Na eerst drie andere studies (waaronder SPECO en International Business & Languages) te hebben geprobeerd, kwam Bart Willemsen op 21-jarige leeftijd uiteindelijk bij de inmiddels niet meer bestaande opleiding IEMES terecht. Daar vond hij wat hij al die tijd al zocht, en groeide hij dankzij een klein acteerrolletje uit tot een succesvolle producer.

“Ik heb film altijd al interessant gevonden”, vertelt Willemsen in een gesprek met Bron. “Vooral het escapisme in een film. Dat je gewoon even helemaal weg bent als je in een film zit. Dat vond ik mooi. Maar het enige wat je eigenlijk kent of ziet als je een film kijkt, zijn de acteurs. Dus in eerste instantie dacht ik dat dat was wat ik wilde."

Eerste klus
Willemsen deed een aantal audities en werd uiteindelijk gecast voor een reclamespotje van Defensie. Die deed hij met veel plezier, maar toch was het niet de acteerwereld waar hij uiteindelijk in terechtkwam. “Toen ik dat rolletje speelde, vroeg de betrokken producent of ik bij hun productiehuis stage wilde komen lopen als productieassistent. Ik wist van geen toeters of bellen, maar ben er toch vol in gegaan. Van mijn eerste klus vóór de camera, ben ik dus eigenlijk meteen achter de camera beland.”

Dat beviel zo goed, dat Willemsen later voor zijn afstudeerstage naar Ibiza vloog om daar stage te lopen bij een productiehuis dat de film ‘Verliefd op Ibiza’ coproduceerde. Na zijn afstuderen schreef Willemsen zich meteen in als zzp’er. Vanaf dat moment kon iedereen hem inhuren voor productieklussen. En dat werd ook volop gedaan. Hij belandde van de ene in de andere klus, eerst vooral als productieassistent, later ook als uitvoerend producent.

De Eetclub
Hij werkte mee aan titels als Máxima, Misfit, Zomer in Frankrijk, Sihame, Sleepers en Zussen. En deed onlangs ook een flinke bijdrage aan De Eetclub, waarvoor hij werd gevraagd voor de functie van gedelegeerd producent. Dat is wat anders dan uitvoerend producent. “Als uitvoerend producent ben je heel veel op de set en ben je verantwoordelijk voor de uitvoering. Maar als producent ben je verantwoordelijk voor het geheel. Daar vallen ook het ontwikkelen van het script en de financiering onder. Ik was in dit geval gedelegeerd producent, wat mij een verlengstuk maakte van de producent."

Een mooie klus, vond Willemsen, maar ooit hoopt hij zélf de producent van zo’n groot project te mogen zijn. En om die wens uit te laten komen, heeft hij inmiddels een bedrijf genaamd Warana Film Company opgezet waarmee hij eigen projecten kan ontwikkelen. “Dat zijn ook series en films, maar die moeten nog helemaal van de grond komen. Ze moeten nog geschreven worden, gefinancierd en er moeten nog castleden voor gezocht worden. Echt from scratch beginnen dus.”

Opnieuw beginnen
Eigenlijk vindt Willemsen het daarom best ironisch dat hij voor de Bron-rubriek Sporen Verdiend werd gevraagd. Hij heeft zich tien jaar lang omhooggewerkt tot de hoogste functie als uitvoerend producent, maar om zelfstandig producent te worden, begint hij weer helemaal onderaan de ladder. Met natuurlijk wel de juiste connecties en nodige ervaring. “Ik moet mijn sporen opnieuw gaan verdienen. Natuurlijk zijn er al projecten in ontwikkeling, maar in de rol van producent moet ik weer gaan groeien.”

Toch gaat hij ervoor en is hij vastbesloten die sporen te gaan verdienen. Zijn tip? Gewoon doen. Dus studenten, als jullie dit lezen, luister dan naar de wijze woorden van Willemsen. “Mijn vader zei altijd: je bent zo goed als je laatste wedstrijd. Dat is echt zo. Ik werk nog steeds met de mensen die ik tijdens mijn stageperiode heb leren kennen. Stel je altijd proactief op, doe je werk zo goed mogelijk en neem initiatief. Wacht niet tot mensen naar jou komen, maar stap er zelf op af.”

Beiden studeerden destijds bij Fontys: Van den Heuvel studeerde Bedrijfseconomie en Tolou Commerciële Economie. Daarnaast hadden ze een bijbaantje bij T-Mobile. “In die tijd waren mobiele telefoons nog helemaal in opkomst. Het was 2010 en de iPhone 4 kwam net uit. Telefoons waren toen, en eigenlijk nog steeds, erg breekbaar, dus hoesjes waren echt een ding”, vertelt Tolou. “De hoesjes die mensen zochten hadden ze niet bij T-Mobile. Dus dachten wij: wat als we zelf hoesjes uit China importeren en die via een webshop verkopen?” 

Zogezegd, zo gedaan. Binnen korte tijd groeide hun webshop enorm hard. “Waar we tegenaan liepen was dat het verwerken van bestellingen vooral handmatig werk was en veel tijd kostte”, vertelt Tolou. Van den Heuvel vult aan: “Er waren allemaal verschillende systemen waarin je gegevens handmatig moest invoeren. Toen dachten we: kom op, het is 2012, er moet toch een manier zijn om alles aan elkaar te koppelen en te automatiseren.” Zo ontstond Sendcloud, inmiddels uitgegroeid tot het grootste verzendplatform van Europa.

Vrienden en familie
Twee jaar na de lancering zagen de ondernemers tijdens een startup bootcamp in dat ze iets bijzonders in handen hadden. “Wij draaiden zo’n twintigduizend euro omzet per maand. Zelf waren we daar niet enorm van onder de indruk, maar de coaches wel. Die zagen echt potentie”, aldus Tolou. Met de investering die zij daar kregen, konden ze onder andere hun eerste medewerkers aannemen. 

Dat begon met vrienden en familie. “Er werken hier nog steeds mensen met wie ik op Fontys in de klas heb gezeten”, vertelt Van den Heuvel. Volgens de ondernemers is dat een van de belangrijkste dingen die zij aan hun studententijd hebben overgehouden. “De basiskennis over hoe je een bedrijf runt en welke juridische zaken daarbij komen kijken is natuurlijk heel handig. Daarnaast hebben we er een waardevol netwerk opgebouwd.”

Toekomst
Op de vraag wanneer zij het gevoel hadden dat ze het echt gemaakt hadden, geven beide ondernemers - inmiddels goed voor plek 17 en 20 op de lijst van Quote 500 - hetzelfde antwoord. “Eigenlijk nog steeds niet.” Van den Heuvel legt uit: “We hebben binnen het bedrijf bepaalde doelen die we vaak een jaar later halen dan gepland. Daardoor voelt het altijd alsof het beter kan. Er zit altijd meer in.” Hij is dan ook volledig gefocust op de verdere groei van Sendcloud. “Ik wil zo groot mogelijk worden en zoveel mogelijk bedrijven helpen.” 

Tolou heeft daarnaast nog een droom buiten Sendcloud. “Ik denk dat een groot deel van de beste ideeën zich bevindt bij de armste helft van de bevolking. Die mensen hebben vaak niet de middelen om hun ideeën waar te maken. Ooit wil ik hen graag helpen om dat wel te kunnen doen.”

Geen spijt, maar kansen
Aan toekomstige ondernemers van Fontys willen de mannen vooral meegeven dat er geen beter moment is om te beginnen dan nu. “Als je jong bent en nog thuis woont, zit je eigenlijk in een luxepositie”, legt Van den Heuvel uit. “Je hebt weinig te verliezen. Juist dan kun je risico nemen. Gaat het mis, dan leer je hoe het niet moet.” Volgens hem ontstaat spijt vooral wanneer mensen hun ideeën nooit hebben geprobeerd. “Je krijgt pas spijt als je over tien jaar bij een bank werkt en denkt: had ik maar iets gedaan met mijn leven.” 

Ondernemen vraagt volgens beide mannen wel om veel inzet. “Wij waren in het begin ongeveer elke dag van 11 uur ’s ochtends tot 11 uur ’s avonds aan het werk”, vertelt Tolou. “Je moet echt gemotiveerd zijn. Het scheelde wel dat we een vriendenteam waren. Dan kun je best lang met elkaar opgescheept zitten.” Het belangrijkste advies van de twee alumni is daarom simpel: “Begin gewoon ergens. Doe iets. Begin klein en denk niet dat je met je eerste bedrijf meteen de wereld gaat veranderen.”

Op de foto boven het artikel staan de drie eigenaren van SendCloud. Van links naar rechts: Bas Smeulders, Rob van den Heuvel en Sabi Tolou.

Het maakt niet uit in welke kunstsector je werkzaam bent. Of dat nou dans is, beeldende kunst, musical of vormgeving: het beruchte zwarte gat lonkt bij vrijwel elk kunstdiscipline. Drie kunststudenten maakten daar een korte documentaire over – genaamd ‘Hoe zwart is jouw gat? – die onlangs bij NPO Doc werd uitgezonden. Met daarin vijf kunstenaars uit verschillende disciplines.

Grease
Geen van hen heeft bij Fontys gestudeerd, maar een rondvraag bij verschillende alumni van deze hogeschool leert al snel dat vrijwel elke kunststudent met het zwarte gat te maken kan krijgen. Dat was in ieder geval wel het geval bij Tristan van der Lingen, die in 2023 de opleiding Musicaltheater afrondde. “Wat het zwarte gat voor mij verlichtte, was dat ik tijdens mijn afstudeerjaar meedeed aan het televisieprogramma Op Zoek Naar”, zegt hij.

Tristan won de show en kreeg daarmee de hoofdrol in de musical van Grease. Na zijn afstuderen liep de productie nog drie maanden door, waardoor hij nog even verder kon. “Maar daarna heb ik zes maanden niks gedaan”, aldus de student. “En ja: toen vroeg ik me wel heel erg af wat ik moest gaan doen. Ik zat veel thuis, wist niet wat mijn mogelijkheden waren en had weinig werk in mijn branche. Het was een pittige periode.”

Kinderopvang
Tijdens zijn studie is hem wel verteld dat je in zo’n situatie terecht kan komen, zegt Tristan. Maar toch kwam de klap best hard aan toen het eenmaal zover was. “Ik ben een paar maanden bij de kinderopvang van mijn ouders gaan werken en heb ondertussen ook een agent ingeschakeld. Die zei dat ik vooral geduld moest hebben, dat het er allemaal bij hoorde en dat het goed zou komen. Dat gebeurde inderdaad: we zijn nu drie jaar verder en ik krijg steeds meer vraag om dingen te gaan doen. Ik heb net de musical van Frozen afgerond en begin deze zomer weer met een andere productie.” 

Een andere student, Fem Waesberghe, is zover nog niet. Zij rondde precies een jaar geleden de studie ArtCoDe af en zit nog steeds in het zwarte gat waar Tristan inmiddels uit is geklommen. Inclusief de angst om geen leuke baan te krijgen, geldzorgen en een tijdelijke vermindering van haar grote passie. “Je afstuderen is een heel groot hoogtepunt”, zegt ze. “Daar leef je naartoe. Je hebt er keihard aan gewerkt, nodigt mensen uit voor je expositie, krijgt complimenten. En dan ineens, als je eenmaal bent afgestudeerd, valt dat allemaal weg.” 

De schoolopdrachten verdwijnen, deadlines zijn er niet meer. Dus wat blijft er dan nog over? “Ik moest in het begin heel erg mijn creativiteit terugvinden”, vervolgt Fem. “Dat gebeurde eigenlijk pas een half jaar na het afstuderen. Na een flinke pauze, een reset die ik echt nodig had om erachter te komen wat ik nu eigenlijk wilde.”

Horecabaan
Inmiddels maakt ze weer kunst, heeft ze hier en daar opdrachten en werkt ze in haar eigen praktijk. Maar omdat ze daar geen vol maandsalaris mee verdient - verre van zelfs - werkt ze ondertussen in de horeca om haar huur te kunnen betalen. Zoals het hoort, zegt ze: “Het is een beetje de norm in de cultuursector. Al mijn oud-klasgenoten werken in de horeca of retail om hun eigen kunstpraktijk te kunnen supporten. Je maakt kunst omdat je het leuk vindt, niet omdat je er winst uithaalt. En ja: dit wist ik van tevoren, maar je hoopt natuurlijk altijd op meer.”

Fem vindt zelf dat ze niet voldoende is voorbereid op de periode na haar afstuderen. Natuurlijk werden er opties gegeven voor het verdienen van geld in de cultuursector, zoals het aanvragen van fondsen en subsidies of het starten van crowdfundings. “Maar dat is geen doen”, vindt ze. “We kregen les in hoe het bedrijfsleven werkt en hoe je naar banen kunt zoeken, maar als je moet concurreren met tachtig andere sollicitanten, is dat niet te doen. De competitie is echt niet grappig meer.”    

Breed werkveld
Falk Hübner, lector Artistic Connective Practices, begrijpt dat studenten in een zwart gat kunnen vallen na een groot project. Of dat ze na hun afstuderen niet meteen de autonome kunstenaar zijn zoals ze misschien beoogd hadden toen ze begonnen met hun opleiding. Maar hij vindt ook dat ze verder moeten kijken dan dat. “Ik kom zelf uit de muziekwereld, waar studenten na hun afstuderen van alles kunnen doen. Koorgroepen leiden, in bandjes spelen, optreden, eigen werk maken, lesgeven. Het veld is heel breed. Eigenlijk kun je heel gemakkelijk ergens terecht.” 

Zelf deed hij dat vroeger ook zo. Al moet hij wel toegeven dat daar in ‘zijn tijd’ ook wat meer ruimte voor was. Nu zitten de curricula van de kunstopleidingen veel te vol, vindt hij, en zouden ze eigenlijk meer ruimte moeten creëren. "Toen ik in mijn laatste studiejaar zat, verdiende ik al geld in mijn branche. Gaf onder meer muziekles en maakte theatermuziek. Maar daar lijken de studenten van nu niet altijd tijd voor te hebben. Dat is zonde en geeft inderdaad meer onzekerheid met zich mee voor de toekomst.”

Anderhalf jaar na afstuderen is 4 procent van de hbo’ers werkloos, meldt de Vereniging Hogescholen. Dat blijkt uit nieuwe cijfers over recent afgestudeerden en de arbeidsmarkt. Vorig jaar was het 3,5 procent. 

Die landelijke 4 procent is echter een geflatteerd cijfer: daar zitten ook de deeltijdstudenten tussen, die hun studie meestal met een baan combineren en dus zelden werkloos zijn. Onder de afgestudeerden van voltijdopleidingen is de werkloosheid 4,8 procent. De cijfers komen uit de nieuwe hbo-monitor van onderzoekscentrum ROA.

Fontyscijfers
Uit die cijfers blijkt dat onder de afgestudeerde Fontysstudenten 3,3 procent werkloos is, minder dan het landelijk gemiddelde dus. 82 procent van de respondenten zou opnieuw dezelfde opleiding kiezen, terwijl 78 procent van de respondenten aangeeft dat de opleiding die zij gevolgd hebben aansluit bij hun huidige functie. 22 procent heeft daarnaast nog een vervolgopleiding gevolgd of volgt deze nog. 

Bij de landelijke masteropleidingen is de werkloosheid juist meer dan verdubbeld: vorig jaar was de werkloosheid 2,5 procent, nu 5,4 procent. Voor de afzonderlijke niveaus (ad, bachelor en master) is er geen uitsplitsing gemaakt tussen voltijd en deeltijd. Dit is dus inclusief degenen die al een baan hadden.

Verschil in sectoren
De werkloosheid is zeer laag in het onderwijs en de gezondheidszorg (1,6 en 1,7 procent na anderhalf jaar). Daar zijn immers grote personeelstekorten. De hoogste werkloosheid komt voor rekening van afgestudeerden in de kunstsector: 7,1 procent. Bovendien werkt maar 42 procent van hen in loondienst (tegenover meer dan 90 procent in de andere sectoren). De meerderheid is zelfstandige.

Opvallend zijn ook de relatief hoge werkloosheidspercentages in de economie en techniek (meer dan 5 procent). Met intensieve campagnes zijn jongeren ertoe bewogen om voor techniek te kiezen, maar ze blijken – anders dan in het onderwijs en de zorg – niet verzekerd van een baan.

Lonen
Deze cijfers over de werkloosheid worden ook weerspiegeld in de lonen. Zo kort na afstuderen zijn de hoogste lonen te vinden in het onderwijs en de gezondheidszorg. Daar verdienen de werkenden meer dan 25 euro per uur, tegenover 16 euro in de kunst en 20 à 23 euro in de andere sectoren.

Ook hiervoor geldt: de Vereniging Hogescholen veegt alle lonen bij elkaar. Afgestudeerde hbo-masters verdienen gemiddeld 600 euro per maand meer dan afgestudeerde bachelors, maar je kunt niet zien hoe dat in de diverse sectoren uitpakt.

De laagste lonen zitten in de beeldende kunst (na sommige studies net boven de 1.300 euro bruto per maand). Op eenzame hoogte staat de manager in de zorg (ruim 5.500 euro bruto). Ook bijvoorbeeld de verloskundige, leraar Nederlands en maritiem officier gooien hoge ogen met salarissen boven de vierduizend euro bruto per maand.

Regio
En waar gaan de afgestudeerden aan het werk? Driekwart blijft binnen een straal van 50 kilometer van hun onderwijsinstelling, meldt de Vereniging Hogescholen. “Dit geldt ook voor afgestudeerden in de sector onderwijs en onderstreept het belang van een goede regionale spreiding van het hbo-aanbod.”

De landbouwsector wijkt hierin af. Het is de enige sector waarvan de afgestudeerden relatief vaak meer dan honderd kilometer verderop gaan werken: 13 procent, terwijl dat in de andere sectoren niet boven de 5 procent uitkomt.

Tijdens haar festivalbezoeken en opdrachten voor verschillende werkgevers in de muziekbranche vroeg de Journalistiek alumna zich steeds één ding af. Hoe komt het dat zoveel succesvolle dj's uit Nederland komen? Die vraag staat centraal in haar boek, waarin ze onderzoekt hoe Nederland kon uitgroeien tot het grootste dj-land ter wereld. Daarvoor sprak ze tientallen mensen uit de dancewereld en dook ze in de geschiedenis van housemuziek, beleid en uitgaanscultuur. “Het afgelopen jaar heb ik onderzocht wat er nou precies in het water zit in Nederland, waardoor wij zoveel succesvolle dj’s hebben”, vertelt ze.

Volgens Van Gorsel speelde de Nederlandse overheid daarin een grotere rol dan veel mensen denken. Waar andere landen streng optraden tegen housefeesten en raves, was Nederland relatief tolerant. “In Engeland was er een wet waardoor je niet met auto’s mocht samenkomen als er housemuziek klonk. En in New York had je burgemeester Rudy Giuliani, die zo anti-uitgaan en anti-drugs was dat dansen in clubs zonder speciale vergunning verboden werd.”

Mannenwereld
In haar boek besteedt Van Gorsel ook aandacht aan het gebrek aan vrouwen binnen de dancewereld. Dat viel haar tijdens haar onderzoek direct op. “Negentig procent van de mensen die ik heb geïnterviewd waren man, en dat vind ik zo jammer.” Volgens haar is ook het seksisme binnen de industrie zichtbaarder geworden. “Je hoort steeds vaker dat vrouwen alleen geboekt zouden worden vanwege hoe ze eruitzien of wat voor topje ze dragen, terwijl niemand zich afvraagt wat een man aantrekt.” 

Waar die toename vandaan komt, weet ze niet precies. “Vroeger waren er maar een paar vrouwelijke dj’s en die kregen eigenlijk alleen maar complimentjes. Waarschijnlijk hangt het samen met de bredere toename van seksisme in het algemeen.”

Dj als ambacht
Met haar boek wil Van Gorsel laten zien dat het leven van dj’s vaak minder glamoureus is dan mensen denken. Ze hoopt dat lezers meer waardering krijgen voor zowel het vak als de Nederlandse dancescene. “Sowieso is dj-en niet zo makkelijk als het lijkt. Natuurlijk kan tegenwoordig veel met één druk op de knop, maar er zijn nog steeds dj’s die echt met platen werken, handmatig mixen en allerlei technieken beheersen.” 

Daarnaast draait het volgens haar niet alleen om techniek. “Je moet ook een sfeer aanvoelen en een publiek kunnen meenemen.” Ook de mentale druk binnen de industrie is volgens de alumna groot. “Kijk bijvoorbeeld naar Avicii. Ook Armin van Buuren is heel open geweest over hoe zwaar het voor hem is. Hardwell heeft er zelfs een tijdje uitgelegen en Nicky Romero overwoog om helemaal te stoppen." Het leven van een dj is eigenlijk best eenzaam, verklaart Van Gorsel. “Je bent constant onderweg, staat iedere avond op een podium en komt daarna alleen terug in een lege hotelkamer.”

Geheim 
Daarin zit niet het geheim van succes, maar waarin dan wel? Dat blijkt uiteindelijk een samenloop van verschillende omstandigheden. “Waaronder dus onze relatief coulante overheid, onze technische kennis en - vond ik persoonlijk heel verassend - het feit dat Nederland een klein land is.” 

Hoe dat precies zit, lees je vanaf 28 mei in het boek 'For the Record: waarom de meest succesvolle dj's uit Nederland komen'. Een boek over een vak dat altijd zal blijven bestaat, aldus Van Gorsel. “Want we willen ook blijven dansen. Dit boek geeft mensen die graag naar festivals gaan een kijkje in wat daar allemaal achter zit. En ik hoop dat mensen na het lezen ervan extra trots zijn op onze dj's.”

Van Boxtel was vijftien jaar toen hij zijn angststoornis ontwikkelde. “Ik was opeens bang dat ik in elkaar geslagen zou worden. Op elke hoek zag ik gevaar.” Jaren van therapie volgden, maar open praten over zijn gedachten bleek voor hem moeilijker dan gedacht. “Om me heen zag ik hoe makkelijk het leven van andere mannen leek te verlopen in vergelijking met het mijne. Dat wilde ik niet toegeven.”

Toch besloot de alumnus om zich in de materie te verdiepen. Wat bleek: mannen voeren juist vaak de boventoon in cijfers over suïcide en verslaving. “Maar als het zo slecht gaat met mannen, waarom hoor je daar dan zo weinig over? Ik kreeg vaak het antwoord ‘mannen praten niet over hun gevoelens’, maar dat vond ik te makkelijk. Alsof het een keuze is, alsof mannen niet wíllen praten.”

Online vergelijkingen
Daarom ging Van Boxtel zelf aan de slag met het vraagstuk waaróm mannen niet praten. Aan de hand van literair onderzoek en gesprekken met experts en ervaringsdeskundigen wilde hij verder kijken dan het cliché. Vooral de verhalen van die laatste groep vond hij indrukwekkend. “Deze mannen lieten zien wat er gebeurt als iemand van jongs af aan leert om gevoelens in te slikken, hoe ver dat kan gaan.”

Tijdens zijn onderzoek zag de alumnus ook een andere brede ontwikkeling, vooral onder jongeren. Mentale problemen nemen toe en sociale media spelen daar een grote rol in. “Jongeren zijn constant aan het vergelijken en zien alleen maar succesverhalen voorbijkomen. Wanneer je zelf niet lekker in je vel zit, voelt het al snel alsof je de enige bent.”

‘Harder worden’
Niets is minder maar, weet Van Boxtel. Hij herkent het gevoel vooral uit zijn jeugd, maar ook tijdens zijn opleiding Journalistiek vergeleek hij zichzelf met ‘de rest’. “Ik was wat terughoudender, rustiger. Tijdens een evaluatie schreef ik ook dat ik te verlegen en gevoelig was als journalist, dat ik harder moest worden.” [Tekst gaat verder onder de foto]

Docenten gaven hem echter een ander perspectief. “Mijn empathie en inlevingsvermogen waren juist mijn kracht, vonden ze. Dat moment is me altijd bijgebleven, en heeft er misschien wel voor gezorgd dat ik deze kant op ben gegaan.”

Drempels en tips
Inmiddels schrijft Van Boxtel geregeld over mentale gezondheid, bijvoorbeeld op LinkedIn. Ook daar merkt hij hoe urgent zijn boek is. “Vooral vrouwen reageren en moedigen aan zodra ik iets deel. Mannen doen dat veel minder. Misschien zijn ze het niet met me eens, maar misschien voelen ze ook wel een drempel.”

Daarom behandelt hij in zijn boek het ontstaan van het probleem, persoonlijke verhalen en aanbevelingen. “Niet alleen voor mannen zelf, maar juist ook voor hun omgeving.” Want iedereen moet volgens de alumnus anders leren kijken en luisteren. “Als je vraagt hoe het gaat en iemand reageert met ‘goed’, vraag dan door. Let op subtiele signalen, bijvoorbeeld in grappen. Daar laten mannen dingen in doorschemeren.”

‘Wereld te winnen’
Een belangrijke taak dus voor partners, vrienden, ouders en collega’s. “Ik kom zelf uit een veilige en liefdevolle omgeving en had toegang tot hulp, maar niet iedereen heeft dat. Goed luisteren kan daarom echt het verschil maken.”

Met zijn boek hoopt Van Boxtel vooral inzicht te bieden. Niet alleen in het probleem, maar ook in de oorzaken erachter. “Als je nooit hebt geleerd om je gevoelens te uiten, weet je ook niet hoe dat moet. Neem dit boek daarom als beginpunt voor een gesprek dat je wellicht al veel eerder had moeten voeren.”

Tommy van der Loo had de prijs allesbehalve verwacht, maar toch mag hij zich winnaar noemen van de Cultuurprijs van het Cultuurfonds Noord-Brabant. “Ik kreeg een appje van Maarten Hartveldt, juryvoorzitter van het Cultuurfonds. Of ik even langs kon komen.” De mannen ontmoetten elkaar eerder toen Van der Loo de Paters van Tilburg onderzocht voor een kunstwerk. “Ik dacht dat hij mij een boek wilde geven voor mijn research, maar toen ik daar aankwam stonden er ineens een cameraploeg en een heleboel mensen met bloemen voor me klaar.”

De alumnus vindt het onwerkelijk dat hij zich mag rekenen tot het rijtje winnaars, met grote namen als Frank Lammers en René Daniëls. Een rijtje waar hij zichzelf in eerste instantie niet vond passen. “De meeste winnaars hebben een lange carrière gehad en winnen uiteindelijk een oeuvreprijs. Ik heb na mijn studie bij Fontys Academy of the Arts 4,5 jaar kunstgeschiedenis gestudeerd en daarna vooral getwijfeld over wat ik wilde doen. Mijn carrière loopt pas vijf jaar, dus zo’n prijs had ik nooit verwacht.”

Auditie doen
Hoewel Van der Loo de prijs in de wacht sleepte, vond hij carrière maken in de kunstwereld erg lastig. “Ik dacht al snel; waar ben ik nou mee bezig? Hoe ga ik hier ooit binnenkomen”? Inmiddels is hem dat goed gelukt, maar de alumnus blijft nog altijd nuchter en realistisch. “Je werk verkopen voelt altijd als auditie doen, en ook ik krijg nog geregeld ‘nee’ te horen.”

Het kunstenaarschap is volgens hem iets dat je moet volhouden. “Het is geen sprint, maar een marathon. Ook geluk blijft een meespelende factor, want als ik geen onderzoek had gedaan en geen documentatie had gemaakt, had Maarten Hartveldt mijn werk nooit gezien en werd ik ook niet geselecteerd.”

Dode hommels als kritiek
Van der Loo staat inmiddels bekend als een beeldhouwer die maatschappijkritiek verwerkt in zijn kunstwerken, zoals in het beeldhouwwerk ‘The price of Spices’, te zien in de LocHal in Tilburg. Ook ontwikkelde hij een werk nadat hij tijdens een wandeling langs een laan vol lindebomen tientallen dode hommels zag liggen. “Blijkbaar zit er zo weinig suiker in de lindebloesem dat het hommels meer energie kost om het eruit te halen dan wat het oplevert.”

De alumnus ging op pad om de hommels te verzamelen en had er al snel honderden in zijn atelier liggen, waarmee hij een ‘bontmantel’ creëerde. “Een kunstwerk dat een samenleving weerspiegelt die de natuur vooral als decoratie ziet en tegelijkertijd laat zien dat de biodiversiteit achteruitgaat. Alles is dus bruikbaar om mee te beeldhouwen, zelfs dode hommels.”

Prijzengeld investeren
Naast erkenning krijgt de winnaar ook tienduizend euro prijzengeld, dat hij in november tijdens de officiële uitreiking in ontvangst mag nemen. Geld dat hij vrij mag besteden, maar waarvan de organisatie benadrukte het te investeren in een eigen kunstpraktijk. Daar gaf Van der Loo gehoor aan, want hij verhuist deze maand naar Udenhout. “Naar een groter atelier, met ruimte die ik in kan richten zoals ik wil. Het prijzengeld wil ik uiteindelijk gebruiken voor nieuwe en grotere machines.”

Op de dag dat Tommy van der Loo zijn prijzen in ontvangst neemt opent in Museum Krona in Uden ook een speciale solotentoonstelling van zijn werk, inclusief de bontmantel van hommels. Deze is tot en met eind januari te zien.

Ward van Klinken studeerde in 2024 af van de opleiding Muziektheater bij Fontys Academy of the Arts. Jary Sluijter deed dat in 2019. Beiden geheel op eigen wijze, en met inmiddels al de nodige ervaring op hun naam. Zo speelde Van Klinken nog geen jaar na zijn afstuderen de hoofdrol in de musical Dear Evan Hansen. Nu vertolkt hij de rol van Albus Potter, zoon van Harry Potter en Hermelien Griffel. Sluijter neemt de rol van Scorpius Malfidus op zich, zoon van Draco Malfidus en vriend van Albus.

Veel verklappen over het verhaal en theaterstuk doen de twee heren niet, maar dat ze zich gezegend voelen met hun hoofdrollen staat buiten kijf. Beiden groeiden op met Harry Potter. Van Klinken heeft iedere film zo’n twintig keer gezien en de boeken grondig versleten, en Sluijter bezocht in Londen, Duitsland en New York het theaterstuk waar hij nu zelf ook een rol in heeft. “Dat we deel uit mogen maken van dit universum, is ontzettend bijzonder”, aldus Sluijter. “Aan ons de taak om niet alleen ouders te verwonderen, maar ook hun kinderen mee te nemen in deze wondere wereld”, vult Van Klinken hem aan.

Eerste liefdes
De liefde die beiden voelen voor theater kwam al vroeg en van huis uit. Ward van Klinken bezocht toen hij klein was de musical The Lion King, in precies dezelfde zaal als waar hij nu zelf ook op het toneel schittert. Ook werd entertainment met de paplepel ingegoten. Zijn vader werkte als dirigent-pianist bij Stage Entertainment, de organisatie waar Ward nu ook voor werkt, zijn moeder was professioneel danseres en directrice van een kunstinstelling en zijn tante speelde in musicals. “Het was nooit onbekend terrein.”

Toch waren zijn ouders sceptisch. “Juist omdat zij het vak kenden, wisten ze me heel goed voor te bereiden en een realistisch beeld te scheppen van wat er allemaal bij theater komt kijken.” 

Jary Sluijter ontdekte zijn passie via zijn moeder. “Ze nam me mee naar Mamma Mia! Toen daar op het podium iets misging moest Simone Kleinsma dat ter plekke oplossen. Dat was zo bijzonder om mee te maken, dat ik meteen verknocht raakte aan het theater.”

Muziektheater
Beiden volgden, na een theaterschool respectievelijk mbo-acteursopleiding, uiteindelijk de opleiding Muziektheater bij Fontys Academy of the Arts. Een plek waar zowel Jary als Ward met warmte op terugkijken. “Ik heb me vooral op zanggebied enorm kunnen ontwikkelen. Maar ook spel vond ik belangrijk, en daar kon ik extra uren in maken”, aldus Jary. “Alles zat in één gebouw, dus je kon zelf het initiatief nemen om bij andere disciplines te kijken.”

Ward durft zelfs te zeggen dat hij op de opleiding volwassen is geworden. “Ik heb niet alleen technieken geleerd zoals noten lezen, van blad zingen en auditie doen, maar ik heb ook mezelf mogen ontdekken en leren kennen als maker.” [Tekst gaat verder onder de foto's]

Dat laatste is volgens de twee alumni van groot belang, want de weg naar een hoofdrol is allesbehalve een rechte lijn. Voor Sluijter was het auditieproces rondom Harry Potter zelfs het heftigste ooit. “Er waren veel rondes, maar we moesten ook een vliegauditie doen.” (tipje van de sluier: er wordt dus gevlogen in het theaterstuk) “Ik heb hoogtevrees, dus toen ik in de nok van het Circustheater hing, twijfelde ik heel erg of ik niet gewoon moest bedanken voor de kans.” Uiteindelijk ademde hij een paar keer diep in en uit, en ging ervoor. “Die angst is inmiddels overwonnen.”

Betoverend verhaal
Ook Ward van Klinken deed, zoals iedereen, gewoon auditie. Uiteindelijk werden beiden aangenomen om de rollen van Albus Potter en Scorpius Malfidus te vertolken, twee jonge tovenaars die 19 jaar na de avonturen van Harry Potter hun eigen pad bewandelen, zowel binnen Zweinstein als daarbuiten. Een voorstelling die bekend staat om zijn spectaculaire illusies, maar volgens de twee alumni zit de kracht voornamelijk in het verhaal zelf. Niet omdat Harry Potter een genre op zich is, maar omdat het verhaal gaat over volwassen worden. “Over ouder-kindrelaties, over loslaten en je eigen koers durven varen. Dat spanningsveld is in dit verhaal enorm herkenbaar.”

Een theaterstuk dat verwondert en ook raakt dus. Niet alleen bij het publiek, ook bij de hoofdrolspelers zelf. Van Klinken: “Wij mogen de oude en nieuwe generatie meenemen. Ik ben ontzettend dankbaar dat ik dat mag doen, een eer vind ik het.” Dat kan Sluijter alleen maar beamen. “Zodra je in de ogen van het publiek ziet wat het verhaal en de illusies met ze doen, beleef je als acteur echt een magisch moment. Dat vind ik het mooiste dat je kunt bereiken.”

Levenslessen
Hoewel beiden met Harry Potter en het Vervloekt Kind een grote productie achter hun naam mogen zetten, denken ze nog geregeld aan de belangrijkste lessen die ze als studenten op Fontys meekregen. Zo zorgt Jary Sluijter er altijd voor dat hij goed voorbereid is. “Dan sta je altijd in je kracht en weet je iedere keer weer wat je kunt geven. Aan een werkgever, een regisseur of het publiek.”

Ward van Klinken werkte vooral graag samen met andere studenten, maar verloor zijn eigen proces daarbij nooit uit het oog. Ook hield hij vast aan het mantra ‘niet presteren, maar leren’. “Je mag fouten maken. Val je vier keer? Sta dan ook vier keer op. Heb nooit spijt, maar probeer en geniet. De opleiding duurt maar vier jaar, dus maak daar je eigen waanzinnige reis van.”

Op de foto boven Jary Sluijter (mid) en Ward van Klinken (rechts) tijdens de repetities van Harry Potter en het Vervloekte Kind. Foto: Margot de Heide/Studio Flabbergasted

Het entertainmentvak is Amy met actrice Janke Dekker en presentator Tom Egbers als ouders bijna letterlijk met de paplepel ingegoten. Als piepjong meisje nam ze het voor de spiegel meezingen van Disneyliedjes al bloedserieus. En op haar vijfde ging ze voor het eerst op vioolles, niet wetende dat dit een voorbode zou zijn van het carrièrepad dat ze later zou gaan bewandelen.

Egbers is sindsdien altijd met muziek bezig geweest, klassieke muziek vooral, want dat vond ze ‘te gek’. “Ik heb altijd heel veel gezongen, gespeeld en in het theater gestaan”, vertelt ze bellend vanuit de auto, op weg naar repetities voor haar nieuwe theatershow. “Maar het heeft wel lang geduurd voordat ik de uiteindelijke keuze maakte om het professioneel te gaan doen. Dat besluit viel pas toen ik 21 was en ik werd aangenomen voor de opleiding Muziektheater bij Fontys.”

West Side Story
In de jaren daarvoor heerste altijd twijfel. Wilde zij die wereld, waarvan ze wist dat het een keiharde was, wel betreden? Had ze daar wel zin in? Kon ze zichzelf waarmaken? “Maar op een gegeven moment wist ik dat dit precies was wat ik wilde. Die spark kwam toen ik samen met Laetitia Gerards meedeed aan de musical West Side Story.” 

Zonder enige verwachtingen deed ze auditie voor het conservatorium. Ze werd aangenomen, startte in 2014 met haar studie en rondde ‘m vier jaar later netjes af. Daarna kwam corona – wat de start van haar carrière natuurlijk niet gemakkelijk maakte – maar de zichtbaarheid die ze kreeg door tijdens de pandemie mee te doen aan het tv-programma ARIA, wierp zijn vruchten af. Egbers werd gevraagd voor een eigen theatershow bij het Doelen Ensemble. 

Daar heeft ze voor het eerst kunnen proeven van het hebben van een eigen productie. Toen nog kleinschalig, maar nu pakt ze flink uit met haar show ‘Klassiek geval van…’, waarbij ze klassiek en modern met elkaar verbindt. “Het is een theatraal theaterconcert waarbij ik het publiek meeneem in de muzikale zoektocht die ik heb gehad en ik de regeltjes uit de klassieke muziekwereld achter me laat. Het gaat over hoe je omgaat met een wereld die je normen oplegt.”

Geen illusies
De première vindt woensdag plaats en vormt de start van een hele reeks shows, die langs meerdere plekken in Nederland reist. Haar familie staat natuurlijk vooraan om vol trots naar het eindresultaat te kijken. Werk dat Egbers overigens zonder de hulp van haar bekende achternaam heeft neergezet. “Kijk, het hebben van bekende ouders heeft natuurlijk plussen en minnen”, stelt ze. “Enerzijds bijft je naam misschien langer hangen, maar anderzijds vinden mensen ook sneller iets van je.” 

“Ik maak me geen illusies dat mijn naam geholpen kan hebben om bepaalde deuren te openen, maar als je dan eenmaal in die kamer staat, moet je het wel waarmaken. Ik probeer daar niet zoveel mee bezig te zijn en ben vooral heel erg blij met alle kennis en ervaring van mijn moeder, die ontzettend veel van de theaterwereld weet en er daarmee voor heeft gezorgd dat ik dat wiel niet opnieuw hoefde uit te vinden.”

Foto bovenin: Annemieke van der Togt

Een slechte internetverbinding dreigt aan het begin van het interview roet in het eten te gooien, maar alumna Yvonne Smink doet er alles aan om ons haar verhaal vertellen. Niet omdat ze wil dat iedereen weet van haar prestaties, maar omdat ze andere Fontysstudenten wil inspireren. “Ik heb tijdens mijn opleiding vaak getwijfeld of ik wel de juiste keuze had gemaakt, of ik wel aan de bak kwam met mijn opgedane kennis. Laat mijn verhaal een hoopvol woord zijn voor de huidige generatie", zegt ze.

Bijna twintig jaar geleden begon Smink met haar opleiding Leisure & Adventure bij Fontys. Een studie die inmiddels niet meer bestaat, maar deels wel nog verweven zit in de huidige opleiding Sportkunde. Daar leerde ze onder andere hoe ze content moest schrijven en managementtaken voor buitensportbedrijven kon coördineren. Maar echt gelukkig werd ze er niet van. “Ik wilde vooral met mensen bezig zijn.”

Van outdoor naar paaldansen
In haar laatste jaar vroeg een vriendin van de opleiding haar mee naar een paaldansles, om even de zinnen te verzetten. Studiegenoten vonden het maar raar dat ze ‘ja’ zei op die uitnodiging, en keken haar vreemd aan. “Ik was juist degene die altijd buiten sportte, overal in klom en in de modder rolde. Maar sinds die ene les ben ik nooit meer gestopt.”

Sterker nog, het paaldansen beviel Yvonne Smink zo goed dat ze daar uiteindelijk haar werk van maakte, meerdere prijzen in de wacht sleepte en finalist was bij het tv-programma ‘Everybody Dance Now’. Nu spreken we haar terwijl ze op een Franse vluchthaven wacht op haar vlucht naar Japan, waar ze de komende twee weken paaldansles geeft en een professionele wedstrijd jureert.

Franse bravour
Dat doet ze naast haar werk voor circusscholen en circusbedrijven in Frankrijk, het land waar ze al een aantal jaren woont en als professioneel paaldanser aardig naam heeft gemaakt. Zo aardig zelfs, dat de Italiaanse choreograaf die verantwoordelijk is voor de officiële openingsceremonie van de Paralympische Spelen haar een tijdje geleden benaderde met de vraag of ze de Spelen wilde openen. “Hij was op zoek naar bepaalde skills die pasten bij zijn verhaallijn en die ik blijkbaar bezit. Een hele eer.”

Na haar werk in Japan vliegt Smink direct door naar het Italiaanse Verona, zodat ze zich nog twee weken volop kan voorbereiden op de officiële opening die daar op vrijdag 6 maart plaatsvindt. Over wat ze precies gaat doen mag ze niet in details treden, maar wel verklapt de alumna dat ze in een constructie hangt die ruim zeven meter boven de grond zweeft, zonder enige beveiliging.

Denken in mogelijkheden
"Je moet het complete spektakel vooral als kijker zelf ervaren”, lacht ze. “De ceremonie bestaat namelijk uit verschillende artistieke onderdelen, met Italiaanse en internationale artiesten, fysieke tentoonstellingen, poëzie én visuals, die stuk voor stuk vertellen wat er allemaal mogelijk is met het menselijk lichaam.”

Dat doet Smink onder andere in samenwerking met artiesten die een fysieke beperking hebben, om juist te laten zien dat het geen beperking hoeft te zijn. Dat is voor de alumna ook precies waar haar vak en passie om draait. “Je kunt als paaldanser lesgeven, een studio hebben of optredens verzorgen, maar blijkbaar kun je ook onderdeel worden van artistieke evenementen zo groot als de Paralympische Spelen. Hoewel ik de eerste paaldanser ben die deze mogelijkheden heeft en krijgt, wil ik die hoop toch doorgeven aan anderen in mijn community.”

Doelen voor ogen
Ze geeft echter nog meer door, mede middels de waardevolle lessen die ze bij Fontys opdeed. Zoals hoe je mensen in beweging kunt brengen, zowel fysiek als in het eigen bewustzijn, maar ook de manier van lesgeven en het geven van feedback of het begeleiden van anderen naar een bepaald doel.

“Mijn doel is gedurende de jaren wellicht anders geworden dan ik op het begin voor ogen had, maar aan al die lessen van Fontys heb ik tijdens mijn carrière enorm veel gehad. Ik weet ook zeker dat ik zonder mijn opleiding een heel ander mens was geweest, maar nu heeft het me indirect gebracht tot de grootste performance van mijn leven.”

Het is een understatement om te zeggen dat Yentl Vlachos het heeft gemaakt in de entertainmentindustrie. Of beter gezegd: aan het maken is. Want de oud-student Docent Theatermaker sleept klus na klus binnen en werkt soms het dubbele aantal uren van wat een gemiddelde fulltimer doet. 

Wat ze dan allemaal doet? Vooral regisseren en produceren van commercials en videoclips. Het verschil tussen die twee taken legt ze uit. “Als producent ben je van begin tot eind productioneel betrokken. Je huurt een team in, maakt het draaiboek, bent verantwoordelijk voor de call sheets en zorgt voor de betalingen. Eigenlijk ben je dus van a tot z de grote schakel tussen alle crewleden. Als regisseur ben je op artistiek vlak verantwoordelijk en maak je het script, het concept en het moodboard, en stuur je de artiesten, producent en het camerapersoneel aan.” 

Draaien met K3
Yentl werkte al samen met onder anderen Claude, Meau, Davina Michelle, Roxy Dekker, Snelle en Pommelien Thijs. Alle klussen komen binnen via Reye Films, het productiehuis dat Yentl aan het einde van haar Fontysstudie opstartte. Bij elke aanvraag beslist ze zelf of ze het project wil regisseren of toch liever produceren. “De keuze ligt vaak aan het nummer; dat moet aansluiten bij wat ik maak. Als regisseur maak ik graag verhalende videoclips, maar soms krijg je een aanvraag binnen van een artiest die een performance-video wil. In dat geval kan ik beter produceren.” [Tekst gaat verder onder de foto]

Eén van haar meest recente grote opdrachten is er eentje met K3. Yentl maakte de videoclip van het nummer ‘Goden’, dat afgelopen zomer gelanceerd werd en waarmee haar kinderdroom uitkwam. “Ja, daar werd toch wel een belangrijk momentje afgevinkt. Als kind kende ik K3 al, dus hierbij dacht ik wel: ik heb iets behaald. Maar tegelijkertijd staan er ondertussen al veel meer andere videoclips op mijn naam en ben ik trots op alles wat ik maak.”

Volle planning
“Vlak voor zo'n grote shoot is het altijd wel hard bikkelen en weinig slapen”, vervolgt ze. “Een draaidag duurt gemiddeld twaalf uur. Als je dan meerdere draaidagen in een week hebt en daarnaast ook nog voorbereidingen moet treffen, bij Studio100 langs moet gaan, een locatie moet scouten en de post-productie moet doen... Tja, dan zit je zo aan een hele volle werkweek.”

Toch hoor je Yentl niet klagen. Ze heeft van haar hobby haar werk gemaakt en is vastbesloten de komende jaren op deze voet verder te gaan. Sterker: ze heeft nog veel meer grootse plannen, te beginnen met het regisseren van een korte film. “Een paar maanden terug ben ik door NPO en BNNVARA geselecteerd om een korte film te ontwikkelen en schrijven. Daar ben ik nu mee bezig, en ik hoop dat die film over een paar jaar een volledige speelfilm mag worden die in de bioscoop draait. Dat is mijn grote droom.” 

Los van het feit dat het verhaal zich in 1960 afspeelt in de naaiateliers van Zuid-Limburg, kan Yentl er nog niet veel over loslaten. De cast heeft ze ook nog niet compleet, al heeft ze daar wel haar gedachtes over. “Ik vind niet dat een film een grote acteur móét hebben. Er is zoveel talent in ons land dat ik het veel beter vind om te kijken naar afstudeerders, dan om steeds maar weer te grijpen naar de bekende koppen die in al die andere films spelen.”   

Het spel dwingt je om je eigen tijdgeest opzij te zetten en in de huid van een andere werkende generatie te kruipen. ’’Je speelt in teams en leert hoe verschillende generaties naar werk kijken,’’ zegt Vera Donkers, die Communicatie Management in Eindhoven heeft gestudeerd. ‘’Er wordt vaak gezegd dat gen Z lui is op de werkvloer, maar dat werd vijftig jaar geleden ook over de nieuwe werkende generatie gezegd.’’ 

De Generatie Game werkt met zogenaamde generatie- en speelkaarten. Iedere speler trekt een generatiekaart die hij geheim moeten houden. Daarna volgt een werksituatie op een speelkaart, zoals: ‘je collega werkt alleen met een hoofdtelefoon en noice-cancelling’. De opdracht is simpel maar effectief: reageer volgens je generatie op de desbetreffende situatie. Het andere team moet raden namens welke generatie je reageert. 

Complexe thema's
‘’Het is een spel, maar het behandelt complexe thema’s zoals werkdruk en mentale gezondheid. Er wordt gelachen en ondertussen wordt er over serieuze onderwerpen gepraat", vervolgt Donkers. Tijdens het tweede deel van het spel ligt de focus op wat collega's uit verschillende generaties van elkaar kunnen leren. Spelers staan tegenover elkaar en delen wat ze mooi vinden aan de andere generatie. ‘’Het is belangrijk om als organisatie zulke dingen bespreekbaar te maken."

Het spel krijgt ook internationaal aandacht en wordt ondertussen binnen verschillende sectoren gespeeld. ‘’Een week voor de lancering werden we uitgenodigd op een conferentie in India.’’ De conferentie bestond uit verschillende traditionele bedrijven. ‘’Het ging om bedrijven uit de print/drukindustrie waar weinig jongeren willen werken. Werkgevers zien dat natuurlijk en willen weten hoe die generatie in elkaar steekt.’’ Verder kreeg het spel ook aandacht in Duitsland, Zuid-Afrika en Australië.  

UNSNOOZED
De Generatie Game is een initiatief van communicatieadviesbureau UNSNOOZED, waar de oud-Fontysstudent oprichtster van is. Het spel is onderdeel van een workshop die ze daar aanbieden, legt ze uit, want ze vindt het belangrijk om generaties beter te laten samenwerken. 

‘’De kijk op werk verandert en dat is maar goed ook, maar dat betekent wel dat je als werkgever mee moet bewegen.’’ De jonge ondernemer hoopt dat meer mensen het spel gaan spelen. ‘’Het is een super mooie stap rondom dit vraagstuk en we onderzoeken op dit moment hoe we een structurele aanpak kunnen realiseren.’’

Laetitia heeft altijd geweten dat ze muziek wilde maken. Toen ze vier jaar oud was, ging ze al op celloles. Negen jaar later startte ze als dertienjarige bij de Jonge Muzikanten Academie van Fontys. Daarvoor moest ze elke zaterdag van haar woonplaats Helmond met de trein naar Tilburg reizen. 

"Het was fantastisch. Ik keek de hele week uit naar het weekend, zodat ik eindelijk weer kon doen wat ik altijd wilde: muziek maken”, vertelt Laetitia in een gesprekje met Bron. “De laatste jaren van mijn middelbare school heb ik echt uit moeten zitten.”

Eenzaam
Ze was vijftien jaar oud toen ze eindelijk auditie mocht doen voor de officiële Fontysopleiding Muziektheater. Daar kwam ze met gemak doorheen en dat is terugkijkend nog altijd een droom geweest die uitkwam. Laetitia: “Ik vond cello fantastisch, maar het was ook heel eenzaam en solistisch. Ik droomde ervan om in een groep met andere jongeren samen muziek te maken. Dat was me tijdens de vooropleiding namelijk heel goed bevallen. Ik was eindelijk met mensen die dezelfde passie hadden als ik.”

Ze krijgt nu nog steeds weleens de vraag of ze destijds niet de verkeerde keuze had gemaakt. Ze koos voor een algemene opleiding waarbij dans, toneel en zang centraal stonden. Maar had ze niet beter voor klassieke muziek kunnen kiezen? “Nee”, zegt Laetitia nog steeds heel stellig. “Ik denk dat ik precies de opleiding heb gedaan die ik moest volgen.”

Als ze meteen op haar vijftiende klassieke muziek was gaan doen, een opleiding die vaak heel solistisch is ingericht, dan had ze daar achteraf waarschijnlijk spijt van gehad. Ze was nog jong, wilde toneel spelen, acteren, zingen. Ze wilde heel veel wel, maar ook één ding niet: alleen te werk gaan. “Ik wilde echt heel graag in groepsverband leren. Daarom zijn die jaren bij Fontys in Tilburg ook zo belangrijk voor mij geweest: omdat we alles daar samen deden.”

De grote stad
Maar toch begon er op een gegeven moment iets te knagen. Het gezamenlijke deel waar Laetitia eerst zo van genoot, begon haar ineens tegen te staan. Ze wilde meer van haar eigen stem ontdekken, raakte steeds geïnteresseerder in klassieke muziek. Ze wilde wat vaker op zichzelf werken. En dus keek ze verder en verhuisde ze naar Amsterdam, de stad waar ze dertien jaar later nog altijd woont én waar ze succes na succes boekte.

In het eerste jaar dat ze daar zat, kwam ze door audities van het Prinses Christina Concours en de musical West Side Story. Ze won verschillende awards, zette zichzelf goed op de kaart. Laetitia deed er alles aan om de top te behalen die ze inmiddels heeft bereikt. En nu is ze – terwijl ze sinds een dik jaar ook volop geniet van het moederschap – overal te zien: in theaterstukken, in opera’s, zingend op het podium, maar ook in televisieprogramma’s zoals Wie is de Mol en Beste Zangers, waar ze een paar weken geleden nog aan deelnam.

“Ik heb er echt mijn hele leven aan gewijd”, zegt ze. “Voor mij is dat allemaal heel normaal. Mijn doel is en was namelijk om muziek te maken en ik heb altijd al geweten dat ik dat wilde. Ik had ouders die me daarin steunde, kreeg les van fijne docenten. Daar ben ik heel dankbaar voor, maar stiekem denk ik dat ik ook gewoon geluk heb gehad door op het juiste moment de juiste keuzes te maken. En ook door uit hokjes te stappen en te doen waar ik zelf blij van word.”

Hokjes
Dat is meteen de tip die ze andere studenten wil meegeven: durf uit te proberen, maak je eigen hokjes, zoek uit waar je blij van wordt, maak gekke combinaties. Durf, durf, durf, zeker nu het nog kan. “In je studietijd is het zo leuk om te experimenteren. Doe waar jij goed in bent en waar je je goed bij voelt. Dat had ik mezelf achteraf gezien nog wel wat meer gegund.”

Dat je als student uit onwetendheid zomaar veel geld kan laten liggen, weet Teun (26) uit eigen ervaring. Als topsporter probeerde hij destijds bij Fontys de studie Commerciële Economie zo goed mogelijk te combineren met zijn hockeycarrière bij het Nederlands elftal. Een druk leven, waardoor het zeven jaar duurde voordat hij zijn diploma haalde. Een studievertraging waardoor hij, zonder het te weten, recht had op een vergoeding.

“Aan het eind van mijn studie wees iemand in de hockeywereld me op het bestaan van het profileringsfonds. Een regeling voor studenten die studievertraging oplopen door bijzondere omstandigheden, zoals topsport. Daar had ik dus recht op. Maar als niemand me dat had verteld, was ik zomaar 3.000 euro misgelopen.”

Bureaucratisch en onoverzichtelijk 
Hij is niet enige. Uit onderzoek blijkt dat er in Nederland jaarlijks honderdduizenden mensen zijn die wel recht hebben op toeslagen, maar het niet aanvragen. En niet omdat ze het niet nodig hebben, zegt Teun, maar omdat het systeem te ingewikkeld is. “Het is allemaal erg bureaucratisch en onoverzichtelijk. Al die regelingen staan op verschillende sites van DUO, de Belastingdienst of de gemeente. En er wordt ook onduidelijke taal gebruikt, die vaak moeilijk te begrijpen is.”

Omdat dit een stuk eenvoudiger kan, startten Teun en zijn broers het bedrijf IOMANI. De eerste letters staan voor ‘intelligente onderneming’ en ‘mani’ betekent in het Italiaans ‘hand’. Een verwijzing naar de digitale assistent die ze met AI ontwikkelden om met name jongeren een handje te helpen.

“Aan de hand van een paar basisgegevens over je woonsituatie, studie en inkomen maakt het door ons ontwikkelde programma volledig anoniem een analyse van de regelingen en toeslagen die er in Nederland zijn. Vervolgens krijg je een overzicht waarin helder wordt uitgelegd waar jij recht op hebt.”

Het gaat niet zover dat het drietal het dan ook voor je gaat regelen. “We geven een advies en verwijzen mensen naar de juiste plek. Wij gaan niets aanvragen, iedereen beslist zelf wat ze er uiteindelijk mee willen doen.”

Niet op de hoogte
Dirma Eisenga, topsportcoördinator bij Fontys, ziet ook dat studenten vaak niet op de hoogte zijn van toeslagen die wel voor ze bedoeld zijn. Het geld waar Teun bijna op misgreep is typisch zo’n regeling, weet ze, die bij topsporters onbekend is. Ze nodigt studenten dan ook elk jaar uit voor een gesprek om ze onder andere hierover te informeren. Ook krijgen ze een nieuwsbrief. “Maar een mail sturen, betekent niet dat die ook gelezen wordt”, zegt Eisenga. 

Daarom zijn er naast een heel netwerk van topsportcontactpersonen ook webinars om studenten op zaken te wijzen waar ze wellicht geen weet van hebben. Eisenga: “Ik vind dat wij als Fontys een taak hebben om te kijken hoe we die informatie voor iedereen beschikbaar maken. Die rol nemen we heel serieus. Dus ja, het is een taak van ons, maar het is ook heel fijn als de topsporter daar zelf actief in is.” 

Juiste informatie 
Toch blijft het een uitdaging om iedereen van de juiste informatie te voorzien, merkt de topsportcoördinator, zeker met de invoering van het talent gericht onderwijs (TGO). “Je ziet Fontysbreed dat door de nieuwe docentrollen de begeleiding van studenten minder specialistisch is geworden. Daardoor is de kans groter dat je als student een studentcoach treft die niet van alle regelingen op de hoogte is.” Ze hoopt dan ook dat studenten in dat geval de weg naar een studentendecaan weten te vinden.

Dat er naast de begeleiding vanuit Fontys ook een bedrijf zoals dat van Teun en zijn broers bestaat, vindt Eisenga een goede zaak. “Wij hebben natuurlijk alleen zicht op wat er vanuit Fontys nodig is. Dus alles wat er verder aan bijdraagt dat studenten ergens een stukje financiële ondersteuning vandaan kunnen halen, juich ik toe.”

Duidelijker en eerlijker 
Vorige week ging de website van IOMANI live. Daar staan volgens Teun inmiddels al honderden studenten op de wachtlijst te popelen. De komende maand gebruiken de drie broers als pilotfase om daarna met hun missie te starten. “Iedereen moet kunnen krijgen waar hij of zij recht op heeft. Door mensen daarbij te helpen, verminderen we de ongelijkheid. Wat ons betreft mag het dan ook niet alleen een stuk duidelijker, maar ook eerlijker", aldus Teun.

Vriendendienstje begon ooit als een redelijk simpel concept, dat Jasper en zijn maatje Lauran tijdens hun studie bedachten. Dat gebeurde in 2021, toen Lauran de wens uitsprak graag te willen ondernemen. Het idee in welke branche hij dat wilde doen, ontstond echter pas na een feestje toen de twee jongens geen zin hadden om op te ruimen. “Konden wij hier niet iets voor regelen?”, blikt Jasper terug. “Met die gedachte zijn we begonnen.”

Schoonmaken was niet hun passie, maar ze waren (en zijn) allebei wel heel erg handig. Die gave wilden ze combineren met een ander aspect. “Tijdens de coronaperiode gingen mensen steeds verder van elkaar af staan. Wij bedachten daarom om klusjes te gaan doen bij vooral oudere mensen. Daarmee sloegen we twee vliegen in één klap: helpen met klussen en inspelen op het sociale stukje, zodat mensen zich minder eenzaam voelen.” 

Freelancers
Jasper en Lauran deden die klusjes in eerste instantie allemaal zelf, maar omdat de vraag flink toenam, schakelen ze nu ook regelmatig freelancers in. Die komen, net als Jasper en Lauran, voor een vast tarief van 29,50 euro per uur allemaal langs voor welk klusje dan ook. Schilderen, kasten in elkaar zetten of in de tuin werken: alles kan, alles mag. “We zijn dit jaar begonnen met zelfstandigen, eerst met wat vrienden van ons, maar inmiddels werken er ook heel veel mensen die we nog niet kenden. Daaronder vallen ook drie gepensioneerden die nog lekker bezig willen zijn.” 

Van die 29,50 euro houden de zelfstandigen zo’n 20 euro over, de rest gaat naar Vriendendienstje. Pabostudent Stan vindt het een mooi concept en werkt er dan ook graag aan mee. “Ik klus sinds een jaartje zo’n vier tot zes uur per week voor Vriendendienstje”, zegt hij. “Het is voor mij echt een studentenbaantje, maar wel eentje met een mooi doel. Klussen vind ik leuk om te doen, maar het sociale stukje vind ik nog veel interessanter. Ik doe dit echt omdat ik het gezellig vind.”

En dat is ook precies de bedoeling, legt Jasper uit. In beginsel gaat het namelijk om de sociale connectie tussen de klusser en klant. Voor elke klus die geboekt wordt, krijgt de klant er een gratis half uurtje bij voor het maken van een praatje. “We merken dat onze vaste klanten ons graag langs laten komen zonder dat ze klusjes hebben. Soms lunchen we ook met hen voor we beginnen aan onze werkzaamheden. Of we laten een hond uit of spelen een spelletje. Daar kunnen ze ons ook voor ‘boeken’.” 

Marktplaats
Vriendendienstje is vooralsnog alleen beschikbaar voor mensen in Tilburg en omgeving, maar de droom is om ooit uit te kunnen bereiden, al staat dat nu nog niet op de planning. “Het zou mooi zijn om uiteindelijk heel Brabant van klusjes te kunnen voorzien. Of dat het een begrip wordt in heel Nederland. De Marktplaats of Vinted voor klusjes; dat zou wel echt gaaf zijn.”

Tot die tijd gaan Jasper en Lauran gewoon verder met waar ze goed in zijn: klussen. Ze kunnen er hun vaste lasten van betalen, meer heel veel meer nog niet. “Ik freelance af en toe via het platform YoungOnes. Dan werk ik gewoon acht uur met verstand op nul in een magazijn. Ik zou het liefst al mijn tijd investeren in Vriendendienstje, maar als ik een extraatje nodig heb, is dit nog even nodig. Hopelijk verandert dat snel. We hoeven niet rijk te worden met ons concept, maar willen er wel onze volledige boterham mee kunnen verdienen.”

Het begon twaalf jaar geleden bij de opleiding Commerciële Economie in Eindhoven. Daar leerden Bo en Cilla elkaar in het eerste jaar kennen. Onderling klikte het direct, maar met het economische vak allesbehalve. “Dat zou je niet zeggen als je een bedrijf runt, maar economie was niet onze specialiteit”, gaat Cilla van start.

Na een paar maanden stopten beide dames met hun opleiding, waarna Bo besloot Co-IEMES te gaan studeren in Tilburg. “Bo en ik hadden zo’n enorme klik, dat ik haar gewoon zonder nadenken ben gevolgd naar een andere opleiding. Ik denk dat ik toen al voelde dat zij iemand was die ik in mijn leven moest houden.”

Van Vinted naar Vintasje
Dat gevoel bleek meer dan terecht. Want nu, twaalf jaar later, staan beide dames samen aan het roer van Vintasje. Een bedrijf dat zich al ruim vier jaar specialiseert in de in- en verkoop van vintage designertassen. “Tijdens onze studie waren we allebei al modegek. We gingen vaak samen winkelen, appten iedere dag over nieuwe trends en waren ook verzot op tassen. Maar als student heb je natuurlijk geen geld voor echte designertassen, dus kochten we allebei een tas van wat ‘goedkopere’ merken", legt Bo uit.

Totdat Cilla een duurdere tas kocht van het merk Louis Vuitton. Die gebruikte ze na een tijdje niet meer en besloot deze te verkopen. Samen met haar beste vriendin zocht ze naar de optie om de tas het beste te verkopen. Dat gebeurde via United Wardrobe, dat later gekocht werd door Vinted. “Mijn tas verkocht zo goed en we kregen zo vaak de vraag of we die tas nog hadden dat we gelijk dachten: hier zit meer in”, legt Cilla uit. “We hadden al snel bedacht nog meer van zulke tassen te kopen en weer te verkopen.”

Fulltime passie
Dat begon met twee tassen in de maand. Maar wat eerst een hobby was die beide alumni hadden naast hun fulltime werk, liep al snel uit tot meer. Ook verviel Cilla’s functie bij haar toenmalige werkgever. “Toen hebben we besloten dat ik, in plaats van een andere baan zoeken, me volledig zou storten op Vintasje in de hoop daar mijn fulltime werk van te maken.”’

Dat ging zo goed dat nog geen half jaar later ook Bo haar baan beëindigde om eveneens fulltime binnen het eigen bedrijf aan de slag te gaan. “Met twee vrouwen sterk konden we nog meer tijd, aandacht en liefde aan ons bedrijf geven, wat uiteindelijk resulteerde in nog meer groei in verkopen en volgers.”

De wereld over
Inmiddels zijn de dames gevestigd in een kantoorpand in Strijp S, draaien ze een miljoenenomzet per jaar en verzorgen ze allerlei evenementen. De volgende plannen zijn al uitgeschreven: live sales bij leveranciers. “Zo gaan we in december naar Parijs en in maart naar Japan, zodat we op locatie tassen kunnen verkopen via livestreams. Iets wat we nog nooit gedaan hebben. Spannend, maar ook ontzettend leuk”, aldus Bo.

Zo kijken beide vrouwen ook naar het ondernemerschap an sich. Cilla: “Werken aan Vintasje doen we echt omdat het onze passie is. Het gaat niet om veel geld verdienen of zoveel omzet per jaar draaien, maar om het feit dat we elke dag met veel plezier naar ons werk gaan. Dat ik dat dan ook nog eens met Bo mag delen, is super bijzonder. We zijn echt elkaar beste vriendinnen.”

Samen is beter dan alleen
Toch kent de hechte vriendschap ook enkele valkuilen. Zo is personeel vinden lastig omdat ze nu écht alles samen doen. "Soms zijn we net een Siamese tweeling.” Daarnaast hebben beide dames ook precies dezelfde kwaliteiten en dezelfde zwaktes. “Kom je toch weer terug op dat economische gedeelte. Maar dat besteden we nu gewoon uit aan mensen die daar wél verstand van hebben.”

Van basis tot groei
Voor de rest doen Bo en Cilla alles zelf. Met hier en daar een toepassing van Fontys-lessen. “Er zijn allerlei dingen die we op onze opleiding hebben geleerd en die we hier nog altijd meenemen in onze dagelijkse bezigheden.” De belangrijkste les die de alumni ooit geleerd hebben? “Mensen kopen de ‘why’, het verhaal áchter de tassen. En van die tassen verkopen wij nu inmiddels dertig per week, dus die les hebben we goed onthouden.”

Rappen doet Jelle al jaren. Sterker nog: hij begon er op zijn zevende al mee nadat hij het een artiest zag doen op een festival. Maar het schrijven van kinderboeken? Da’s nieuw, al komt het niet helemaal uit de lucht vallen. “Op mijn achttiende ben ik het rappen wat serieuzer gaan nemen en ging ik naast optreden ook zelf muziek uitbrengen”, vertelt de uit Tilburg afkomstige Jelle. “Iets later ben ik ook rapworkshops gaan geven.” 

Prentenboek
Dat is waar het in dit verhaal allemaal mee begon. In eerste instantie gaf Jelle de workshops heel af en toe op een school, maar inmiddels is het zijn fulltime job. Wat ooit begon bij middelbare scholen, bso’s en kinderfeestjes, gebeurt nu ook in het basisonderwijs. “Daar ben ik elke dag voor workshops en daar is ook het idee ontstaan om een kinderboek te schrijven.” 

En tja, als je een rapper bent die workshops geeft over rappen, dan kan dat kinderboek natuurlijk maar om één ding gaan: rappen. ‘De Rijmslang en zijn Papegaai’ is een prentenboek geworden waarbij de jonge lezer mee wordt genomen in de wereld van rap. Eigenlijk is het een soort van workshop in de vorm van een boek, waarbij kinderen al lezend zelf een eigen rap leren maken.

Dat gebeurt met allerlei rijmspelletjes, ritmes en interactieve liedjes. “Ik heb geprobeerd om het verhaal vanuit dierenpersonages te vertellen”, vervolgt Jelle. Het is bedoeld voor kinderen van vier tot negen jaar. "Bij workshops voor oudere kinderen vertel ik vaak meer over het ontstaan van hiphop en rap, maar bij deze doelgroep is de boodschap wat lichter. Hiphop staat nog steeds centraal, maar het ligt er niet zo dik bovenop.”

Op tournee
Vlak voor de zomervakantie begon Jelle met het maken van het boek en nu, twee maanden later, is het helemaal klaar. Vanaf 5 november gaat het in de verkoop. Dat gaat gepaard met een tour, waarbij de Fontys-alumnus elke woensdag en zaterdag een winkel bezoekt om het boek te promoten door daar een rapworkshop te geven. 

“Het is zowel voor particulieren als voor het onderwijs geschikt”, zegt Jelle. “Ik heb het boek bij verschillende ouders met kinderen voorgelegd en heb ook met een kinderboekenschrijver gesproken. Ik ben er zelf van overtuigd dat dit kan werken. Hopelijk denken mijn lezers, de kinderen, daar ook zo over.”

Een musicalster worden. Dat was de grote droom van Maddy Janssen toen ze in 2008 haar studie bij Fontys begon in de richting van Musicaltheater. Die opleiding rondde ze in 2012 op 22-jarige leeftijd af, om vervolgens ook echt in de musicalwereld aan de slag te gaan. Maar dat gaf niet de uitwerking waar ze op hoopte. “Hoewel ik mijn hele leven lang musical wilde doen, kwam ik er tijdens een stage al vrij snel achter dat dit helemaal niet mijn wereld was”, aldus de alumna.

Omdat het musicalwereldje zo intiem is, werden haar collega’s haar familie. En daardoor miste ze steeds meer sociale dingen uit haar eigen leventje. Verjaardagen gingen aan haar neus voorbij, net als feestjes en andere sociale activiteiten. “Dat vond ik al naar, maar daar kwam vervolgens nog eens bij dat je maandenlang elke dag hetzelfde doet als je in een musical speelt. Ik werd daar heel onrustig van.”

Freelancer
Na die ene rol volgden er nog een paar audities, maar daarna hield het al snel op met de musicals. Janssen deed veel liever andere dingen. Nog steeds wel dansen, zingen en acteren, maar dan niet langer in de musicalwereld. Ze werd freelancer en belandde zo in de Efteling en later in de voetbalwereld. Zes jaar geleden begon ze bij PSV TV. [Tekst gaat verder onder de foto]

“PSV heeft mij gebeld met de vraag of ik langs wilde komen voor een screentest. Het eerste wat ik dacht, was: maar ik heb helemaal geen journalistieke achtergrond. En ik heb nooit gevoetbald, dus ben eigenlijk ook geen sportmeisje. Maar aan de andere kant is PSV wel al van jongs af aan mijn club, grotendeels omdat mijn vader en broer daar hebben gevoetbald, en bovendien zit het stadion bij mij om de hoek. Dus ja, waarom ook niet?”

Dronken Guus Til
De screentest bleek succesvol en inmiddels is Janssen al jarenlang één van de gezichten van PSV TV, vorig jaar kwam daar ook nog Ziggo Sport bij. Dat gebeurde kort nadat Janssen viral ging met een interview met een dronken Guus Til tijdens de huldiging van PSV. “Ik denk wel dat die video ervoor heeft gezorgd dat Ziggo Sport mij heeft gebeld”, geeft ze toe. “Het filmpje is misschien niet de enige reden geweest, maar het zal wel hebben geholpen.”

Over een paar maanden krijgt de Fontys-alumna er nog een compleet andere rol bij. Namelijk die van mama. “Ik ben nu zwanger”, onthult ze. “Ik wilde eigenlijk al eerder moeder worden, maar die wens heb ik een tijdje uitgesteld omdat ik het heel spannend vond om uit het wereldje te stappen. Als freelancer ben je immers toch makkelijk verwisselbaar.”

Op de handrem
Die angst leeft nu een stuk minder dan een paar jaar geleden. Janssen heeft voldoende naam gemaakt en heeft genoeg klussen, dus bang om ‘vergeten te worden’, is ze niet meer. “Ik heb het vorig jaar zo druk gehad dat ik aan de handrem moest trekken. Ik doe nu echt alleen nog maar dingen waar ik zelf heel gelukkig van word. Ik werk om te leven, niet andersom. Mijn doel is om gelukkig te zijn met het werk wat ik doe. Ik heb niet per se de ambitie om ‘ergens te komen’, als je begrijpt wat ik bedoel.”

Doen waar je blij van wordt, dus? Inderdaad, en dat is ook wat ze Fontysstudenten als advies mee wil geven. “Laat je niet leiden door wat anderen van je denken. Geloof in jezelf en kies je eigen pad. Zeker in de musicalwereld, want dat kan een pittig wereldje zijn. Oh, en ook heel belangrijk: zorg dat je je goed inleest over freelancen. Dat deel heb ik op school heel erg gemist, terwijl het heel veel deuren voor mij heeft geopend.”

De Nationale DenkTank is een onafhankelijke stichting die sinds 2006 ieder jaar twintig jonge academici bij elkaar brengt om hen vier maanden lang aan actuele maatschappelijke vraagstukken te laten werken. Ze bedenken innovatieve oplossingen en ontwikkelen die uiteindelijk ook om zo bij te dragen aan een betere samenleving.

Mensen uit het hele land mogen zich aanmelden. Het maakt niet uit of ze van het mbo, hbo of van de universiteit komen en het maakt ook niet uit welke richting ze hebben gedaan. Maar wat wel belangrijk is, zegt Daniël, is dat je gemotiveerd moet zijn om aan circulariteit en duurzaamheid te willen werken. Dat is namelijk van 2024 tot 2026 het thema van de Nationale DenkTank.

Vijf selectierondes
Die motivatie heeft Daniël, twee jaar geleden afgestudeerd aan de IEMES-opleiding van Fontys, zonder twijfel. “Ik vind het heel belangrijk dat onze generatie meewerkt aan maatschappelijke vraagstukken”, zegt de oud-marketingstudent. “Toen ik hoorde wat de DenkTank inhield, wist ik meteen dat ik dit wilde doen. Ik meldde me aan, kwam drie selectierondes door en ben twee weken geleden officieel begonnen.”

Hij legt uit dat de DenkTank als stichting tussen het bedrijfsleven, de overheid en de maatschappij in zit. “Ik geloof echt dat als je problemen wilt aanpakken, je dat niet alleen vanuit een bedrijf, stichting of overheid kan doen. Het moet een mix van die drie elementen zijn en bij de DenkTank krijgen we de mogelijkheid om die mix te maken.” 

Elektronisch afval
Daniël doet dat voor een probleem dat zich richt op elektronica. En dan met name elektronica die vanuit Nederland naar het buitenland wordt geëxporteerd om daar een tweede leven te krijgen. “In bijvoorbeeld Afrika zien we dat er hele grote bergen met elektronisch afval zijn. Hoe kunnen we het exporteren van elektronica naar het buitenland duurzamer maken? Dat is het vraagstuk waar we ons de komende maanden mee bezig houden.”

De DenkTank is gevestigd in Amsterdam, wat betekent dat Daniël daar vier maanden lang van maandag tot en met vrijdag naartoe reist. Het is een fulltime job die niet zo goed betaalt als een fulltime job, maar die vooral op andere vlakken minstens zoveel oplevert. Ja, het staat goed op zijn cv, maar dat is niet waarom Daniël meedoet. 

Balkenende
“Ik hoop dat ik hier ook na deze vier maanden nog aan kan blijven werken en dat we over een paar jaar iets hebben neergezet waarvan ik kan zeggen: dit maakt een positieve impact op de wereld. Ik wil echt mijn steentje bijdragen aan een betere wereld. En bovendien leer je er natuurlijk heel veel van. Vorige week heb ik met voormalig minister Balkenende gesproken. We komen in contact met heel veel interessante mensen en bedrijven.”

Maar wat misschien nog wel belangrijker is: “Je werkt met een groep vrienden aan iets wat nuttig is. En alleen dat al zou genoeg motivatie moeten zijn om mee te willen doen aan de Nationale DenkTank.”

Dap (50) groeit op als één na oudste in een gezin van zeven kinderen: “Ik zag het als mijn verantwoordelijkheid dat iedereen zich prettig voelde. Als kind wist ik al: als de sfeer om je heen goed is, zit je beter in je vel en sta je meer open voor anderen.”  

Ondernemings(ge)zin 
Shirley Dap is eigenaar van HEAL Interior Design, en ontwerpt interieurs voor zorgorganisaties, kantoren, horeca en particulieren. Het is geen toeval dat ook een broer en twee van haar zussen ondernemen. “Misschien komt het door een diepgewortelde drang naar vrijheid die we van onze moeder hebben meegekregen. Bovendien zijn we ook nogal eigenwijs, en bepalen we graag zelf onze koers.”  

Toch duurde het even voordat Shirley – die acht maanden was toen het gezin van Paramaribo naar Tilburg trok – in het diepe sprong. “Na de middelbare school volgde ik een oriëntatiejaar bij de Kunstacademie. Dat vond ik toen te abstract.” Bij fotobedrijf Fujifilm in Tilburg, waar ze daarna begon, werd ze uiteindelijk assistent van de HR-manager.  

Praktisch 
Daar kreeg ze alle ruimte om zelfstandig projecten te draaien, waardoor ze de charme van het personeelswerk leerde zien. “Zodoende kwam ik op de AMA en het latere Fontys terecht.”  

“Ik was een last minute-student. Pas beginnen als je in tijdnood bent. En ik was vooral praktisch ingesteld. Ik moest een bepaalde leerinhoud echt vóór me zien en vroeg me vaak af hoe relevant die theoretische stof nu was voor de praktijk.” 

Het Japanse Fuji was een voorloper in HRM-trends als ‘de mens centraal’ en ‘werkgeluk’. “Zij waren volop gericht op persoonlijke ontwikkeling en deden ook al aan job rotation.” Belangrijk, én een duidelijke link met haar latere loopbaankeuze. “Zowel als HR-medewerker als interieurontwerper heb je direct invloed op het welzijn van mensen.”  

Artemis 
Ze blijft twaalf jaar actief in dit werkgebied, maar het bloed kruipt… “Jammer van het HRM-vak was dat ik mijn creativiteit er slecht in kwijt kon. Nadat ik twee kinderen had gekregen, dacht ik: als ik nu geen stap zet, ga ik nooit een interieur tekenen.” Op Academie Artemis in Rotterdam voltooit ze in 2008 de opleiding tot binnenhuisarchitect. “De beste keuze ooit”, zegt ze. 

Hoe kijkt Shirley naar een ruimte als ze ergens binnenkomt? “Ik probeer te zien en voelen of het klopt. Bijvoorbeeld qua kleuren, materialen en indeling. Of iets passend is hangt van veel zaken af. Bijvoorbeeld het type bouw, de functie en de mensen die er komen. Eigenlijk zoek je steeds naar een natuurlijke balans en warmte.” 

HEAL 
“De bedrijfsnaam HEAL staat voor: ‘Humanity, Environment And Love’. De mens, de gebruiker of bezoeker van een ruimte, staat centraal. Het is bewezen dat aspecten van (interieur)design een gunstige werking hebben op je welbevinden. Bijvoorbeeld de inval van daglicht en gebruik van natuurlijke materialen en ruimtelijkheid. Een ruimte moet prikkelen maar niet overprikkelen."  

Voor zorgorganisatie Amarant in Tilburg schreef ze een HEAL-handboek dat organisatie-breed wordt geïmplementeerd. “Uitgangspunt is om veel kritischer naar omgevingen te kijken. En een sfeer te creëren die bijdraagt aan het welzijn van cliënten en medewerkers.” 

Met haar inmiddels zeventien jaar bestaande bedrijf wil ze zich ook meer gaan richten op lifestyle in bredere zin. “Recent introduceerden we een productlijn met vazen, kussens en geur. We werken rond de thema’s: ‘aarde’, ‘water’, ‘groen’ en ‘zon’, waarbij we restmaterialen benutten en uitgaan van duurzaamheid. Oók door het gebruik van vroegere technieken en ambachten zoals glasblazen én het doorvertellen van verhalen.” 

Vertrek vanuit jezelf 
Inmiddels is ze 25 jaar afgestudeerd en heeft ze veel gedaan. Zo was ze samen met haar moeder Maria ook lid van de projectgroep die zich inzette voor de realisatie van een Tilburgs slavernijmonument. Het bronzen beeldje achter het station – een meisje zittend op gebroken ketenen – werd op 1 juli 2022 onthuld. 

“Natuurlijk is alle aandacht van de voorbije jaren voor de slavernijgeschiedenis goed. Ik heb het geluk dat ik niet geconfronteerd ben met discriminatie. Voor mij is het belang van dit monument dat het ons herinnert aan iets onmenselijks wat is geweest. En dat het lessen leert voor de toekomst.” 

“Ook voor de onderlinge verbinding in de stad is zo’n monument belangrijk. Niet alleen voor de Nederlanders en mensen met een andere culturele achtergrond, maar ook voor de Surinamers onderling. Tegenwoordig is onze community minder hecht dan vroeger.”

Advies
En tot slot: wat wil Shirley Fontysstudenten van vandaag meegeven? “Ga uit van jezelf en probeer te doen waar je blij van wordt. Als je eenmaal goed weet wie je bent en waarvoor je staat, kun je een betere verbinding aangaan met anderen.”  

Daarbij geldt: Het hoeft niet per se over de snelweg. “Het is niet erg om via een omweg ergens te komen. Van alles wat je doet, stop je toch iets in je rugzak. Ik kon mijn bedrijf efficiënt insteken omdat ik eerst in de HRM-sector organisatie- en mensenkennis heb opgedaan.”  

Thijs verloor zijn vader aan een hartstilstand toen hij zelf nog maar vijf jaar oud was. “Mijn vader had een spierziekte waardoor hij maar zeventig procent kracht had vergeleken met anderen. Dat betekent dat hij veel harder moest werken om te doen wat wij doen en dus ook sneller vermoeid raakte.”

Achttien jaar zonder vader, maar toch bleven de herinneringen levend. Totdat in 2019 ook zijn oma aan zijn vaders kant overleed. “Toen kwam bij mij en mijn twee zussen het besef dat alle verhalen over mijn vader ook verdwenen.”

Gemis
Dat jaar opende de alumnus zijn ‘papadoos’, een doos vol herinneringen aan zijn vader. En tijdens zijn eerste jaar van de opleiding Journalistiek merkte hij dat meer studenten een ouder waren verloren. “Maar zij hadden er allemaal veel meer last van dan ik. Toen realiseerde ik me dat ik eigenlijk helemaal niets over hem wist.”

Of ja, niks. Thijs wist dat zijn vader 1.86 meter lang was, een spierziekte had, in een scootmobiel reed, een dikke buik bezat en hij wist waar hij voor het laatst gewerkt had. “Toen dacht ik bij mezelf: holy shit, waarom weet ik eigenlijk zo weinig van hem? En is het erg dat ik hem niet mis?”

Veters strikken
Ja, Thijs vond het erg. Dus besloot hij het heft in eigen handen te nemen en daar iets aan te veranderen. “Ik wilde mijn vader beter leren kennen en ook mijn eigen gevoel onder de loep nemen. We maakten thuis vooral veel grapjes over hem, maar al snel realiseerde ik me dat dat ook een soort beschermingsmechanisme was om verdriet en gemis niet toe te laten. Het is ook gek, want mijn vader is eigenlijk al even lang dood dan dat ik mijn eigen veters kan strikken.” (Tekst gaat verder onder de foto)

En hoewel dat al een hele lange tijd is, ging Thijs toch de uitdaging aan om zijn overleden vader beter te leren kennen. Daarom ging de alumnus in gesprek met allerlei mensen die zijn vader hebben gekend. Met zijn moeder en twee zussen, maar ook met jeugdvrienden en oud-collega’s die hij nog nooit eerder gezien of gesproken had. Mooie gesprekken en bijzondere ontdekkingen volgden.

Eigenwijs
Zo kwam Thijs erachter dat zijn vader ook in Tilburg studeerde en net als hij in de journalistiek heeft gezeten. En bleek na een gesprek met de beste vriend van zijn vader dat Thijs zijn eigenwijsheid van zijn vader heeft. “We lijken dus best wel op elkaar. Niet alleen qua uiterlijk, meer dan dat ik al die tijd gedacht heb.”

Thijs sprak maar liefst vijftien mensen, waaronder ook ervaringsdeskundigen en rouw- en verliesexperts, en bundelde alle verhalen in een podcastserie onder de naam ‘Of ik je mis?’. De eerste aflevering leverde hij afgelopen jaar in voor zijn afstuderen, onder het mom van ego-journalistiek. “Dat raad ik echt iedere journalistiekstudent aan. Want wanneer je mensen interviewt van wie je houdt besef je pas dat jouw bronnen ook gevoelens hebben.”

Vertrouwen
Zijn assessoren spraken echter weinig vertrouwen uit. Is zo’n productie wel slim? Is het journalistiek genoeg? En waarom is zijn verhaal interessant voor een ander? “Dat was erg vervelend, want mijn werkgever, Omroep Brabant, had me al laten weten dat ze de podcast wilden uitbrengen.”

Thijs liet zich dan ook niet uit het veld slaan. De assessoren reageerden uiteindelijk positief op het eindresultaat en vonden de podcast juist erg mooi. Net als zijn werkgever, want de eerste aflevering van de podcast ‘Of ik je mis?’ is vanaf komende zondag, op Vaderdag, te horen via Omroep Brabant.

Helpen
Of de alumnus zijn vader inderdaad mist? “Dat antwoord blijf ik je schuldig tot de laatste aflevering. Een duidelijke conclusie heb ik nog niet, maar ik kan je wel verklappen dat ik een hele mooie reis heb gemaakt waarbij ik alle kanten op ben gegaan. Nu hoop ik vooral dat mijn verhaal ook anderen kan helpen doordat zij ook gaan praten. Al is het maar over alle mooie en leuke dingen.”

Energie is duur, dat weten we allemaal. Zeker voor bedrijven die massaproductie leveren en dus vele malen meer stroom nodig hebben dan honderden huishoudens bij elkaar. En juist voor die markt heeft voormalig Werktuigbouwkunde-student Bram Bens een slim systeem bedacht. Een soort frituurpan, maar dan anders. “En veel, veel groter”, zegt hij.  

Het idee ontstond  in 2016 toen Bram (29) nog als student bij een bedrijf werkte dat zich richtte op de biomassaverbrandingsindustrie. Hij kwam erachter dat gesmolten zout kan dienen als warmte opslag- en overdrachtsmedium, en is met die gedachte in 2019 het bedrijf Brabetech gestart. Tot 2023 heeft hij uitgebreid de tijd genomen om de door hem bedachte technologie te bewijzen, nu wil hij samen met mede-eigenaar Thomas (27) en hun acht medewerkers flink doorpakken.   

Verduurzamen
De twee heren hebben samen de ThermalPod bedacht. Momenteel gebruiken massafabrikanten allemaal ‘grote CV-ketels’ waarmee ze warmte maken om bijvoorbeeld voedsel of chemicaliën te verwerken. Dat is in Nederland vrijwel allemaal gebaseerd op gas. Maar omdat veel bedrijven juist van het gas af willen om te verduurzamen, kijken ze naar hoe ze hun energievoorziening kunnen elektrificeren. En dat is waar de ThermalPod kan helpen. 

“Wij bouwen systemen waarmee de grote CV-ketels in fabrieken vervangen kunnen worden door elektriciteit”, legt Bram uit. Dat gebeurt met grote, elektrische systemen waarmee zout wordt verhit en vloeibaar wordt gemaakt. “Ik heb in de voorloper van Brabetech bijgedragen aan de ontwikkeling van een nieuw soort gesmolten zout – niet te vergelijken met keukenzout – dat een heel laag smeltpunt heeft. Als je zout opwarmt, kun je het gebruiken als warmtemedium. En dat is precies wat wij met ons systeem doen.”  

Thermoskan
De ThermalPod levert energie, maar slaat die daarnaast ook tijdelijk op. Dat wil zeggen dat als er veel zon- en windenergie beschikbaar is, deze wordt opgeslagen en pas geleverd als het nodig is. Zie het als een grote thermoskan die warm blijft. “Het systeem wat wij komend jaar gaan bouwen staat ongeveer gelijk aan de batterijcapaciteit van 500 tesla’s en je zou er er 2.000 huishoudens voor een jaar mee kunnen voorzien.”  

Oké, maar waarom doen we dat dan niet: huishoudens ermee voorzien? “Omdat het daar niet geschikt voor is. En bovendien veel te duur. Het systeem dat wij nu aan het bouwen zijn, is net zo groot als een klein gebouw.” Een metertje of twaalf hoog, zestien breed en nog eens twaalf diep. Het is bedoeld voor hele grote fabrieken, zoals groente- en fruitverwerkers, papierfabrieken of chemicaliënbedrijven. “Maar wij richten ons vooral op de voedingsindustrie.”    

Risico's
Wereldwijd zijn er volgens de compagnons slechts tien projecten die iets vergelijkbaars doen. Bang voor concurrentie zijn ze dus niet, omdat er genoeg behoefte is aan oplossingen. Net zoals ze niet vrezen dat ze geen succes zullen boeken. “Hoewel deze industrie om miljoenenbedragen gaat, zijn we er voor de volle 200 procent zeker van dat het gaat werken. Het starten van een startup brengt altijd risico’s met zich mee – zeker in de climate tech hardware sector. Maar juist daarom is het zo belangrijk dat we dit doen: elk systeem dat we bouwen, draagt direct bij aan het terugdringen van CO₂-uitstoot."

Dat het gaat werken, is volgens de heren dus zeker. Ze moeten hun systeem alleen nog ‘even’ bouwen en vervolgens aan de man brengen. Maar, zegt Bram: “Over vijf jaar zijn we klaar voor massaproductie, over tien jaar willen we negenhonderd systemen uitgeleverd hebben wereldwijd.”   

Foto boven: Bram en Thomas. (fotograaf: Bart van Overbeeke)

Het succesverhaal van Dennis begon zes jaar geleden, in het jaar 2019. Hij was afgestudeerd aan de Fontys Academy for Creative Industries (ACI) in Tilburg en werkte fulltime bij een marketingbedrijf. Zingen deed hij wel, maar vooral als hobby en in zijn vrije tijd. Pas toen hij zich aanmeldde voor The Voice of Holland werd zijn talent echt ontdekt.

En flink ook. Dennis gooide hoge ogen bij zijn Blind Audition, ging als groot favoriet door naar de volgende rondes en belandde uiteindelijk zelfs in de finale. Die wist hij, samen met coach Waylon, te winnen. “Het was een waanzinnig jaar”, blikt hij nu terug. “Ik kende bijna niemand in de muziekindustrie, maar dankzij het programma ineens wel. The Voice heeft voor mij heel veel deuren geopend.”

Tegendeel bewijzen
In een noodtempo schreef Dennis samen met een gloednieuw team liedjes. Met als resultaat een compleet album in nog geen half jaar tijd. “Ik stond ineens 31 keer in het theater, bijna alles uitverkocht. Ik wist niet wat me overkwam. Mijn agenda stroomde helemaal vol. Dat ging top. En toen kwam corona.”

Het tegendeel dat Dennis wilde bewijzen over The Voice-winnaars die niks met hun kansen deden, kon niet bewezen worden omdat hij simpelweg geen podium kreeg. “De coronaperiode was pure ellende, echt afzien. Toen ik mijn baan opzegde heb ik tegen mezelf gezworen nooit meer in loondienst te gaan. Linksom of rechtsom moest en zou het lukken, al moest ik stront vreten. Nou, dat moment was bijna bereikt.” 

Om toch in de kijker te blijven zette Dennis filmpjes online. Zonder ook maar een euro binnen te slepen maakte hij livestreams en gaf hij concerten op het wereldwijde web. “Zodra het weer kon, zijn we meteen weer begonnen met spelen. Maar ja, we waren ineens drie jaar verder en dan begin je dus wel weer bij square one. De aandacht die ik door The Voice kreeg, was inmiddels wel verdwenen.”

Schandaal
Toch lukte het Dennis om zijn populariteit terug te winnen. En terwijl hij steeds meer naam maakte in zowel binnen- als buitenland, kwam in 2022 bij het programma BOOS het schokkende schandaal over The Voice of Holland naar buiten. “Ik zat bij mijn ouders met het bord op schoot naar het scherm te kijken. Het was een enorme klap. De mensen waar het om gaat, zowel de slachtoffers als de vermeende daders, kende ik allemaal uit mijn tijd bij The Voice. Ik heb daar heel nauw mee samengewerkt.” 

Dennis heeft, los van af en toe een foute grap, zelf nooit iets van het grensoverschrijdende gedrag gemerkt. De enige gevolgen van het hele schandaal die hij wél voelde, zijn de auditiefilmpjes van alle oud-kandidaten die RTL offline heeft gehaald. “Ik begrijp heel goed dat ze dat vanuit privacyoverwegingen hebben gedaan. Mijn volledige begrip daarvoor, al vind ik het natuurlijk wel jammer dat ik mijn eigen beelden nu nooit meer terug kan zien. Het was een fantastisch mooi avontuur.” 

En dat fantastisch mooie avontuur mogen nu ook een heleboel nieuwe talenten gaan beleven. Volgend jaar keert The Voice of Holland terug met Ilse DeLange, Dinand Woesthoff, Suzan & Freek en Willie Wartaal als coaches. “Ik vind het een heel logische keuze dat het programma terugkeert. Dit format werkt overal ter wereld. Ik moet regelmatig aan mensen in het buitenland uitleggen dat wij het ooit hebben bedacht, maar dat wij inmiddels ook zo’n beetje het enige land zijn dat het niet meer uitzendt.” 

Altijd stand-by
Dennis hoopt dat de show in ere hersteld wordt en dat het weer het leuke en fijne familieprogramma wordt dat het altijd is geweest. Eentje waar waanzinnige talenten ontdekt worden en dat hij met een schuin oog altijd zal blijven volgen. Hij heeft het te druk om iedere vrijdagavond op de bank te kijken, maar The Voice blijft een stukje van hem. En misschien, heel misschien, zien we Dennis nog weleens terug bij het programma. “Als ze me ooit nodig hebben, sta ik stand-by.”

Tot die tijd blijft de Fontys-alumnus lekker zijn ding doen. Vorige week kwam hij terug van zijn eerste Europese tour door Nederland, België, Frankrijk, Duitsland en Engeland. Bijna alle shows zijn uitverkocht. “Echt helemaal te gek”, zegt hij daarover. “We worden langzaamaan eindelijk beloond voor al ons harde werk.” 

Met ‘ons’ doelt Dennis op zijn team, waar ook een pianist uit New York deel van uitmaakt. Hij is zeventig jaar oud en werkte vijftig jaar geleden samen met Sinatra, de enige echte. Het grote voorbeeld van Dennis. “De grootste les die ik in de afgelopen jaren heb geleerd, is dat echt alles kan. Dit had ik acht jaar geleden nooit durven dromen.”

_{^{Foto bovenaan: Dennis van Aarssen, credits Roger Neve.}}

Tijdens het tweede en het derde jaar van zijn studie volgde Rens van de Plas Condor, een persoonlijke leerroute waarin hij zich focuste op onderzoeksjournalistiek. “Daar is de liefde voor onderzoeksjournalistiek geboren, want hoe vet is het wanneer jouw journalistiek impact maakt, iets boven tafel brengt en iets betekent voor de lezers en burgers”, gaat Rens direct van start.

Na zijn afstuderen miste de journalist echter een platform dat zich met die verdiepende journalistiek bezighield. “Je ziet bij de gevestigde namen in Brabant dat zij zich vooral focussen op verslaggeving, 112-nieuws, raadsvergaderingen en human interest-verhalen. De serieuze onderzoeksjournalistiek ontbreekt daar nog.”

Stapje meer
Dat terwijl de kranten en omroepen ook een onderzoeksredactie hebben. Van de Plas vindt dat daar op zich goede verhalen worden gemaakt, maar toch vraagt hij zich altijd af: wat als je nou net dat stapje meer zet, net iets radicaler te werk gaat en je meer mengt in het onderzoek dat je doet?

Die vragen leidden uiteindelijk tot de oprichting van Woeste Grond, een nieuw journalistiek platform waar journalisten actief zoeken naar misstanden. “De journalistiek van nu is al tientallen jaren hetzelfde en ontzettend traditioneel, maar wij gaan nét dat stapje verder. Wij zoeken de reuring op.”

Bijzondere zaken
Met Woeste Grond wil Van de Plas juist de journalistieke verhalen maken die de gevestigde media niet oppakken. En met succes, want de eerste producties brengen meteen bijzondere zaken aan het licht. Zo werd deze zomer een verhaal gepubliceerd over ‘gevonden’ portemonnees, die de redactie zelf wegbracht naar Brabantse gemeentehuizen en politiebureaus.

“Die portemonnees vulden we zelf met geld, pasjes en briefjes, waarna we ze afgaven alsof ze gevonden waren”, legt de initiator van Woeste Grond uit. Nadat de redactie de portemonnees weer ophaalden konden er bijzondere conclusies getrokken worden. “Sommigen waren bijna spoorloos verdwenen, uit anderen werd geld gestolen of geld werd soms zelf verwisseld.” Na dat onderzoek schakelden verschillende gemeenten en politiebureaus zelf een onderzoek in.

Fontys Journalistiek
Van de Plas ziet Woeste Grond dan ook als de toekomst van onderzoeksjournalistiek in Brabant. Om dat in goede banen te leiden werkt hij samen met freelance journalisten én studenten Journalistiek van Fontys aan verschillende producties. “Studenten zijn benieuwd naar onderzoeksjournalistiek en kunnen het ook. Ik ben lovend over hun kwaliteiten en zie Woeste Grond als een soort leerschool, een plek waar ze in aanraking kunnen komen met en waar ze uiteindelijk ook stage kunnen lopen en werkervaring op kunnen doen.”

Een officiële samenwerking met Fontys is er nog niet, maar tot die tijd blijft de alumnus graag samenwerken met studenten die dat willen. Zo komen er binnenkort ook nog verhalen aan over de schrijnende wereld van schoolmaaltijden en woonplaatsen van wethouders. “Dat tweede onderwerp gaat over wethouders die niet in hun eigen gemeente wonen terwijl dat eigenlijk wel moet. Nu krijgen ze extra reiskostenvergoeding.”

Goed doen
Van de Plas heeft Woeste Grond niet alleen maar opgericht om misstanden aan het licht te brengen of machthebbers te controleren. Uiteindelijk wil hij ook positieve acties opzetten, zoals het uitdelen van soep en sjaals tijdens de wintermaanden. “Als we zeggen dat we er voor de Brabanders zijn, moeten we dat ook naleven. We willen uiteindelijk niet alleen melden wat er mis gaat, maar ook goed doen voor de maatschappij, dat is wat het werk van een journalist in wezen inhoudt.”

Een BN'er was hij al. Hij bezocht premier Rutte, kwam bij wereldleiders en topwetenschappers over de vloer, zijn boek VerpleegThuis werd een bestseller en wordt mogelijk een televisieserie. En dan hebben we het nog niet over alle prijzen en onderscheidingen die hij kreeg: Brabander van het Jaar, de Young Impact Award, de George Maduro Prijs, de Visionair Award 2019, en ga zo maar door. 

En nu dus ook een Gouden Kalf. Die prijs komt overigens niet zomaar uit de lucht vallen. Die komt hem en de twee kompanen waarmee hij Human Forever maakte - regisseur Jonathan de Jong en editor Bastiaan Brand - toe, omdat dit de documentaire is die het meest werd bezocht in de Nederlandse bioscopen. Tien maanden lang draaide de film, die in november ook bij Fontys werd vertoond, daar. En daarnaast ook nog eens in bioscopen in 18 andere landen.

“Jazeker ben ik ook blij met deze prijs. Het is ontzettend belangrijk dat een film over mensen met dementie een Gouden Kalf wint. Dat de hoopvolle boodschap over dementie ook bij een breder en ander publiek terechtkomt”, zegt Toebes. “En dat terwijl heel veel mensen toen we de film nog moesten maken niet geloofden dat er veel mensen naartoe zouden komen.”

Reis over de wereld
Wel dus. En het einde is nog niet in zicht. Niet in Nederland, waar de docu nu ook op Videoland te zien is. En niet in het buitenland. Want na de officiële première tijdens de G20-top over dementie en de publiekspremière in Koninklijk Theater Tuschinski, is Human Forever aan een reis over de hele wereld begonnen. Een reis die nog altijd voortduurt. Zo was Toebes zes weken geleden nog in Brazilië en twee weken geleden in Nieuw-Zeeland. 

In dat laatste land wordt de documentaire op 16 oktober zelfs in het parlement vertoond. “Zodat ook politici er anders naar gaan kijken, dat de kwaliteit van leven centraal hoort te staan bij mensen met dementie”, aldus Toebes. En voor later dit jaar is hij uitgenodigd door Yale University om zijn boodschap over te brengen aan academici in de VS. Daarna gaat hij naar Zuid-Afrika, waar de documentaire in première gaat in een van de townships waar Teun en zijn metgezellen ook hebben gefilmd. 

Vervolg
Ondertussen wordt er al druk gebroed op een vervolg. “Er komt een tweede deel van Human Forever. Daar zijn we nu mee bezig. Die zal als centrale vraag hebben: hoe bouwen we sterke gemeenschappen. Want we willen allemaal ergens bij horen en onderdeel van zijn. Samenleven is het antwoord op hoe te overleven. We hopen dat de film in juni 2026 af is.”

De showroom van het kantoor aan de Dillenburglaan in Eindhoven staat vol met lange speeltafels, de een nog luxer dan de ander. Van massief eikenhout tot strakke designs met ledverlichting. Er zijn zelfs tafels met geïntegreerde camera’s, tablets, led-schermen en zitruimte om het speelbord heen. “Laten we maar meteen een potje spelen”, klinkt het direct bij binnenkomst.

Micky Verhaeg groeide op in het tuindersbedrijf van zijn vader, die asperges, bonen, prei en maïs verwerkte. “Daar zat ook een schuur bij waar hij zijn eigen machines maakte. Onze buren waren mijn oom en tante, bouwvakkers met eenzelfde schuur vol houtbewerkingsmachines. Hier heb ik leren timmeren, schaven, lassen, noem maar op. Werktuigbouwkunde is me dus met de paplepel ingegoten.”

Aansluiting
Een logische keuze dus dat hij bij Fontys voor diezelfde opleiding koos. Wat hij daar geleerd heeft, komt volgens de alumnus ook geregeld terug in zijn werk. “Hoewel het veel lijkt op meubelbouw en houtbewerking, hebben we ook hier te maken met machines en robots, engineering, 3D-tekeningen, geoptimaliseerde processen, logistiek, elektronica, mechatronica enzovoorts. Mijn opleiding sluit dus erg goed aan op mijn werk als shuffleboardbouwer.”

Verhaeg maakte kennis met shuffleboard tijdens zijn stage in Nieuw-Zeeland. “Daar werkte ik voor een industrial design bureau en vulde ik mijn werkdagen voornamelijk met het maken van 3D-tekeningen. Ik zat hele dagen achter mijn bureau en dat viel eerlijk gezegd best tegen.”

Bierspel
Toch heeft de alumnus daar de tijd van zijn leven gehad. Zijn weekenden spendeerde hij aan reizen en ’s avonds bezocht hij regelmatig een van de horecagelegenheden. “Heel toevallig liep ik toen een kroeg in waar een shuffleboard stond. We maakten er een bierspel van. Ieder punt dat je verloor, betekende het drinken van een slok bier. Daar heb ik hele leuke avonden gehad.”

Eenmaal terug in Nederland wilde Verhaeg zijn vrienden meegeven wat hij aan de andere kant van de wereld had gezien en ervaren. “Ik wilde een shuffleboard huren om met mijn vrienden te spelen, maar deze waren niet te krijgen. Toen ben ik ze zelf maar gaan maken.” (Tekst gaat verder onder de foto's.)

Dat ging echter niet vanzelf. Na zijn terugkeer uit Nieuw-Zeeland ontbrak bij Verhaeg de motivatie om door te gaan met zijn studie. “Ik had zoveel van de wereld gezien dat ik andere dingen wilde dan mijn studie Werktuigbouwkunde hervatten. Toen ben ik, op mijn 21^e, een bedrijf gestart in het ontwikkelen van waterglijbanen.”

Drie keer scheepsrecht
Patenten voor zijn ontwerpen kreeg hij destijds niet verkocht, maar de lessen die Verhaeg tijdens die periode leerde waren hem ontzettend waardevol. Na een poging om zijn opleiding daarna te hervatten – en de daarbij horende tweede stop – bleek drie keer alsnog scheepsrecht. “Tijdens die laatste keer volgde ik de minor ondernemerschap aan de HvA. Die heeft mijn ogen geopend.”

Een praktische minor waarin Verhaeg geen businessplan moest schrijven, maar waar hij zich daadwerkelijk aan moest melden bij de Kamer van Koophandel en een X-bedrag aan omzet moest halen. “Ik wilde shuffleboards gaan verkopen. In eerste instantie lukte dat niet, maar uiteindelijk wisten we er twee op de markt te brengen en hadden we de hoogste omzet binnen de gehele minor. Daar is Shuffly uit voortgekomen.”

Curling op tafel
Waar hij acht jaar geleden begon in de schuur van zijn vader, heeft Verhaeg nu een bedrijfspand van zo’n 825 m2 en produceert hij om en nabij tweehonderd borden per jaar. Deze zijn wereldwijd te vinden. In onder andere Amerika, Engeland, België, Frankrijk, Griekenland, Spanje, Tsjechië en Polen. “Ook we hebben aanvragen uit Tokyo, Panama en Dubai bijvoorbeeld. Volgend jaar mogen we er zelfs twee leveren op een cruiseschip”, vertelt hij met trots.

Maar eerst even terug naar shuffleboard zelf. Want wat is het eigenlijk voor spel? “Zie het als curling op tafel”, steekt Verhaeg van wal. “Het heeft wat weg van jeu de boules, sjoelen en bowlen. Net als een bowlingbaan heb je op een shuffleboardtafel een goot langs het speelveld. Op dat speelveld moet je jouw pucks zo ver mogelijk schuiven, zonder dat deze eraf vallen. Tegenstanders proberen verder te komen of jouw pucks van het speelbord te ketsen. Wie als eerste vijftien punten weet te halen, heeft gewonnen.”

Met speciaal silicapoeder dat over de tafel gestrooid wordt voelt het speelveld zo glad als ijs. Heel veel kracht is er dus ook niet voor nodig. “Dat maakt shuffleboard een eerlijk spel, zowel voor een kind van tien, als een opa of oma van negentig.”

Gehele ervaring
Hoewel het spel redelijk simpel klinkt, is het gehele voorafgaande proces dat niet. Dan gaat het niet eens over de productie van de tafels, die te koop zijn in prijscategorieën van 2.000 tot 50.000 euro. “We helpen onze klanten met de montage, overleggen waar zij hun tafel het beste neer kunnen zetten en leggen ze uit hoe de verhuur aan gasten en het onderhoud ervan precies in zijn werk gaat. Klanten kopen bij ons dus niet alleen het product, maar de gehele ervaring.”

Of het nu een grote horeca-keten of een lokale sportvereniging is, voor iedere locatie heeft Verhaeg een passende tafel. Dat Verhaeg in zo’n acht jaar tijd zijn shuffleboards wereldwijd verkoopt, is voor hem een droom die uitkomt, Maar klaar is hij nog lang niet. “We willen over een jaar meerdere producten in ons assortiment hebben. Zo weten onze klanten dat ze in de toekomst ook voor bijvoorbeeld dartborden en pooltafels van hoogstaande kwaliteit bij ons moeten zijn.”

‘Sky is the limit’
Dat is ook precies de reden waarom hij Shuffly is gestart. “Om dromen waar te maken en vette concepten in de wereld te zetten waar iedereen lang van kan genieten.” Daarnaast heeft hij nog de droom om in Eindhoven een openbare plek te creëren, een soort social gaming bar waar mensen al zijn concepten kunnen proberen. “Of dat gaat lukken? Ik denk maar zo: the sky is the limit, the world is your playground.”

Dat Katie onder meer ‘kwetsbaar durft handelen en niet schroomt om bureaucratie te omzeilen’ is voor jury én publiek voldoende haar onlangs uit te roepen tot ‘Sociaal Werker van het Jaar’. Winnen was wennen voor haar: “Vroeger hoorde ik altijd dat ik iets niet kon. Later groeide mijn zelfbeeld. Maar dit is wel een hoogtepunt.”

De verkiezing van stimuleringsplatform Sociaal Werk werkt! is bedoeld om sociaal werkers zichtbaarder te maken. In de haar nu toegewezen rol van ambassadeur wil Katie zich inzetten voor het belang van ervaringsdeskundigheid en het bespreekbaar maken van mentale gezondheid: “Als ik straks naar een ministerie ga, neem ik zeker een jongere mee.”

Eén op drie
Jongerenwerkers ondersteunen hun doelgroep bij de ontwikkeling naar volwassenheid. Dit gebeurt, in samenwerking met bijvoorbeeld scholen, door laagdrempelig contact te maken, te signaleren en motiveren. Taken zijn deels preventief gericht en vallen buiten de formele jeugdzorg.

Juist het ongedwongen karakter maakt dit werk relevant. “Eén op de drie jongeren heeft mentale klachten”, zegt Katie, werkzaam bij het Tilburgse R-Newt, de jeugdwerktak van maatschappelijk ondersteuner ContourdeTwern. “Wij zijn dichtbij in de wijk. De basis ligt in oprecht contact maken met jongeren. We hoeven niet eerst al hun antecedenten te kennen maar kijken vooral naar de behoeften.”

En dat werkt. “Als je investeert in vertrouwen, zie je jongeren vaak gigantisch veranderen. Ze hebben allemaal een drang naar autonomie. Wij kunnen hen helpen die te voelen.”

Zelfontdekking
Haar bacheloropleiding Social Work voltooide Katie in 2012. Ze was zeventien toen ze begon en nam een roerige jeugd mee naar Fontys. “Natuurlijk dacht ik: Ik ga alle problemen oplossen! Vandaar ook mijn keuze voor de GGz-kant.” Langzaam landde het inzicht dat die eigen ervaringen haar juist geschikt maakten voor jongerenwerk.

“Mijn verhaal is niet standaard. Maar aanvankelijk dacht ik dat ik niet uit dat rugzakje mocht putten.” Docent John Smits speelde een belangrijke rol in het zelfontdekkingsproces van Katie. “Hij was eerstejaarsmentor en vroeg me: Waarom speel je altijd de clown? Jij bent slim en krijgt veel meer waardering als je dat laat zien… Maar ik verstopte me om niet weer gekwetst te worden. John prikte door mijn beschermingsmechanisme heen.”

Aanjager Ervaringsdeskundigheid
Inmiddels is Katie twaalf jaar actief als jongerenwerker. Gaandeweg liet ze eigen ervaringen meer toe in haar werk en zette ze die ook in. “In het begin voel je je hierin niet altijd gesteund. Dan flapte een collega eruit: ‘Ik snap niet dat een kind van twaalf zelfmoord pleegt’. Ik wist dan dat ik qua kennis iets zou kunnen delen, maar zei nooit: Heb je even?”

Uiteindelijk ging ze de zekerheid voelen zichzelf eerlijker te uiten. Het volgen van een opleiding tot ervaringsdeskundige – erop gericht om deelnemers die problematieken aan den lijve hebben ondervonden, vanuit een hervonden balans te laten werken – maakte het plaatje rond. “Je ziet daar dat de hele groep zich openstelt, waaronder mensen die ik zeer serieus nam als professional. Dat geeft vertrouwen.”

Inmiddels is ze binnen R-Newt aanjager op dit thema. “De inzet van ervaringsdeskundigheid in het sociaal domein is niet vanzelfsprekend. Theoretisch ingestelde medewerkers onderschatten het ervaringsstuk soms. En het is belangrijk dat er een goede beleidscontext ligt. Sommige organisaties denken niet verder en willen vooral graag inhaken op een trend.”

De inzet van ervaringsdeskundigheid hoeft niet ingrijpend te zijn. “Het kan gaan om kleinere triggers. Het besef: als ik mij nu kwetsbaar opstel en iets kleins uit mijn eigen verleden deel, dan bied ik iemand misschien nét weer de motivatie om door te gaan.”

Positieve benadering
Terugkijkend op haar eigen ervaring met hulpverlening: “Ik voelde me ongezien en vertrouwde niemand. Het begint al met het invullen van een online vragenlijst. Dat creëert afstand. Terwijl de kern van een hulpvraag is dat je samen een band aangaat. Je wilt iemand treffen die wil zien wie je echt bent.”

In de ‘systemische’ wereld van onderwijs en jeugdzorg belanden jongeren vaak in vastomlijnde structuren. “Maar belangrijker is om vooral verder te blijven kijken. Wie is de persoon áchter de problematiek? Bovendien wordt weleens vergeten een jongere te complimenteren met wat wel goed gaat. Ik probeer in iedereen iets positiefs te ontdekken.”

Theorie en praktijk
Wat zijn Katies ambities? “Ik wil dat ervaringsdeskundigheid even zwaar gaat wegen als de conventionele theoriekennis. Daarin heb ik nu als aanjager al meer een beleidsmatige rol. Maar steeds geldt dat ik de combi zoek en de praktijk nooit helemaal los wil laten. Jongeren gaan voor beleidsnota’s.”

Wat wil ze Fontys-studenten van nu meegeven? “Ben je bewust van je frisse blik. Je bent misschien nieuw, en nog niet uitgeleerd, maar je neemt wel je eigen kijk op dingen mee, en mensen die al langer in het vak zitten kunnen daarvan leren. En verder: wees kritisch en eigenwijs. Zeg lekker wat je denkt.” [Frank van den Nieuwenhuijzen]

Sporten en gezonde voeding, dat is wat Maartje Bregman dreef toen ze na een jaar bewegingswetenschappen te hebben gestudeerd aan de Vrije Universiteit in Amsterdam overstapte naar de opleiding Fysiotherapie bij Fontys in Eindhoven. Maar ook hiervoor had ze niet de juiste motivatie, concludeerde de alumnus nog tijdens haar studie die ze twee jaar geleden afrondde. “Ik wilde geen fysiotherapeut worden zoals de andere studenten.”

Wat wilde ze dan wel? Het kwartje viel aan het begin van de coronapandemie. Bregman ging voor een weekend naar haar ouders in de buurt van Utrecht, maar ze moest er drie weken blijven vanwege de strenge regelgeving op dat moment. Om de tijd te doden -alles lag die eerste coronaweken stil, ook haar studie- ging ze veel wandelen, ondertussen luisterend naar podcasts. Haar mond viel regelmatig open van verbazing.

Betekenis geven
“Ik leerde veel over de opwarming van de aarde, CO2-uitstoot en de bio-industrie en ik voelde met elke podcast die ik luisterde de urgentie toenemen. ‘Waar ben ik eigenlijk mee bezig?’ vroeg ik me af. Een beetje bier drinken met mijn medestudenten in de kroeg en leren voor een vak dat ik niet wilde gaan uitoefenen. Ook blogde ik al sinds 2012 over gezonde voeding en sporten, maar het werd me duidelijk dat ik meer betekenis wilde geven aan mijn leven.”

Bregman zag in deze periode kans om een langgekoesterde wens in vervulling te laten gaan: het schrijven van een boek over gezonde voeding, fitheid en duurzaamheid. “Naast mijn studie dook ik in de boeken en leerde mezelf van alles over deze onderwerpen.” Het werd een ‘persoonlijke reis’ die negen maanden later eindigde in een boek en werkboek, De Kracht van Teruggeven, dat ze in eigen beheer uitbracht. “Hierin inspireer ik lezers hoe ze zelf gezonde en duurzame keuzes kunnen maken.”

Beweging op gang brengen
Alles deed ze zelf: de teksten, de vormgeving, de fotografie en de verkoop. 2.400 exemplaren liet Bregman drukken van haar spaargeld. “Bij 600 verkochte exemplaren zou ik uit de kosten zijn, en dat is me gelukt. Ik heb altijd een goede ondernemersmindset gehad.” Nog elke week verkoopt ze twee tot drie boeken. Ook geeft ze haar boek regelmatig cadeau aan bezoekers van haar talks waarvoor ze tegenwoordig steeds vaker wordt gevraagd. Maar destijds was het nog niet zo ver.

Na haar studie ging ze toch deels aan het werk als fysiotherapeut. “Op de andere dagen probeerde ik mijn eigen bedrijf op te zetten, maar in mijn hoofd liepen deze twee werelden volledig door elkaar heen.” De keuze om volledig voor zichzelf te kiezen werd uiteindelijk gemaakt toen ze zich aansloot bij de Jonge Klimaatbeweging. “Mijn vrije geest botste met de traditionele regels van mijn werkgever en dus stopte ik als fysiotherapeut in vaste dienst.” (tekst gaat verder onder de foto)

Een spannende keuze, herinnert de alumna zich. “Maar ik houd van nieuwe dingen proberen en avonturen aangaan. En ik verdiende voldoende als influencer om mijn huur te betalen en serieus werk te maken van mijn eigen bedrijf.” Kort daarna richtte Bregman Happy Times Magazine B.V. en Stichting Happy Times Foundation op, een steward-ownedbedrijf (zie verderop) dat op verschillende manieren positief klimaatnieuws brengt. 

“Ik merkte aan mezelf dat al het negatieve nieuws in de media over het klimaat me verlamde. Maar niks doen was geen optie. Duurzaamheid is superurgent en er gebeurt genoeg om een positieve bijdrage te leveren.” 

Sinds enige tijd gaat Bregman dan ook door het leven als klimaatoptimist. “Ik doe nog steeds hetzelfde als ik altijd al deed: positief nieuws delen over duurzaamheid. Dat doe ik via talks, Happy Times Magazine, het gelijknamige onlineplatform en Instagramaccount en een wekelijkse radioshow.” Met het verspreiden van positief nieuws over duurzaamheid hoopt ze dat zoveel mogelijk mensen het onderwerp gaan omarmen. “In je eentje kom je ver, maar met zijn allen kom je verder. Bovendien is het veel leuker om samen op te trekken.”

In de details
Haar bijdrage zit hem volgens de klimaatoptimist niet alleen in het delen van haar boodschap, maar ook in de details. Zo heeft ze met Happy Times Magazine gekozen voor het steward-ownership. “Dit wil zeggen dat het bedrijf van niemand is en er geen aandelen te koop zijn. Daarmee wordt de missie -inspireren, motiveren en informeren over duurzaamheid- gewaarborgd”, legt ze uit.

Daarnaast werkt Bregman geheel vrijwillig voor Happy Times Magazine, net als alle andere medewerkers. Haar inkomsten haalt ze uit haar talks voor bedrijven, brancheverenigingen en hogeronderwijsinstellingen. “Dat is geen vetpot, maar ik vind het veel belangrijker dat ik elke dag doe wat ik leuk vind en van betekenis ben.”

Duurzame keuzes
Hoe duurzaam is Bregman inmiddels zelf bezig? “Ik doe mijn best om binnen ons maatschappelijke systeem zo duurzaam mogelijk te leven. Ik draag bijvoorbeeld alleen nog tweedehands of eerlijk geproduceerde kleding, ik heb geen auto, vlieg zo min mogelijk en ik houd er een veganistische levensstijl op na. 

Ook voor Happy Times Magazine maken we zoveel mogelijk duurzame keuzes. Een voorbeeld is de ‘light’ website. Hoe geavanceerder, hoe meer opslag, dus hoe meer uitstoot. Anderzijds kan het altijd beter. Ik reis veel met de trein, en ook daarmee laat ik een voetafdruk achter.”

Maar het hoeft niet perfect te zijn, benadrukt de klimaatoptimist om niemand te ontmoedigen. “Daarom kijk ik liever naar mijn handafdruk: dat is de positieve impact die je hebt op de aarde.” Ze denkt even na. “Natuurlijk maak ik me ook zorgen over onze toekomst. Daarom heb ik het positieve nieuws zo hard nodig. En ik weet niet of we het gaan redden met alles wat we doen. Maar daardoor laat ik me niet weerhouden om mijn bijdrage te leveren aan een mooiere wereld.”

“Werk, reis, volg je passie”
Huidige Fontysstudenten geeft ze het advies mee om zich niet te laten beperken door het curriculum van de opleiding. “Werk, reis, volg je passie. Het is oké als je je studie met een voldoende haalt in plaats van met een negen. Ontwikkel je daarnaast op andere vlakken, doe dingen die je interesseren, ga samenwerken met anderen en laat je zoveel mogelijk inspireren. En bovenal: ben niet bang voor mislukkingen. Daar leer je veel van.”

Als jong meisje turnde oud-student Livia al op hoog niveau, waar haar droom om naar de Olympische Spelen te gaan begon. Uiteindelijk koos ze ervoor om zich meer te focussen op haar studie, waardoor haar topsportcarrière op een lager pitje kwam te staan. Toch kreeg ze het, na al die jaren, voor elkaar om deel uit te maken van de Olympische Spelen. Niet als sporter, maar als traineelid van het Internationaal Olympisch Comité (IOC).

“Het is allesbehalve een stage zoals we op onze opleidingen kennen”, gaat Livia meteen van start. “Je kunt namelijk niet zomaar aan de slag bij het IOC. Hoewel stagelopen misschien als een stapje terug klinkt, is het voor trainees juist een hele stap vooruit. Het IOC is namelijk de grootste sportorganisatie binnen de Olympic Movement. Daar begin je vaak ‘gewoon’ als stagiair, maar hier kom je alleen als je al werkervaring in deze branche hebt.”

Minor, master en werk
Werkervaring had de Limburgse in overvloed. Na haar ALO-opleiding bij Fontys, waarvoor Livia al ervaring opdeed in Zuid-Korea tijdens de minor Culture & Global Leadership, volgde ze de master Olympic Studies aan de German Sports University in Keulen.

Die master combineerde ze met een stage bij Team NL centrum Zuid, waarna ook een baan bij Limburg Sport volgde. “Daar merkte ik dat mijn passie niet lag in het geven van gymles, maar in het projectmanagement en de talentontwikkeling in de topsport.”

Al snel knaagde bij Livia weer datzelfde gevoel van vroeger. “Wellicht kon ik ook met mijn werk deel uitmaken van het IOC en dus de Olympische Spelen. Uiteindelijk kwam er een stage vrij in het Partnership Management Team. Die heb ik binnen weten te slepen dankzij mijn studie, werkervaringen en vrijwilligerswerk.”

Van Tokyo naar Zwitserland
Zo zou Livia in 2021 eigenlijk als vrijwilliger naar de Olympische Spelen in Tokyo gaan. De coronapandemie gooide echter roet in het eten. “Buitenlandse vrijwilligers waren niet meer welkom. Maar het viel wel op binnen het IOC dat ik eerder geselecteerd was om daar deel van uit te maken.”

Nu, een paar jaar later, woont Livia in het Zwitserse Lausanne in een studio vlakbij het hoofdkantoor van het IOC en voelt ze zich alsnog volwaardig onderdeel van de Olympic Movement. “Je krijgt hier als stagiair enorm veel taken en er zijn ook heel wat regels waar je je aan moet houden. Het is hard werken, maar ook meteen een droom die uitkomt.”

Partners en kwalificaties
Livia houdt zich dagelijks bezig met partners die zich aan de Olympische Spelen verbinden. Ze zorgt dat de rechten van partners gewaarborgd worden, verzorgt de communicatie en fungeert met haar team als eerste contactpersoon wanneer partners vragen hebben of informatie nodig hebben. “Niet alleen voor de Olympische Spelen in Parijs, maar ook al voor Milaan, LA en Brisbane.”

Daarnaast helpt de oud-Fontysstudent met activaties van partners op de Olympic Qualifier Series, kwalificatietoernooien voor de nieuwe sporten breakdance, skateboarden, bmx freestyle en sport climbing. Deze maand vindt een van die toernooien plaats in Budapest, en Livia is erbij. “Hoe gaaf is dat.”

Ze heeft ook kaartjes voor de Olympische Spelen in Parijs. “Voor turnen, atletiek en het Team NL-huis. Zo kan ik toch de hele sfeer ervaren en komt die Olympische droom alsnog volledig tot zijn recht.”

In haar laatste jaar, een paar maanden voor haar afstuderen, nam Silvana deel aan een musicalworkshop van haar opleiding. Een paar maanden later werd ze plots gebeld door de gastdocent, die ook de regisseur bleek te zijn van de musical Je, Anne. “Of ik de hoofdrol wilde spelen, want hij vond me geschikt voor de rol. Heel bijzonder, want normaal heb je natuurlijk ook wel wat auditiestress.”

Inmiddels is Silvana al drie weken aan het repeteren, samen met haar collega’s. Ze deelt het podium met grote namen waaronder Chris Tates, Wim van den Driessche en Mariska van Kolk. “Die laatste is wel het meest bijzonder. Haar naam hoor je zo vaak in ons vak, ze heeft enorm veel awards gewonnen en nu mag ik opeens met haar samenwerken. Dat is echt bizar, maar eigenlijk zijn al mijn medespelers fantastische mensen uit het vak.”

Ambacht bij Fontys
Van haar collega’s leert Silvana dan ook veel. “Niet alleen acteren, maar ook hoe zij omgaan met bepaalde aanwijzingen en in gesprek gaan met de regisseur bijvoorbeeld.” Niettemin is de opleiding die zij bij Fontys volgde haar ook dierbaar. “Ik heb daar echt het ambacht geleerd. Deze musical is zo vocaal en vraagt stemtechnische keuzes. Dat maakt het heel intensief en vermoeiend, maar zonder mijn opleiding had mijn stem dit nooit aangekund.”

Ook het lezen van de muziek, het instuderen en analyseren van tekst en de voorbereidingen die bij zo’n rol komen kijken zijn allemaal dingen die Silvana bij Fontys leerde. Die bleken in de praktijk ook nodig, want Silvana heeft zich flink verdiept in de persoon Anne Frank. Zo las ze meerdere keren haar dagboek en verdiepte ze zich in het verhaal en de destijdse situatie. “Daar probeer ik met veel beleid, integriteit en respect mee om te gaan. Of ik me ook ingeleefd heb? Dat gaat helemaal niet, want Anne heeft zulke bizarre situaties meegemaakt, daar kennen wij gelukkig niets van.”

Op zoek naar gevoelens
Toch probeert de kersverse musicalactrice zoveel mogelijk te begrijpen hoe Anne Frank was. “Hoe ze zich voelde en hoe zij wilde zijn. Zo beschreef ze zichzelf als twee soorten Anne. Een jonge meid die gebruikmaakte van een beschermingsmechanisme, en een diepe, serieuze en gevoelige Anne. Ik ben dan ook op zoek gegaan naar haar gedachtes, emoties en gevoelens.”

Die aspecten komen in de musical, waarvan het origineel is geschreven door twee Joodse producers uit Amerika en die opgevoerd werd op Broadway, allemaal terug. Silvana heeft nog iets meer dan een maand om de rol tot in de puntjes voor te bereiden, want op 26 februari gaat Je, Anne in première in Amstelveen. Tot en met eind mei tourt de musical door het hele land, waarna afgesloten wordt in het DeLamar Theater. En daarna? “Dan heb ik even een maandje vakantie voordat ik naar Duitsland vertrek. Daar speel ik Luisa, het vriendinnetje van Zorro, in de gelijknamige musical. Maar nu ga ik eerst zo puur en eerlijk mogelijk de rol van Anne vertolken. Haar verhaal is na al die jaren nog steeds ontzettend belangrijk en moet daarom nog steeds worden verteld.” [Noëlle van den Berg]

Net afgestudeerd aan Fontys Sporthogeschool met een bachelor- en masterdiploma op zak, trok Eva de stoute schoenen aan. Het thema betekenisvol ouder worden van de Nationale Denktank 2023 sloot bijzonder goed aan op de master Healthy ageing professional en haar afstudeeronderzoek. Daarin onderzocht ze de mogelijkheden om uitval in het leefstijlprogramma Cool te voorkomen.

“Cool staat voor coaching op leefstijl en is een traject voor mensen met obesitas of overgewicht en heeft als doel gewichtsverlies en een betere kwaliteit van leven te bereiken”, licht Eva toe. De alumnus bedacht onder meer een ‘praatplaat’ voor zorgverleners, andere zorgverwijzers en leefstijlcoaches die het Cool-programma aanbieden.

“Aan de hand van de praatplaat kunnen zij beter uitleggen wat het Cool-programma inhoudt en wat deelnemers aan het programma in die twee jaar dat het traject loopt, kunnen verwachten.” In samenwerking met Expertisecentrum Leefstijlinterventies en een illustrator is de praatplaat verder ontwikkeld en inmiddels landelijk beschikbaar voor gebruik. De organisatie van de Nationale Denktank was onder de indruk van het onderzoek van Eva en de impact die het heeft. 

Oplossingen
Ruim vier maanden werkte Eva samen met 19 andere jonge denkers en doeners aan oplossingen voor knelpunten om betekenisvol ouder te worden. Hun achtergronden lopen ver uiteen: van natuurkunde tot geneeskunde en bouwkunde tot sportkunde, in het geval van Eva. “Dat had als voordeel dat we diverse perspectieven inbrachten met verrassende resultaten tot gevolg.”

Eva en de andere deelnemers lazen veel literatuur en spraken experts en ouderen. “Zo kwamen wij erachter waar voor ouderen de opvallendste knelpunten liggen. Denk aan kansenongelijkheid, de complexiteit van toeslagen, leeftijdsdiscriminatie, het taboe rondom intimiteit en seksualiteit, mobiliteitsarmoede en het onder druk staan van ontmoetingsplekken. Ook belangrijk: duurzame inzetbaarheid op de arbeidsmarkt en het onbenut potentieel binnen zowel betaald werk als vrijwilligerswerk.”

Onlangs presenteerden de deelnemers hun resultaten. Volgens de Nationale Denktank zijn er mooie oplossingen bedacht. Zo ligt er het voorstel van een basispensioen. Dat regelt financiële zekerheid zonder complexiteit. Het is een uniforme ouderenuitkering waarbij de toeslagen zijn inbegrepen. Dat hoeven ouderen dus niet zelf uit te zoeken.

Een andere oplossing moet de arbeidsparticipatie vergroten. Lola Loopbaan is een digitale loopbaancoach die ouderen met behulp van AI helpt om te ontdekken wat voor werk ze willen doen en hoe ze dat voor elkaar kunnen krijgen. Ook worden ze direct gekoppeld aan beschikbare vacatures.

Mantelzorg en jij
Eva richtte zich met vijf anderen op zingeving. De oplossing die zij bedachten, noemden ze Mantelzorg en jij. “Een op de drie Nederlanders is mantelzorger. Hoewel deze mensen aangeven dat dit veel voldoening geeft, legt de zorg voor een naaste ook een grote druk op hen. Vaak weten ze niet dat er mogelijkheden zijn die hen hierbij kunnen ondersteunen. Sterker nog, meestal hebben ze niet eens door dat ze mantelzorg verlenen, omdat ze handelen uit liefde en vanzelfsprekendheid.”

De campagne die Eva met haar groepje bedacht gaat ervoor zorgen dat mantelzorgers door zorgverleners en werkgevers gewezen worden op hun rol als mantelzorger. Daarbij krijgen ze een sleutelhanger met een QR-code overhandigd. Als ze die scannen, komen ze op een website met een digitale informatiegids waarop ondersteuningsmogelijkheden staan voor mantelzorgers. “Er bestaat al veel, maar je moet het wel weten”, zegt Eva.

Veel van de oplossingen die tijdens de Nationale Denktank 2023 zijn bedacht, worden verder uitgerold. Sommige deelnemers hebben al een bedrijfje opgericht. Twee deelnemers uit het groepje van Eva starten in februari met een pilot rond ‘Mantelzorg en jij’ bij een huisartsenpraktijk. Zelf denkt ze erover om hun bevindingen te delen in een gastcollege voor masterstudenten Healty Ageing aan Fontys Sporthogeschool. “Het onderwerp gaat iedereen aan, want we worden allemaal ouder en het liefst betekenisvol.” [Marieke Verbiesen]

Zijn eerste Fontys-studie, de pabo in Tilburg, werd na ruim een jaar afgekapt. “Na de middelbare school wist ik niet wat ik wilde. Ik was geestelijk jong voor mijn leeftijd en de pabo – niet in een klas zitten maar ervóór staan – leek vertrouwd.” En, praktisch denkend: “Ik maakte muziek. Tijdens lange onderwijsvakanties kon ik dan lekker toeren met mijn hardcore band.”

Vrienden
Die inschattingen pakten toch anders uit. Tijdens stages merkte Marcel dat hij niet klaar was voor het ‘echte’ werk. “Ik had last van mijn jeugdigheid, wilde meer vrienden zijn met zo’n klas dan dat ik bezig was met een lesstructuur.” Kort na de aftrap van het tweede jaar haakte hij af.

Na een tussenjaar en ettelijke broodjes smeren bij V&D volgde in 1999 een tweede Fontys-avontuur. “Uit een beroepskeuzetest kwam dat ik iets creatiefs moest gaan doen. Omdat ik van jongs af aan heb geschreven koos ik journalistiek. Bovendien maakte ik samen met een vriend een hardcore-punkblaadje, waarvoor ik interviews deed en artikelen schreef.”

De opleidingsrichting ‘schrijvende pers’ van Fontys Hogeschool Journalistiek maakte hij wel af. “Ik vind het leuk om mensen te spreken en drijfveren naar boven te halen. Het is mooi om iemands passie op papier te krijgen en over te brengen op de lezer. Die energie moet doorwerken in een verhaal.”

Baan
Na zijn afstuderen werkte Marcel een tijd als copywriter. Uiteraard bleef hij actief in verschillende bandjes. De doorbraak volgde met de Nederlandstalige ‘beatgroep’ The Kik, die in 2012 nationale bekendheid kreeg als huisband van De Wereld Draait Door. “Vanaf dat punt werd het professioneel. We speelden op Lowlands en hadden met Simone ons eerste hitje. Inmiddels beschouw ik The Kik ook echt als mijn baan. En zo prijs ik me gelukkig, want ik weet dat dit in Nederland maar voor weinigen is weggelegd.”

Armand
Daarnaast was er tijd voor side projects. Nadat The Kik in 2015 een album maakte met Armand ontstond er een band met de illustere Eindhovense protestzanger en ‘cannabisambassadeur’. “Armand vertelde allerlei gave verhalen over zijn leven. In die tijd las ik net Gijp van Michel van Egmond. Zo ontstond het idee om zijn biografie te schrijven.”

Armand. En nou ik verscheen al een jaar later (2016), maar was een lastige bevalling, óók omdat Groenewegen zich de lessen journalistiek van FHJ herinnerde. “Ik dacht natuurlijk: die sex-, drugs- en rock ’n roll-verhalen van Armand schrijven zichzelf… Maar tijdens onze interviews kwamen feiten boven over ex-vrouwen en platenbazen, waarvan ik dacht: Klopt dat wel?” Hoor en wederhoor is geboden. “Vervolgens krijg je met tal van gevoeligheden te maken, en het is tijdrovend om die glad te strijken. Maar goed, je zit in iemands leven te wroeten, en het minste is dan dat je verhaal feitelijk klopt.”

Voorloper van computergame
Daarnaast heeft Groenewegen een (kleinschalig) tekstbureau en schrijft hij kinderboeken. Tijdens corona verdiepte hij zich in een genre dat vooral in Groot-Brittannië en de Verenigde Staten bekend is: het gamebook. “Een subcultuurtje, dat ontstond in de jaren ’80, nog vóór de opkomst van de spelcomputer.”

Jonge auteurs kwamen op het idee om het populaire fantasie-rollenspel Dungeons & Dragons te vangen in een boek. Gamebooks zijn zo samengesteld dat de lezer na elke alinea een eigen verloop van het verhaal kan kiezen, al dan niet door te gooien met dobbelstenen.

“Zo heb je dus verschillende intriges en eindes. Je kiest je eigen personage en krijgt te maken met specifieke uitdagingen. Het is echt een spel, dat je al lezend kunt spelen.” De boeken slaan aan. “Iedereen denkt dat kinderen zo in het gamen zitten, maar ik merk bij mijn zoon en dochter ook dat ze net zo lief een bordspel doen.”

Drie maanden terug verscheen ‘Vuurstrijd’, de tweede titel van Marcel in dit genre, waarin de lezer als het personage ‘Schaduwkraai’ kan kiezen tussen de rol van spion, magiër of strijder.

Retro
Met die analoge gameboeken gaat Marcel terug in de tijd, precies ook het imago van The Kik. Met hun keurige revers-loze jasjes, Vox-versterkers en Ludwig-drumstel is de gedachte aan de zestiger jaren nooit ver.

Hoe vintage is Marcel eigenlijk? “Valt mee hoor. We begonnen inderdaad met de sixties-vibe, maar die zijn we inmiddels ontgroeid. Persoonlijk heb ik denk ik wel meer met het authentieke, de basis, the real thing. Ik ben zeker nostalgisch aangelegd. Mijn vrouw heeft een e-reader, maar ik heb veel liever een echt boek in handen.”

Leuke tijd
Welk advies geeft hij de huidige generatie Fontys-studenten mee? “Geniet van je studietijd. En: pin je niet vast op wat je straks wilt gaan doen. Kies een opleiding omdat die je leuk lijkt. Niet omdat je er misschien later financieel beter van wordt.”

Leef in het nu is de les. "Wat er over tien jaar op je afkomt, zie je dan wel. Ik merk dat veel jongeren nu een stuk serieuzer zijn dan in mijn tijd, bezig met het uitstippelen van een carrièrepad. Maar je moet dus ook gewoon een leuke tijd hebben.” [Frank van den Nieuwenhuijzen]

Nadat het Oostenrijkse AVL – mondiaal voorloper in het ontwikkelen en testen van automotoren – in 2019 al een patent kreeg op de afstudeeropdracht van Van de Wetering (30), is het opnieuw raak. Hoewel, in goed Duits wordt het dit keer een Gebrauchsmusteranmeldung. “Ook dat kun je zien als een patent. Maar omdat onze paper met het idee één week te vroeg is gepubliceerd is een formele patentaanvraag niet meer mogelijk. Op zich jammer, maar ook dit is bijzonder.”

Slimme software
Als afstudeeropdracht ontwikkelde Maarten destijds een softwareconcept dat helpt om de stikstofoxide (NO_x)-emissie van dieselvrachtwagens te beperken. “In een moderne dieselmotor zit een control unit, die op basis van allerlei variabelen de actuatoren van de motor aanstuurt. Denk aan benodigde brandstofinjectie, uitlaatgascirculatie en bijvoeging van AdBlue, dat een vrachtwagen schoner laat rijden.”

Wanneer een motor veroudert kan het zijn dat de NO_x-reductie niet meer optimaal is. Maartens software zorgt ervoor dat de aansturing van deze actuatoren steeds zodanig wordt aangepast dat zowel een nieuwe als oude motor een optimale emissiereductie heeft.

Artificial Neural Network
De nieuwe vinding gaat nog een stuk verder. “Het ‘Artificial Neural Network’ vervangt een groot deel van de variabelen en tabellen die een kallibratie-engineer moest invullen. In deze software zit alle info hoe de motor reageert. Ook kun je nu vooraf een gewenste NO_x-uitstoot opgeven, waarna de software automatisch bepaalt welke actuator-combinatie dan nodig is.”

Opnieuw is het doel om uitstoot terug te dringen. “Aan motoren zit tegenwoordig een complex uitlaatsysteem dat emissie vermindert en onschadelijk maakt. Maar die omzetting begint pas als het uitlaatsysteem op temperatuur is.” De oude software in de control unit haalde niet het optimale uit het schakelen van koud naar warm, en de afstemming van injectie en uitstoot daarbij. “Het Artificial Neural Network kiest automatisch de juiste aansturing van de actuatoren om op elk moment de optimale afweging tussen emissies en brandstofverbruik te hebben.”

In de praktijk leidt dit systeem tot 1 procent minder brandstofverbruik. Maarten: “Dat lijkt weinig, maar is in het geval van ‘slechts’ een softwareaanpassing relatief veel. Bij vrachtwagens die veel in de stad rijden varieert de temperatuur in het uitlaatsysteem sterk. Hier zal de brandstofreductie nog veel hoger zijn.”

Vmbo
Opnieuw ontwikkelde Maarten deze vinding in het kader van een afstudeeropdracht, nu voor de master Automotive Engineering aan de FH-Joanneum, net als Maartens werkgever AVL gevestigd in Graz.

Om in automotive-termen te blijven kun je Van de Wetering zelf ook een slow starter noemen. “Toen ik begon met de mbo-opleiding ‘Automonteur’ niveau 4 had ik nooit gedacht dat ik hbo zou gaan doen. Daarvoor had ik het vmbo met de hakken over de sloot gehaald.”

Dat hij zichzelf een ‘autofreak’ noemt en ook de technologische ontwikkelingen in die branche erg interessant vindt, leidt uiteindelijk tot een veel breder perspectief. Door hard werken en doorzetten kwam het uiteindelijk tot een afgeronde master. “Ik had nooit het gevoel dat ik koos voor de moeilijkste weg, vooral voor de interessantste. Soms denk je als je ergens aan begint: als dit lukt is dat wel bijzonder. Maar je studeert uiteindelijk af met een stuk of twintig anderen, dus zo speciaal is het ook weer niet. Terugkijkend ben ik natuurlijk toch trots.”

Toekomst
Zit er volgens hem nog toekomst in de verbrandingsmotor, of is die na een kleine anderhalve eeuw wel uitontwikkeld? “Het houdt misschien een keer op met wat we precies uit de dieselmotor kunnen halen. Maar AVL is breed georiënteerd. We zijn bijvoorbeeld ook al bezig met waterstofmotoren, FuelCell-technologie, zelfrijdende auto’s en nog veel meer.”

Hoe de toekomst er voor Maarten na vijf jaar Oostenrijk uitziet, laat hij open. “Ik ben naar AVL gegaan omdat dit voor mijn gevoel het middelpunt was van de automotive-ontwikkeling. Zo lang ik dat gevoel houd blijf ik hier.” [Frank van den Nieuwenhuijzen]

Teun Toebes had eigenlijk in het buitenland moeten zijn, waar hij samen met de filmmakers een prijs in ontvangst mag nemen voor de documentaire. Maar hij koos ervoor om in Eindhoven te zijn, en een zaal van Fontysstudenten en -medewerkers toe te spreken. Want, zegt hij, we staan voor een enorme maatschappelijke opgave met elkaar. “Ik hoop dat jullie beseffen hoe mooi jullie rol kan zijn in deze cultuurverandering.”

Die is namelijk hard nodig, stelt Toebes vast. “Wereldwijd zijn er momenteel 55 miljoen mensen met dementie, over zes jaar zijn dat er 78 miljoen en in 2050 maar liefst 139 miljoen. Een op vijf mensen krijgt dementie. Deze film gaat dus mogelijk ook over jouw toekomst.”

Opgesloten
De film begint bij Toebes die intrekt in een gesloten afdeling van een verpleeghuis voor ouderen met dementie. “De gedachte dat dit mijn voorland is, maakt mij verdrietig”, zegt hij, terwijl we hem door de kale gangen zien lopen en hij steun geeft aan een vrouw die aan een poort rammelt en jammert dat ze eruit wil. “Wie wil nu opgesloten worden na een leven van vrijheid, op een plek waar je stem en mening niks meer waard zijn?”, vraagt hij zich hardop af. [Tekst gaat verder onder de foto]

Toebes vindt dat deze situatie moet veranderen en besluit in de film op onderzoek uit te gaan, op zoek naar antwoorden voor later. Hoe gaan andere landen hiermee om en wat kunnen we van hen leren? Wat betekent welvaart als je dementie hebt? Hij praat met topwetenschappers, wereldleiders, visionairs, zorgmedewerkers en patiënten in 35 landen en bezoekt 11 ervan. De verschillen zijn groot.

Hij reist af naar Scandinavië, een regio waar we volgens hem vaak tegenop kijken, waar eigen regie en persoonsgerichte zorg maatgevend zijn. Maar ook hier reikt de vrijheid vaak niet verder dan het hek, concludeert Toebes. In het armste land van Europa, Moldavië, leven mensen met verschillende zorgbehoeften en aandoeningen bij elkaar, zonder speciale voorzieningen, ook achter een hek. Maar toch blijkt iedereen mee te tellen en zorgen ze voor elkaar.

Sprankeling
In Zuid-Afrika zorgt de familie voor hulpbehoevende ouderen, ook als dat betekent dat je je eigen leven ervoor op moet geven om bij je ouders in te trekken. Hier ziet Toebes dat dementie niet het einde hoeft te betekenen van een rijk en sociaal leven. “De sprankeling die ik hier in de ogen van de mensen zie, zie ik zelden bij mijn huisgenoten”, constateert de zorgvernieuwer verdrietig. “In Nederland kunnen we met al ons geld nog steeds geen geluk kopen voor degenen die dat zo hard nodig hebben.” [Tekst gaat verder onder de video]

Toch wordt Toebes hoopvoller naarmate hij meer landen bezoekt en meer mensen spreekt. Hij raakt geïnspireerd door de degenen die een verandering in gang hebben gezet. Door het nemen van preventieve maatregelen, met nieuwe woonvormen, persoonlijke aandacht, geborgenheid en de vrijheid om jezelf te zijn als patiënt en te gaan waarheen je wilt. “Je kunt met iedereen contact maken, ongeacht leeftijd en aandoening”, zegt Toebes. En dat laat hij ook veelvuldig zien in de film. Zijn toenadering tot ouderen met dementie is hartverwarmend en ontroerend. En inspirerend.

“Heel indrukwekkend”, zegt student Social Work Eline, die zichtbaar is geraakt door wat ze heeft gezien en gehoord. “Er is heel veel om over na te denken. Ik moet het echt even laten bezinken.” Haar vriendin Selly, student Verpleegkunde, is al net zo onder de indruk. “De documentaire geeft me een beeld van dementie dat ik nog niet kende. De vraag die meteen in me opkomt, is hoe ik een bijdrage kan leveren aan deze cultuurverandering in de zorg waartoe Toebes oproept.”

Steentje bijdragen
Selly besluit, aangespoord door verpleegkundedocent Ine Spierings, ter plekke dat ze tijdens een les over de film gaat vertellen en wat deze met haar heeft gedaan. “Ik kom van Bonaire en daar gaan mensen toch wel anders om met dementie. Ook als mensen in een verpleeghuis worden verzorgd, blijft de familie heel nauw betrokken.” In Nederland is iedereen druk en de zorg kan ook beter, constateert ze. “Ik vind het heel mooi wat Teun doet en wil graag mijn steentje bijdragen.”

Docent Spierings loopt de bioscoopzaal uit met ‘een lach en een traan’. Ze stapt direct op Toebes af die buiten de zaal klaarstaat om studenten en medewerkers op te vangen. Sommigen zijn zichtbaar geëmotioneerd. “We hebben in Nederland een systeem ontwikkeld dat helemaal niet past bij de doelgroep. Dat raakt me heel erg”, zegt Spierings. “Je ziet in de film wat persoonlijke aandacht doet met mensen met dementie. Daar moet echt verandering in komen.”

De docent vindt het mooi om te zien dat vakgenoten en studenten meteen al met elkaar in gesprek gaan hoe het beter kan in de zorg en hoe het onderwijs hieraan kan bijdragen. En ook Teun Toebes kijkt hoopvol om zich heen naar wat zijn documentaire teweegbrengt. [Marieke Verbiesen]

Miriam Swaans (45) is ‘frontvrouw’ van tekstbureau Swaans in Tilburg, met in totaal tien medewerkers actief voor opdrachtgevers als Uitgeverij Zwijsen, Asito, CZ en Waterschap Aa en Maas. De ervaren tekstschrijfster is niet bang voor AI-concurrentie van bijvoorbeeld ChatGTP, dat in een paar tellen teksten genereert met een bedrieglijk ‘echte’ toon. “Ik geniet ervan om ermee te experimenteren. En soms denk ik dan bij een eenvoudige advertorial: holy crap, dat doe je beter dan ik.”

“Maar onze niche heeft ChatGTP niet in de vingers. Wij maken geen standaardtekstjes. Wij halen verhalen uit mensen en die vind je niet zomaar terug in computerdata.”

Plichtsgetrouw
Bij Fontys Economische Hogeschool Tilburg (nu: Fontys Economie en Communicatie in Eindhoven) volgt Miriam Swaans van 1998 tot 2000 de toenmalige opleiding hbo Bedrijfskader, tegenwoordig onderdeel van de studie Bedrijfsmanagement MKB. 

“Die studie bereidde je in brede zin voor op het ondernemerschap. Een vreemde eend, ook omdat de opleiding maar twee jaar duurde en ons klasje startte in januari.” Het curriculum is praktisch en generalistisch. “Van boekhouden tot hr en marketing. Veel dingen die ik nu doe hadden daar hun begin.”

Als student is ze zowel gefocust als relativerend. “Op de middelbare school was ik altijd het meisje dat precies deed wat gevraagd werd. Maar het plichtsgetrouwe weerhield me er niet van een leuke studententijd te hebben. Dat lag ook een beetje aan de sfeer bij Bedrijfskader. Veel klasgenoten waren elders afgehaakt en dachten: we zien wel…” Een klimaat overigens waarin ook creatieve bedrijfjes opkomen. “Sommige medestudenten handelden onder tafel met buitgemaakte toetsen.”

In die twee jaar drijft Swaans langzaam één kant op. “Ik merkte dat vakken als marketing en communicatie mij ook creatief uitdaagden. Sleutelen aan productlanceringen en communicatieplannen. Daar lag mijn hart.” Na Fontys volgt een studie Communicatie- en Informatiewetenschappen aan Tilburg University.

Haar carrière als tekstschrijfster begint klein, “met een laptop, telefoon en tweedehandsauto”. Nogal een verschil met wat Swaans – telg uit een ondernemersgezin – van huis uit gewend is. “Mijn vader en ooms hadden een internationaal transport- en logistiekbedrijf. Een deel daarvan, de verhuur van hoogwerkers, is inmiddels overgenomen door een neef en achterneef. Als tekstschrijver kun je gelukkig zonder zulke investeringen.”

Drang naar vrijheid
Echt ondernemer voelt ze zich pas als ze haar eerste medewerkers in dienst neemt. “Starten als zzp’er kwam denk ik voort uit mijn drang naar vrijheid. Zodra er personeel bij komt, verschuiven je verantwoordelijkheden.”

Wat vindt Swaans het fijnste aspect van haar werk? “Het begon ooit met schrijven, en dat was leuk. Maar nu put ik ook volop plezier uit de constatering dat collega’s hun creatieve talent inzetten voor onze klanten en onderling prettig samenwerken.” Zelf richt ze zich vooral op commercie en sales, en de strategische opstart van nieuwe projecten.

“Ik vind het geweldig om samen met een klant een project uit te zetten. Stel: je maakt een jaarverslag waarbij je verhalen van twintig verschillende mensen nodig hebt. Hoe creëer je de flow dat iedereen tijdig de gewenste output aanlevert? En vervolgens, dat die op ons bureau de ideale vorm krijgt? Het is fijn een klant achter te laten met het gevoel: het is geregeld.”

Buikpijn
“Doe vooral veel dingen. Ervaar, probeer…”, antwoordt ze op de vraag wat ze Fontys-studenten van nu wil meegeven. “Ook die dingen waarbij je ’s ochtends bij het opstaan buikpijn voelt omdat je ze zo spannend vindt.”

“Ik wil niet generaliseren, maar veel studenten stippelen nu al precies uit wat ze wel en niet willen. Mijn les: juist van dingen die niet leuk zijn, leer je. De drive om precies te gaan doen wat je wél zoekt, wordt dan alleen maar sterker.”

En, om helemaal in haar straatje te blijven: “Zorg ervoor dat je open en helder leert communiceren. Appen is het nu helemaal, maar je hebt juist zo veel aan telefoneren. Daarbij pik je veel beter op wat mensen willen en bedoelen. Bovendien: Je wordt steeds gedwongen direct op elkaar te reageren. Terwijl je een appje gewoon naast je neerlegt tot morgen.”

We leven toch al in een samenleving waarin we steeds meer op onszelf zijn. “Als je met elkaar praat, zie je ook de ander. Verbinding is een van de dingen die het leven leuk maken. Maar menselijk contact raakt in allerlei technische toepassingen weleens op de achtergrond. Goed communiceren en flexibel en invoelend op een ander reageren, is binnen elke loopbaan essentieel.” [Frank van den Nieuwenhuijzen]

Over zijn uniform, dat hij ook als niet-diender draagt: “In het begin was het wennen om geen spijkerbroek uit de kast te trekken. Maar het past me; in mijn rol moet ik herkenbaar zijn.” ‘Geweldsmiddelen’ – als wapenstok en pepperspray – ontbreken: “Ik ben geen agent, en blijf dus burger.”

Transparant
Wat is het geheim van goede woordvoering? “Je zit tussen het belang van de politie en het algemene belang in. Ik probeer mee te denken met burgers en journalisten en ben van de transparantie.” Dat laatste betekent dat Uijtdehage soms méér wil delen dan de organisatie geneigd is te doen. “Uitspraken als ‘In het kader van het onderzoek doen wij daarover geen verdere mededelingen’, die hoor je van mij niet. Juist omdat ik weet hoeveel impact gebeurtenissen kunnen hebben op mensen, blijf ik zoeken naar wat wel ‘weggegeven’ kan worden.”

In het verleden deed de politie weleens schimmig over fouten. “Maar ik vind: als wij iets niet goed doen, moet je daar niet omheen draaien. Het kan lastig zijn om collega’s ervan te overtuigen dat openheid beter uitpakt. Intern probeer ik een tegengeluid te geven en ben ik soms de luis in de pels.”

‘Last minute’
Na de zomer van 2001 belandde Willem-Jan (42) ‘last minute’ op Fontys Economische Hogeschool Tilburg. “Ik was zo laat met mijn inschrijving dat ik de introductie misliep.” Maar de opleiding Communicatie en Media Studies bleek een schot in de roos. “Vooral het praktische deel ervan. Ik kijk met plezier terug op mijn stages, waar je echt een goed inhoudelijk inzicht kreeg van het werk.”

Evengoed overwoog hij toch nog even om te stoppen. “Ik was gitarist in een paar bandjes en één daarvan – Wicky – werd serieuzer. We speelden op Noorderslag en er was momentum, maar dat verdween ook weer. De muziek was wel de reden dat ik zo’n zes jaar deed over mijn bachelor.”

Ondergedompeld
Na zijn afstuderen kwam er dus een meer conventioneel bestaan. Uijtdehage werkte als communicatieadviseur bij de gemeentes Steenbergen en Halderberge. “Dat was in de tijd van de naweeën van de Kredietcrisis. Voor mij betekende dat weinig vastigheid: een projectje hier, een zwangerschapsverlof daar.”

Vanaf februari 2014 vindt hij zijn ‘roeping’. “Mijn hart is blauwgekleurd inmiddels. Het grote verschil met een gemeente is de enorme dynamiek die heerst bij de politie.” Ter introductie kreeg hij alle smaken voorgeschoteld: een ronde met de wijkagent, het 112-team, gesprekken met rechercheurs, een nachtdienst. “Dan zit je plotseling in een politieauto met zwaailichten en sirenes, oftewel midden in een jongensboek.”

Eén gevolg van die dynamiek is volgens de alumnus dat je sneller moet schakelen. “Vaak krijg je zonder voorafgaande afstemming met collega’s een microfoon voor je neus. Maar ik ken de kaders waarbinnen ik mijn verhaal kan vertellen.” Om feitelijke informatie waterdicht te krijgen stemt hij bijvoorbeeld af met een rechercheteam of de Officier van Dienst, die ter plekke is.

Alles is nieuws
Wat hem nog steeds frappeert, is de enorme hoeveelheid vragen die binnenkomt. “Alles wat de politie doet is nieuws. Zodra een journalist twee politieauto’s in een straat geparkeerd ziet staan, gaat de telefoon. Maar vaak is er ook gewoon niks aan de hand.”

Uijtdehage is één van de gezichten van zijn korps; wordt hij weleens persoonlijk aangesproken of bedreigd? “Niet echt. Eén keer stond ik bijna neus-aan-neus in de supermarkt met een willekeurige vreemde. Een situatie natuurlijk waarop je niet zit te wachten. De meeste herkenning is gelukkig positief.”

Imago
Bij acties van Extinction Rebellion hoor je weleens klachten dat de politie te hard zou ingrijpen. Ook in andere gevallen is het vaak makkelijk mopperen op het korps. Wat vindt Uijtdehage van het imago van de politie? “Ik denk dat we er goed opstaan. Fouten bij arrestaties of in onderzoeken komen natuurlijk altijd in het nieuws. Maar ik draai nog weleens een dienst mee en als je dan ziet wat voor overstelpende hoeveelheid werk er ligt, en hoe de collega’s dat oppakken - daarvoor kun je alleen maar bewondering hebben.”

“Geloof me. Er is geen enkele agent die denkt: ik ga vandaag eens lekker wapperen met mijn wapenstok. Het belangrijkste wapen blijft je mond: de dialoog aangaan. Maar zodra iemand een slechte ervaring heeft met de politie, sta je er meteen slecht op. Een goed gesprek zie je niet terug op Dumpert.nl.”

Mede om het politiewerk beter voor het voetlicht te brengen maakt Uijtdehage samen met een collega de podcastserie ‘BlauwBlauw’. “Twee politiemensen met verschillende rollen vertellen over hun persoonlijke drijfveren. Ons doel is om de mens achter het uniform te laten zien.”

‘Aan’ staan
Kijkt Willem-Jan inmiddels anders naar politieseries? “Haha, een klein beetje misschien... Ik sta wel meer ‘aan’ dan eerst. Als ik iets zie gebeuren in de openbare ruimte, bijvoorbeeld een winkeldiefstal, dan grijp ik in. En op een feestje grijp ik gerust de autosleutels van iemand die te veel op heeft. Dat jij iemand aanrijdt, wil ik niet op mijn geweten hebben.”

Wat wil Uijtdehage Fontys-studenten van nu meegeven? “Twijfel je aan je studie en vraag je je soms af: is dit het dan? Til daaraan dan niet te zwaar. Focus je op de leuke studententijd en het ontwikkelingsproces waarin je in zit. Uiteindelijk ga je toch doen wat je echt leuk vindt. Geniet van je tijd. Als je eenmaal dat papiertje hebt, kun je nog alle kanten op.” [Frank van den Nieuwenhuijzen]

Zo’n interview is wennen voor Raffaela (45). Binnen haar communicatieteam maakt ze intern regelmatig verhalen met alumni van Design Academy Eindhoven (DAE). “Maar dan ben ik opdrachtgever. Gek om nu aan de andere kant van de tafel te zitten.”

Toch mag de alumnus van Fontys Economische Hogeschool Eindhoven – waar Raffaela van 1997 tot 2002 de niet meer bestaande heao volgde – ook zelf bogen op een interessant verhaal. “Tijdens mijn laatste jaar bij Fontys werd ik benaderd voor een bijzondere stage: het vanuit het niets neerzetten van een uitgeverij, die vervolgens businessmagazine Soeps ging maken.”

Het ‘generalistische’ karakter van haar heao-opleiding – met niet alleen communicatievakken maar ook accountmanagement en commerciële economie – hielp daarbij. “Hier kon ik mijn fascinatie voor het creatieve maakproces voor het eerst koppelen aan mijn organisatietalent.”

Dat laatste blijft een rode draad in haar carrière. “Bij Fontys koos ik voor de afstudeerrichting ‘creatieve communicatie’. Het interesseerde me toen al wat creatieven als copywriters of ontwerpers doen, en hoe je dat kunt sturen en faciliteren. Ik wilde hun bedoelingen begrijpen en hun taal leren spreken. Niet om zelf topcopywriter te worden, maar om mijn regeltalent tot zijn recht te laten komen.”

Hands-on
Dat organisatietalent gaat vooral in haar eerste carrièrestappen, bij het al genoemde Soeps Publishing en vervolgens bij ontwerpstudio Edhv, hand in hand met pionierswerk. “Allebei startende bedrijven. Ik hou ervan gewoon te beginnen, ook als een idee vanaf nul vorm moet krijgen. Sommige dingen lukken, andere niet. Ik durf te falen en ik durf het ook toe te geven.” Als je met haast niets begint, is het vaak zoeken, puzzelen. “Ja, maar die processen verrijkten mij, met kennis, vaardigheden en nóg meer liefde voor het vak.”

De Dutch Design Week (DDW) was nog geen household name, toen Raffaela er in 2010 begon als hoofd Merkstrategie en PR. In de jaren daarop zet ze het evenement ook internationaal op de kaart. “Vooral door het vormen van een sterk communicatieteam en het opzetten van een geoliede persstrategie. Zo groeit het aantal (inter)nationale persaccreditaties van 50 naar 750.”

Een nieuwe editie van DDW staat voor de deur. “Van oudsher is het evenement opgebouwd rond de Graduation Show van Design Academy Eindhoven (DAE). Een belangrijk moment, omdat zo’n 220 bachelor- en masterafstudeerders zich hier presenteren aan ruim 40.000 bezoekers, waaronder vertegenwoordigers van het bedrijfsleven.” Zo is DDW óók een netwerkbijeenkomst, waar oplossingen van studenten en behoeften van bedrijven samenkomen. Dat leidde eerder tot concrete samenwerkingen met bedrijven als Royal Dutch Gazelle, Renewi, Prada en GGZe. [Tekst gaat verder onder de foto]

In haar huidige functie is Raffaela onder meer verantwoordelijk voor het organiseren van de Graduation Show. DDW en DAE liggen haar allebei na aan het hart. “Ik kijk inmiddels echt met de DAE-bril. Aan de andere kant zit ik nog wel in de Raad van Advies van DDW.”

En feitelijk triggeren beide instituten precies dezelfde passie. “Het bieden van een platform voor creatieve mensen, en zodoende het leggen van verbindingen met bedrijfsleven, media en het brede publiek.”

Trends
Vooruitkijkend op de Dutch Design Week: welke trends ziet ze dit jaar? “De nieuwe generatie heeft bijvoorbeeld steeds meer behoefte om een interactie aan te gaan met het publiek rond ‘neurodiversity’. Dat is een verzamelnaam die gedragsaspecten als dyslexie of ADHD bekijkt als een intrinsieke diversiteit van ons brein. “Studenten ontwerpen workshops waarmee ze bewustwording creëren of komen met tools die het onderling begrip vergroten. Daarnaast zie je veel concepten voor nieuwe ecosystemen en perspectieven in tijden van klimaatverandering.”

Is het in deze tijd van informatieoverload niet steeds lastiger om op te vallen met je communicatie? “Door sociale media is iedereen inmiddels bezig met zijn identiteit en ‘merk’. Communicatieprofessionals worden uitgedaagd om daarmee om te gaan.”

Maar Raffaela vindt dat je niet overal in mee hoeft te gaan en eigen keuzes moet blijven maken. “Blijf bij jezelf. Zijn al die volgers en posts echt zo relevant of focus je je op de waarden die jij essentieel vindt? Intern willen we als communicatieafdeling transparant zijn en een open dialoog gaande houden tussen College van Bestuur en studenten. Dat doe je niet door steeds maar te roepen en in bulk te publiceren. We willen niet de hele tijd zenden, maar vooral inhoudelijk laten zien wat we doen.”

Perfecte plaatjes
Wat wil ze Fontys-studenten van nu meegeven? “Opnieuw: Blijf bij jezelf… Maar door alle prikkels en vermeende ideaalbeelden die je op je af krijgt, wordt dat juist moeilijker.”

“Toen ik in 1997 begon op de heao in Eindhoven was ik 19. Als meisje uit Kerkrade vond ik dat toen best een grote stap... Voor studenten van nu is de wereld kleiner geworden, maar ook complexer.” Sociale media zorgden ervoor dat we geen vijftig vrienden of richtpunten meer om ons heen hebben, maar honderden. “Overal het perfecte plaatje – reizen, festivals, uitgaan – maar we zien nooit wat er echt in iemands hoofd omgaat.”

“Vroeger hoorde je weleens: doe het beter dan je ouders het gedaan hebben. Ook dat wordt lastiger. ” Toch hoopt ze dat studenten van nu nog altijd kunnen gaan voor grotere doelen. “Om bijvoorbeeld het klimaatprobleem aan te pakken, moet je ook collectief durven denken. Schud je ego ook eens af en kies voor het grotere doel. Als we dat kunnen, wordt de wereld denk ik mooier.” [Frank van den Nieuwenhuijzen]

“Ricardo was positief en sociaal betrokken”, zegt Graciëla Kamperveen over haar overleden broer. “Een altruïstisch persoon met oog voor de underdog. Dat hij uit zijn nalatenschap een studiebeurs creëert zegt veel over hem.”

 Vanochtend ondertekende Joep Houterman de formele overeenkomst samen met Graciëla Kamperveen.

Thuis in Eindhoven
“Ricardo was vrijgezel en had geen kinderen”, vertelt zij. “Al voordat hij ziek werd, vond hij dat zijn nalatenschap een maatschappelijke bestemming moest krijgen.” Ruim een ton gaat nu in de vorm van een gift naar Fontys. “Daarmee willen we vanaf nu jaarlijks het collegegeld compenseren voor vrouwelijke studenten met Surinaamse roots.”

Dat laatste houdt verband met het persoonlijke verhaal van Ricardo, die midden jaren tachtig vanuit Paramaribo naar Eindhoven kwam. Een studie Chemie aan Technische Universiteit voldeed niet aan de verwachtingen maar bij Fontys Bedrijfsinformatica (nu onderdeel van ICT) had hij het uitstekend naar zijn zin. “Als oudere zus belandde ik al eerder in Eindhoven. Blijkbaar lag die Brabantse gemoedelijkheid ons wel. We zijn hier nooit meer weggegaan.”

In 2006 volgde Ricardo nog een cursus Journalistiek bij Fontys. “In die fase van zijn leven schreef hij veel en maakte hij gedichten.” Graciëla is trots dat een van de laatste wensen van haar broer nu in vervulling gaat. “Fijn dat we dit als nabestaanden voor hem kunnen doen. Ricardo kon heel vasthoudend zijn. Nou, dit plan van hem is er gekomen, op een manier die helemaal bij hem past.”

Blij en verrast
De eerste ICT-studente die aanspraak mag maken op het ‘Ricardo Antonio Kamperveen-Fonds’ is Arianne Xiang. “Ik las over dit nieuwe scholarship via een mail op de opleiding. Toen ik zag dat ik voldeed aan de voorwaarden, heb ik gereageerd.” Komende september begint ze aan haar derde jaar. “Ik ben heel blij met de toekenning. En verrast dat iemand dit zo maar over heeft voor een ander. Het maakt me dankbaar.”

Dat de beurs is bedoeld voor een student met een Surinaamse achtergrond, snapt Arianne (21). “Dat is herkenbaar - ook ik groeide op in Suriname en kwam hierheen om te studeren. Die overstap is best wennen, bijvoorbeeld qua taal en klimaat. Maar dat mannen niet kunnen meedingen vond ik eerst raar.” Ze weet echter ook dat vrouwelijke ICT-studenten – die sowieso in de minderheid zijn – wel een extra stimulans verdienen.

De blijdschap overheerst. “Best spannend om vandaag de familie van Ricardo te ontmoeten. Ik voel me vereerd dat ik deze beurs als eerste krijg. Na de kennismaking met de familie is dat waarschijnlijk nog meer.” 

In totaal valt er meer dan 100.000 euro te verdelen onder toekomstige ICT-studentes met Surinaamse roots. Graciëla hoopt dat er zich na Arianne meer studentes gaan aanmelden. “De publiciteit zal vast helpen om deze studiebeurs meer bekendheid te geven.” [Jan Ligthart en Frank van den Nieuwenhuijzen]

Na diverse hoofdredacteurschappen valt hij nu vooral op als tv-persoonlijkheid. Sinds vijf jaar staat Kantelberg als lifestyledeskundige achter de desk van RTL Boulevard en is hij te zien in avonturenshows als Wie is de Mol. Achter de schermen werkte hij met onder meer Theo van Gogh en Matthijs van Nieuwkerk.

Pietje Bell
Arno Kantelberg (54) studeerde in 1991 af aan Fontys Hogeschool Journalistiek, toen nog ‘Academie voor Journalistiek en Voorlichting’. Naar eigen zeggen begon hij “nogal bleu” aan zijn studie. “Journalistiek trok een beetje de schreeuwers aan: wereldverbeteraars met Palestijnse sjaals en aangeleerde harde G. Ik was een boertje uit Gemert.”

Verder voldeed de opleiding volop aan de verwachtingen. “Journalistiek vond ik avontuurlijker dan Geschiedenis of Rechten aan de universiteit, waarvoor ik ook was aangenomen. Journalist zijn, dat leek mij een Pietje Bell-achtig bestaan.”

Vuur
Tijdens zijn eerste stage bij Limburgs Dagblad in Heerlen werd Kantelberg niet teleurgesteld. “In de knalgele redactiepolootjes vloog je dan op een brand af. Je was van de Zjitung of Gazette, zoals de mensen in de mijnstreek zeiden, en mocht gewoon op de stoep parkeren.”

Zo werd hij bij Fontys klaargestoomd voor de wereld van de journalistiek. “Degenen waarvan je echt leerde waren de oud-journalisten. Mensen als Frans Hermans en Theo Schouw raakten mij. Ze overtuigden je van de meerwaarde die journalistiek heeft binnen het sociale verkeer. Met verhalen zet je mensen aan het denken.”

“Wat zij voor elkaar kregen is denk ik de sleutel van een beroepsopleiding: een vlammetje aansteken. Ze plantten iets, waarmee je door kon. Zelf draaide je het vlammetje hoger of lager, net wat je wilde.”

Dit sluit aan bij wat hij de huidige generatie studenten wil meegeven. “Een goeie studie, een bevlogen docent, die ontsteken dat vlammetje. Jij als student moet dat moment voelen en herkennen. Dat ene college waarin je beseft: dit is ook mijn vak.” Zo’n openbaring is al moeilijk genoeg, volgens hem. “Ik heb drie kinderen. Tot nu toe hebben ze geen van allen een studie afgemaakt.”

Liefde
Al tijdens de studie begon Kantelberg te schrijven voor HP/De Tijd, waar hij uiteindelijk acht jaar bleef. Daarna volgden hoofdredacteurschappen, waaronder van National Geographic en Esquire. Dat laatste blad – waarmee hij in 2008 ‘Hoofdredacteur van het Jaar’ werd – noemt hij zijn grootste professionele liefde.

“Stijl en inhoud kwamen hier samen. Dat is in de Verenigde Staten een prima mix, maar in Nederland vaak een strijd. Hier heerst het onterechte idee: een glossy zit op beeld en is dus oppervlakkiger, minder inhoudelijk.” [Tekst loopt door onder foto]

Volgens hem zit dat in onze van oudsher calvinistische, sobere volksaard. “Als de verpakking er goed uitziet, zal het wel niet om de inhoud gaan. Daarom nemen wij Maarten van Rossem, met wat extra roos op de schouders, zo serieus. Buitenkant suggereert ijdelheid en dat is verdacht. De vormeloze trui is het uniform van de Nederlandse journalist.”

Stijlpastoor des Vaderlands
Kantelberg schreef meerdere boeken over mannenmode en verzorgt in Volkskrant Magazine als ‘Stijlpastoor’ een rubriek waarin hij de uitdossingen van BN’ers beoordeelt. Onder dezelfde naam maakt hij een podcast. “Mijn voorliefde voor stijl en kleding begon bij Esquire. Daar organiseerden we de verkiezing van de Best Geklede Man en zo komt er weleens een modeshowtje in Milaan langs.”

Wie weet ontstond de notie dat je je kon onderscheiden door je kledingkeus, ook wel bij Fontys. “Ik had een vriend die dagelijks in pak én stropdas op de opleiding kwam. Als enige. Zelfs docenten deden dat niet en de Palestijnse sjaals lachten hem uit. Maar ik dacht gelijk: deze jongen is autonoom en heeft lef. Dat sprak me aan.”

“Verder moet je mijn rol als ‘Stijlpastoor’ ook niet bar serieus nemen. Het is een kwajongensterm. Misschien vind ik het, met mijn Brabantse roots, leuk om af en toe een preek af te steken.”

Nostalgie
Ook de elegantie die hij voorstaat heeft haar wortels in de journalistiek. “Ik hou van de klassieke literaire journalistiek uit de Angelsaksische wereld.” Vanaf de jaren zestig trokken topauteurs als Tom Wolfe en Gaetano ‘Gay’ Talese in opdracht van The New York Times of de Amerikaanse Esquire weken uit om op tournee te gaan met Frank Sinatra of onderzoek te doen naar de hippiecultuur. “Zulke heren-journalisten verschenen nooit ergens zonder driedelig kostuum. Vervolgens maakten ze reportages die ver uitstegen boven de waan van de dag.”

Met zijn blad ModMod omhelst Kantelberg die cultuur. “Een nieuwe mannen-lifestyleglossy die ik maak. Kwaliteit staat voorop, qua beeld en in interviews en reportages.” Hij begon het blad, volledig tegen de dalende conjunctuur op de tijdschriftenmarkt in. “Vroeg of laat komt de revival, daar geloof ik in. Analoge fotografie en vinyl zijn ook aan een opmars bezig, waarom zou dat met het papieren tijdschrift niet kunnen? Wij maken een blad dat zo in de boekenkast kan. Prachtig ruggetje, dik papier. Sla het open en je ruikt de inkt, fantastisch.” [Frank van den Nieuwenhuijzen]

Lonne Gosling (37) is te zien in voorstellingen van onder meer haar eigen Compagnie Perelman, het Tilburgse gezelschap De Kwekerij en Jeugdtheater Oortwolk en maakt in 2020 haar solodebuut met de onewomanshow Misschien moet ik zelf huilen. Bij Omroep Brabant speelde ze in de komische serie ‘Ruutruutruut’.

Juf
Op de middelbare school in Helmond weet ze al snel wat ze wil: “Gymjuf worden.” Haar inschrijving bij Fontys Sporthogeschool wordt gehonoreerd. Daarnaast prikkelt de deelname aan het schooltoneel. “Ik volgde een vooropleiding voor de Academie voor Drama in Eindhoven. Als steun en toeverlaat voor een vriendin die auditie ging doen, besloot ik me aan te melden. Als toekomstig gymdocent voelde ik geen druk en werd ook hier aangenomen.”

Het werd uiteindelijk het podium in plaats van de marmoleum sportvloer. Maar de relatieve positie als buitenstaander hield ze vast tijdens haar studie. “Op de academie bleef ik die spontane, onbevangen student. Lonne in de speeltuin. Ik wilde opnieuw juf worden, dramajuf, en had geen grote ambities als actrice.”

Basketbal
Op de Academie voor Drama – inmiddels opgegaan in Fontys Hogeschool voor de Kunsten – vond ze zichzelf dartel, een jonge hond. “Bijna op het naïeve af. Ik vond alles leuk en was zeker niet zo aan het worstelen met mezelf als sommige studiegenoten. Ik miste die gekweldheid.”

Ook Goslings bijdragen in de les tonen haar onbevangenheid en spontaniteit. “Terwijl anderen hun pijn en artisticiteit probeerden uit te beelden, deed ik in een bewegingspresentatie een act op muziek van de Black Eyed Peas met een basketbal, toch weer die gymjuf. De docent zei na afloop: Ik heb zoiets nog nooit gezien, maar zie aan alles dat je het meent. Dat klopte, ik was heel oprecht.”

Diepgang
Ze studeerde af in 2007. Het pure en onbevangene is er nog altijd, maar maakt haar soms aan het twijfelen. “Niet in rollen bij een toneelgezelschap, wel bij eigen producties. Dan denk ik: Hoe vraag je met speelsheid nu een reuzensubsidie aan? Misschien zit er onvoldoende ernst onder wat ik doe?”

Tegelijk voelt ze niet de urgentie zich vast te bijten in actualiteiten als woke of klimaat: andere mensen zijn daar sowieso beter in. “Daarbij komt: ook humor kan ongelofelijk diep graven. Het is nooit oppervlakkig wat ik doe. Maar engagement zoek ik blijkbaar eerder op in rollen die ik voor andere gezelschappen speel. Op dit moment bij Oortwolk over angst, bij De Kwekerij over dementie.”

Labels
Gosling ziet zichzelf vooral als actrice, maar is ook thuis in cabaret en verkent recentelijk als stand-upcomedian haar positie als de vaste verkering van haar beroemde naamgenoot Ryan Gosling: “Ik heb vooral contact met zijn kartonnen, uitgeknipte versie. En ook dan ligt ruzie op de loer.”

“Mijn soloprogramma Misschien moet ik zelf huilen is een aaneenschakeling van flarden en anekdotes, wat je bij stand-uppen ook doet. Blijkbaar vloeit het bij mij allemaal in elkaar over, met als sleutelthema ‘klein leed’, gewoon wat het leven is zeg maar.”

Tot verwarring soms van de theaterprogrammeurs en het publiek, die niet goed weten te duiden welk genre Gosling nu beoefent: kleinkunst, cabaret, stand-upcomedy? “Zelf ben ik daarmee niet zo bezig. Ik hou niet van krappe hokjes. Maar mensen plakken toch graag een etiket op je, snap ik. Ze willen weten wat ze kunnen verwachten.”

Perelman
Ook met haar collega’s van Compagnie Perelman maakte Lonne voorstellingen die niet heel ‘vormvast’ zijn. De groep is vernoemd naar de Rus Grigori Perelman, die zijn leven wijdt aan het (vaak met succes) bewijzen van wiskundige stellingen. “Zijn passie fascineerde ons. Juist omdat onze generatie dat vaak mist. Toch weer dat gebrek aan grote diepgang dus.”

Hun voorstellingen hebben een onderzoekend karakter. “Zo deden we in 2010 een live-masterclass met spindoctor Jack de Vries. Die draaide om de vraag: Wat is het geheim, de maakbaarheid van succes? Wat is er nodig om alles uit jezelf te halen en het helemaal te maken?”

Blijkbaar werd de succesformule toch niet gevonden. “De zaal zat twee avonden vol en we hadden veel programmeurs uitgenodigd. Wat er op het podium gebeurde was spontaan en spannend, maar er kwam niets uit. Nul boekingen.” Volgens Gosling ontbrak ook hier misschien het eenduidige label. “Wie weet werd de vorm niet begrepen, te hybride en vreemd. En ergens waren we ook onze tijd vooruit. Tegenwoordig zie je wel meer producties waarin werkelijkheid en theater dooreenlopen.”

Zien
Wat geeft ze Fontys-theaterstudenten van vandaag mee? “Ik hoor weleens dat studenten nog amper voorstellingen bezoeken. Ze zijn niet naar het theater te slepen… In mijn tijd ging je, minstens één keer in de week. Alleen al omdat voorstellingen structureel werden nabesproken in de les.”

Ze kan niet goed verklaren waarom het animo minder is. “Misschien het aantal prikkels, de te maken keuzes? Je kunt het tegenwoordig véél drukker hebben met leven, werken en gedoe dan twintig jaar geleden. Het is een tijd waarin je misschien andere prioriteiten stelt. Aan de andere kant: theater blijft je voorland. Ik gun het iedereen om zich daarin helemaal onder te dompelen.” [Frank van den Nieuwenhuijzen]

Hoppenbrouwers Techniek BV installeert onder meer warmtepompen en zonnepanelen en groeit fors als gevolg van de energietransitie. Bovendien dingt het bedrijf steeds vaker mee met grote aanbestedingen, bijvoorbeeld voor de bouw van ziekenhuizen en distributiecentra. Ellen Vermeer (42) is als HR-directeur actief op de Udenhoutse hoofdvestiging. 

“Kies een organisatie die bij jou past, en die je waardeert om wat je bent en kunt”, antwoordt zij op de vraag wat ze de ‘jobhoppende’ Fontys-student van nu wil meegeven. “In een baan moet je eigenheid tot haar recht kunnen komen. Sommige mensen offeren zichzelf op om maar bij die ene grote naam te kunnen werken. Blijf bij jezelf, denk ik dan.”

Cum laude
Ze startte in 2002 bij haar werkgever. “Ik moest een afstudeerstage doen, maar wilde liever gelijk in een baan beginnen. Zodoende werkte ik drie dagen in de week als personeelsfunctionaris- de afstudeeropdrachten deed ik in mijn eigen tijd.” Een jaar later studeerde Vermeer cum laude af op een traject om medewerkers méér centraal te stellen, in de techniekbranche toen nog een novum. Had ze als student altijd al zo’n hoog ambitieniveau? “Bij groepsopdrachten was ik de kartrekker. Op meelifters ging ik slecht.”

Vóór haar gang naar Fontys Hogeschool HRM en Psychologie studeerde Ellen Vermeer bedrijfsadministratie aan de meao. “Tijdens een stage zat ik alleen maar rekeningen in te kloppen. In het kantoor naast mij zat een HRM-stagiaire, die enthousiast vertelde over functioneringsgesprekken en een ontslagzaak. Zo werd tastbaar dat ik mensen veel interessanter vond dan cijfertjes.”

Nooit saai
Na verschillende tussenstations in het bedrijf is ze sinds 2017 HR-directeur. “Eén van de redenen waarom ik nooit verkast ben, is de dynamiek die ik meemaak.” Zo telde de technisch dienstverlener op het moment dat Vermeer begon 85 medewerkers in Udenhout. Inmiddels gaat het om 1850 mensen op 21 locaties. “Ik werk nu in een totaal ander bedrijf dan waar ik begon.”

Vermeer begon te pionieren op puur operationeel niveau. “Het personeelsbeleid was feitelijk nog in handen van de administratie en een paar managers. Nu geef ik leiding aan een team van 41 HR-medewerkers en -adviseurs verdeeld over Zuid-Nederland en houden we ons bezig met bijvoorbeeld overnames, leer- en ontwikkelprogramma’s en het borgen van de bestaande cultuur, waarbij je veel meer tactisch en strategisch werkt. Zonder die groeiambities was ik allang weggeweest.”

Middelpunt
Het borgen van een cultuur vormt een uitdaging wanneer een bedrijf sterk doorgroeit. “Het principe van ‘de medewerkers centraal’ vraagt dan om explicitering en de concrete vertaling in HR-instrumenten. Zo hebben we een vast ‘Groeitraject’ omschreven. Daarin ligt vast dat nieuwe medewerkers binnen het jaar zeker negen keer in gesprek kunnen met hun leidinggevende om te checken of er sprake is van een geslaagde start.” Ook inwerkprogramma’s, bedrijfstrainingen en klantbediening zijn voor nieuwkomers standaard vastgelegd, steeds bedoeld om de bedrijfscultuur veilig te stellen.

Al meerdere keren werd Hoppenbrouwers BV uitgeroepen tot ‘Top Employer’. “Dat is een uitgebreide audit met 350 vragen op het gebied van personeelsbeleid, over bijvoorbeeld inclusiviteit, transparantie richting medewerkers, enzovoort. Dat we dit keurmerk herhaaldelijk kregen komt omdat HR in het hart van onze organisatie zit, en dat we uitgaan van de menselijke maat. Dat maakt bijvoorbeeld dat de HR-adviseurs een ‘lokaal gevoel’ creëren en de persoonlijke ins and outs van medewerkers kennen. Zo houden we het ‘klein’.”

Aan de andere kant van het spectrum staat de vraag hoe HR kan bijdragen aan het behalen van de financiële doelen. “Dat lijkt vloeken in de kerk. Maar ik ben een van de eersten om te zeggen: Hoppenbrouwers is geen stichting. Nuchter gesteld: het terugdringen van het ziekteverzuim met 1,7 procent levert anderhalf miljoen euro op.”

Meisjes
Bij ‘inclusiviteit’ draait het in dit geval ook om de inbreng van vrouwen in de technologiesector. “In onze branche is nu nog 91 procent man. Wij willen zorgen voor een tegengeluid. Momenteel hebben we 65 vrouwen in een technische rol. Gezien onze groeiambities en de noodzaak die de energietransitie legt, moeten dat er de komende jaren vijfhonderd worden, oftewel tien procent van het totaal.”

Die grote opgave om meer vrouwen te trekken wordt gerealiseerd met kleine stapjes, en originele ideeën. “Zo hebben we een vrouwelijke kledinglijn ontworpen, zodat vrouwelijke techneuten zich comfortabeler voelen.” Via medewerker-interviews wordt gekeken welke vooroordelen leven voor vrouwelijke monteurs die bij de mensen thuis komen. “

Klanten reageren weleens verrast als er een vrouw aanbelt. Mannen bieden dan bijvoorbeeld aan om de nieuwe ketel naar boven te sjouwen. Maar hier moet zo’n klant even doorheen. Als zo’n vrouw aan de slag gaat, is er totaal geen verschil met een mannelijke collega.”

In het 11-koppige bestuur van Hoppenbrouwers is nu de eerste technische vrouw toegetreden, naast de vrouwelijke directeuren Communicatie en HR: “Je moet ook zelf het goede voorbeeld geven.”

Creatief denken
De aanwas van het gewenste nieuwe personeel gaat niet vanzelf. Naast vrouwen focust de HR-afdeling van Hoppenbrouwers op zij-instromers. “Dan heb je dus een voormalige kok of jurist die op onze Academy wordt omgeschoold. Geen breed fenomeen in de techniek. Omdenken is nodig om je potentieel te vergroten.”

Na drie jaar zijn er binnen het bedrijf ruim honderd zij-instromers actief. “Je kunt zeggen: het traditionele sollicitatiegesprek is veranderd. Vroeger moest een kandidaat zich verkopen. Nu moet ik mezelf verkopen als toekomstige werkgever. Om mensen over de streep te trekken, is het soms nodig om ‘anders’ te denken. Je bent dankbaar als iemand bij je wil werken.” [Frank van den Nieuwenhuijzen]

“Met Justin werkte ik  de afgelopen periode heel nauw samen. Dat hij er binnenkort weer staat, geeft me een trots gevoel.” Bij de Feyenoord Academy, de jeugdopleiding van de Eredivisie-koploper, is Müller (28) fulltime actief als revalidatie- en performancetrainer. Ook bij het eerste elftal – op het fraaie, hypermoderne complex ‘1908’ – is hij met tussenpozen te vinden. “Voor de poort staat het hier geregeld vol handtekeningenjagers. Mensen wachten uren op de komst van een speler. Dan weet ik dat ik een bijzondere baan heb.”

Alles eruit halen
Jan Müller is er tijdens zijn studie snel achter dat hij weinig heeft met algemene fysiotherapie. “Al bij mijn eerste snuffelstage. De sport-fysiotherapiekant daarvan sprak me aan; de standaard-revalidatieprocessen minder. Je maakt minieme stapjes en dan nog heb je cliënten die blijven klagen.”

Hij heeft een hoger ambitieniveau: “Als student was ik altijd al gedreven. Natuurlijk vond ik het leuk om naar een feestje te gaan. Maar qua theorie kreeg ik direct het gevoel dat ik de juiste studie had gekozen. Sommige blokken, zoals motorisch leren en trainingsleer, vond ik zo leuk dat ik er ’s ochtends na het opstaan letterlijk als eerste aan dacht. Ik ging dan extra stof lezen. Ik wist: als ik met topsporters wil werken, moet ik zelf ook stappen zetten.”

Bij veel voetballers zie je: wanneer ze geblesseerd raken, verandert hun leven. “Voor jonge spelers staat er vaak veel op het spel. Zij komen steeds dichter bij hun gedroomde bestaan als prof en blessures kunnen dan diep frustrerend zijn. De vraag of ze volledig terugkomen op hun oude niveau, gaat gepaard met onzekerheid. Het is enorm dankbaar om zulke jongens na een zware blessure weer op het trainingsveld te zien.”

Toegespitste beweging
Voor zijn aanstelling bij Feyenoord in januari 2021 was Müller actief als fysiotherapeut en personal trainer. “In laatstgenoemde rol analyseerde ik revalidatie-casussen en liet via filmpjes op social media zien welke trainingsmethoden ik daaraan koppelde. Zo kwam ik in contact met voormalig Feyenoord-verdediger Jan-Arie van der Heijden.” De club uit Rotterdam-Zuid paste de methodieken die Müller gebruikte al toe bij de eerste selectie, maar wilde dat uitbreiden naar de jeugdopleiding. “Vervolgens hebben ze mij aangenomen om deze visie van trainen en revalideren bij de Academy in te zetten.”

De betreffende methodiek is ontwikkeld door Frans Bosch, voormalig docent van Fontys Sporthogeschool in Eindhoven. “Reguliere revalidatietrainingen bestaan uit gescheiden kracht- en coördinatieblokken. Wat ik toepas, is meer een combinatie daarvan. Je kijkt bijvoorbeeld naar de bewegingen die een voetballer vaak maakt – bijvoorbeeld trappen of sprinten – en baseert je revalidatietraining op de spiersynergie die daarbij komt kijken. Die aandacht voor de toegespitste beweging maakt dat een training meer effect heeft.”

Geen psycholoog
Zo wordt Müllers werk steeds geavanceerder. “Ook van fitte spelers maken we geregeld risicoanalyses, waarbij we proberen te screenen welke kans op blessures er is. Daarop stemmen we dan het trainingsprogramma af.”

Een revalidatietraining is een individueel traject, met veel een-op-eencontact. Zo krijgt Müller ook veel persoonlijke verhalen te horen. “Een geblesseerde speler is kwetsbaar, en bezig met de consequenties op de lange termijn. Vaak ontstaat dan vanzelf een band. Maar ik zie mezelf niet als psycholoog hoor, verre van. Zulke aspecten liggen vooral op het bord van de spelersbegeleiders.”

Müller is zich ervan bewust dat hij in een topsportorganisatie resultaat moet boeken. “Maar dat gaat niet gepaard met druk. Ik leg de lat voor mezelf al hoog. Het is in ieder geval geen negatief gevoel. Hier pusht iedereen elkaar om alles eruit te halen. Maar dat zorgt juist voor een fijne, professionele sfeer.”

Vastschilderen
Müller zit “op een prachtige plek” en alle ogen zijn momenteel op Feijenoord gericht. “Feijenoord is geen doorsnee-werkgever. De liefde voor zo’n club en de sfeer in stadion De Kuip kun je moeilijk uitleggen, het is niet pakbaar. Het voelt als een familie, waarvan je deel gaat uitmaken. Ik woon weliswaar pas kort in Rotterdam, maar je pikt dat warme gevoel onmiskenbaar op.”

Wat is zijn les voor de huidige populatie Fontys-studenten? “Mijn mentor Frans Bosch zei: Zorg dat je jezelf niet in een hoek vastschildert. Je bent nu nog jong, maar er komt een tijd dat je anders over dingen denkt dan nu. Als mens verander je. Zorg daarom dat je niet te veel vast komt te zitten door de keuzes die je maakt - want hoe definitief zijn die uiteindelijk?” [Frank van den Nieuwenhuijzen]

Hoewel de passie voor alles wat rijdt er al vroeg ingebakken zat bij Matty, wist hij na zijn middelbare schooltijd niet goed welke richting hij moest kiezen. Er waren drie keuzes: werktuigbouwkunde, technische bedrijfskunde of Automotive. “Technische bedrijfskunde viel al snel af en bij werktuigbouwkunde merkte ik dat ik meer met auto’s wilde doen. Toen bleef er maar één over, en toen ik die keuze eenmaal had gemaakt wilde ik ook echt de autosport in.”

Matty had geluk: alle projecten in zijn eerste jaar waren allemaal motorsport gerelateerd. Ook kwam hij in een vriendengroep terecht die gek waren van driften. “Ik sloot me daarbij aan om te sleutelen aan de wagens en te repareren waar nodig. Daar heb ik verschillende contacten opgedaan, onder andere met de technisch directeur van Van Amersfoort Racing. Toen is het balletje gaan rollen.”

Kansen omarmen
Tijdens een F4-kampioenschap in Duitsland viel de oud-Automotive-student op bij een team dat hulp nodig had in Nederland met kampioenschappen. “Al snel volgde een race in het Belgische Spa waar een teammanager van een nóg groter team me aansprak. Wat ik daar aan het doen was met alle data zagen ze in hun eigen team niet eens gebeuren. En toen ik de vraag kreeg om me bij hen aan te sluiten, heb ik die kans meteen omarmd. Dat is de aanzet geweest van waar ik nu sta als race-engineer.”

Maar wat doet zo’n engineer dan precies? Het takenpakket is enorm divers. Denk daarbij aan het bekijken van weerberichten, video’s analyseren van teams die een race al hebben gereden en het berekenen van de beste racelijnen om een wedstrijd zo effectief mogelijk te rijden. 

En dat zijn dan alleen nog maar de voorbereidende zaken. “Tijdens een raceweekend analyseer ik de verzamelde data zodat ik deze kan vergelijken met de verwachtingen en eventuele aanpassingen door kan geven waardoor we tijdens een race beter uitkomen.”

Aston Martin, Ford en Porsche
En is een race afgelopen? Dan is Matty nog lang niet klaar. “Daarna spit ik alle data door om te kijken of we de goede beslissingen hebben gemaakt, wat de concurrentie gedaan heeft om te winnen, hoe we tijdsverlies kunnen voorkomen en welke leermomenten we nog meer uit een gereden race kunnen halen.”

Tekst gaat verder onder de foto.

Die werkzaamheden voert Matty niet voor maar één team uit. Sinds 2018 werkt hij bij klantenteams van Aston Martin, waarbij hij verantwoordelijk is voor het runnen van de verkochte racewagens. Daarnaast werkte hij voor een Nederlands team met Porsche en bij een Belgische renstal met Ford. “Zo kan ik meer ervaring en kennis op doen. Niet alleen van de wagens, maar ook van de kampioenschappen en de verschillende niveaus.”

Vlieg- en werkuren
Dat is soms best pittig. Dit jaar bezoek Matty bijvoorbeeld 32 evenementen, terwijl een F1-seizoen er bijvoorbeeld ‘maar’ 24 kent. Van Zuid-Afrika tot Dubai en van Engeland tot aan Barcelona en Maleisië; de engineer kom echt overal. “Dat is gelijk ook het mooie van het zzp-schap. Ik maak veel vlieg- en werkuren en geniet er allemaal van.”

Hoewel Matty pas twee jaar is afgestudeerd, zit hij al erg dicht bij de top. “Sterker nog, als we over twee weken in het Midden-Oosten goede resultaten behalen krijgen we gratis inschrijving tot de 24 uur van Le Mans. Dat is de grootste endurance race ter wereld, waar ik dan als 26-jarige gewoon bij aanwezig mag zijn. Dat is mega vet.”

Droombaan in Formule 1
Of dat ook meteen het hoogtepunt zal zijn van zijn carrière, is nog maar de vraag. Is werken in de Formule 1 dan misschien nog een droom? Daar twijfelt de engineer nog over. 

“In de F1 ben je bijvoorbeeld engineer van de rechtervoorband. Ik heb nu veel meer vrijheid en meer overzicht van wat ik aan kan passen aan een auto. Werken in de Formule 1 is wat dat betreft wel een doel, maar het ligt wel aan de taken ik daar mag vervullen. Mijn werk is nu zo divers en leuk, dat ik goed moet overwegen of ik dat in wil ruilen voor Formule 1. Dat is een surreële luxepositie, maar daar zit ik zit wel in.”

Wie denkt dat dit drukke bestaan het enige is waar Matty zich mee bezighoudt, heeft het mis. Hij maakt tijd voor zijn vriendin, die hij zelf zijn steun en toeverlaat noemt, en geeft ook nog eens een dag per week les bij de minor Motorsport van Fontys. 

“Zo kan ik andere studenten kennis laten maken of door laten groeien in de motorsport. Soms analyseren we ook data van een race die dat weekend ervoor pas plaatsgevonden heeft en dat vinden de studenten super gaaf. Om deel uit te maken van hun enthousiasme voor de motorsport, is ontzettend mooi.” [Noëlle van den Berg]

“Ik vertrok met een schip waarmee ik nooit één meter had gevaren. Bovendien had mijn zeilpartner, oud-studiegenoot Arjen, net zes weken zeilervaring. Kortom: een hoop stress, in het begin werd ik ‘s nachts wakker van ieder denkbaar geluidje.”

Basaal
De droomreis bracht veel, waaronder de AVRO-documentaire Zee, Zout en Zeilen, een boek en inspiratiemateriaal voor de lezingen die Florian nog steeds geeft. En: er kwam nóg een tv-rol op zijn pad. Dirkse was van 2016 tot 2021 de eerste Nederlandse Kapitein Iglo in de bekende visstick-reclames. “Allemaal dingen die ik daarvoor nooit had gedaan. Ook hier geldt: hak de knoop door, spring in het diepe en begin eraan.”

Wat is het geheim van oceaanzeilen, waarom is het een inspiratiebron waaruit hij blijft putten? “Alles. Het avontuur, nieuwe culturen, volledig leven in het hier en nu. Ook is zo’n schip volledig zelfvoorzienend en vaar je op windgeneratoren en zonnepanelen. Je leven is heel basaal, omdat je continu vecht tegen de elementen. Je bent volledig één met de natuur en denkt helderder dan ooit.”

Ocean Cleanup
Eén van de dingen die opviel tijdens de tocht waren de enorme plastic eilanden die geregeld voorbijdreven. “Toen ik na terugkeer las over het idee van scholier Bojan Slat – een reusachtige veegarm om drijvend plastic op te vangen – zocht ik contact met hem. We startten samen met het uitrollen van het idee. Als vrijwilliger heb ik er twee jaar lang tachtig uur per week aan gewerkt.”

In 2015, na voltooiing van de startup-fase, stapt Dirkse uit het initiatief. “Eén van de redenen was dat ik niet meer zo veel wilde werken. Bovendien groeiden we enorm hard… Ik merkte dat mijn hart vooral bij de opstartfase lag. Meer de idealistische verkenning dan de grootschalige uitvoering.”

Afgelopen zomer maakte het team van The Ocean Cleanup bekend dat inmiddels ruim 100.000 kilo plastic is opgeruimd bij de Great Pacific Garbage Patch, een drijvende vuilnisbelt op de Grote Oceaan.

Zoekende
Bij Speco Sportmarketing in Tilburg, waar hij in 1999 begon, aardde Florian Dirkse snel. “Ik was zo’n type dat altijd de kantjes ervan afliep en via mavo en havo toch nog op het hbo belandde. In die tijd was Speco relatief nieuw.” Hij genoot van een opleiding die nog in de kinderschoenen stond. “Enthousiaste studenten én docenten zorgden voor een goede vibe. Bovendien ondervond ik als geboren Delftenaar hoe leuk Tilburg was.”  [Tekst loopt door onder foto]

Na zijn afstuderen in 2003 belandt hij al snel als co-schipper op een zeilboot die van Sint-Maarten naar Turkije voert. Het is zijn eerste oceaanreis. Die oceaan blijft trekken en na enkele 9 tot 5-baantjes als projectmanager ontstaat het plan om samen met drie oud-Speco’ers een wereldreis te maken. 

“Maar mensen haken af als de consequenties van zo’n reis doordringen. Die tocht ging twee jaar duren. Ik besloot mijn baan op te zeggen en mijn huis te verkopen. En voor mijn toenmalige vriendin was het natuurlijk ook een ding…” Van de beoogde bemanning blijft ten slotte alleen goede vriend Arjan over, waarmee het grote avontuur uiteindelijk wordt aangegaan.

Dromen
De lezing die Dirkse op donderdag 8 december geeft bij het Duurzaamheidsevent van Fontys draait om het volgen van je dromen. Waarom vinden veel mensen dat zo moeilijk? “De meesten houden het liever bij dromen… De sleutel is: ga ervoor. En trek je niet te veel aan van wat anderen zeggen over de beren op de weg. Verder: trek duidelijk je plan en bereid je voor. Maar de stap daadwerkelijk zetten is het voornaamste. Als je die knoop niet doorhakt, blijft het dus bij dromen.”

Het is niet gezegd dat iedereen zijn schepen achter zich moet verbranden om de wijde oceaan op te gaan. “Ik probeer mensen vooral te inspireren om wat meer met hun dromen te doen."

"Kijk jezelf eens aan in de spiegel en vraag je af: Haal ik er alles uit? Als je er maar de helft uit haalt, geeft niet hoor. Zo lang je je maar bewust bent van die keuze. Bovendien, kleine droompjes heb je ook. Bijvoorbeeld minder gaan werken of vaker leuke dingen doen met je partner.”

Krampachtig
Wat wil hij Fontys-studenten van vandaag graag meegeven? “Als je nog niet weet wat je wilt, is dat helemaal niet erg. Veel jongeren maken zich zorgen over keuzes die ze al dan niet moeten maken… Volg je hart, je hoeft heus niet alles volgens het boekje te doen."

"Natuurlijk, je moet ergens beginnen. En je start zelden met je droombaan… Veel mensen denken trouwens wel dat het zo moet, dat het gelijk perfect hoort te zijn. Maar ga nooit te krampachtig om met verwachtingspatronen, van jezelf of een ander.” [Frank van den Nieuwenhuijzen]

De lezing van Florian Dirkse kun je bijwonen op donderdag 8 december vanaf 14 uur. Locatie: Aula W3, Campus Venlo.

Ze is vijftien jaar en doet eindexamen vmbo als ze zonder medeweten van haar ouders naar Tilburg afreist om auditie te doen voor de opleiding Musicaltheater. Niet omdat ze na haar diploma-uitreiking aan deze studie wil beginnen, maar omdat ze wil weten wat ze nog moet leren in de tijd dat ze de havo volgt.

Het is de eerste van een reeks keuzes die Liss Walravens brengt waar ze nu is: een gevierd musicalster. Op haar palmares prijken Diana & Zonen, Billy Elliot en Soldaat van Oranje. Niet de minste musicals. Op dit moment speelt ze in Tina Turner Musical de rol van Rhonda Graam, de manager van de legendarische zangeres. Sinds haar afstuderen in 2013 heeft Walravens, met uitzondering van de coronaperiode, altijd op de planken gestaan.

Zichtbaar zijn
Ze wilde niet thuiszitten. Dus maakte ze aan het begin van elk theaterseizoen een overzicht van de nieuwe voorstellingen. “Ik koos de allerleukste, en dacht: als dit hem niet wordt, dan ga ik voor deze musical.” De oud-Fontysstudente wist wat ze wilde. “Natuurlijk, soms word je niet uitgenodigd of aangenomen, dat hoort erbij. Maar ik heb er wel altijd voor gezorgd dat mensen weten dat ik graag wil komen auditeren en mag laten zien wat ik kan.” Walravens zorgt ervoor dat ze zichtbaar is.

Het besef dat ze zich moet laten zien, begon al tijdens haar studie. “Ik vroeg me af met welke regisseur ik het liefst zou willen samenwerken. Op dat moment was dat Paul Eenens.” Walravens gaat extern lessen inkopen om zoveel mogelijk van hem te leren. “Ik wist dat hij me zou herkennen als ik op een later moment voor hem zou moeten spelen tijdens een auditie.” Dat moment komt als ze moet voorspelen voor de musical Diana & Zonen.

Negatief studieadvies
Toch heeft Walravens niet altijd op de voorgrond gestaan en is het succes haar niet komen aanwaaien. “In het eerste jaar kreeg ik al vrij snel een negatief studieadvies”, zegt ze lachend. “Ik was net zestien en totaal overdonderend van al die enthousiaste studenten die de hele dag aan het dansen en zingen waren, overal om me heen.” Ze kwam er naar eigen zeggen altijd achteraan gehuppeld. “Ik keek het een beetje aan, viel niet al te veel op.” Maar zodra ze een tentamen moest doen, stapte Walravens uit de schaduw en deed ze haar ding, zo goed mogelijk.  

Ze noemt haar studietijd een bijzondere periode. “Het is best wel een zware opleiding, in die zin dat er behoorlijk wat van je gevraagd wordt. En het heeft ook te maken met smaak. Sommigen worden daar onzeker van. Dat was ik niet, ook al stond ik achterin een hoekje. Ik had altijd het vertrouwen dat als ik hard werkte, het wel goed zou komen. En wanneer iemand kritiek had, dacht ik: nou, dan ga ik het beter doen en ging ik daarmee aan de slag.”

Durven te springen
Ze voltooit uiteindelijk twee opleidingen en een master. Al tijdens haar studie staat ze in de spotlights. “Ik ging wel werken, maar hield toch een voet aan bekende grond door verder te studeren. Daardoor is de overgang van studie naar werk heel geleidelijk gegaan.” Op maandag en dinsdag plande Walravens de vakken op school die ze wilde volgen en de rest van week zat ze in België, voor de Disneyserie On Tour. “Tussendoor studeerde ik. Dat kon prima vanaf een andere locatie,” besluit ze.

De geboren en getogen Brabantse is dankbaar dat ze zo lang, acht jaar in totaal, heeft mogen studeren. Maar op een gegeven moment moet je ook durven springen, beseft ze. “Ik moest mijn authenticiteit gaan ontdekken en stappen zetten zonder dat -hoe lief en goed bedoeld- een docent me daarin zou begeleiden.” Het voelde voor haar als een natuurlijk proces. “Ik heb gevoelsmatig geweten wat ik moest doen, wat het beste was voor mij.”

Leren van anderen
Als ze Fontysstudenten die nu dezelfde studie volgen iets mag meegeven, is het: stel jezelf open. “Kijk om je heen naar wat anderen kunnen en wat jij nog niet kunt. Ben niet bang om ze aan te spreken en vragen te stellen. Er is zoveel te leren als je niet angstig bent voor alles wat voor jou nog onbekend is. Het is een eenvoudige manier om jezelf te blijven ontwikkelen en het beste uit jezelf te halen.”

Zelf heeft ze van deze wijsheid veel profijt gehad. Ze geeft een voorbeeld: “Ik heb eens een regisseur een mail gestuurd nadat ik was afgewezen tijdens een auditie. Ik wilde zo graag meedoen in die voorstelling. Enige tijd na zijn uitleg begreep ik waarom ik niet de juiste persoon was voor de rol en wist ik wat ik moest doen om beter te worden.”

Dat vindt ze dan ook het leuke aan het vak: “Ik blijf altijd leren.” Niet alleen door de mensen met wie ze samenwerkt, ook door de verhalen waarin ze zich mag verdiepen. Tijdens Soldaat van Oranje leerde ze bijvoorbeeld veel over de Tweede Wereldoorlog. "Dat avontuur, zowel in leren als beleven, is wat dit werk voor mij zo mooi maakt.” [Marieke Verbiesen]

In 2017 studeert Rambags (28) af op de discipline Jazz-zang. Sindsdien treedt ze wereldwijd op en wint ze met een bijzonder repertoire van jazz, geïmproviseerde en wereldmuziek twee Edisons. Ze relativeert: “Je hebt die Edisons, nou dan ben je goed, hoor ik vaak. Maar ik bepaal graag zelf hoe goed ik ben. In mijn muziek is het allerbelangrijkste dat ik me verbonden voel met mezelf.”

Hoewel ze ook ‘gewoon’ optreedt als singer-songwriter met akoestische gitaar laat haar muziek zich lastig labelen. Die is vooral onconventioneel, vrij, en lijkt overal naartoe te stromen.

“Wanneer ik vroeger traditioneel jazz-repertoire zong viel het me op dat na mijn solootje het echte werk pas begon. Dan gingen de instrumentalisten los.” Naar de magie die zo ontstond, keek ze vervolgens als zangeres aan de zijlijn. “Maar ik wilde meedoen; juist daarom moest ik de kant van de improvisatie op.”

Onder andere op het album ‘SONNA’ (2020) leidt die geïmproviseerde, experimentele zang tot een spectaculair klankenspectrum. De vrijheid en spontaniteit van haar muziek relateert Rambags aan de vrije natuur. “Als kind kwam ik elk jaar in Noorwegen. Dat land is mijn tweede thuis. Daar, in die ruige en overweldigende natuur, is de ruimte die ook in mijn muziek moet zitten.”

Zoekende
Wat voor type student was ze? “Super onzeker. Ik vind het belangrijk om gehoord te worden als mens, iemand die op deze aarde zijn muzikale verhaal doet. Maar bij Fontys Hogeschool voor de Kunsten wist ik echt nog niet wie ik was.”

“Zo vroeg ik me af of mijn stem wel mooi klonk. En wanneer mensen zeiden dat ik een bijzonder talent had, was ik geneigd het niet te geloven. Ik kon het niet laten zijn…” Sterker: het was dieper, een existentiële zoektocht. “Ik zat me geregeld af te vragen: wat doe ik hier, op deze school en deze aarde?”

Allemaal onprettige vragen, maar het beantwoorden ervan hielp om een diepe band met haar muziek te krijgen. “Muziek is voor mij wezenlijker dan alleen een liedje spelen. Het is een vorm van zijn en van verbinding met anderen.” Die connectie leerde ze uiteindelijk maken in Tilburg. “En gaandeweg de opleiding ging ik me vrijer voelen. Vrijheid is voor mij heel belangrijk. Dat heeft die studie me dus zeker ook gebracht.”

Geven
Rambags’ zangimprovisaties klinken hyper intens, waarbij het soms lijkt of het alles of niets is voor haar. Is het niet vermoeiend om op die manier muziek te maken, en bijvoorbeeld niet de houvast van refrein en couplet te hebben? 

“De improvisatie en de stroom, het resoneren met het publiek- je moet veel uit jezelf puren… Maar ik vind het ‘diepste’ eruit proberen te halen eigenlijk vanzelfsprekend. Ik zie dat niet als inspannend. Vaak ontstaat wat ik noem ‘de stroom van de moeiteloosheid'’.”

Veel van haar nummers bestaan uit louter klank, en vermijden de laag van de tekst. “Aan de ene kant is tekst ook klank, die je gebruikt bij je improvisatie. Maar wat ik er belemmerend aan vind is dat woorden nooit zo diep gaan als mijn klankenwereld. Tekst kan ook zo banaal zijn…”

In haar singer-songwriterrepertoire is tekst wel meer een verplicht nummer. “Soms is dat zoeken. Maar misschien heb ik ook gewoon minder met tekst omdat ik geen Bob Dylan of Joni Mitchell ben. Elke keer bij het schrijven van tekst denk ik: hoe zou Joni dit doen? Samenvattend wil ik meer een verbinder zijn dan een zender.”

Bovendien merkt ze dat er in die woordloze klankwerelden, hoe vrij ze ook zijn, voor iedereen herkenning zit. “Bijvoorbeeld in Zuidoost-Azië of het Midden-Oosten spreken veel mensen geen Engels. Maar ze connecten altijd met tekstloze muziek. Ik zoek ook altijd naar een stuk ‘oer’. Iets archetypisch dat in veel landen en culturen wordt herkend.”

Musical
Zelf blijft ze koste wat kost haar intuïtie volgen. “Als ik straks bijvoorbeeld het gevoel krijg dat ik in een musical moet spelen, doe ik dat gewoon. Omdat ik weet dat ik daarvan dan het gelukkigste word. Andermans verwachtingspatroon boeit me minder.”

Wat wil ze de huidige generatie Fontys-studenten meegeven? “Leer luisteren naar jezelf. Jouw eigen ambities en behoeften zijn belangrijker dan slaafs het curriculum volgen. En: wees koppig en heb lef. AMPA-docenten zeiden tegen mij: niet zo focussen op één ding Sanne, je moet eerst nog andere stijlen uitproberen. Ik reageerde dan: ik ga niet rondshoppen, ik weet wat ik wil.” [Frank van den Nieuwenhuijzen]

De app is ontstaan nadat initiatiefnemer Pieter Rambags in Polen zag hoe lokale gezinnen groene lampen voor hun raam zetten om Oekraïense vluchtelingen op te vangen. “Refugee Friend is eigenlijk een ‘groene lamp on steroïds’, waarin burgers zich binnen enkele stappen kunnen melden om vluchtelingen te helpen.”

En die hulp is hard nodig. De meeste vrijwilligers binnen de app bevinden zich in Nederland, wat logisch is volgens Rambags. “In mijn kennissenkring hebben al heel wat mensen zich aangemeld. En met de situaties die zich voordeden in Ter Apel is het heel fijn om te weten dat mensen klaarstaan voor vluchtelingen die deze hulp goed kunnen gebruiken.”

Dat gebeurt onder de noemer Refugee Friend. Fontys alumnus Kevin Vugts, die in 2019 afstudeerde aan Fontys ICT in de richting ‘Smart mobile’, werkte mee aan de eerste opzet van de app. Ook nu is hij nog steeds bij alle ontwikkelingen betrokken. “We zijn al bij versie zes of zeven, waarin we de app hebben uitgebreid van 1 naar 27 talen.”

Drempels en groei
Maar dat is nog niet alles. Er zit zelfs een chatfunctie in de app waarbij iedereen in zijn eigen taal kan chatten. De berichten komen vertaald door bij de ontvanger. “Zo verkleinen we de communicatiedrempel tussen vluchtelingen en aanbieders."

Naast Kevin werken vanaf september ook een boel andere Fontysstudenten mee aan de app. “Refugee Friend moet groeien in Italië, Griekenland, Polen en Bulgarije. Daar zitten namelijk heel veel vluchtelingen, maar nog weinig hulpverleners. En Fontys gaat ons bij die marketingstrategie helpen.” 

Drama in Ter Apel
Meer bekendheid is volgens initiatiefnemer Rambags meer dan nodig. Omdat de IT'er zich al langer inzet voor vluchtelingen, heeft hij aardig wat contacten. Ook met vluchtelingen. “Deze mensen vragen op een gegeven moment gezinshereniging aan. Zodra familieleden overgevlogen worden moeten zij zich melden in Ter Apel." Maar daar begint het drama.

Overvolle tenten, mensen die buiten op straat liggen en jonge vrouwen die niet weten waar ze met hun kinderen naartoe moeten; alles komt voorbij. “Een indrukkende maar nijpende situatie waarin ik een hoop mensen gesproken heb en een tolk bij had om te kijken wie er echt noodhulp nodig had.”

Hel en verdoemenis
Eén van die gesprekken blijft de initiatiefnemer nog altijd bij. “Ik sprak een 22-jarige dame uit Nigeria die al zeven jaar in Europa was, maar al wel zeven jaar in de prostitutie zat. Met een religieuze juju-ceremonie werd haar een beter leven beloofd zolang ze zich hield aan de taak die aan haar gebonden werd. Zou ze zich daar niet aan houden? Dan kwam hel en verdoemenis haar tegemoet.”

Even later vertelde de vrouw dat ze wacht op COA, maar dat ze niet weet wie COA is en hoe zij eruitziet. Ze dacht dat COA een vrouw was in plaats van een organisatie. “Toen realiseerde ik me dat de mensen echt geen enkel idee hebben waar ze aan toe zijn. Uitleg en hulp helpt hen op dat moment enorm, met uiteindelijk tranen van geluk wanneer je bijvoorbeeld 50 euro geeft voor de nodige boodschappen." [Noëlle van den Berg]

In 2020 moest oud-student Harris samen met zijn drie studiegenoten een startup ontwikkelen voor een studentenproject binnen de studie Ondernemerschap en Retailmanagement bij Fontys. Al snel kwam de groep met het idee om sokken te ontwikkelen die goed om je enkel sluiten. “Iedereen draagt sokken. En de grootste irritatie die je kunt hebben is dat ze afzakken of snel uitrekken. Daar hebben wij nu dus de oplossing voor.”

Voor Harris was het wel van groot belang dat de sokken er goed uit zouden zien. “Toen kwam het idee om er een elastische band aan toe te voegen, zoals bij onderbroeken van Bjorn Borg of Calvin Klein. Maar wanneer we het idee uitlegden op school en vrienden, keek iedereen ons maar raar aan.”

Hulp van oma
Daar moesten de jonge ondernemers iets mee. Want hoe kon nu duidelijk gemaakt worden wat ze precies wilden doen? “Mijn oma schoot ons uiteindelijk te hulp door simpelweg een onderbroekenband op een sok te naaien. Toen we dat eenmaal lieten zien, werd iedereen meteen dolenthousiast van ons idee.”

Maar hoe enthousiast iedereen ook was, er werd toch besloten om de startup even te pauzeren. “We waren alle vier bezig met afstuderen en hadden nagenoeg geen tijd om samen aan STRAPD te werken. Daarom hebben we destijds besloten er tijdelijk een punt achter te zetten.”

Investering via platform
Eenmaal afgestudeerd pikte het viertal de draad weer op. Het concept werd zelfs tentoongesteld op het platform van Crowd Capital Brabant, waar ondernemers samenkomen met investeerders. “Uiteindelijk vonden we ook een investeerder, waardoor ons bedrijf ineens een enorme boost kreeg.”

De nieuwe investeerder bleek dolenthousiast te zijn over de nieuwe sokken. “En zijn kinderen waren er helemaal weg van! Dat gaf ons meteen extra energie om hier echt iets van te maken, daarom zitten we nu volop in het vervolgtraject.”

Nieuwe merknaam
Tijdens dat traject werd onder meer besloten om onder een andere naam verder te gaan: Bandit. “Gefocust op de band en bandiet in het Engels. Dat klinkt beter en is toekomstbestendiger. Zeker wanneer we ons bedrijf uit willen breiden met andere kledingartikelen.”

Maar voor het zover is, moeten de sokken van Bandit nog officieel op de markt gebracht worden. “Dat doen we aan de hand van een abonnementsmodel. Abonnees krijgen dan iedere maand een paar nieuwe sokken binnen, om zo hun collectie uit te breiden.”

Alle voorbereidingen getroffen
Wanneer de sokken van Bandit precies op de markt komen, is volgens Harris nog onzeker. “Alle voorbereidingen zijn getroffen en we verwachten ze in december binnen te krijgen, maar dat is nog niet met alle zekerheid te zeggen.”

Harris is dolenthousiast over het feit dat hij nog steeds met alle drie zijn studiegenoten betrokken is bij het project. “Van webdevelopers, salesmanagers en marketingleiders tot aan financieel adviseurs: we hebben nu alles in huis. En ja, het runnen van een eigen bedrijf is veel werk, maar door het te verdelen blijft het behapbaar en leuk.”

Het verschil maken
Hoewel de sokken nog niet op de markt zijn, heeft Harris wel een doel voor ogen. “Binnen vijf jaar willen we tussen de 20.000 en 30.000 abonnees hebben. En natuurlijk moet iedereen in Nederland bekend worden met de sokken van Bandit. Speels, strak en sportief; onze sokken gaan het verschil maken.”

Voor de huidige Fontysstudenten die ook graag het verschil willen maken met hun startup, heeft de jonge ondernemer nog een aantal tips. “Maak zo snel mogelijk een concept of prototype. Dat hoeft niet meteen perfect te zijn, maar verduidelijkt wel jouw idee. Dat zorgt voor enthousiasme en duidelijkheid. Ga ook met investeerders en bedrijven in gesprek. Daar leer je superveel van en het helpt je uiteindelijk te groeien.” [Noëlle van den Berg]

Lees ook de interviews met de andere winnaars: 

- Auto kopen? Jimmy's startup verzorgt een onafhankelijke keuring
- Swipen voor een baan: Barts startup bleek een goudmijn
- Wereldwijd succes voor Jeroens startup: 'Blijf dromen'

Voormalig student SPECO Bart Naber won in 2018 met zijn startup ‘OTSO’ en kijkt terug op bewogen, maar vooral succesvolle jaren. Zo’n acht jaar geleden liep Bart stage bij een wervings- en selectiebureau. Daar realiseerde hij zich dat het gehele proces erg lang in beslag nam. Dat kon anders, dacht hij. 

En zo geschiedde: “Tinder was op dat moment enorm populair. Waarom kunnen we zoiets dan ook niet met werkzoekenden en bedrijven doen? Zij moeten elkaar namelijk ook ‘leuk’ vinden voordat ze een match maken.”

Investeren en ontwikkelen
Niet veel later schreef Bart een businessplan, klopte hij aan bij investeerders en deed hij mee aan een lokale Dragon’s Den in Tilburg. Daarna vond hij een investeringspartij die 40.000 euro toezegde voor de ontwikkeling van de app en de website. “Dat bedrag werd uiteindelijk verdubbeld, om OTSO echt een kans van slagen te geven. We zijn in juni 2015 live gegaan, waarna alles in een sneltreinvaart ging."

Bart zijn startup kreeg landelijke aandacht in verschillende kranten en op diverse radiozenders. “Dat pakte goed uit, want al snel meldden bedrijven als Interpolis, FujiFilm en CoolBlue zich aan voor het plaatsen van vacatures.”

Swipen voor een baan
Zodra de eerste vacatures online stonden, was het de beurt aan de werkzoekenden. Zij kunnen in de app zoeken op vier voorkeuren; reisafstand, dienstverband, salaris en het instapmoment. “Op basis daarvan swipen werkzoekenden vervolgens als het ware door de vacatures heen. En is er een match? Dan wordt er vanuit het bedrijf een afspraak met je ingepland.”

Het bedrijf van Bart liep als een trein. In zes jaar tijd maakten meer dan 67.000 werkzoekenden gebruik van zijn app. Toch kwam de jonge ondernemer voor een uitdaging te staan. “Ik kreeg namelijk een aanbod van een bedrijf dat mijn app wilde overkopen. Een aanbod dat ik eigenlijk niet kon laten schieten.”

Verder groeien
Uiteindelijk koos Bart er toch voor om zijn bedrijf te verkopen. “Maar dat was het wel heel lastig. Ik had natuurlijk vijf jaar lang al mijn tijd en energie in OTSO gestopt. Van het ontwikkelen van het logo tot aan het continue ontwikkelen en aanpassen van de mogelijkheden. Het was een top tijd. Maar op een gegeven moment moest ook ik verder.”

Bart werkt inmiddels als sales manager bij een bedrijf. En dat bevalt hem goed. Het starten van een ander eigen bedrijf zit nog niet in de planning. “Maar er kunnen natuurlijk altijd goede ideeën opkomen. En als dat het geval is, moet je daar natuurlijk wel vol voor gaan!”

Bouwen aan de toekomst
Die tip wil Bart ook andere studenten meegeven. “Doe de dingen waarbij je jezelf goed voelt en maak aan de hand daarvan je keuzes. En start je een eigen bedrijf? Maak dit dan niet meteen te groot of te breed, maar begin in een specifieke regio of voor een bepaalde doelgroep. Vanuit daar kun je altijd verder bouwen.” [Noëlle van den Berg]

Hun concept sloeg aan. En hoe. Het bedrijf kent inmiddels wereldwijd succes en is onder andere te vinden in landen als Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Australië.

Van jongs af aan wist Jeroen, voormalig student Commerciële Economie, al zeker dat hij later zijn eigen bedrijf wilde starten. In 2013 werd die droom werkelijkheid, nadat hij in de krant las over de enorme groei die het vliegverkeer in Eindhoven doormaakte. Twee weken later zag hij op tv dat het parkeren op Schiphol problemen met zich meebracht. Daar moest iets mee gebeuren.

Eén website voor consumenten
“Er waren al wel vergelijkingssites voor Schiphol en Eindhoven, maar de vliegvelden in Charleroi en Dusseldorf hadden die nog niet. Toen ontdekte ik dat er nog geen enkel platform was waar men parkeerplaatsen bij meerdere vliegvelden tegelijk kon vergelijken. Zodoende ontstond het idee om VliegenenParkeren.nl te starten, een website met daarop alle relevante informatie voor de Nederlandse en Belgische consument.”

Voordat Vliegen & Parkeren de lucht in ging was er volgens de ondernemer wel nog wat voorwerk nodig. “Ik heb eerst gekeken of er behoefte was aan een dergelijke zoek- en vergelijkingssite door zoekvolumes te bestuderen. Daarna heb ik de site online gezet. Op enkele vliegvelden verdiende ik geld middels ‘affiliate marketing’. Maar op overige vliegvelden heb ik aanbieders online gezet zónder verdienmodel, puur om bezoekers te generen.”

De top aanvallen
De eerste boekingen volgden al snel. En waar dat eerst gebeurde via de site van een partij waar Jeroen mee samenwerkte, besloot hij in 2018 een eigen software te ontwikkelen dat sinds dit jaar in gebruik is. “We doen nu alles zelf. Van het zoeken, contacteren en uitbetalen van aanbieders, tot aan het verwijzen van klanten en het annuleren van boekingen. Oftewel; we zijn klaar om de top aan te vallen!”

Hoe lang het duurt voordat Jeroen zélf met zijn bedrijf aan de top staat, is nog even afwachten. Maar dat het goed gaat staat buiten kijf. “We zijn nu met negentien medewerkers en vier developers die opereren vanuit het buitenland. Daarnaast kunnen medewerkers intern trainingen en cursussen volgen, zodat we als bedrijf veel leren en groeien. En dat zorgt ook nog eens voor veel energie en een goede werksfeer.”

Wereldwijd succes
Die groei kwam natuurlijk niet vanzelf. Samen met oud-Fontysstudent Martijn Meeuws, die in 2016 zijn intrede deed binnen het bedrijf, studeerde hij af binnen de eigen onderneming. “Die kans bood Fontys ons aan. Zodra dat in gang werd gezet, bouwde mijn vader de garage thuis om tot kantoor, zodat we daar met een klein team konden werken. Inmiddels hebben we een prachtig kantoorpand in Eindhoven.”

Het concept, dat in ieder land anders heet, draait inmiddels op volle toeren. Zo opereert Jeroen in Nederland, Duitsland, België, Frankrijk, Oostenrijk, Zwitserland, Italië, Spanje, Portugal, Verenigd Koninkrijk, Nieuw-Zeeland en Australië. ‘Daar hoop ik eind dit jaar ook Amerika bij te kunnen schrijven. We gaan de goede kant op!”

Blijven dromen
Voor de huidige studenten en starters binnen Fontys heeft Jeroen nog belangrijk advies. “Blijf dromen. Want zolang je dat doet, komen ze uit. Er zullen gaandeweg ook bepaalde dingen tegenzitten, maar extra gas geven op deze momenten maakt je uiteindelijk sterker. Vergeet daarnaast ook niet om in jezelf te geloven en passie voor je bedrijf te hebben. Voeg daar een fijn team van mensen om mee te werken aan toe, en ook jij zult impact maken.” [Noëlle van den Berg]