fontysstudenten zich ingeschreven om dit najaar een studie of stage te volgen in de VS. Mark snapt dat studenten die inmiddels alles al geregeld hebben hun plannen niet opgeven. Zelf zou hij in dat geval ook zijn gaan. Maar hij heeft wel een advies.

“Wees je ervan bewust dat wij Europeanen anders denken over sommige dingen dan veel Amerikanen”, benadrukt hij. “Dus in het openbaar praten over controversiële onderwerpen zoals bijvoorbeeld immigratie en diversiteit zou ik vermijden. En blijf weg van content op sociale media over gevoelige onderwerpen. Om niet in de problemen te komen kun je ook beter niet naar protesten gaan.” 

Opgelucht
Mark heeft geen spijt van zijn reis en gaat zeker nog een keer terug. Maar daar wacht hij liever nog even mee. Tijdens zijn verblijf in de VS voelde hij zich te vaak niet veilig en beperkt om zich vrij te bewegen. Iets wat hij sinds hij deze maand terug is, gelukkig wel weer ervaart. “Hier kan ik tenminste over alles praten zonder dat het consequenties heeft. Ik voelde me wat dat betreft dan ook erg opgelucht toen ik weer op Europese bodem was geland.”

Mark is niet zijn echte naam. Met het oog op mogelijke screenings bij de aanvraag van een toekomstig visum voor de VS, wil hij zijn aanwezigheid online zoveel mogelijk beperken.

Naald en draad, nijptangen, stof, snoeren en stekkers. Het was soms een chaos in het werkatelier van Summa waar Fontysstudenten Mark, Mathijs en Fiyo samen met Summastudenten van Fashion de afgelopen maanden werkten aan hun collectie Like Insects. Een project binnen de Fontysminor Be Creative met als uitdaging om kleding te ontwerpen met een technisch snufje. Een zoektocht voor de studenten, want het vraagt om een heel andere manier van kijken, merkte ook Fiyo, student Technische Bedrijfskunde.  

“Wat wij normaal maken, hoef je meestal niet zo goed af te werken. Dan is de werking belangrijker dan hoe het eruitziet. Nu is het net andersom en moet het er eerst mooi uitzien voordat het werkt.”

Hecht team
Maar er zijn volgens Mark, student Werktuigbouwkunde, niet alleen verschillen. “Natuurlijk zijn mode en techniek twee hele andere richtingen, maar ook zij gaan net als wij van prototype naar eindproduct. Het was heel inspirerend om te zien hoe de andere studenten naar projecten kijken en op hun manier aan het werk gingen.”

Alison Loenen, die als docent het project vanuit Fontys begeleidt, zag dat haar studenten in eerste instantie behoorlijk uit hun comfortzone waren, maar zag gaandeweg een hecht team ontstaan.  

“Voor een modestudent is esthetiek natuurlijk erg belangrijk. Maar bij Engineering gaat het veel meer over functionaliteit. Tijdens het project zag je die technische kant en de schoonheid samenkomen. Dat was heel mooi om te zien.”

Insecten
De kledingstukken, gemaakt van oude matrassen, zijn gebaseerd op zeven verschillende insecten: een libel, vlinder, vuurvlieg, duizendpoot, bij, kever en mot. Allemaal hebben ze een mechanisch deel, waardoor ze bijvoorbeeld bewegen of licht geven. Uitzoeken hoe dat moest gaan lukken heeft veel tijd gekost vertelt Mathijs, student Werktuigbouwkunde.

“In het begin hadden we heel veel overleg om te kijken wat is er mogelijk en ziet er ook goed uit. Wanneer de Summastudenten met een idee kwamen, moesten wij dat eerst onderzoeken en bleven we maar doorvragen. Maar we hebben dat nodig om te onderzoeken wat er wel en niet kan.”

Anouk Wipprecht begeleidde de studenten tijdens dit project en werkt al jaren als fashiontech designer voor grote bedrijven en artiesten. Ze herkent de zoektocht maar al te goed.

“Als je technologie gaat implementeren in mode dan werk je met heel veel beperkingen. Modestudenten zeggen dat alles kan, maar techniekstudenten laten zien dat dat niet altijd zo is. Het was heel leuk om te zien hoe ze dat hier samen oplossen.”

Naailessen
Om elkaar beter te leren begrijpen hebben de studenten zich verdiept in elkaars werelden. De Fontysstudenten leerden de modestudenten programmeren en andersom kregen zij naailes. En hoewel ze nog niet zover zijn dat ze hun eigen kleding kunnen gaan maken, hebben ze er wel degelijk iets aan gehad.

“Wij hebben geen idee hoe kleding in elkaar zit”, vertelt Fiyo, “daar hebben we helemaal geen verstand van. Maar na de naailessen weten we nu waar zij de naden maken waar wij kabeltjes in kunnen verstoppen. Dat is heel handig om te weten.”

Ook Loenen is niet alleen bezig met techniek. Thuis zit ze regelmatig achter haar naaimachine en breit haar eigen truien. Ze is dan ook razend enthousiast over dit project dat eindelijk een keer niet zo ‘jongensachtig’ is. Toch zien niet al haar collega’s dat zo.

“Ik zie heel wat gefronste wenkbrauwen als ik het hier over heb. Sommige collega’s nemen het totaal niet serieus. Terwijl ik denk, het gaat over mode maar er zit uiteindelijk precies dezelfde techniek achter. Bovendien bereik je misschien een andere doelgroep en trek je hierdoor ook meer vrouwen aan.”

Robotische jurk
Dat is precies wat Wipprecht voor ogen heeft met het promoten van fashiontech op scholen. “Niet alle meisjes vinden het leuk om auto’s of drones te maken, maar vinden het vaak wel leuk om bijvoorbeeld een robotische jurk te ontwerpen. Op die manier kun je ze heel makkelijk kennis laten maken met programmeren of coderen en ze zo laten proeven van techniek.” 

Donderdagavond werden de kledingstukken van het project Like Insects geshowd op de catwalk van Crafted. Een mooie afsluiter van hun minor, vindt Fiyo. “Zo’n avond is heel vet, maar is ook wel een beetje spannend. Want er is een deadline en er komen mensen kijken, dus je stelt jezelf hoge eisen. Maar ik vind het heel erg gaaf dat iedereen heeft kunnen zien wat wij met zijn allen hebben gemaakt.”

Docenten en studenten van Fontys een ander perspectief bieden op actuele maatschappelijke thema’s, door degenen die hier rechtstreeks mee te maken hebben uit te nodigen en hun verhaal te laten vertellen. Dat is wat Verouden en Lienga, beide Fontysdocenten Educatie, willen bereiken.

“We willen met het inclusiecafé een podium bieden voor maatschappelijk controversiële onderwerpen”, legt organisator Verouden uit. “Dat gaat over mensen die door de heersende norm van de samenleving in de marge worden gedrukt, bijvoorbeeld vanwege hun huidskleur, armoede of een handicap.” 

Hoofd, hart en buik
Zo waren er inclusiecafés rond Paarse Vrijdag en Keti Koti, waar verhalen worden gedeeld maar waar ook ruimte is voor een feestje. “Wij zijn niet voor niets een café”, zegt Verouden. “We hebben altijd lekker eten, muziek en dans, en creëren een sfeer waar iedereen zich op zijn gemak voelt. Zo spreken we hoofd, hart, buik, maar ook handen aan. Want de vraag is natuurlijk ook: wat ga je met de inzichten doen?” 

Het inclusiecafé is dan ook niet alleen bedoeld om een leuke middag te hebben. Het liefst zien Lienga en Verouden, die zelf als docenten leraren opleiden, dat onderwerpen als inclusie en diversiteit vaker aan bod komen in het curriculum dan nu het geval is. Want ook in de klas krijgen studenten hier later mee te maken.

Lienga: “We leiden leraren op die voor klassen komen te staan waar allerlei lastige maatschappelijke vraagstukken voorbij komen. Het is onze verantwoordelijkheid als lerarenopleiders dat ze de achtergronden van al deze thema’s kennen en ook weten hoe je ze in je klas bespreekbaar kunt maken.”

Gevoelige thema’s
En dus is het nodig om studenten handvatten te geven om daarmee om te gaan. Dat gebeurt op dit moment nog onvoldoende, vindt Lienga, en er is op dit vlak een belangrijke rol weggelegd voor docenten.

“We hebben als onderwijzers ook de taak om ervoor te zorgen dat docenten zich bekwaam genoeg voelen om gevoelige thema’s te kunnen bespreken. Uiteindelijk moeten wij als docenten het voorleven aan studenten en laten zien hoe wij dat doen. En niet zoals ook wel vaak gebeurt moeilijke gesprekken binnen een klas juist uit de weg gaan.”

Het inclusiecafé zou hierin wat de organisatoren betreft dan ook een belangrijke rol kunnen spelen voor zowel studenten als docenten. Al komen die nu niet in groten getale opdagen. En daar moet verandering in komen, vinden ze. Daarom is het inclusiecafé vanaf volgend jaar opgenomen in het curriculum en krijgen studenten voor een bezoek aan het café studiepunten.

Op toernee
En er gaat meer veranderen om een grotere groep mensen te bereiken. Binnenkort gaat het duo namelijk op toernee. “Volgend jaar gaan we het onderwijsveld in met muziek, dans, zang en ook eten, net als bij het inclusiecafé. Om op die manier ook op middelbare scholen en mbo’s lastige maatschappelijke onderwerpen die spelen bespreekbaar te maken met onderwijsteams en leerlingen.”

De toekomst van het inclusiecafé is voorlopig verzekerd. Want nu het potje met coronagelden waarmee de kosten gedekt werden leeg is, zorgt de toekenning van een Comeniusbeurs van 50.000 euro er voorlopig voor dat ze nog even door kunnen. 

Ook hier in de Brainportregio ziet de deze week geïnstalleerde lector aan de Fontys Hogeschool Business en Communicatie dat duurzaamheid veel te vaak wordt gezien als een checklist die afgevinkt moet worden. Nieuwe Europese richtlijnen op het gebied van duurzaamheidsrapportage verplichten bedrijven sinds kort om hun impact op mens en milieu structureel vast te leggen. Dat klinkt als een stap vooruit, maar, waarschuwt Pešalj: in veel gevallen lijkt dat maar zo.

“Voor sommige bedrijven is het niet meer dan een administratieve verplichting en verandert er uiteindelijk weinig. Terwijl je de gegevens die je ophaalt binnen je bedrijf ook zou kunnen gebruiken als startpunt om na te denken wat je kunt verbeteren.”  

Groen technologie
Gelukkig ziet de nieuwe lector dat er juist bij bedrijven in de Brainportregio ook genoeg goede duurzame initiatieven plaatsvinden en er veel gebeurt op het gebied van innovatie. Maar dat moet dan wel goed ingezet worden.  

“Het is een misvatting om te denken dat we met nieuwe groene technologie simpelweg de wedstrijd gaan winnen. Natuurlijk zorgt het ervoor dat de huidige processen sneller, schoner en goedkoper worden. Maar als dat betekent dat bedrijven vervolgens het volume opschroeven en de hoeveelheid producten vergroot, dan lossen we het probleem niet op. Integendeel zelfs.”

Puzzelstukjes
Om te komen tot transities die werkelijk nodig zijn voor een duurzame toekomst, is samenwerken het sleutelwoord, stelt Pešalj. “Het is niet aan ieder van ons om te bepalen hoe de toekomst eruitziet en welke veranderingen er nodig zijn. Dat moeten we samen vormgeven.” Iedereen heeft dan ook slechts een stukje van de puzzel in handen, legt ze uit.

“We hebben het allemaal over verandering, maar weten we eigenlijk wel waar we heen willen? Als je het mensen of bedrijven zou vragen, heeft iedereen een ander antwoord. We moeten er dus voor zorgen dat al die puzzelstukjes in elkaar passen om een duidelijk toekomstbeeld te krijgen. Dat gaat alleen lukken als we het samen doen, allemaal apart is onmogelijk.”

Belangrijke rol
Pešalj ziet voor het nieuwe lectoraat dan ook een belangrijke rol weggelegd om een brug te slaan tussen het onderwijs, de wetenschap en het werkveld. Met de kennis die er binnen Fontys is, wil ze bedrijven helpen op een andere manier te kijken naar mogelijkheden voor circulaire transities. Want ook al is er vaak sprake van goede wil, de veranderingen gaan wat haar betreft veel te langzaam.

“We willen bedrijven laten zien dat ze niet alleen de focus moeten leggen op financiële waarde, maar dat het ook belangrijk is om waarde te creëren voor de maatschappij en het milieu. Natuurlijk kunnen we ze niet dwingen om iets te doen. Maar we kunnen ze wel kritische vragen stellen en de goede richting op wijzen. Dat is, vind ik, onze rol.”

Maar dat is niet de enige manier waarop het lectoraat wil bijdragen aan een meer duurzaam bedrijfsleven. Als hogeschool ligt het natuurlijk erg voor de hand om hiervoor ook het onderwijs in te zetten.

Pešalj: “Het is belangrijk om toekomstige managers zo op te leiden dat ze weten wat ze kunnen doen om duurzaam te handelen.” Daarom zal de komende tijd in curricula van verschillende opleidingen veel meer aandacht komen voor onderwerpen rondom circulaire transities en duurzaamheid. “Natuurlijk komt veel al wel aan bod en zijn sommige docenten er heel druk mee bezig, maar omdat het zoveel thema’s raakt, moeten we vooral kijken hoe we het ook goed structureel inpassen.”

Niet opgeven
Juist voor de generatie waar de Fontysstudenten toe behoren voelt Pešalj de drang om aan de slag te gaan. “We kunnen het ons niet veroorloven om pessimistisch te zijn en gewoon maar op te geven. We hebben de verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat het ons gaat lukken, met name voor de nieuwe generatie. Uiteindelijk hebben onze generatie en die voor ons overmatig gebruikgemaakt van de middelen die beschikbaar waren. En dus is het nu ook aan ons om daar iets aan te doen.” 

 

Het afgelopen half jaar zat Reichardt iedere ochtend van half zes tot zeven uur achter haar laptop om te schrijven aan haar boek. Want dan is ze toch al wakker en staat haar creatieve brein aan. In haar boek ‘Kwestie van Geluk’, dat deze week uitkwam, staat alles wat ze na jaren van onderzoek te weten kwam over (werk)geluk. En dat wil ze niet voor zichzelf houden. Want gelukkig zijn of niet, zo weet ze inmiddels, heb je voor een groot deel zelf in de hand.

“Met ‘geluk is maakbaar’ bedoel ik niet fillers in je lippen spuiten of een pil nemen als je af wil vallen. Dat lost een probleem niet op, dat is instant happiness. Je kunt wel de regie pakken over je geluk door in de spiegel te kijken, maar zorg dan dat de buitenkant matched met de binnenkant.”

Geluksgevoel
Reichardt houdt daarom graag vast aan het model van Sonja Lyubomirsky. Daaruit komt naar voren dat je uiteindelijk voor een groot deel je eigen geluk bepaalt. 

“Hoe gelukkig je bent zit volgens dit model voor een deel in je genen en hoe je bent opgevoed. Natuurlijk heeft ook wat je overkomt in het leven invloed op de mate van geluk. Maar vooral de manier waarop je daarmee omgaat en de keuzes die je maakt, bepalen voor veertig procent je geluksgevoel.” 

Standje overleven
Dat dat heus niet makkelijk is, merkte ze toen zelf in ‘standje overleven” belandde. Vorig jaar werd haar twaalfjarige zoon in het ziekenhuis opgenomen. Een spannende tijd. Waarin juist haar zoon liet zien hoe je ook met ellende om kan gaan, toen ze hun geplande trouwdag af moesten zeggen.

“In eerste instantie voelde hij zich erg schuldig omdat door hem de bruiloft niet door kon gaan. Daarom regelde hij op de eigenlijke trouwdag op zijn ziekenhuisbed samen met de verpleging een ceremonie voor ons. Uiteindelijk hield hij er op deze manier toch een positief gevoel aan over.” 

Heppie de peppie
Ook Reichardt en haar man zijn vanaf die dag hun trouwringen gaan dragen, want zo zegt ze lachend “die datum stond er toch al in”. Toch is het niet haar boodschap om alleen naar de zonnige kant van het leven te kijken. Liever wil ze, ook door de opdrachten in haar boek, laten zien hoe je tijdens een lastige periode meer balans in je leven kunt krijgen.  

“Geluk gaat niet over iedere dag heppie de peppie zijn en altijd maar proberen om alles goed te doen. Het is veel belangrijker om erachter te komen wie je bent en wat je echt wil. Als je daar achter komt, weet je ook wat jou uiteindelijk blij maakt.” 

Ook als het gaat over werkgeluk is haar boodschap duidelijk; kijk vooral naar jezelf en niet naar anderen. In het openbaar college ‘Van werkstress naar werkgeluk’ dat ze volgende maand samen met haar collega Peter Bos geeft, wil ze mensen dan ook vooral helpen zelf het stuur te grijpen.

“Uit mijn eigen onderzoek blijkt dat slechts een kwart van het werkgeluk wordt beïnvloed door je leidinggevende, dat betekent dus dat je ook veel zelf te doen hebt.”

Weerstand
Naast haar werk bij Fontys heeft Reichardt ook een coachingspraktijk, waar ze met name ziet dat veranderingen op de werkvloer vaak voor veel onrust en weerstand zorgen. Iets wat ze nu ook om haar heen merkt. Niet voor niets gaat haar keynote tijdens het Fontys for Society event in september over werkgeluk in tijden van onzekerheid.

“Het zijn roerige tijden, niet alleen op het wereldtoneel maar ook binnen Fontys en veel andere organisaties. Niemand vindt veranderingen leuk. Dat kun je irritant en stom vinden. Maar ik zou vooral kijken naar wat jij nodig hebt om je goed te voelen op je werk. Daar kan je het gesprek over aangaan. Dan moet je natuurlijk wel weten wat dat is. Helaas weten veel mensen dat niet.” 

En dus is er werk aan de winkel, ook voor Reichardt zelf.  

“Mijn collega’s zeggen wel eens, jij bent toch miss werkgeluk dus hoezo heb jij een baaldag op je werk. Dat is natuurlijk onzin. Ook voor mij is het een zoektocht. Mijn boek heet ‘Kwestie van geluk’. Als je het mij vraagt, dan ben ik nog steeds bezig met mijn queeste naar geluk en daar neem ik anderen graag in mee.”

Nu we inmiddels wel weten dat AI een blijvertje is, werd het tijd om ook in het onderwijs te bepalen hoe daarmee om te gaan. Brigit Kolen, consultant onderwijsinnovatie bij Fontys, boog zich in opdracht van het college van bestuur met een multidisciplinair kernteam, bestaande uit haarzelf, Coreline Haasakker-van Leeuwen, Sjors van der Heiden en Karin Vennix, over een nieuwe aanpak. Want dat is hard nodig, nu het gebruik van bijvoorbeeld Chat GPT enorm toeneemt, ook onder studenten.

Kolen: “We moeten als onderwijs meebewegen met wat er in de wereld gebeurt. Daarom hebben we een nieuw fraudebeleid opgesteld. We hebben gekeken wat we kunnen doen om te voorkomen dat studenten in de verleiding komen om de bocht af te snijden door generatieve AI te gebruiken.”

Andere mindset
Maar niet alleen door de komst van AI verdiende het fraudebeleid van Fontys een update. Ook vanwege de invoering van Talentgericht onderwijs (TGO) moest het beleid op de schop.

“Ons fraudebeleid ging nog steeds uit van toetsen die plaatsvinden in een leslokaal waar alles gericht is op controle. Maar met TGO geven we studenten een periode van tien of twintig weken de tijd en ruimte om, soms ook buiten het zicht van de opleiding, zijn of haar talenten te ontplooien. Toetsen is dan niet langer een momentopname, maar een doorlopend proces. En dus moeten we op een andere manier zicht krijgen op het leerproces van een student. Dat vraagt om een hele andere mindset.”

Om ervoor te zorgen dat een diploma meer is dan alleen een papiertje, is het natuurlijk wel belangrijk dat een student in die periode zelf aan de slag is gegaan en echt iets geleerd heeft. Want, zo stelt Kolen: “Leren kun je net als sporten niet uitbesteden, dat moet je zelf doen."

"Als onderwijsinstelling moeten wij ervoor zorgen dat studenten dat ook doen. Het fraudebeleid zegt niet precies wat wel of niet mag met AI. In plaats daarvan kijken we naar het grotere geheel. We gaan terug naar de kern: wat moet de student kennen en kunnen? En hoe kan de student dat op een goede manier laten zien?”

Focus op preventie
En dus blijft het belangrijk om studenten te bevragen over de authenticiteit van hun werk. En niet pas aan het einde van de rit, maar liefst veel eerder, legt Kolen uit. Want bij het nieuwe Fontysbrede beleid ligt de focus op preventie.

“Fraude pak je niet alleen aan door sancties aan de achterkant. Je kunt misbruik veel beter preventief aanpakken door het met studenten te hebben over het belang van eerlijk werk leveren. En steeds met ze in gesprek gaan over hun bronnen.”

AI is niet meer weg te denken, constateert Kolen. En dus is het bij Fontys ook niet verboden. Wel zijn er duidelijke spelregels opgesteld, om ervoor te zorgen dat de student zelf de leeruitkomsten aantoont.

“We willen studenten de ruimte geven om te leren in een veilige omgeving. Maar vertrouwen krijgen betekent ook verantwoording afleggen. Feedbackgesprekken zijn daar een goed moment voor. Als een docent dan ziet dat er iets misgaat, wordt er niet meteen een melding van fraude gemaakt. Tijdens het leerproces gaan we liever in gesprek over de spelregels die we hebben opgesteld.”

Informeren en voorkomen staan dan ook bovenaan het lijstje met kernwoorden voor het nieuwe beleid, dat is gebaseerd op bestaande literatuur. Daarna volgen pas detecteren, melden en sanctioneren.

“Het is natuurlijk niet zo dat er na een goed gesprek verder niks gebeurt. Als er een vermoeden van fraude is, moet de student uitleg geven aan de examencommissie. Die beslist daarna of er een straf of maatregel nodig is.”

Roadshow
Het is de bedoeling dat in september alle instituten gaan werken met het nieuwe fraudebeleid. Daarom zijn Kolen en haar collega’s druk bezig met een ‘roadshow’ binnen en buiten Fontys en geven ze workshops om het nieuwe beleid als een olievlek te verspreiden. En daar houdt het niet op.

“Volgend schooljaar gaan we opnieuw langs om te horen wat de ervaringen zijn. Aan de hand daarvan passen we het beleid verder aan en willen we ook kijken wat er per instituut nodig is. We zijn een lerende organisatie, en de aanpak in dit fraudebeleid is heel anders dan wat we tot nu toe gewend zijn. We hebben echt alle antwoorden nog niet en willen dus samen met de instituten blijven groeien en verbeteren.”

Een levende documentaire, zo zou je de afstudeervoorstelling ‘Slappebanders’ van Joy, student aan de Academie voor Theater, misschien het beste kunnen noemen. Ze wil verhalen vertellen van mensen die niet gehoord worden en die vond ze bij De Slappe Band. Een plek waar mensen met verschillende achtergronden allemaal om een andere reden naartoe komen om samen fietsen te repareren. Voorzichtig begon ze een half jaar geleden de verhalen te verzamelen.

Joy: “Vanaf oktober ben ik eerst met mensen gaan kletsen, gewoon tijdens het sleutelen aan fietsen. Natuurlijk was er eerst wat spanning om aan een theatervoorstelling mee te doen. Maar door veel in de werkplaats te zijn, leerden we elkaar steeds beter kennen en groeide het vertrouwen om samen iets te gaan maken.”

Script
Daardoor hoorde ze veel, maar niet alles haalde de voorstelling. “Het was een zoektocht. Niet alles wat ze mij vertellen, willen ze ook delen met het publiek. Ik kan wel een hele mooie scène bedacht hebben, maar als ze het voor zichzelf willen houden, dan houdt het op.”

Uiteindelijk schreef ze aan de hand van de verhalen van drie ‘Slappebanders’, zoals ze zichzelf noemen, het script en vroeg ze hen de tekst eigen te maken. Een zoektocht die wel even duurde, zeker bij de Oekraïense Jevgeni (61), die in de voorstelling een monoloog in het Nederlands houdt.

“Ik heb Joy mijn geschiedenis verteld en zij heeft het opgeschreven. Ik heb toen AI gebruikt om woorden te verbeteren die ik lastig vind om uit te spreken. Ik heb zelfs aan ChatGPT gevraagd om er een grapje in te verwerken die Brabanders leuk vinden.”

De andere hoofdrolspeler Peter (80), die na zijn pensioen zijn gouden handjes - zoals hij zelf zegt - graag gebruikt in de werkplaats, zette de tekst ook graag naar zijn eigen hand.

“In de tekst die ik van Joy kreeg zat een zin die ik maar niet kon onthouden. Daarom vertel ik die tekst nu in mijn eigen woorden, en dus is hij ook elke avond een beetje anders.”

Geen acteurs
Improviseren hoort erbij als je met niet professionele acteurs werkt, vindt Joy. Ze vond voor haar voorstelling onderdak bij Mies-en-Scène, een theatergezelschap dat zich richt op theater met echte verhalen en echte mensen, en juist geen acteurs.

En dat is precies wat Joy voor ogen had, al is dat wel een uitdaging als je net als Pieter (40) eigenlijk geen ervaring hebt. “De enige keer dat ik in een voorstelling stond was bij de lagere schoolmusical. Toen was ik de tuinman die op een trapje met een gieter voor regen zorgde. Maar wat we nu doen is eigenlijk geen acteren hè, het is meer vertellen. Het is gewoon echt ons verhaal, er is niks nep.”

Behalve dat Joy deze levensverhalen nu een podium geeft, wil ze met de voorstelling ook de Slappe Band in het zonnetje zetten. Een plek waar mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, een term die ze zelf in de voorstelling behoorlijk op de hak nemen, zichzelf kunnen zijn. Ook Pieter voelt zich er erg thuis.

“Ik heb wel gewerkt, maar dat ging steeds mis. Ik kan niet zoveel stress hebben. Hier is een hele ongedwongen sfeer en er zijn niet zoveel regels. Er ligt ook helemaal geen druk op, we kunnen de hele dag pauzeren als we dat willen.”

Waarde
Joy: “De voorstelling gaat over het omarmen van imperfecties. De Slappe Band is een plek waar ruimte is voor alle imperfecties. Voor alle mensen. Er gewoon zijn is al goed genoeg. Met een niet perfecte fiets kun je prima vooruit. Voor mijn gevoel heb ik met deze voorstelling de waarde van deze plek en de mensen die er komen nog belangrijker gemaakt.”

Dat is zeker hoe Jevgeni het heeft ervaren, vertelt hij na afloop van de eerste voorstelling. “In het gewone leven heeft niemand echt tijd om naar mij luisteren. Terwijl ik er wel  behoefte aan heb dat iemand mij hoort. Vanavond zijn er zoveel mensen gekomen en die  hebben zelfs betaald om naar mij te luisteren.”

De twee nog geplande voorstellingen woensdagavond en donderdagavond zijn allemaal uitverkocht. Daarna houdt het project op, al zal Joy de mensen bij de Slappe Band nooit echt uit het oog verliezen. “Ik denk dat ik altijd wel op de een of andere manier verbonden blijf aan deze fantastische plek. En ze zien me voorlopig sowieso nog wel even, want ik heb nog steeds een fiets die ik af moet maken.”