Fatima kwam niet via een standaard sollicitatie bij haar stage terecht. “Mijn docent van de opleiding ‘Trend Research and Concept Creation in Lifestyle’ werkte mee aan trendonderzoek voor het Centrum voor Expertise. Zij vroeg of ik wilde helpen bij een sessie om mee te denken over de nieuwe strategie. Ik zat daar vooral te notuleren en het gesprek een beetje op gang te houden", vertelt ze. 

Tijdens zo’n sessie kwam ze in gesprek met Katelijn, die werkt bij ‘Public Affairs en regionale samenwerking’, een onderdeel van het college van bestuur (cvb). “Ze vroeg in welk jaar ik zat en of ik volgend jaar een stage nodig had. Toen hebben we afgesproken om een keer koffie te drinken. Dat gesprek was interessant en zo ben ik hier uiteindelijk terechtgekomen.” 

Volgens Fatima is het bijzonder dat er nu een stagiair bij het college van bestuur werkt. “Voor zover ik weet hebben ze daar eigenlijk nooit stagiairs gehad, of het is heel lang geleden.”

Interesse in onderwijs en bestuur
Het college van bestuur geeft leiding aan Fontys en zorgt ervoor dat Fontys haar doelen haalt. Bijvoorbeeld op het gebied van onderwijs, onderzoek en organisatie. De stage sloot goed aan bij Fatima's interesses. Hoewel ze niet per se voor de klas wil staan, vindt ze onderwijs wel heel interessant. 

“Onderwijs vind ik heel belangrijk. Ik wist alleen nog niet precies of ik meer de beleidskant of de inhoudelijke kant interessant vond. Deze stage leek me een mooie manier om dat uit te zoeken.” Daarnaast wilde ze ook ervaren hoe een grote onderwijsorganisatie bestuurlijk werkt. “Om te zien hoe hier beslissingen worden genomen en hoe beleid tot stand komt.”

Onderzoek naar studentenparticipatie
Binnen haar stage kreeg Fatima veel vrijheid om haar opdracht vorm te geven. Ze koos ervoor om zich te richten op studentenparticipatie. “In de nieuwe strategie van Fontys staat dat studenten zich gehoord en gezien moeten voelen”, zegt ze. “Mijn taak is eigenlijk om te onderzoeken hoe je daar concreet invulling aan kunt geven.” 

Dat onderzoek staat nog in de beginfase. “Dit is pas mijn derde werkweek, dus nu gaat het vooral om onderzoek doen en met mensen praten. Hoe zien zij dat? Wat gebeurt er nu al binnen Fontys?” Het doel is uiteindelijk om een advies te formuleren voor het cvb. “Ik wil kijken wat er speelt onder studenten en hoe je hen beter kunt betrekken bij beleidsvorming en besluitvorming.”

Studenten centraal
Volgens Fatima moet zo’n advies niet alleen vanuit bestuurders komen, maar juist vanuit studenten zelf. “Je kunt wel bedenken dat studenten meer betrokken moeten worden, maar eerst moet je weten of studenten daar behoefte aan hebben en op welke manier. Daarom wil ik vooral veel gesprekken voeren, zowel met studenten als met mensen binnen het bestuur." Ook wil ze kijken hoe andere onderwijsinstellingen studenten betrekken bij beleid. “Misschien zijn er voorbeelden waar we inspiratie uit kunnen halen.”

Fatima loopt stage tot eind juni. Tegen die tijd hoopt ze een concreet advies te kunnen presenteren. “Als je een student of een docent bent die me hierbij kan helpen, dan hoor ik het graag!’

Die onrust was er vooral onder medewerkers van de SPECO-opleidingen (FMC), omdat ze daar in een gezonde situatie zaten met positieve instroomcijfers, terwijl er aan de andere kant, de ACE-kant, juist sprake was van het tegenovergestelde. Zouden ze dat bij SPECO gaan merken, was de vraag die onder veel medewerkers heerste.  

Het antwoord een jaar later: deels, zegt SPECO-docent Lars Hagen. “We zijn nu onderdeel geworden van een groter geheel, ook op financieel gebied, en dat brengt uitdagingen met zich mee”, klinkt het. “Als opleiding kunnen we niet meer zomaar mensen aannemen terwijl dat eerst wel makkelijker kon omdat we in een gezonde situatie zaten. Er werd tegen ons gezegd dat de fusie niet ten koste zou gaan van ons, en op zich klopt dat ook want er is niemand ontslagen en tijdelijke contracten zijn gewoon verlengd. Maar er zijn er in het afgelopen jaar wel drie zelf vertrokken. Niet noodgedwongen, maar misschien wel indirect vanwege de fusie.”  

Meer expertise 
De extra handjes die nodig zijn bij de SPECO-opleidingen worden niet langer extern maar intern gezocht. Onlangs zijn er zes docenten van wat eerst ACE heette, ‘overgestapt’ naar SPECO, wat volgens onderwijsmanager Enno van der Graaf een positief effect is van de fusie, omdat je nu dubbel zoveel expertise in huis hebt die uitgewisseld kan worden. “De ene opleiding stijgt veel meer in studentenaantallen, maar financieel zijn we niet in de gelegenheid om onbeperkt mensen aan te nemen. Het is dus heel fijn dat we mensen van oud-ACE naar oud-FMC kunnen sturen.”  

Collega-onderwijsmanager Sander Frerichs, werkzaam bij Sport Marketing, ziet dat ook als een groot voordeel. “De pijn die ik ooit voelde voor de fusie, is er niet meer. Dit is de nieuwe realiteit en ik zie heel veel mogelijkheden die de fusie ons gebracht heeft. Het belangrijkste voordeel is dat we nu meer vaardigheden onder éék dak hebben waar we gebruik van kunnen maken. Ik heb een aantal docenten van ACE over kunnen nemen voor Sport Marketing, dat zijn echt toppers waar ik onwijs blij mee ben.”   

De docenten zijn gedeeltelijk vrijwillig ‘overgestapt’, bekent Frerichs. “Omdat er bij ACE te veel docenten waren en bij SPECO te weinig, hebben bepaalde docenten van ACE de opdracht gekregen om bij SPECO gesprekken te gaan voeren. Dat is gebeurd, uiteindelijk wel op een positieve manier en met een goede uitkomst. Zo’n overstap gaat natuurlijk alleen als iedereen erachter staat; je hebt niks aan een collega met weerstand.” [Tekst gaat verder onder de foto]

Paul de Greef is als manager bedrijfsvoering en integratiemanager voor de fusie nauw betrokken geweest bij die ontwikkelingen. Hij beaamt dat de gesprekken gevoerd moesten worden omdat er aan één kant sprake was van overformatie. “Aan de ene kant hebben we te veel docenten, aan de andere kant te weinig. Wij voeren gesprekken met onze medewerkers om te kijken of ze bereid zijn vacatures bij een andere opleiding in te vullen. Het is soms best lastig om een goede match te vinden, maar daar streven we wel naar.”     

Volgens Simone Wolfert, sinds januari officieel benoemd als directeur van FET, gaat dat proces redelijk soepel. “Ik ben echt onder de indruk van de veerkracht van de organisatie. Als je ziet wat er gebeurd is, hoeveel vragen er zijn gesteld, dan vind ik het echt bewonderingswaardig hoe alle FET-collega’s erin staan en hoe FET er nu voor staat”, zegt ze.   

Van P4 naar P1 
Een andere grote verandering sinds vorig jaar, is de verhuizing van FMC van P4 naar P1. Iets wat los van de fusie overigens ook gebeurd zou zijn, omdat P4 inmiddels eigendom is van de gemeente Tilburg en (tijdelijk) wordt bewoond door De Nieuwste School. SPECO zit nu verspreid over twee verschillende vleugels in P1, terwijl de rest van het nieuwe instituut in P8 zit.  

Dat heeft zowel voor- als nadelen, zegt docent Nout van Beckhoven. Een voordeel is het verhuisbudget dat SPECO kreeg voor het vullen van ‘hun vleugels’ met sportaankleding. Daarmee zijn posters, voetbalshirtjes en sportvisuals opgehangen. Heel fijn, maar het creëert geen algemeen FET-gevoel. En dat hoeft er volgens Van Beckhoven ook nóg niet te zijn. “Toen we richting de fusie gingen, ging het tijdens bijeenkomsten heel vaak over hoe we één FET-gevoel konden laten ontstaan. Maar waarom is dat belangrijk? Je komt in een groot team van medewerkers terecht, die je nooit allemaal gaat zien. Dus waarom zou je die kruisbestuiving in dat opzicht heel geforceerd moeten laten ontstaan?”

Van Beckhoven ziet dat liever organisch gebeuren, en daar is tijd voor nodig, zegt ook Van der Graaf. “Er zijn twee instituten samengevoegd die allebei een eigen achtergrond hebben. We werken er al anderhalf jaar heel hard aan om daar één geheel van te maken en we zien nu dat er een verschuiving aan het plaatsvinden is. Wat een positieve ontwikkeling is, maar je merkt wel dat er nog steeds vragen zijn. En dat is begrijpelijk.”  

Grote veranderingen 
Daar komt nog eens bij dat er ook nog allerlei andere grote projecten lopen. Naast de fusie heb je ook nog HARP, dalende studentenaantallen, TGO-doelstellingen en twee bestaande opleidingen die tot één nieuwe CE- en één nieuwe CO-opleiding geïntegreerd worden en in september van start gaan. “Er vinden heel veel verschillende dingen tegelijk plaats”, zegt Wolfert daarover. “Het zijn allemaal geen kleine projecten en als je dan ziet hoe FET het nu doet, daar ben ik echt van onder de indruk.”  

“Ons doel nu is om het overzicht weer terug te brengen binnen de organisatie”, vervolgt ze. “Het fundament is gelegd, maar we zijn nog niet één FET-organisatie. Daar is het te vroeg voor, dus dit is iets waar we verder aan moeten bouwen en waar we naartoe aan het werken zijn.” Volgens Paul de Greef verwacht FET vanaf 2028 weer financieel gezond te kunnen zijn. “Alleen moet het dan wel meewerken met de studentaantallen, en de demografische krimp is echt wel fors. Dus dat blijft spannend, maar natuurlijk blijven we daar heel hard aan werken.”  

Het festival, ontstaan vanuit de minor AVS van Fontys Journalistiek, is bedoeld om een specifieke doelgroep op weg te helpen: jonge aankomende filmmakers.

Met het eendaagse festival wil Hessel Rippe, Fontysdocent Film en Creatief schrijven, studenten enthousiast maken voor het genre documentaire en laten zien welke mogelijkheden er zijn voor starters in de filmwereld. Dat daar behoefte aan is blijkt afgelopen donderdag uit de aanwezigheid van ruim tachtig studenten van verschillende opleidingen binnen en buiten Fontys.

Springplank
Tijdens Docu Day werkt Rippe samen met Broet, een stichting die een podium biedt aan Brabantse filmmakers en ook net afgestudeerden ondersteunt bij het maken van filmproducties. Dat vooral beginnende makers een springplank vaak hard nodig hebben, vindt Rippe niet zo gek.  

“Als je een boek wil schrijven heb je niet meer nodig dan een laptop, een zolderkamer en heel veel tijd. Bij het maken van een documentaire zou je denken dat je er al bent met alleen een camera. Dat is niet zo, er komt zoveel meer bij kijken. Je hebt te maken met research, montage, subsidieaanvragen en ga zo maar door. Om dat in je uppie voor elkaar krijgen is een stuk moeilijker.”   

Vliegende start
Op het filmfestival zijn documentaires te zien van verschillende jonge filmmakers zoals Sara Brouwers, die vorig jaar afstudeerde aan de Fontysopleiding Journalistiek. Zij maakte met een serie over Limburgse vlaaienmakers, die uitgezonden werd bij de Limburgse tv-zender L1. Een vliegende start. Toch had zij als student twijfels over haar toekomst.

“Natuurlijk wilde ik aan de slag als documentairemaker, maar hoe dat mijn werk kon worden, dat wist ik niet. Uiteindelijk mocht ik na mijn stage bij een productiebedrijf blijven werken en was de spanning eraf.”

Ook andere studenten zijn onzeker of ze na hun studie wel als filmmaker aan de bak komen. Sem (20), student Journalistiek: “Ik studeer nu nog, maar voel wel een mega grote onzekerheid over hoe ik mijn geld ga verdienen. In een wereld met veel freelancewerk is dat wel lastig.”

Aankloppen
Het helpt Evie (24), student Academy of the Arts, om te horen wat de aanwezige makers in hun beginperiode hebben ervaren en dat er ook organisaties zijn zoals BROET waar ze als beginner kunnen aankloppen.

“Natuurlijk is het altijd lastig om in de kunst je geld te verdienen. Het is fijn als jonge makers daar open en eerlijk over zijn. En het is goed om te horen dat er ook organisaties zijn die je in het begin kunnen helpen, dat motiveert mij wel.”

Ook Tijs (20), student SPECO, lijkt enigszins gerustgesteld. “Het lijkt alsof je straks alleen in de wereld staat als beginnende documentairemaker. Gelukkig heb ik nu gehoord dat er plekken zijn waar je met je vragen naartoe kan. Dat maakt dat het voor mij net wat makkelijker voelt om in die wereld te stappen.”

Dichtbij huis
De jonge documentairemakers delen tijdens het festival niet alleen wat hun werk moeilijk maakt, maar ook hun inspiratie. Want het begint uiteindelijk allemaal met een goed idee. Wat Brouwers betreft blijft ze daarvoor dichtbij huis.

“Er is meer dan alleen Amsterdam, ook in Brabant en Limburg zijn nog zoveel verhalen te vertellen. Zelf kom ik uit Limburg en ik vind het echt tof om daar verhalen over te maken. Dat is voor mij ook veel makkelijker. Alleen al omdat ik het dialect spreek, is er meteen een band met de mensen die ik interview en kan ik alles vragen.”

Ook Sem heeft besloten dat hij voor zijn toekomstige projecten, als die er komen, in de buurt blijft. “Ik ben Brabander en vind het mooi om over dingen te vertellen die hier lokaal gebeuren en waar landelijk niet naar omgekeken wordt. Ik ben geen wereldverbeteraar, maar wil anderen gewoon graag laten zien hoe het leven hier is.”

En daarmee slaat hij wat Rippe betreft de spijker op zijn kop. “Filmmakers focussen zich op de verhalen waar we anders aan voorbij zouden gaan. Daardoor krijgen we een beter beeld van wie wij als mensen zijn en met wie we allemaal samenleven. Dat is het mooie aan documentaires en daarom zijn en blijven ze belangrijk.”

Stel je voor: je bent sounddesigner en om je inkomsten te vergroten klus je na jouw studie bij als geluidstechnicus van een poppodium. Of je bent afgestudeerd conceptontwikkelaar die het eigen inkomen vergroot door af en toe social media post's te schrijven voor commerciëlere klanten. Grote kans, waarschuwt de Sociaal Economische Raad (SER), dat je inkomsten vanwege AI gaan dalen. 

De SER onderzocht welke risico's AI met zich meebrengt voor werk- en inkomen in de creatieve sector en publiceerde dit in een rapport. Voor het onderzoek sprak de SER met de Kunstenbond, vakbond van de creatieve en culturele sector. De Kunstenbond maakt zich zorgen over de effecten van AI op het (vaak) 'gestapelde inkomen' van creatieve zzp'ers, op de bescherming van het auteursrecht én over de kwaliteit van het gegenereerde werk t.o.v. authentiek werk. 

De creatieve sector kenmerkt zich door sterk gespecialiseerd taken maar is breder dan je zou denken. De sector omvat naast artiesten, kunstenaars en ontwerpers ook technici, ondersteunende diensten en bruggenbouwers vanuit allerlei achtergronden. De SER waarschuwt voor het risico op werk- en inkomensverlies doordat AI voor steeds meer artistieke taken wordt ingezet. 

Lager tarief
AI vervangt specifieke werkzaamheden die (creatieve) zzp'ers uitvoeren om het - vaak gestapelde - inkomen (m.a.w. opgebouwd uit meerdere inkomstenbronnen) stabiel te houden, door diezelfde taken gegenereerd en digitaal uit te voeren. Voor specifieke taken krijgen zzp'ers dan een lager tarief omdat ook AI ingezet kan worden. 

Ook het auteursrecht baart de Kunstenbond zorgen. Normaal gesproken worden kunstwerken auteursrechtelijk en intellectueel beschermd. Generatieve AI-toepassingen kunnen het werk veel goedkoper produceren: 'gescraped van het internet'. Het gegenereerde werk concurreert met het werk van de levende kunstenaars, zowel in betaling als in kwaliteit. Fair pay (eerlijke betaling) en fair practice (goed werkgeverschap) gelden nog niet voor de inzet van technologie. 

Met behulp van AI-technologie zijn ook nieuwe artistieke uitingen mogelijk met nieuwe manieren om inkomsten te genereren, zoals het voorbeeld van de gegenereerde (stem-) geluidproductie in het onderzoek van de SER. "AI is ook een kans, hoor....", lijkt de SER in een kleine paragraaf genuanceerd te willen zeggen. En inderdaad, AI is ook een kans voor sommigen, omdat het specifieke kennis, een strategie en inventiviteit vraagt om van je vakgebied, in combinatie met AI, een verdienmodel te maken. De SER benadrukt daarom nu het risico voor de groep zzp'ers die leven van meerdere opdrachtgevers en diverse klussen, waarvoor 'verdienmodel-gebruik' niet per se opgaat. 

Probleem
AI is écht interessant voor een specifieke groep mensen, waarvan de professionele link met AI voor de eigen professionele praktijk geheel voor de hand ligt. Maar als je naast je creatieve praktijk bijverdient als technicus, online marketeer of teksteditor is strategische kennis van AI voor die taak misschien bijzaak. Voorkomen dat jouw te dure taak geautomatiseerd wordt gaat ook niet. En daar schuilt precies het probleem. 

Half Fontys Academy of the Arts hangt van gestapelde inkomens aan elkaar. Dat geldt voor docenten, en zeker voor onze studenten, die uitstromen in een hybride beroepspraktijk met gestapelde - en dus kwetsbare - inkomens. Ik verzacht deze tekst daarom even niet met ook het beschrijven van de bejubelde AI-kansen. AI kan eerlijke concurrentie en behoud van inkomsten ondersteunen in de sector, als afspraken over fair pay en wettelijke regels ook in dat domein nageleefd worden. 

Mariska van Zutven is docent Beeldende Kunst & vormgeving en Fotografie & designstudio's bij Fontys Academy of the Arts in Tilburg.

In Venlo zijn pas de eerste paar stappen gezet naar de toekomst van de opleidingen op deze campus. In Eindhoven staat al vast dat alle techniekopleidingen in het Nexusgebouw onder één noemer gaan vallen en dus één instituut worden. Daar is het laatste woord nog lang niet over gezegd; de cmr wordt pas deze maand geïnformeerd over de plannen voor de drie instituten die daar samen moeten gaan.

Waarom fusies? Directe aanleiding zijn natuurlijk de dalende studentaantallen en daarmee gepaard gaande bezuinigingen. In Tilburg komt daarbij dat vergelijkbare economische opleidingen bij verschillende instituten, ACE en FMC dus, werden aangeboden en dat dit niet bijdraagt aan de transparantie richting studiekiezer en werkveld. Bij ACE daalden bovendien de studentaantallen al enkele jaren en dat zette druk op de financiën en het aantal fte’s. 

In trek
Bij FMC hebben ze weinig te klagen over de studentaantallen om de simpele reden dat de opleidingen daar, Speco ofwel sportmarketing, en sportcommunicatie, in trek zijn.

“Daarom was er hier eerst ook nogal wat scepticisme over de fusie”, zegt Ruben Erkelens, namens Speco lid van de Instituutsmedezeggenschapsraad (imr) van FMC. 

Zoals dat met fusies gaat: niet iedereen is altijd even blij. Dat gold ook bij deze twee instituten op Stappegoor. Maar voor het bestuur was het duidelijk, de centrale medezeggenschap (cmr) stemde in en dus werd een jaar geleden tot fusie besloten. Waarop het daarna op de praktische invulling aankwam.

De sceptische reacties bij FMC werden volgens Erkelens vooral gevoed door hoe het proces maandenlang werd ervaren. “De manier waarop dat proces werd ingericht riep weerstand op. Met name dat het bestuur had besloten wie van de twee huidige directeuren de beoogde nieuwe directeur werd bij het gefuseerde instituut."

Dat werd ACE-directeur Ilse van de Pas, die vlak voor Kerstmis officieel ook werd benoemd. Zij werd tevens aangesteld als kwartiermaker. “En dat vonden we vreemd. Want zij had daarmee drie petten op: directeur van ACE, beoogd directeur van het nieuw te vormen instituut én kwartiermaker.”

Gesprek
Dat een deel van de frictie hem daar in zat, bleek wel na afgelopen zomer. Tot dan had Van de Pas nog niet met de imr van FMC gesproken: dat behoorde tot de taken van de toenmalige directeur Minou Hoeberichts. 

“De cmr heeft vervolgens geadviseerd: de kwartiermaker hoort aanspreekpunt te worden voor beide imr's", aldus Van de Pas. “Daar was ik heel blij mee, want doordat ik als kwartiermaker voor de fusie rechtstreeks aanspreekpunt werd voor beide IMR’s ontstond er verbinding en samenwerking. Dat bevorderde het fusieproces.” En dat bleek inderdaad de verhoudingen een stuk te verbeteren, zo zegt ook Erkelens. 

Van de Pas heeft begrip voor de onrust. “Er waren vooral zorgen over de tijdelijke contracten. Bij FMC zijn er daar veel meer van. Overigens ook omdat tijdelijke contracten de afgelopen jaren bij ACE juist al zijn afgebouwd. Maar daar zat het grootste deel van de pijn wel. Wij groeien, zij niet maar wij hebben juist veel tijdelijke contracten, zo werd het met name bij Speco gezien.”

“We zijn echter gaan kijken naar het natuurlijk verloop van de afgelopen jaren en hebben dat doorgerekend. En daarmee verwachten we over uiterlijk vijf jaar uit te komen waar we moeten zijn met het toekomstig natuurlijk verloop. Dat is onze intentie. Dus we sturen niet op het feit of iemand tijdelijk of vast in dienst is. Nee, waar het ons om gaat is dat de juiste persoon op de juiste plek komt te zitten. Dat de kwaliteit van iemand voorop staat en dat die persoon ook een match is binnen het team waar die terechtkomt.”

“Dat soort ‘harde’ uitspraken wilden we inderdaad horen”, stelt Erkelens. Sindsdien verbeterden de verhoudingen, zo geeft hij aan. “Ik snap dat er ongeacht de uitkomst altijd collega’s zullen zijn die moeite hebben met de uitkomst. Met weerstand heb je bij dit soort processen altijd te maken. Maar zeker de laatste twee maanden wordt er veel meer gedaan met onze zorgen. Dat kwaliteit boven alles gaat, dat was aanvankelijk helemaal niet duidelijk en daar kwam een groot deel van het wantrouwen bij ons ook wel vandaan."

Pijn
Geen wantrouwen, maar pijn was er ook aan de ACE-kant, stelt Van de Pas. “Er zijn heus wel wat gesprekken gevoerd. En ik zal ook niet zeggen dat er geen tranen zijn gevloeid. Sommige opleidingen worden samengevoegd, natuurlijk doet dat pijn en hebben mensen tijd nodig om te rouwen. Maar over het algemeen gaat het boven verwachting goed.”

Erkelens: “We hebben onze intentie uitgesproken: wat heeft een opleiding precies nodig, dat is waar we vol voor gaan. Ondertussen blijven er nog wel wat zorgen, onder meer over het onderwijsondersteunend personeel: daar zit natuurlijk overlap, dus wat gaat er met die mensen gebeuren?”

Van de Pas: “Ja, ook die zorgen begrijp ik. Maar dat wordt meer gevoed door HARP (het harmonisatieproces van de ondersteunde rollen binnen Fontys, red.) dan door de fusie. Ik heb al gezegd: door de fusie is er toch zeker voor het komende anderhalve jaar juist heel veel werk te verrichten door het onderwijsondersteunend personeel."

"Wat de impact van HARP is, weet ik ook niet. Maar wat voor de hele fusie en eigenlijk voor alles geldt: de enige constante in het leven is verandering. En de oplossing zit hem in hoe je daar met elkaar mee omgaat. En ik moet zeggen: ik heb bewondering voor hoe de mensen hier dat tot nu toe doen."

Onderkomen
De twee economische instituten gaan voortaan verder onder naam Fontys Economie Tilburg Het voormalige FMC vertrekt komende zomer uit P4, dat zou ook los van de fusie al zijn gebeurd omdat dit gebouw wordt afgestoten. De gemeente wil van Stappegoor een sportgebied maken en is met Fontys in gesprek over een gehele of gedeeltelijke verhuizing van de hogeschool daar. 

Het nieuwe instituut is inmiddels gehuisvest in P8. Speco is te groot om ook daar onderkomen te vinden en gaat daarom naar twee vleugels op dezelfde verdieping van P1. Vooralsnog. De toekomst van de hele campus is immers nog onzeker. Het biedt volgens Van de Pas wellicht ook kansen voor met name Speco. “Wat is er nou mooier dan dat Speco direct naast een atletiekbaan of sportveld is gevestigd? Dus wie weet.”

Een samenwerkingsverband tussen Fontys en ADE maakt de hosting van een evenement tijdens het Amsterdamse feest, dat van 16 tot en met 20 oktober plaats heeft, mogelijk. De huidige klas van de minor Dancy Industry heeft er zijn handen vol aan, vertelt student Gijs Hanegraaf. Wat ze gaan doen? “Een conferentie en muziekavond in één. Ook informatief”, antwoordt hij.

Het Duitse techno-collectief 240 km/h schuift aan voor een panelgesprek, dat gaat over face-to-face (F2F) draaien. Dat houdt in dat twee dj’s tegenover elkaar – midden in de zaal – staan en elkaars nummers ‘overpakken’. Zo bouwen ze samen op intuïtie en gevoel een muziekset op. “Hoe werkt dat technisch? Waar lopen ze tegenaan? Welke uitdagingen brengt dit face-to-face draaien met zich mee?” Ook mensen van Rotterdam Rave, een Rotterdams technofestivalorganisator, sluiten bij het gesprek aan.

Meet-up 
Volgens Gijs kwam de groep 240 km/h met dit F2F-concept op de proppen, waardoor zij precies weten hoe dit werkt. Die groep geeft daar ook een demo van, zodat de aanwezigen kunnen zien hoe deze stijl van draaien uitpakt. “En we houden in een andere zaal een meet-up met dj’s gespecialiseerd in rawstyle, een subgenre van hardstyle.”

Deze meet-up is bedoeld om beginnende producers hun eigen demo te laten horen. “En te netwerken. Mensen van labels als Limitless Agency en Independent zijn hierbij aanwezig. We sluiten tegen tienen af met een face-to-face-set van rawstyle dj’s. Hans Glock, Incult en D-Cision gaan dit doen.” Een beetje spannend vindt Gijs het wel, al noemt hij het graag gezonde spanning.

Vooraf is hij alvast trots op wat zijn minorklas voor elkaar gebokst heeft. “Hartstikke leuk om dit met mijn studiegenoten te organiseren en een eigen evenement op ADE te hebben. En dat zonder budget, hè”, zo besluit de derdejaars rechtenstudent.

Kaarten voor het evenement, á 11,50 euro, zijn hier verkrijgbaar.

Ben je als klein kind ooit in de Efteling geweest? Grote kans dat ook jij een foto op een van de muzikale paddenstoelen in het archief hebt zitten. “Dat doet de Efteling dus heel krachtig”, steekt Cornelis meteen van wal. “Je hebt vroegtijdig al fantastische herinneringen gemaakt die je graag wil delen met bijvoorbeeld je eigen kinderen.”

De ACE-docent attractieparken beschrijft de Efteling als cultureel erfgoed. “Zeker als je in dezelfde regio woont. Daarbij zorgt de Efteling voor steeds weer nieuwe koppelingen met de brede doelgroep die het park kent. Door nieuwe attracties, shows en resorts te ontwikkelen en daarin te blijven investeren.”

Zo kun je als bezoeker als het ware meegroeien en is er voor iedere leeftijdscategorie een ‘eigen’ Efteling-moment, waardoor het park steeds weer de moeite waard is om te bezoeken. Zo ook de nieuwe attractie Danse Macabre, die de plaats inneemt van het verouderde Spookslot.

Bijzonder
Toch is deze nieuwe ride, die eind oktober haar deuren officieel opent, volgens Cornelis een bijzondere ontwikkeling. “Het komt niet vaak voor dat een park iets weghaalt en in dezelfde thematiek of verhaallijn iets nieuws bouwt. Het Spookslot was niet erg populair, maar toch kiest de Efteling ervoor om hierop voort te borduren.”

Dat doet het park volgens de docent in een krachtige combinatie van het bekende ‘Spookslotnummer’, Danse Macabre van Camille Saint-Saëns, en een nieuw soort ritsysteem dat het park speciaal voor deze attractie heeft ontwikkeld. 

“Toch heeft ieder voordeel ook zijn nadeel”, aldus Cornelis. “Wanneer een attractie te nieuw is of voelt als een vervanger van, haken mensen snel af. De Efteling wil met Danse Macabre het vertrouwen van hun bezoekers vasthouden, maar als het té vertrouwd voelt, zal men het niet interessant genoeg vinden.”

Bezoekers
De docent is daarentegen overtuigd dat veel Efteling-fans, die bijvoorbeeld een abonnement hebben of het park via sociale media op de voet volgen, staan te springen om de nieuwe attractie. “Maar voor het grote publiek zal dat uitblijven. Danse Macabre zal de bezoekersaantallen zeker laten stijgen, maar niet zo explosief als bij de opening van de Baron bijvoorbeeld.”

De ontwikkelingen in het bekendste pretpark van Nederland volgt Cornelis op de voet. Dat heeft niet alleen te maken met zijn rol als hoofdonderzoeker van het project rondom de Vliegende Hollander, maar ook met zijn rol binnen Fontys. “Storytelling, thematisering en interactiviteit leiden allemaal tot beleving en emotie. Dat weet de Efteling elke keer weer te bereiken en daar kunnen we in het onderwijs veel van leren. Wij willen studenten iets bijbrengen in een authentieke leeromgeving, waarin het ook steeds meer gaat om beleving.”

Omgeving, leerstof en motivatie
Onderwijs is volgens hem dan ook niet alleen maar lesgeven in een klaslokaal. “Ook het decor waarin we dat doen moet onze studenten aanspreken. Je studietijd is de belangrijkste fase van je leven, waarin je vrienden maakt in een nieuwe, sociale en fysieke omgeving." 

Dat betekent niet dat Cornelis altijd met zijn studenten naar pretparken gaat, terwijl die tripjes soms wel op de planning staan. "Het gaat ook om onze locaties, zoals gebouw P8 waar ACE is gevestigd. Hier heerst een fijne dynamiek, studenten hangen rond bij de koffiebar en zoeken elkaar op de trappen op. We willen dat studenten uit zichzelf gemotiveerd raken in de materie. Met een juiste combinatie van een stimulerende omgeving en de juiste leerstof, weten wij net als attractieparken onze doelgroep te boeien.”

“Het is de eerste keer dat we op deze niet-traditionele manier onderzoek doen”, zegt docent-onderzoeker Nanny Kuijsters. “Echt multidisciplinair, met inbreng van onder meer studenten van Fontys Marketing en Communicatie FMC), Fontys Economie en Communicatie (FEC) en Fontys Academy for the Creative Economy (ACE), waarin we ook nog eens ‘vormvrij’ waren.” In totaal begeleidden zes docenten het project en werden ruim honderd Fontys-studenten bevraagd. Een vertegenwoordiger van opdrachtgever VNG (Vereniging Nederlandse Gemeenten) nam de visie vanochtend in ontvangst (zie foto).

Hersengymnastiek
De gekozen werkwijze heet ‘emergent’ of ‘organisch’ onderzoek, waarbij het pad dat tot een doel moet leiden niet vastomlijnd is. Voor studenten best complex, vertelt Kuijsters. “Stapje voor stapje zoeken naar concrete toekomstbeelden. Het was voor hen hersengymnastiek om los te komen van de kaders die ze meestal krijgen aangereikt.” Bovendien vonden studenten het lastig om de blik te verleggen naar het nu nog abstracte jaar 2040.

“Door middel van bijvoorbeeld ‘imagineering’-workshops en gastcolleges door onder meer diskjockey en cultuuradviseur Isis van der Wel – waarbij studenten zich buigen over toekomstvisies – werd die koudwatervrees bestreden.”

Rollende Raad
Uiteindelijk ‘droom-denken’ de studenten op zes verschillende thema’s. “De vormvrijheid die ze daarbij hadden, leidt er bijvoorbeeld toe dat een onderwerp als ‘Natuur en klimaat’ weliswaar vaak werd besproken, maar niet is uitgekristalliseerd in een toekomstplan. In plaats daarvan focussen studenten meer op sport en democratie, onderwerpen die grijpbaarder zijn.”

Zo werkten studenten van verschillende ACE-opleidingen in opdracht van de gemeente Tilburg aan een plan om de lokale democratie dichter bij jongeren te brengen. “We zochten manieren om ervoor te zorgen dat bestuurders die doelgroep beter ‘zien’, ‘horen’ en ‘begrijpen”, zegt student Youri van CO-IEMES. 

“Uit ons onderzoek blijkt dat er een taalkloof heerst tussen bestuurders en jongeren, die hun beleidstaal niet vatten. Daarnaast zenden politici vooral, in plaats van dat ze luisteren.” Om die afstand te slechten, komen de studenten met het initiatief van de ‘Rollende Raad’. Daarbij wordt een lokale politicus op zijn of haar bureaustoel naar buiten gereden om daar in gesprek te gaan met jongeren.

Uit een ander democatieonderzoek blijkt dat jongeren meer inspraak willen, maar de politici vooral ook weer rekenschap moeten geven van hun handelen. [tekst gaat verder onder de foto's]

SPECO-studenten Ethan en Thijs zochten manieren om in onze vergrijzende samenleving jongeren te verleiden tot vrijwilligerswerk bij een sportvereniging. “Bijvoorbeeld als scheidsrechter of in de kantine.” Meer bewustwording van de relevantie en aantrekkelijkheid van dit type vrijwilligerswerk, bijvoorbeeld wijzen op de functie van sportverenigingen als maatschappelijk bindmiddel, zien de studenten als een van de oplossingen. “Verder kunnen sportverenigingen samenwerking zoeken met het onderwijs. Ook de sportvereniging is een plek om te leren, denk aan intergenerationele kennisoverdracht of werkervaring via stages.”

Vrijwilligersperspectief
VNG-vertegenwoordiger Kevin Schapendonk, die de brochure in ontvangst neemt, is enthousiast over het gekozen vrijwilligersperspectief. “In het verenigingsleven, maar ook in de zorg, wordt die vrijwillige inzet steeds belangrijker. Het is interessant om te kijken hoe mensen getriggerd kunnen worden om hun bijdrage te leveren.”

Waar deze studenten bij hun eigen concrete belevingswereld blijven, zoeken anderen meer het futuristische perspectief. Bijvoorbeeld door de inzet van zorgrobots in de thuiszorg (FEC), maar ook het gebruik van AI in sportbeleving om de interactie tussen publiek en sporter te vergroten (FMC).

Onderwijs en onderzoek samen
De VNG gaat dit Fontys-visiestuk koppelen aan andere vergaarde onderzoeksdata. Een geïntegreerde toekomstagenda wordt half januari aangeboden aan de kabinetsinformateur. “En daarmee zijn de Fontys-studenten een klein schakeltje in de Haagse politiek”, voegt Nanny Kuijsters toe.

“Intern willen wij NL 2040 nog aanbieden aan het college van bestuur.” Evengoed zijn er nu al lessen te trekken. “Fontys wil graag dat onderwijs leert van onderzoek en dat resultaten daaruit uiteindelijk landen in het curriculum. Maar dat is nu nog niet vanzelfsprekend. Je moet beide groepen echt meer laten samenwerken. Je ziet dat veel docenten die alleen onderwijstaken hebben nog een drempel over moeten om te participeren in onderzoek. Ze worden vaak pas in tweede instantie enthousiast.” [Frank van den Nieuwenhuijzen]

In een setting die doet denken aan College Tour trapt Mark van Bergen, docent en coördinator van de minor Dance Industry, de middag met Willem Rebergen (38), beter bekend als Headhunterz, af. Zelf heeft Rebergen ook bij Fontys gestudeerd aan de opleiding Electronic Music Production. Die opleiding maakte hij niet af, maar staat wel deels aan de start van zijn carrière. “Ik maakte met negen anderen deel uit van de eerste lichting die deze opleiding voor dj-producer kende. Hardstyle was iets dat toen onderschat en niet serieus genomen werd. Docenten moesten er eigenlijk niets van hebben, maar nu is het niet meer weg te denken in de dance-industry.”

Rebergen studeerde pas net bij Fontys toen hij al een contract aangeboden kreeg om muziek te gaan maken. “Een heel goed voorbeeld ben ik dus niet voor jullie”, grapt hij richting de studenten. “Ik wilde alleen maar muziek maken op mijn kamer. De lessen die ik niet interessant genoeg vond, volgde ik gewoon niet, omdat ik me volledig op mijn muziek wilde storten.”

‘Het heeft zo moeten zijn’
Binnen een jaar tijd wist de dj al zelfvoorzienend te zijn met zijn muziek. Iets wat hem veel zelfvertrouwen gaf. “Op de basisschool werd ik gepest en op de middelbare school hoorde ik nergens bij. Het feit dat ik als kind niet veel vrienden of een groot sociaal leven had, heeft ervoor gezorgd dat ik heel veel aan mijn skills kon werken. Dat heeft inmiddels zijn vruchten afgeworpen. Zoals mijn moeder altijd zegt: het heeft zo moeten zijn.”

Als een van de eerste dj’s in de hardstylewereld wist Headhunterz een eigen sound te creëren. Niet omdat hij zoveel ideeën had, maar vooral doordat hij fouten maakte. “Het is heel moeilijk om bewust iets te maken wat niet bestaat, dus daar moet je achter zien te komen. Ik raakte destijds geïnspireerd door wat ik vet vond en probeerde dat na te maken. En als je geluk hebt doe je dat op een goede manier verkeerd, waardoor je je eigen draai vindt.”

Authenticiteit
De muziek van Rebergen wordt niet alleen gedraaid op festivals, maar ook op bruiloften en begrafenissen. Er worden zelfs tattoos van hem of zijn muziek gezet. “Dat ik anderen kan helpen met mijn muziek voelt onwijs betekenisvol voor me. Ik wil mensen niet inspireren of vertellen hoe ze moeten leven. Integendeel zelfs, ik heb zelf ook nog veel te leren. Die authenticiteit is voor mij belangrijk om terug te laten komen in mijn muziek. Ik laat altijd een stukje van mezelf zien.”

Dat gebeurde ook eind augustus, toen Rebergen aankondigde te stoppen met optreden. Iedere week een vlucht naar een ander land ergens ter wereld ging hem tegenstaan. Zijn prioriteiten lagen ook niet meer bij het maken van muziek, terwijl dat hetgeen is wat hij het liefste doet. “De video die ik daarover deelde werd met heel veel positiviteit ontvangen. Dat had ik ook wel verwacht. Ik maakte deze keuze namelijk met mijn hart en als iemand dat doet, kun je dat diegene nooit kwalijk nemen.”

Geluksmomentjes
De dj ziet zijn keuze dan ook alleen maar als iets positiefs. “Ik kom nu iedere dag met heel veel plezier mijn bed uit, omdat ik weet dat ik muziek kan maken in de studio. Dat doe ik het liefste. Als reizende artiest voelde ik me vaak eenzaam en geleefd, maar nu kan ik bijvoorbeeld op zaterdag naar de markt en op bezoek bij familie. Dat zijn voor mij echte geluksmomentjes.”

Om de aanwezige studenten te helpen bij de zoektocht naar hun geluk, besluit Rebergen het gesprek met een aantal tips. “De dance-industrie is een levendige wereld waar gezocht wordt naar goede mensen, maar weet dat er niet zoiets bestaat als een zorgeloos droomleven. Ieder vak heeft zijn uitdagingen en minder mooie kanten. Daar moet je zelf een weg in zien te vinden. Volg daarbij altijd je hart, wie weet kom ik jullie op wat voor manier dan ook ooit nog eens tegen.”

Zaterdag 23 december treedt Headhunterz voor de laatste keer op, in een uitverkocht 013 in Tilburg. “De stad waar het allemaal ooit begon, zo is het cirkeltje mooi rond.” [Noëlle van den Berg]

Wat als we de crises als klimaatverandering, biodiversiteitsverlies, toenemende sociale ongelijkheid en vluchtelingenstromen niet meer als problemen buiten onszelf zien, maar als een vraag van de wereld aan ons? Wat zou dat voor het economisch onderwijs betekenen?

Per jaar ronden meer dan dertigduizend studenten een economische opleiding af. Hoe zorgen we dat deze studenten zijn voorbereid op een wereld die steeds meer prangende vragen stelt? Hiermee ging lector Betekeniseconomie Kees Klomp (Hogeschool Rotterdam) aan de slag met een groep gelijkgestemden in het hoger onderwijs.

Dat deed hij in de vorm van een documentaire. Voor de film bezocht Klomp veertien hogescholen die ieder op hun eigen manier een antwoord zoeken op die vraag. Ook Tessa Cramer, leading lector Creative Economy bij Fontys, deelt haar visie op de waarde van onzekerheid in het economisch onderwijs.

Volgens Cramer kan het anders, maar vergt dat wel moed. Ze is ervan overtuigd dat de complexe thema’s van onze tijd niet opgelost kunnen worden in de bestaande systemen en denkwijzen. Onderwijsvernieuwingen kunnen in haar ogen een positieve bijdrage leveren.

De gedeelde rijstschuur
Hoe dan? Cramer geeft het voorbeeld van het Indonesische concept Lumbung, letterlijk vertaald als rijstschuur. “Dorpelingen die rijst over hebben, brengen dat naar de gemeenschappelijke schuur voor degenen die een tekort aan rijst hebben.” Maar Lumbung is niet alleen een economisch principe. “De schuur dient ook als ontmoetingsplek”, vertelt Cramer. “Vanuit het kenniscentrum Creative Economy willen we zo’n plek creëren voor collega’s. Een plek om kennis te brengen en te halen, en waar we ideeën kunnen uitwisselen.”

De Fontys-lector richt zich met haar onderzoeksproject Onzekere Zaken op de waarde van onzekerheid voor onderwijsvernieuwing. Ze constateert dat er binnen het onderwijs momenteel weinig ruimte is voor maatschappelijke onzekerheid. “Daardoor zijn studenten niet altijd voldoende voorbereid op de chaos in de wereld die op ze afkomt na het afstuderen. Om studenten weerbaarder te maken, probeer ik onderwijsvernieuwers vooruit te helpen.”

Dat doet Cramer onder andere door docenten praktische handvatten te bieden met een rijk gevulde toolbox. Deze bestaat inmiddels uit een gids, een podcast en een praktische box gevuld met oefeningen en vormen om in de praktijk te leren werken met onzekerheid.

Een voorbeeld: “We laten docenten onzekerheid aan den lijve ondervinden aan de hand van een rollenspel waarin ze fictieve scenario’s naspelen. Een beproefde methode in mijn vakgebied van toekomstonderzoek. Maar denk ook aan gesprekstechnieken en schrijfoefeningen. We hopen dat onderwijsvernieuwers deze werkwijze ook in gaan zetten in hun klassen. Want als studenten behendiger worden met onzekerheid, leren zij zichzelf en de wereld ongetwijfeld ook beter begrijpen.”

Verbeeldingskracht inbrengen
Verbeeldingskracht kan helpen om uit bekende patronen te stappen en de uitdagingen van de toekomst aan te gaan. In de documentaire komt ook Iris Tolkamp, alumnus van de Fontys-opleiding Communicatie - Creative Concepts for Communication, aan het woord. Zij schreef een scriptie over hoe studenten om kunnen gaan met onzekerheid in hun afstudeerjaar. Daarbij putte zij ook uit haar werk als kunstenaar. “Die combinatie was ijzersterk en heeft menig docent en student geraakt en geïnspireerd”, aldus Cramer.

In de documentaire komen nog dertien andere onderwijsvernieuwers in het economische domein aan het woord. Samen hopen de lectoren een beweging in gang te zetten. En dat niet alleen binnen het economische domein, betoogt Cramer. “De urgentie van toenemende onzekerheid speelt ook in andere vakgebieden. Het onderwijs is ook volop in ontwikkeling in de gezondheidszorg, bij ICT en engineering. Met het kenniscentrum Creative Economy slaan we graag een brug tussen de instituten, met het principe van Lumbung in het achterhoofd: we kunnen elkaar hierin helpen.” [Marieke Verbiesen]

Noa’s personage heet Pietje Puck, een stoer pietje dat zich graag verkleedt en piraatje speelt. Als er piraten aan boord komen van het schip van Sinterklaas, beleeft Puck samen met haar pietenvrienden grootse avonturen en belandt ze uiteindelijk in Curaçao. “Dat betekende dus ook dat we twee weken lang naar Curaçao moesten voor draaidagen. Dat alleen was al fantastisch.”

Toen Noa ja zei op de kans om in de film te spelen, wist ze nog niet eens wat voor rol ze zou krijgen. “Ik heb lang geleden eens auditie gedaan voor de pietenserie Staf van Sinterklaas. De regisseur die daaraan meewerkte, maakte ook deze film en vroeg me of ik mee wilde doen. Natuurlijk heb ik daar ja op gezegd. Toen ik daarna de mail opende met daarin mijn rol en het script, had ik pas door dat ik de hoofdrol zou spelen.”

Stralen tussen de sterren
Noa waande zich in Curaçao een echte ster, zelfs tussen de grote namen die ook in de nieuwe film te zien zijn. Onder anderen Horace Cohen, Kim Feenstra en Steven Brunswijk spelen er een rol in. “In het begin denk je ‘wow, ik ken jou van tv!’, maar het was een superfijne groep om mee samen te werken. Niemand had een ego. Onze vrije dagen hebben we samen al liggend in de zon gespendeerd.”

Noa volgt geen musical- of theateropleiding bij Fontys , maar dat heeft ze wel geprobeerd. “Ik heb op het mbo al een musicalopleiding gevolgd, maar toen ik de eerste keer auditie deed bij Fontys werd ik niet aangenomen. Na een tussenjaar kon ik het nog een keer proberen of kiezen voor een andere studie, een soort plan B. IEMES is uiteindelijk een enorm goede keuze gebleken.”

Ruimte binnen opleiding
Hoewel ze druk bezig is met afstuderen wist Noa toch tijd te maken om een grote opdracht als Sint Ahoy! aan te nemen. “Ik heb mijn afstudeerjaar over twee jaren verspreid. Ik heb altijd hoop gehad dat zo’n project op mijn pad zou komen. En als dat zou gebeuren, moest ik dat wel aan kunnen nemen. Daarnaast geeft mijn opleiding me er ook de ruimte voor. Dat is ontzettend fijn.”

Wat betreft de toekomst hoopt Noa dat er nog vele mooie kansen mogen volgen. “Ik vind kinderentertainment fantastisch en hoop dit ook nog lang te mogen doen, maar ik wil me ook verdiepen in bredere audities, al gaat het maar om een klein rolletje in een film voor volwassenen. Dit jaar ga ik me vooral focussen op mijn afstuderen, dat heeft natuurlijk prioriteit.” [Noëlle van den Berg]

Tijdens de minor Dance Industry leren deelnemers hoe ze een dance-organisatie kunnen vertegenwoordigen en hoe ze werken binnen de bedrijfsidentiteit van de dancecultuur. Dat doen ze met verschillende projecten, waar het organiseren van een evenement tijdens ADE er één van is. Mark van Bergen is daar als minorcoördinator en -docent bij betrokken.

“We zijn sinds een jaar of zeven educatiepartner van ADE en tijdens de minor krijgen we de kans om studenten daar werkervaring op te laten doen”, legt Van Bergen uit. “Voorheen deden we dat met allerlei kleine onderdelen die geïntegreerd zaten in het ADE-programma, maar sinds vorig jaar hebben we een door onszelf georganiseerde dag in een prachtige locatie in het centrum van Amsterdam.”

Netwerken 
ADE bestaat uit een dag- en een nachtprogramma en wordt op honderden verschillende locaties in Amsterdam gevierd. Er zijn technofeestjes, houseparties en netwerkborrels. Het evenement van de studenten van de minor Dance Industry is een conferentie en vindt plaats bij Lynk & Co, een Chinees-Zweeds hybride automerk met een zogenoemde flagship club aan het Rokin.

“Onze studenten hebben onderzoek gedaan naar trends en ontwikkelingen die nu spelen in de branche en hebben die vertaald in een programma met panels en workshops”, vervolgt Van Bergen. “Ze doen allemaal hun eigen ding; de één richt zich op het marketinggedeelte, de ander leidt de boel.” [Tekst gaat verder onder de foto]

Eén van die studenten is Adriënne van Os. Ze studeert in Haarlem en komt speciaal voor deze minor drie keer per week naar Tilburg. “We hoeven gelukkig maar drie dagen per week naar school. En bovendien duurt de minor maar een half jaar, dus dat is te overzien. Het is tijdelijk.”

Adriënne vertelt dat het programma tijdens ADE bestaat uit panels, workshops, gastsprekers en een mode-expositie. “Tijdens de eerste weken van de minor hebben we onderzoek gedaan naar trends en ontwikkelingen binnen de dance-industrie. Daar zijn zes onderwerpen uitgekomen waar we ons tijdens het ADE-evenement op focussen.”

Fred Again 
Een van de topics is een mode-expositie die gaat over hoe mensen zich kleden bij bepaalde muziekstijlen. Een ander onderwerp is gericht op do’s and dont’s backstage. Weer een ander thema focust zich op fan communities. “Daarvoor komt iemand langs die in contact staat met Fred Again, een dj die momenteel heel populair is. Hij gaat vertellen over hoe het er in een fan community aan toe gaat. Over hoe je een relatie kunt opbouwen met een fanbase.”

Jeroen de Hoon, een andere minorstudent, legt uit dat het evenement geen gewoon feestje is. Denk eerder aan een netwerkborrel, zegt hij. “Veel mensen denken dat ADE één groot festival is. Ik dacht dat zelf ook, maar eigenlijk is het veel meer dan dat. Sterker nog, ADE is ooit begonnen met een beurs. De professionele kant is veel groter dan de festivalkant. Wij richten ons op het professionele vlak. Een programma met achteraf een netwerkborrel.” [Karen Luiken]

Joris studeert bij de opleiding Academy for the Creative Economy (ACE) in Tilburg. Hij houdt van sporten en is graag in de natuur. Het liefst brengt hij de hele dag buiten door. Al wandelend, hikend, fietsend, zwemmend of skiënd. Geef hem een beetje beweging en hij is blij. Maar of hij daar op de derde dag van de Nijmeegse Vierdaagse nog steeds zo over denkt, valt te betwijfelen. “Ik heb het onderschat”, zegt hij. 

Landbouwvlaktes
Joris doet mee aan het sportieve evenement om zich in te zetten voor het behoud van het regenwoud. “Ik ben heel erg bezig met het klimaat en de planeet. Zodanig dat ik het begin op te merken hoeveel biodiversiteit er inmiddels verdwenen is. Vooral in India zag ik dat. Dit land was ooit rijk aan natuur, maar is inmiddels lelijk geworden door vervuiling en overkapping. Maar ook in andere landen worden steeds meer bossen ingeruild voor landbouwvlaktes en gebouwen.” 

Via zijn neef kwam Joris terecht bij Stichting Oasebos, een organisatie die opkomt voor het regenwoud in Costa Rica. Voor dit goede doel gaat hij lopen. Hier wil hij zoveel mogelijk geld voor ophalen. “Zij kopen letterlijk stukken bos en beheren die dan”, legt Joris uit. “Ze hebben rangers die de bossen beschermen en ervoor zorgen dat er geen schadelijke activiteiten plaatsvinden. Al het geld dat ze binnenkrijgen, gaat naar de missie die ze nastreven.”

Hectare bos
Joris heeft inmiddels 600 euro opgehaald via een online crowdfunding, maar hoopt nog zeker drie keer zoveel binnen te halen voor hij aan de Nijmeegse Vierdaagse begint. “Nu ik geld op heb gehaald, voel ik me verantwoordelijk. Ik wil dit flikken, ik wil de eindstreep halen. Mijn streefbedrag lag in eerste instantie op 250 euro omdat Stichting Oasebos daar één achtste hectare bos van kan kopen. Maar omdat ik dat bedrag al snel binnen had, ga ik nu voor een nieuw doel: één hectare bos redden. Ik ben blij met alles, elke euro is een bonus, maar dit zou toch wel heel mooi zijn.”

Hoewel de student zin heeft in zijn avontuur, ziet hij ook op tegen de vele kilometers die hij moet afleggen. Vijftig per dag en dat vier dagen op rij. “Ik ben me ervan bewust dat het pittig gaat worden. Gelukkig hou ik ervan om mezelf fysiek en mentaal uit te dagen, dus ik denk dat het goedkomt. Al moet ik wel zeggen dat de trainingen me tot nu toe tegen zijn gevallen. De dertig kilometers aan één stuk die ik tot nu toe heb gelopen, waren best zwaar. Ik kon voor mijn gevoel écht niet meer verder. En dan te bedenken dat je er tijdens de vierdaagse vijftig loopt. Per dag.” [Karen Luiken]

Erasmus-professor Ginie Servant-Miklos is de bedenker van het spel en legt vol enthousiasme uit aan de kleine maar fanatieke groep wat de bedoeling is van vandaag. “Het is het jaar 2100. De wereld heeft zich niet gehouden aan de SDG’s en het klimaatakkoord en dat betekent dat onze wereld verandert. Welke transporten heeft onze nieuwe wereld nodig? Hoe wekken we energie op? En wat voor gevolgen hebben verschillende rampen? Het is aan jullie om dat vandaag te ondervinden.”

Dat doet de groep aan de hand van het bordspel COLLAPSE. In verschillende rondes proberen drie teams een veerkrachtige gemeenschap op te bouwen die zelfvoorzienend is. De vraag is alleen of deze samenlevingen zich staande kunnen houden of onder druk zullen ‘collapsen’.

Fouten voorkomen
Servant-Miklos ontwierp het spel nadat zij zich vanuit haar rol als human resource advocaat omschoolde naar het onderwijs. Als advocaat ondervond ze dat ze dingen moest veranderen die al fout waren gegaan. “Maar in het onderwijs kun je juist de veranderingen waarmaken die fouten voorkomen.”

De vraag die daarbij centraal stond was: wat maakt revolutionair onderwijs? Om antwoord te krijgen ontwierp de Franse professor een nieuw soort onderwijs met een focus op klimaat, om docenten te helpen met hun eigen onderwijsmethoden. Daarbij gaf Science of Collapse, cijfers van onderzoekers die onderbouwen dat onze samenleving voor 2030 instort, houvast. “Het heeft alles te maken met energie, grondstroffen, klimaatverandering, water, populatiegroei, biodiversiteit en geopolitieke instabiliteit.”

Voortleven in de toekomst
“En ja, de wereld die we kennen stopt inderdaad. Maar dat betekent niet dat we gaan sterven”, vervolgt de professor. “We moeten voort kunnen leven in de toekomst, maar om dat succesvol te kunnen doen moeten we streven naar een zo efficiënt en effectief mogelijke werkbaarheid.” Dat klinkt als een hele kluif, maar het spel Collapse biedt de aanwezige studenten en docenten al gauw meer duidelijkheid.

Het doel van het spel Collapse is het ontwikkelen van systematisch denken in het jaar 2100, waar energie, transport, agricultuur, veiligheid, kunst en cultuur op zo’n manier in onze samenleving worden ingezet dat deze bestand is tegen verschillende uitdagingen. Het spel start met de planningsfase, waar alle de drie deelnemende groepen kaarten kunnen kopen voor middelen, mensen en energie. De kaarten variëren van windmolens en paard en wagen tot verschillende agriculturen en nucleaire energiewinners. [Tekst gaat verder onder de foto]

Met de planningsfase achter de rug kan het jaar 2100 echt beginnen. Ieder jaar, dus iedere ronde, wordt de samenleving onderworpen aan bonussen en rampen. Die laatste categorie heeft altijd impact op infrastructuren en bronnen. Zo vernietigt de orkaan je treinrails waardoor je geen transport meer hebt. En als je energiebron uitgeschakeld wordt kun je niet meer werken. Heb je te weinig voedsel? Dan verlies je mensen. De uiteindelijke winnaar is de groep met de meeste welzijnspunten.

In vier rondes krijgen de teams een nieuwe coronapandemie, een insectenapocalyps, een orkaan en een overstroming voor hun kiezen. Eén van de groepen weet de laatste ronde niet te overleven. ‘We’ve collapsed!’, klinkt er door het lokaal. De andere twee groepen weten de eindstreep wél te halen, waarbij de ene groep net twee bevolkingsleden meer heeft dan de ander en tot uiteindelijke winnaar wordt gekroond.

Inzicht van groot belang
Die groep bestaat uit twee studenten en organisator Linda Hofman. “Zo zie je maar weer, de studenten zijn echt de toekomst”, bezegelt Hofman de winst van haar groep. “Maar hoe leuk het winnen van zo’n spel ook is, het inzicht dat hiermee gewonnen wordt is van groot belang.”

Om ervoor te zorgen dat steeds meer studenten en docenten binnen Fontys zich bewust worden van het klimaat, krijgt Fontys een eigen versie van het spel. “Onze studenten moeten nadenken over de transitiefases in de toekomst. Als je keuzes maakt hebben die direct effect op andere zaken. Ik hoop dan ook dat onze studenten deze gamificatie meenemen in hun verdere leven.”

Instellingbreed spelen
De twee winnende studenten uit de groep van Hofman zijn al redelijk bekend met de verduurzamingsfase en –transitie. Toch gaf het spel ook hen nieuwe inzichten. “Als er ergens een ramp gebeurt beïnvloedt dat verschillende lagen. Je kunt je moeilijk voorbereiden op iedere ramp. Nu konden we in de volgende ronde onze wereld opnieuw opbouwen, maar in de echte wereld gaat dat niet zo makkelijk.”

Hofman besluit dat het spel Collapse door iedereen binnen de onderwijsinstelling gespeeld kan worden. En dat is nodig, want volgens de docent-onderzoeker is heel Fontys bezig met duurzaamheid, maar kan er echt nog meer gedaan worden. “Ik ken het spel natuurlijk nog niet uit mijn hoofd, maar als er andere docenten, medewerkers of studenten zijn die dit een keer willen proberen om hun kennis en inzicht te verbreden, hoor ik dat maar al te graag.” [Noëlle van den Berg]

Mobiele telefoons worden steeds vaker een steeds grotere frustratie tijdens feestjes. Sta je even lekker uit je dak te gaan, staat iemand naast je jou te filmen. Of je bent op een concert en ziet de optredende artiest vaker op mobiele schermpjes dan op het podium zelf. En nee, daar doe je het natuurlijk niet voor. 

Mail checken
Tijd voor verandering dus, vinden Jori van der Jagt en drie andere vierdejaars studenten. Zij zetten als project voor hun opleiding International Event Music and Entertainment Studies, beter bekend als IEMES, het evenement Off The Radar op. “Je ziet vaak dat mensen veel op hun telefoon zitten tijdens festiviteiten”, zegt Jori. “Ik snap dat ze foto’s willen maken, maar meestal doen ze ook onnodige dingen. Over Instagram-tijdlijnen scrollen bijvoorbeeld, of mailtjes checken. Wij zijn benieuwd wat er gebeurt als je telefoons op een evenement weglaat.”

Om even een beeld te schetsen van hoe dat dan gaat: bezoekers leveren bij binnenkomst hun telefoon in. Dat gaat op een nette en veilige manier. Want, zegt Jori: “Een telefoon is voor veel mensen toch een soort kindje. We hebben kluizen geregeld waar ze in worden gelegd. Daarna kan het feesten beginnen.”

Bierviltjes
Alle zaken die je normaal met een telefoon regelt - zoals het maken van foto’s, het opslaan van nummers van potentiële liefdes of het maken van filmpjes - worden door de organisatie verzorgd. “Telefoonnummers uitwisselen kan bijvoorbeeld met speciale bierviltjes, waarvoor we met een Tilburgse partij in zee zijn gegaan”, vervolgt Jori. “Foto’s kunnen in speciaal daarvoor geplaatste photoboots of door aanwezige fotografen gemaakt worden. En als je bang bent je vrienden kwijt te raken, kun je afspreken dat je hen ontmoet in de door ons opgezette chillruimte." 

Dit allemaal met één doel: een ongedwongen sfeer creëren. Jori: "We denken dat er een stukje spontaniteit weggaat als er constant de dreiging is dat mensen iets willen vastleggen. Ze gaan random foto’s maken, waardoor jij maar even aan de kant moet terwijl je aan het dansen bent. Je kan op een negatieve manier beïnvloed worden. Daar willen wij iets tegen doen.”

De organisatoren zien het feestje als een experiment. Als het werkt, komen er misschien meer edities. Eerst maar eens het evenement van 8 juni afwachten. “Wij willen dat iedereen het naar z’n zin heeft." [Karen Luiken]

Het verhaal gaat over de jonge, net afgestudeerde Sterre die zich afvraagt wat ze met haar leven moet. Ze denkt een leuke relatie te hebben, maar als haar vriend zegt dat hij haar saai vindt, blijft ze alleen achter. Sterre weet dat ze van lezen houdt en introvert is, maar saai? Ze besluit het tegendeel te bewijzen als een vriendin haar tijdens Koningsdag meesleept naar een dansfeest. Daar neemt ze een xtc-pil, een keuze die resulteert in een ontmoeting met een leuke jongen, allerlei leugentjes om bestwil en het steeds verder in de nesten werken van zichzelf.

Schrijfster van het boek Marlin, voor Fontys werkzaam bij de Academy for the Creative Economy, is vorig jaar vlak voor Koningsdag begonnen met het boek. Een jaar later wordt het samen met nog twee andere korte verhalen uitgebracht. Dat gebeurde eerder deze maand. “Ik schrijf al heel lang, maar ben het intensiever gaan doen toen ik geconfronteerd werd met ziekte. Ik kon niet goed tegen prikkels, waardoor ik op zoek ging naar andere bezigheden. Schrijven was er daar één van”, zegt de docent. “Het diende als ontsnapping voor mij: alles wat ik niet mee kon maken, ging ik in mijn hoofd beleven en zette ik op papier.”

De Koningsdag zoals die in het boek omschreven wordt, is niet hoe Marlin vroeger zelf Koningsdag vierde. Dat deed ze meestal al bier drinkend met vrienden aan de Amsterdamse grachten. “Ik heb nog even getwijfeld of ik een xtc-pil in het boek wilde verwerken omdat ik het gebruik ervan niet wil aanmoedigen, maar aan de andere kant heerst er tegenwoordig ook geen taboe meer op. Ik denk dat studenten tegenwoordig bepaalde typen drugs gemakkelijker gebruiken dan pakweg tien jaar geleden. Bovendien heb ik meerdere gesprekken met studenten gevoerd waaruit blijkt dat zij inzien dat alcohol net zo goed een gevaarlijk middel kan zijn.”  

Diezelfde studenten hebben er een tijdje geleden voor gezorgd dat Marlin is blijven schrijven. Na het floppen van een eerder uitgebracht boek had ze namelijk sterk de drang om te stoppen. “Ik zeg altijd tegen mijn studenten dat tegenslagen bij het leven horen. Je hoeft niet bang te zijn voor je eigen onzekerheid. Dat geldt ook voor mezelf. Toen ik veel negatieve feedback ontving op mijn geflopte boek, hebben mijn studenten mij geholpen. Ik kon het bijltje er toen natuurlijk niet zélf bij neerleggen als ik altijd maar riep dat mijn studenten dat ook niet moesten doen." 

En dat deed ze dus ook niet. Vorig jaar nam ze deel aan een schrijfwedstrijd van de Verhalenfabriek. Dat leverde haar een contract op en drie novelles. ‘Single op Koningsdag’ is daarvan de eerste, maar de twee verhalen die daarop volgen - ‘Verliefd in Parijs’ en ‘Verloofd in Zoutelande’ - zijn inmiddels ook beschikbaar als e-boek. Elk verhaal telt zo’n 20.000 woorden. “Samen vormen de drie novelles een romanachtig verhaal”, legt Marlin uit, die inmiddels alweer druk is met haar volgende verhalen. “Ik schrijf lekker door.” [Karen Luiken]

Dutch Dance University is een conferentie over de elektronische muziekindustrie, verzorgd door studenten van de Fontys ACE-minor Dance Industry. Verschillende sprekers komen langs om te praten over diverse onderwerpen. De no phone policy is er daar één van. “We gaan in op de vraag of onze mobiele telefoons de plaaggeest van de dansvloer zijn”, legt medeorganisator en student Tim Goos uit.

“Je hebt veel voor- maar ook tegenstanders van dit beleid. We zijn tegenwoordig afhankelijk van ons toestel en sommige mensen vinden het leuk om filmpjes te maken tijdens een festival of in een club. Maar aan de andere kant heb je ook mensen die willen kunnen feesten zonder camera’s of social media. Ze zien telefoons als een afleiding.”

Zelf zou Tim pleiten voor een tussenweg. Telefoonloze festivals ziet hij niet gebeuren, maar een podium waar mobieltjes niet welkom zijn zou volgens hem wél een oplossing zijn. “Je kunt er dan zelf voor kiezen of je bij een stage staat waar je vrijuit kunt filmen, of juist bij een stage waar je helemaal jezelf kunt zijn zonder dat er misschien een camera op je neus staat.”

Dilemma
Docent Mark van Bergen, tevens coördinator van de minor en journalist, snapt net als Tim beide kampen. “Het is heel dubbel”, zegt hij. “Organisatoren van festivals zijn blij als er dingen gedeeld worden. Voor hen is social media een marketinginstrument. Maar in de underground, vaak is dat in clubs, vragen ze tegenwoordig steeds vaker om juist geen telefoon te gebruiken. Daar gaat de discussie om.”

Van Bergen doet soms verslag van festivals en probeert dan zoveel mogelijk backstage te filmen. Publiek wil hij zo min mogelijk herkenbaar in beeld brengen. “Ik ben me daar heel bewust van”, vertelt hij. “Als ik persoonlijk uitga, laat ik mijn telefoon zoveel mogelijk in mijn zak zitten.”

21+ beleid
Het wel of niet gebruiken van telefoons tijdens een feestje is slechts één van de drie thema’s waar tijdens Dutch Dance University over gepraat wordt. Sprekers komen ook langs om het te hebben over meme techno - techno waar memes en grappen in verwerkt zitten - en het 21+ beleid. Tim legt uit wat dat laatste is: “Tijdens corona konden jongeren niet uitgaan, waardoor ze vaker thuis of op illegale feestjes drugs of alcohol gebruikten. Nu ze wel weer op stap mogen, zien we steeds vaker dat de jeugd de uitgaansetiketten niet helemaal begrijpt. Ze worden agressiever en gebruiken vaker geweld. Daardoor ontstaat overlast op de dansvloer, en als gevolg daarvan hanteren clubs steeds vaker het 21+ beleid.”

Tim kan zich daarin vinden, maar is er tegelijkertijd ook zelf de dupe van. Als 20-jarige is hij nu namelijk niet meer overal welkom. “Ik mag niet meer in mijn favoriete club in Breda komen. Limuel Mulder, een clubeigenaar uit Groningen die het beleid ook hanteert, komt naar Breda om hierover te spreken. Hij gaat in gesprek met Jonasz Dekkers, journalist van NRC en Het Parool. Hij schreef een artikel over clubeigenaren die worstelen met dit probleem.” [Karen Luiken]

Fleurs stagecoach Paul Kruijssen van de Academy for Creative Economy beaamt die volwaardige inbreng van stagiaires. “De zelfredzaamheid die we als opleiding nastreven begint al in het eerste jaar, waarin studenten worden geconfronteerd met challenge based learning-vraagstukken die een basis hebben in het bedrijfsleven. Ze staan direct met één been in de praktijk.”  

Mond-tot-mondreclame 
Ook voor het vinden van een stageplek zijn studenten zelf verantwoordelijk. “Daarbij solliciteren ze op leads die op de daarvoor bestemde website of op onze Facebook-kanalen staan,” zegt Kruijssen. Momenteel is het aanbod groter dan de vraag: veel communicatiebureaus komen volgens Kruijssen niet alleen personeel te kort, maar ook stagiaires.  

Fleur van Liesdonk kwam bij LiveWall terecht door mond-tot-mondreclame. “Een huisgenootje klonk enthousiast over een eerdere stage hier. Daardoor dacht ik: dat wil ik ook.” De klik was er en inmiddels heeft Fleur een volgens haar zeer geslaagd stagetraject achter zich. 

Breed 
Op jaarbasis heeft het digitale marketing- en communicatiebureau – met zo’n honderd medewerkers en uiteenlopende opdrachtgevers als Videoland, Sony Music en FC Barcelona – gemiddeld tien stagiaires. “We verrichten een breed scala aan werkzaamheden op digitaal vlak”, vertelt HR-manager Celine de Vries. 

“We bouwen websites en apps, en doen bijvoorbeeld social media- en branding-campagnes. Daardoor krijgen we stagiaires uit verschillende disciplines, naast CO-IEMES-studenten ook developers van Fontys Hogeschool ICT.”  

Theorie en praktijk 
Fleur denkt dat ze bij LiveWall een helder beeld krijgt van wat de werkpraktijk inhoudt. “Deels omdat ik zo’n breed takenpakket heb. Van mee sleutelen aan online marketingcampagnes voor bijvoorbeeld Eye Wish, tot het verzorgen van TikTok-filmpjes en het maken van offertes.” 

Bij zo’n gevarieerd scala aan stage-opdrachten komen de challenge based learning-principes van de opleiding weer om de hoek kijken, volgens Paul Kruijssen. “Stagelopen is geen lineair proces. In de zin van: een boekje lezen op de opleiding, denken alles te weten en dat vervolgens uitvoeren in een bedrijf. Zo zit de wereld niet in elkaar.” Stagiaires komen voor behoorlijke uitdagingen te staan, maar zijn geëquipeerd om die op te lossen. “De student weet wat te doen mocht hij of zij iets niet weten. Bijvoorbeeld door wegen te vinden bij de opdrachtgever of in gesprek te gaan met experts binnen of buiten Fontys.”  

Challenged based-learning sluit ook op een andere manier aan bij de huidige praktijk. Project-accountmanager én Fleurs interne stagebegeleider Hester van Dishoeck: “De eisen en behoeften van werkgevers veranderen. Vroeger dachten ze vooral in rollen. Zo van: jij bent een ‘designer’ of ‘projectmanager’."

"Inmiddels gaat het om de vaardigheden die je meeneemt, zoals creatief, flexibel of strategisch denken. Zo komen mensen met een breder profiel in aanmerking voor méér taken in een bedrijf.” 

Bij LiveWall was dat volgens haar altijd al zo: “Ons gaat het niet om het papiertje, maar of je skills aansluiten bij onze profielen, teams en behoeften in de markt.” 

Portfolio 
Volgens Paul Kruijssen garandeert ook het portfolio, dat stagiaires uiteindelijk opleveren en waarin zes beroepscompetenties worden aangetoond, een sterke lijn met de praktijk. “De gevraagde leeruitkomsten – waarvoor de student beroepsproducten of -handelingen levert, feedback ophaalt en daarop vervolgens reflecteert – zijn helemaal geënt op het volwaardig meedraaien in een stagebedrijf.”  

Fleur beaamt de kracht van zo’n portfolio: “Competenties als ‘planning en organisatie’ en ‘content en creatie’ kan ik eenvoudig invullen. Alles wat ik hier doe kan er integraal in. Het geeft me een fijn gevoel dat ik deze competenties nu daadwerkelijk beheers.”  

Voorportaal 
Mede door de praktijkgerichte insteek blijkt Fontys ACE een prima voorportaal voor LiveWall. Hester van Dishoeck is alumnus van International Lifestyle Studies: “Er zijn meer collega’s uit die hoek. Juist dat helpt weer om stagiaires optimaal te begeleiden. Je kent hun achtergrond en mogelijke behoeften tijdens hun stage.” 

LiveWall houdt ook contact met de praktijk door het neerleggen van cases bij Fontys. “Op basis van onze vraagstelling doen studenten bijvoorbeeld een marketingopdracht. Dat heeft een tweeledig doel. Zo zetten we onszelf in de picture bij de opleidingen. Bovendien is het altijd interessant met welke nieuwe, alternatieve oplossingen studenten komen. Zo ontstaat échte innovatie.”  

Generatie-Fleur 
En wat leert een bureau als LiveWall op zijn beurt van stagiaires? “Ze houden je fris en bij de tijd”, vertelt Hester. “Neem Fleurs TikTok-kennis. Wij ondersteunen klanten al bij het gebruik van dit medium en zijn daar ook goed in. Maar ‘generatie-Fleur’ verrijkt onze TikTok-content verder met innovatieve input. Omdat stagiaires hier als volwaardige medewerker fungeren, versterken ze bovendien direct ons team. We vinden het goed veel verantwoordelijkheid bij hen neer te leggen. Oók iets wat je in de praktijk steeds voelt en in de opleiding misschien minder.” [Frank van den Nieuwenhuijzen] 

“Om maar meteen met de deur in huis te vallen, ik ben niet zoals een fysiotherapeut”, steekt Lambers enthousiast af. “Ik geef studenten geen oefeningen mee, maar maak ze juist bewust van de manier waarop ze ademhalen en laat ze ervaren hoe je door anders te ademen dingen kan veranderen in je hoofd en lijf.”

Als ademcoach is het voor Lambers ontzettend belangrijk dat studenten zich bewust worden van hun ademhaling en ervaren wat dit met hen kan doen. “Het heeft alles te maken met tot rust komen, je gedachten temmen, stress loslaten en vastgezette spanningen de ruimte geven.”

Stressstand
Dat kan simpelweg al verholpen worden door langzamer te ademen. “We geven onszelf met onze adem niet vaak het juiste signaal. Omdat we te veel ademteugen per minuut hebben, denkt ons lijf dat we in de stressstand staan. Maar als je je frequentie verlaagt, zeg je tegen jezelf dat je mag ontspannen. En die ontspanning hebben ook studenten hard nodig.”

Daar weet de ademoach alles van. In 2017 kreeg ze een burn-out, waardoor ze zeker een jaar thuiszat. “Ik was altijd een hoofd met twee beentjes dat altijd maar van hot naar her ging, maar sinds ik me bezighoudt met ademwerk heb ik ook een lijf gekregen dat me heel veel vertelt.”

Minister van Vitaliteit
Lambers grootste droom is om een soort Minister van Vitaliteit te worden binnen Fontys. “Ik heb de droom om op de campussen met alle studenten te mediteren, als een soort Guinness Book of World Records-poging. We mogen hier namelijk veel meer bij stilstaan, want een goede ademhaling is nu eenmaal goed voor de mens.”

Tekst gaat verder onder de foto.

Lambers ziet dat veel studenten binnen Fontys in een ‘stressstand’ staan. “Dat merk ik al door naar ze te kijken wanneer er een beoordelings- of inleverperiode aankomt. Hun manier van zitten verklapt veel.  Maar er zijn er ook veel studenten die vragen aan me stellen, zich niet lekker voelen. Ook hen help ik graag.”

Rustig worden
Dat helpen doet de docent/coach middels verschillende sessies en workshops. “Het begint bij het bewust worden van je ademhaling. Ik laat studenten bijvoorbeeld een minuut lang hun ademhaling tellen. Na een korte meditatie moeten ze daarna nog zo’n minuut het aantal ademhalingen bijhouden. Al snel merken ze dan dat wanneer je je ademhaling vertraagt, je daadwerkelijk rustiger wordt.”

Een kwestie van doen en ervaren dus. Dat is ook de tip die Lambers mee wil geven aan anderen die ervaren dat zij hoog in hun ademhaling zitten. “Heel vaak zeggen mensen ‘doe maar even rustig, haal maar een paar keer diep adem’. Een hele goede opmerking, want door dieper adem te halen gaat je frequentie naar beneden. Maar eigenlijk moeten mensen zeggen ‘adem maar lang uit’, want daardoor ontspant je lijf.”

Goed het leven in
Lambers drukt alle studenten op het hart dat als zij ergens last van hebben, ze altijd contact met haar op mogen nemen. “Dat geldt ook voor studenten van andere opleidingen, want vanuit Fontys zorgen wij ervoor dat studenten goed het leven ingaan. Mentale en vitale gezondheid zijn daar ook onderdeel van, en ik maak me daar graag hard voor.” [Noëlle van den Berg]

De 57-jarige Rijnders viert over een paar maanden haar 12,5-jarige jubileum bij Fontys. Ze is ooit begonnen bij IEMES en is daar eigenlijk nooit weggegaan. Oké, IEMES bestaat inmiddels niet meer en is ACE geworden, maar toch: Rijnders zit goed op de plek waar ze al jaren zit.

Ze is genomineerd door een groepje studenten met wie ze intensief coach-contact heeft. “Ik voel me heel vereerd dat ik in de race ben voor deze titel. Het is een fijne erkenning, maar tegelijkertijd voelt het ook als een druk. Misschien ben ik hier iets te bescheiden voor”, zegt Rijnders. 

Op de barricade
De docent is enorm betrokken bij haar studenten. Ze is extreem bereikbaar, misschien zelfs wel een beetje te bereikbaar. Haar mail checkt ze elke dag vijf keer, zodat er niet lang op een eventueel antwoord hoeft te worden gewacht.

“Ik doe er alles aan om mijn studenten te zien”, verklaart Rijnders. “Ik wil weten hoe het met ze gaat, wat er speelt, wanneer ik ze kan helpen. Ik ga voor ze door het vuur. Ik leer namen uit m’n hoofd en als ik een tijdje niets van iemand hoor, check ik hoe het gaat. Ik vind het heel belangrijk om op de barricade te staan voor mijn studenten.” 

Op die wilskracht is Rijnders trots. Trots is ze ook op de academie. Op wat er binnen Fontys gebeurt en hoe IEMES is overgegaan in ACE. “Maar ik ben ook trots op het team waarmee ik samenwerk. En op mezelf, omdat ik mezelf op mijn 57^ste heb opgeworpen als persoon bij wie je terechtkan als het gaat over virtual reality, augmented reality en artificiële intelligentie. Dat vind ik toch wel stoer, zo tien jaar voor mijn pensioen.”

Struggelen
Rijnders geeft toe dat het leven van een docent niet altijd over rozen gaat. Als je een hele dag les moet geven en met studenten werkt, kan dat best pittig zijn. Even achteroverleunen zit er dan niet in. “Maar als je vervolgens ’s avonds in de auto zit en naar huis rijdt, denk je: hier krijg ik energie van. Dat is een goed teken.”

Als boodschap wil Rijnders haar studenten meegeven dat ze op zichzelf moeten passen. Want ze merkt dat er veel mensen zijn die struggelen. “Als je in je studie je passie vindt en in de juiste flow komt, zoek die dan echt op. Maar vind je die niet, dan moet je dingen anders gaan doen. Want alleen als je ergens écht achterstaat, krijg je de energie, expertise en diepgang die je tegenwoordig in deze maatschappij nodig hebt.” [Karen Luiken]

De documentaire is gemaakt voor de minor Audio Visual Storytelling, die Jouke en Sam sinds september volgen. “Het belangrijkste van deze minor is dat je beeldend verhalen vertelt”, zegt Jouke. “Voor het eerste project moesten we iemand portretteren.” 

Die iemand werd Ester van Vugt. Jouke kent haar door TikTok, waar de 33-jarige ex-verslaafde uit Eindhoven dagelijks haar verhaal en ervaringen met haar 147.000 volgers deelt. “Ik zag haar een tijdje geleden, maar ze is me op de een of andere manier bijgebleven”, vervolgt Jouke. “Ik vind het heel knap dat ze haar leven compleet heeft omgegooid na elf jaar verslaafd te zijn geweest.” 

Jouke en Sam stuurden Ester een mailtje en kregen nog geen 24 uur later een reactie. Natuurlijk wilde ze meewerken aan een minidocumentaire. Ze spraken vier keer met elkaar af, waarvan drie keer met camera. “We hebben haar ook gefilmd tijdens een interview met haar moeder. Dat was mentaal heel zwaar.” 

Jouke is, zo vertelt ze zelf, een gevoelig persoon. Als iemand anders huilt, laat zij automatisch ook een traantje. Toen Ester met haar moeder sprak en vertelde dat ze op straat heeft geleefd, moest de student dan ook haar best doen om zich in te houden. “Ik moest wel even slikken, ja.” 

Twee uur aan interviewmateriaal werd opgenomen, waarvan uiteindelijk ruim zeven minuten de documentaire haalden. Binnen een kleine twee weken zijn de beelden op YouTube ruim 9.000 keer bekeken. In de tussentijd deed Ester haar verhaal bij Omroep Brabant. Bron spreekt haar als ze in de auto zit, net klaar met een afspraak bij De Telegraaf. [Tekst gaat verder onder de video]

Ester vertelt heel open over haar drugsverleden. Over hoe ze op haar zestiende begon met pillen en hoe ze steeds meer ging gebruiken. “Iedereen zegt altijd dat drugs slecht zijn, maar het kan ook leuk zijn. Ik heb fantastische dingen meegemaakt. Nachtenlang wakker zijn met vrienden bijvoorbeeld. Of die keer dat we verdwaalden in een bos, het was fantastisch.”

Maar er is ook die mindere kant. In 2012 belandde Ester voor de eerste keer in een afkickkliniek omdat ze verslaafd was aan Ritalin. “Toen ik afgekickt was, ben ik fulltime gaan werken. Dat werd me te veel. Ik had veel meegemaakt en raakte in een burn-out. Toen ben ik aan de GHB gegaan”, vertelt ze. 

“In die periode heb ik ook een ernstig auto-ongeluk gehad dat me bijna fataal werd. Tegen een boom geknald. Gelukkig was er niemand anders bij betrokken. Ik zeg niet dat ik toen niks had gebruikt, maar ik voelde er op dat moment niks van. Ik was vooral heel moe.”

Alles kwijt 
De Eindhovense voelde zich in de periode dat ze GHB gebruikte vaak alleen. Ze kreeg borderline, een persoonlijkheidsstoornis die in haar geval versterkt werd door het drugsgebruik, en raakte langzaam maar zeker alles kwijt. Haar hond, haar baan, haar huis, haar geld. “Het boeide me niet dat ik mijn huis kwijt was, het ergste vond ik dat ik mijn hond verloor."

Dat gebeurde toen ze in een psychose raakte. “Mijn hond was echt mijn kindje. Ik wilde dat hij goed in zijn vel zat, maar ik zag hoe gestresst hij was. Soms beet hij me. Om er meer voor hem te kunnen zijn – ik ging vaak out of zat weer eens op het politiebureau – stopte ik met gebruiken. Dat deed ik alleen in zo’n snel tempo dat ik in een psychose belandde.” 

Uitglijders
Afkicken met drugs kun je vaak niet cold turkey doen. Zeker niet als het om GHB gaat. Ester meldde zich daarom opnieuw aan bij een afkickkliniek en zocht hulp. “Sindsdien ben ik clean”, vervolgt ze. “Ik heb nooit een terugval gehad en ben dus niet meer voor een langere periode drugs gaan gebruiken.” 

Uitglijders heeft ze daarentegen wel gehad. Meerdere zelfs. De laatste was twee jaar geleden tijdens nieuwjaar. Of ze daar spijt van heeft? Integendeel. Van fouten kun je immers leren. “Ik heb die uitglijders nodig gehad om te komen waar ik nu ben. Alles doe ik tegenwoordig met een lach. En via social media probeer ik zoveel mogelijk andere mensen te helpen met drugsproblemen.”  [Karen Luiken] 

Het festival, een initiatief van Brabantkennis en Fontys Academy for the Creative Economy, bleek een middag vol sprekers, workshops, optredens en exposities, waarin allerlei onzekere zaken werden aangepakt. 

Dat begon bij binnenkomst al met de bonbons op tafel. Allemaal dezelfde uitstraling, maar met vier verschillende smaken. “Zo worden we meteen geprikkeld”, merkte een van de gasten op. “En het is een goed excuus om meerdere bonbons te proberen!”

Na een korte kennismaking tussen de gasten was het tijd om het Onzekere Festival officieel te openen. Dat gebeurde met een ‘spoken word’ van Joshua Snijders, waarin hij al rijmend zijn angst en onzekerheid over de toekomst uitte. Want hoe gaan we verder in een tijd waar de ene crisis wordt opgevolgd door de ander? En waar onze oceanen eerder plastic soep zijn dan mooie plekken?

Hoe nu verder?
Het festival is volgens Tessa Cramer, lector Designing the Future bij Fontys, niet alleen leuk maar ook noodzakelijk. “Onzekerheid speelt een belangrijke rol in het hedendaagse leven, maar ook in de toekomst. Daarom is het van groot belang om onzekere zaken als instrumenten te leren gebruiken, zodat we daar verder mee kunnen komen.”

Cramer is een van de grondleggers van het project Onzekere Zaken, dat in 2020 opgestart werd. “Toen de coronapandemie net uitbrak kreeg ik veel vragen van ministeries en provincies. De vraag die het meest naar voren kwam was: hoe nu verder? Dat zette me aan het denken. Want hoe benaderen we onze eigen onzekerheid? En wat moeten we doen om de toekomst dichterbij te halen en tastbaar te maken, inclusief die onzekerheden?”

Basis en vertrouwen
Dat waren volgens de lector moeilijke vragen. “Ik realiseerde al snel dat je een basis en vertrouwen moet hebben om door te kunnen pakken. Want onzekerheden zijn nu eenmaal onderdeel van onze alledag. Tijdens dit festival hebben we laten zien dat je wel degelijk aan de slag kunt met onzekere zaken, zodat je daarna zélf kunt bepalen hoe je verder wilt.

Die onzekerheden werden getackeld tijdens verschillende workshops. Zo was er onder andere een workshop ‘Serious Play’, waarin door middel van LEGO-steentjes werd gebouwd aan een ideale leefomgeving in verschillende situaties. Voor nu, de nabije toekomst én voor over 100 jaar. Ook het zien en duiden van toekomstsignalen, het schrijven van een trendrede en het omarmen van onzekerheid werden in workshops behandeld.

Fontys gaat door
Na een lezing van schrijver Kiza Magendane, die vertelde over zijn boek ‘Met Nederland in therapie’, werd de dag en daarmee ook de eerste twee jaar van Onzekere Zaken afgesloten. BrabantKennis nam met het festival afscheid van de verkenning. Fontys gaat daarentegen wél door.

Hoe dat precies gaat gebeuren, is volgens Cramer nog de vraag. “We hebben alle aanwezigen gevraagd hun ideeën rondom Onzekere Zaken met ons te delen. Want we zijn nog op zoek naar een nieuwe invulling. Je kunt dus eigenlijk stellen dat ook onze toekomst nog onzeker is. Maar wat we ook gaan doen: alles komt goed!” [Noëlle van den Berg]

Paul Schreuder is docent bij Fontys Academy for the Creative Economy. “Ik leer studenten hoe ze evenementen als muziekfestivals kunnen inzetten als marketinginstrument. Hoe ze hiermee een boodschap overbrengen.” 

Je ziet volgens hem dat festivals en evenementen steeds meer verschuiven van ‘beleving’ naar ‘betekenis’. “Veel jongeren zijn op zoek naar hun identiteit, bij welke groep ze eigenlijk horen. Festivals vormen dan een community waar ze onderdeel van willen zijn.” Roadburn en Decibel zijn goede voorbeelden van zo’n feest der herkenning voor specifieke doelgroepen.

Ommezwaai
Fontys ACE koos ervoor om de opleiding IEMES, van oudsher gericht op de evenementensector, breder te trekken. Het curriculum van de nieuwe variant Creative Concepts for Communication is meer gericht op maatschappelijke domeinen zorg en onderwijs. 

“Al vóór corona zag je dat ongeveer de helft van onze alumni in andere sectoren belandde dan de entertainmentindustrie. We proberen studenten het vermogen mee te geven om mensen te raken en bewegen. Die creatieve impact kun je breed benutten. Er is in onze samenleving überhaupt behoefte aan meer creativiteit bij het oplossen van vraagstukken.”

Volgens Schreuder zie je die trend ook terug in de bedrijven die zich tot ACE wenden met opdrachten. “Sinds een paar jaar zijn dat niet meer alleen concertpromotors. Ook de gemeente Tilburg vraagt ons om te adviseren over zaken als inclusie en klimaat. Voor studenten is het belangrijk om te zien dat ze meer kunnen dan een dancefestival organiseren.”

Festivalgevoel
Zelf is Schreuder (49) een geregeld bezoeker van Back to the Nineties in het Tilburgse Leypark. “Lekker mijn jeugd herbeleven met DJ’s en nostalgische muziek. Helaas gaat de komende editie in augustus opnieuw niet door. Een bijeffect van corona is dat de organisatie niet voldoende personeel kan vinden.”

Toch gelooft hij niet dat het festivalgevoel definitief is veranderd door corona. “We blijven elkaar ontmoeten en opzoeken, en ouderwets genieten van sfeer en muziek. Wel zul je zien dat festivals nog meer moeten aanhaken bij ontwikkelingen als duurzaamheid. Dus de beker die je in je hand hebt is volledig recyclebaar en het statiegeld ervoor kun je direct schenken aan een goed doel. [Tekst gaat verder onder de foto]

Vierdejaars student Journalistiek Richenne Zeebregts (23) is redacteur en fotograaf bij muzieksite 3voor12 Tilburg. Ze heeft haar festival-vuurdoop al gehad tijdens de traditionele seizoensopener: Paaspop in Schijndel.

“Ik vind veel leuk, van hiphop tot punk. Maar de laatste tijd luister ik vooral indie-rock, zoals Arctic Monkeys of Goldband. Het leukste vind ik om een beetje rond te lopen en me te laten verrassen door nieuwe bandjes. Ik hoef niet per se alle headliners te zien.”

Corona
“Corona was frustrerend. Zowel in 2020 en 2021 kocht ik verschillende keren tickets, maar die bleven in de la liggen doordat de festivals alsnog niet doorgingen. Balen, want de voorpret is er wel.”

Voor de artiesten zelf bood de coronaperiode volgens haar ook voordelen. “Het leuke is dat een act als Froukje, die echt opkwam tijdens corona, nu ineens voldoende naam heeft om op Paaspop te staan. Of The Opposites, die hun comeback twee jaar lang uitgesteld zagen worden. Door het opgebouwde verwachtingspatroon komt hun show nu alleen nog maar harder binnen.”

Festival-hoogtepunt
In de zomer van 2019 werd ze aangenaam verrast door WOO HAH!, een hiphop-festival op het terrein van de Beekse Bergen in Hilvarenbeek. “Ik was daar om te fotograferen voor 3voor12, terwijl ik totaal niks had met dat genre. Maar dit festival opende mijn ogen voor hiphop. De sfeer hier is ook echt anders: een jonger publiek, skate areas, dance battles, enzovoort. Een supertof festival, waaraan ik nog geregeld terugdenk.”

Voor komende zomer verheugt ze zich op Down The Rabbit Hole. “Het kleinere broertje van Lowlands en eigenlijk mijn favoriete festival. Een knus, overzichtelijk evenement op een idyllische plek vlak bij Beuningen. Super veel zin in. Hier komen dit jaar ook veel goede acts, zoals The War On Drugs en het al genoemde Goldband.” [Tekst gaat verder onder de foto]

Docent Keyboards op de Rockacademie in Tilburg Will Maas (54) staat zowel vóór als óp het festivalpodium. “Dit jaar begeleid ik Floor Jansen op onder meer Pinkpop. Eerder stond ik daar ook al met Ilse de Lange en Matt Simons.”

De meeste festivals ziet hij vooral als muzikant met een backstage-polsbandje. “Sinds mijn achttiende treed ik op. Daarvoor ging ik natuurlijk als toeschouwer naar festivals.” 

Op Paaspop zag hij tachtiger jaren-acts als Doe Maar en The Nits. “Het betekende veel voor me toen ik eenmaal zelf dat podium op mocht. Kippenvel. Alleen daarom al houdt Paaspop een plek in mijn hart. Lowlands vind ik mooi vanwege de reikwijdte, met veel theater en film.”

Qua smaak is hij breed georiënteerd. “Ik hou van jazz, maar ook van popmuziek met een randje. Muziek die wat dieper gaat, zoals een typische festivalact als Muse. Maar ook Eefje de Visser vind ik te gek.”

Plaat
Van corona maakte hij naar eigen zeggen het beste. “Ik heb een album opgenomen, iets wat ik nooit eerder deed. Dat kon, juist omdat mijn agenda leegstroomde.” Maar ook aan die positieve boodschap zit een randje.

 “Het blijft een periode van teleurstelling en inkomensverlies. Maar ik realiseer me dat het voor een ouwe rot als ik minder erg was dan voor een beginnend muzikant. Met iedereen van onder de dertig leef ik mee. Ik hoop dat het herstel komt, maar daarvoor is denk ik meer nodig dan één festivalseizoen.”

Voor dat seizoen verheugt hij zich op Pinkpop. “Prachtig dat ik daarheen mag met Floor Jansen, een alumnus van ons die het helemaal gemaakt heeft.” [Frank van den Nieuwenhuijzen]

Een compleet overzicht van aankomende festivals vind je hier.

Wat is de essentie van jullie boek? 
"Veel mensen associëren retorica – de leer van de welsprekendheid en overtuigingskracht – puur met taal en tekst. Maar bijvoorbeeld Aristoteles trekt dat al breder: hij stelt dat retorica onze ziel in beweging moet brengen. Voor ons reden om ook eens te kijken in hoeverre boodschappen in muziek en beeld kunnen overtuigen.” 

“Dit idee is actueel. Onder invloed van sociale media ontstaat er een andere context waarbinnen we meningen, wensen en verhalen vormgeven. Een op feiten gebaseerde tekst volstaat niet meer. Er lijkt sprake van een verschuiving in de richting van het beeld en de muziek.” 

En veel wetenschappers vinden het lastig om daarmee om te gaan? 
“Onze cultuur wordt steeds meer beeldcultuur. Maar ook muziek is allang een cruciale factor in de identiteitsvorming, vooral voor jongeren. Door bijvoorbeeld tal van filmpjes op sociale media, al dan niet voorbeelden van fake news, zien wetenschappers dat hun vak en hun vertrouwde communicatiemiddel (geschreven) tekst deels de waarheidsaanspraak verliest.” 

“In ons boek kijken we op een andere manier naar het internet en de beeld- en geluidcultuur. Niet als manipulerend of expliciet niet-wetenschappelijk, maar als bruikbare bron- omdat er nieuwe vormen in naar voren komen die ook voor wetenschappers interessant zijn. Wij zeggen: onderzoek eens wat je hiervan kunt leren. Trouwens, het viel ons op dat de toepassing van beeld en muziek, net als de wetenschap, volop aan regels is gebonden. Meer dan je zou denken.” 

In jouw bijdrage leg je de muziek langs de lat van de retorica. 
“Ja, dan blijkt bijvoorbeeld dat je de wetten van de retorica óók terugziet bij een verschijnsel als drillrap [nihilistisch rapgenre dat wordt geassocieerd met geweld, red.]. Overigens is ‘muzikale retorica’ allang een erkend vakgebied dat veel werd gebruikt door barokcomponisten. Het omschrijft gedetailleerd wat mensen raakt en hoe het je raakt. Zo staat de toonsoort ‘G’ voor geluk en grootsheid en C-mineur voor rouw. Je had tal van vaste intervallen of notencombinaties die altijd hetzelfde gevoel moesten oproepen.” 

“Zonder het misschien te beseffen sluit de drillrapper qua gebruik van ritmes en toonsoorten aan bij de muzikale retorica. Je hoort de bekende mineurakkoorden, wat zorgt voor een droevige, melancholische sfeer. Ook werken ze veel met syncopes, een off-beat die niet dansbaar is. De donkere, apocalyptische contrasten in de muziek worden dus bereikt met traditionele middelen. De theorie van de muzikale retorica is weliswaar niet recent, maar wel bruikbaar. Zulke schema’s vormen een aanknopingspunt voor de wetenschap om aan te haken bij een nieuwe vorm.” 

Hoe reageert de academische wereld op jullie boek?
“Uiteindelijk willen we een nieuwe, moderne opvatting naar voren brengen over retorica. Retorica gaat over overtuigingskracht, maar de vormen waarmee je overtuigt veranderen. We trekken daarbij nog geen harde conclusies over mogelijke nieuwe werkwijzen of perspectieven. Eigenlijk nemen we (deels) koudwatervrees weg door inzicht te bieden in deze voor wetenschappers ‘nieuwe’ media. Hoe meer je snapt van de werking van beeld en muziek, hoe meer je geneigd bent die middelen zelf te gebruiken.” 

“Ook voor onze studenten is deze studie de moeite waard. Zij vinden filosofische content vaak abstract. Maar hier kunnen ze aan de hand van een Netflix-serie als When They See Us of een genre als drillrap naar de theorie van de retorica kijken. Zo ervaren ze dat retorica echt leeft.” [Frank van den Nieuwenhuijzen] 

Arthur Kok (red.), ‘Bewegen en bewogen worden- ‘Retorisch handelen in taal, beeld en muziek’, Uitgeverij Valkhof Pers, Nijmegen, 2021. Met bijdragen van Gabriël van den Brink, Emanuel Rutten, Heidi de Mare en Arthur Kok. 

Zoals Bron vorige week al meldde,  is het landelijk slecht gesteld met de aanmeldingen voor het hbo. Dat aantal ligt sinds deze week op -8 procent vergeleken met vorig jaar. Met name de opleidingen in het educatieve en het zorgdomein blijven achter. Een studie en later een baan in het onderwijs of in de zorg, daar voelen aankomende studenten minder voor. 

In die twee domeinen scoort Fontys tot nu toe aanmerkelijk lager nog dan het landelijk gemiddelde: -20 procent. Maar de forse achterstand in aanmeldingen beperkt zich niet tot die twee domeinen. Gemiddeld is het aantal aanmeldingen bij Fontys over de hele linie 19 procent lager dan een jaar eerder.  

Het zijn tussentijdse cijfers en pas in mei zal duidelijker worden of de soep echt zo heet gegeten wordt. Maar uiteraard zijn er zorgen, zo zegt bestuurslid Hans Nederlof. “Het heeft zeker onze aandacht. We hebben er deze week met het college van bestuur over gesproken en gaan binnenkort nog een keer met de dienst Marketing en Communicatie om de tafel zitten.  Nee, er is geen paniek. Maar wel ongerustheid.”

Doorstroming
Naast de cijfermatige zorgen, zit de ongerustheid vooral in het feit dat er geen aantoonbare oorzaak is waarom op dit moment in het jaar Fontys zoveel achterloopt op het landelijk gemiddelde.  

Voor sommige opleidingen en instituten valt het overigens mee: ICT, HRM en Toegepaste Psychologie, en International Business School zitten nauwelijks in de min. Andere zoals Academy for the Creative Economy (ACE), Pedagogiek, Toegepaste Natuurwetenschappen en Bedrijfsmanagement, Educatie en Techniek zitten daarentegen dik in de dubbele rode cijfers, tot zelfs -52 procent aanmeldingen.  

Soms zijn daar specifieke verklaringen voor te geven, zoals ACE dat zichzelf herpositioneerde na de coronacrisis. En voor álle opleidingen zijn oorzaken aan te wijzen die ook landelijk spelen. De komst van de basisbeurs in 2023 zorgt er bijvoorbeeld voor dat meer scholieren nu een tussenjaar overwegen. Het aantal havisten dat doorstroomt naar hbo daalt landelijk, mede omdat een groter deel kiest voor het mbo. 

En er zijn regionale factoren. De demografische ontwikkeling speelt het hele zuiden van het land parten. Het mbo en het vwo laten landelijk een daling zien in aanmeldingen die in Zuid-Nederland nog groter is. 

In de Fontysregio is de daling onder mbo'ers bovendien nog groter. Een van de redenen daarvoor is dat het bedrijfsleven hard aan deze mbo4-groep trekt, en dat die groep daardoor vaker kiest voor een baan in plaats van een vervolgstudie.  

Uitstelgedrag
Een andere oorzaak van het lagere aantal aanmeldingen is dat veel scholieren de keuze voor hun studie later maken. “Dit uitstelgedrag horen we ook terug van de decanen die wij spreken”, zegt Daan van der Velden van de dienst Marketing en Communicatie van Fontys. “Daardoor zijn ze wat apathischer als het om de studiekeuze gaat.”

Dat heeft ook te maken met de coronacrisis. Veel scholieren hebben de afgelopen twee jaar niet lekker in hun vel gezeten, hadden stress en/of liepen achterstanden op. Daardoor zijn ze nu vooral bezig met het halen van hun diploma. En de verwachting is dat er dit jaar minder scholieren in het voortgezet onderwijs dat diploma zullen halen.

Geen reden
Maar al deze factoren en oorzaken, enkel of gecombineerd, verklaren niet waarom Fontys het zo veel slechter doet dan andere hbo-instellingen. Niet alleen is het verschil met de landelijke cijfers groot; ook bij een vergelijking met alleen de hbo-instellingen in het zuiden steekt Fontys schril af.

Zo staat Avans nu op -10 procent en Hogeschool Arnhem en Nijmegen op -5 procent. Hogeschool Zuyd ziet verrassend genoeg niet eens krimp: daar is het aantal aanmeldingen tot nu toe even groot als vorig jaar rond deze tijd.

“Wij hebben er als enige ook voor gekozen om in november geen fysieke open dagen te organiseren”, ziet bestuurslid Nederlof als een mogelijke factor. “Dat was op dat moment een weloverwogen besluit vanwege corona. Andere hogescholen hielden wel een fysieke open dag. Daar hebben we dus wel iets laten liggen dat voor een deel het verschil kan verklaren.”

Misschien. Voor een deel. Feit is dat er geen sluitende verklaring is, zo geeft ook Van der Velden toe. “Op veel van die factoren hebben we helaas gewoon geen invloed. Decanen weten wel precies te zeggen waarom scholieren in het algemeen minder doorstromen of nog niet met hun studiekeuze bezig zijn. Maar ook zij kunnen niet verklaren waarom Fontys het dan nog zoveel slechter doet dan andere.”

Draaien aan knoppen
Uit onderzoek komt niet naar voren dat het aan de voorlichting, de open dagen of de campagnes ligt. Een inmiddels gehouden imago-onderzoek leverde ook niets op dat deze forse daling enigszins kan verklaren. Van der Velden: “Omdat we de oorzaak niet kennen, weten we ook niet aan welke knoppen we moeten draaien."

"In mei, zo is de verwachting, zal een nivellerend effect optreden als meer scholieren alsnog een keuze hebben gemaakt. Maar zeker weten doen we het niet. Het zal echt niet die -19 procent blijven, denken we. Maar we gaan er op achteruit. Zo'n grote achterstand op de landelijke cijfers krijgen we niet meer weggewerkt.”  

Gevolgen
Maar wat als er weinig of geen nivellering optreedt? Betekent dit, om maar iets te noemen, gedwongen ontslagen of opleidingen die de deuren moeten sluiten? Zo somber ziet Nederlof het zeker niet in. “We zijn de afgelopen zeven jaar ook heel erg gegroeid, en ook in die periode waren er opleidingen die het wat minder goed deden.”

“We hebben een flexibele schil en er zijn andere ‘instrumenten’ die we tot onze beschikking hebben. Zo'n vaart zal het dus niet lopen voor Fontys, zelfs niet als we als instelling bijvoorbeeld duizend nieuwe studenten minder zouden krijgen."

"Wel is het jammer dat we bij deze cijfers ook merkbaar marktaandeel verliezen. En dat er bij sommige instituten ongerustheid is, ja dat snap ik. Op dat niveau kan de problematiek heel indringend zijn of worden. Daar kijken wij als bestuur dus ook met zorg naar.” [Jan Ligthart] 

“I always dream big. Running my own company is one of the dreams I like to fulfill during my career. That’s why I study Commercial Economics – Digital Business Concepts. This study combines the commercial aspect of business with the creative aspect of marketing. For me that is a perfect combination.

This year I have set up an online company for biological tea with two classmates. We started from scratch and developed a marketing strategy and designed a website. A few months ago Loose Tea went online. Since then we have been making money with the sale of biological tea. How awesome is that!

Meanwhile we finished the project but we have decided to continue our tea company. Who knows, maybe one day we will be as big as Pickwick. Dream big, right.

After my studies I want to work for a few digital marketing agencies so I can learn the tricks of the trade and experience this business in real life. Then, in five to ten years, I want to launch my own agency for digital marketing.

I strongly believe in the power of digital technologies. Some people fear the algorithms in new software, but I believe they can take us further. If we handle them with care, algorithms will provide us with better infrastructure. Online as well as offline.” [Ivo van der Hoeven]

Waar ga jij zelf zaterdag heen? 
"Ik ga naar de Subbar in Eindhoven. Daar draai ik om negen uur het eerste plaatje, The Age of Love, en dat is dan de aftrap van De Nacht Staat Op in Eindhoven. Daarna ga ik langs alle deelnemende locaties. 

Als nachtburgemeester heb ik het er op dit moment razend druk mee, onder meer door de overleggen met de verschillende partijen, zoals het stadsbestuur. We werken samen met nachtburgemeesters van andere steden, maar er zijn ook nog allerlei andere belangengroepen bij betrokken, zoals Horeca Nederland. 

Het klopt dat sommige gelegenheden in het land zich terug dreigen te trekken onder de grote druk van de gemeenten. Dat zou echt heel jammer zijn.” 

Twee jaar lang was de nachthoreca dicht. Wat hebben jongeren gemist? 
“In de nacht kun je jezelf ontdekken. Het leven en je seksuele ontwikkeling ervaren. Zeker ook belangrijk voor de lhbti-gemeenschap. Juist in deze tijd van tegenstellingen is de nachtclub de plek waar mensen samenkomen. De vuilnisman staat er naast de bankmedewerker te dansen. 

Ik merk aan mijn studenten van de minor Dance Industry dat ze steeds somberder zijn geworden. Bij onze aftrap op dinsdagochtend wordt steeds openlijker gesproken over hun depressieve en psychische klachten. 

De nachtcultuur is bovendien belangrijk voor de sociaal-culturele ontwikkeling van een stad en die heeft nu twee jaar stilgelegen. Hier in Eindhoven hebben we een internationale scene, maar zij kunnen nergens terecht en voelen zich verloren. 

Ja, ook voor de minor die ik geef was de sluiting van de clubs en het niet kunnen organiseren van events moeilijk. Hoewel ik graag ook positief wil blijven hoor. We zijn ook creatief geweest, er is bijvoorbeeld een evenement georganiseerd in een sportcentrum, toen dat weer mocht.” 

Zal het nachtleven er straks anders uitzien? 
“Ja, dat denk ik wel. Ik denk dat het kleiner wordt, intiemer en dichtbij. Meer anarchisme, fight for your right to party, het dansen wilder. Ik hoor van clubeigenaars dat ze zelf ook niet meer dat massale willen. 

Ik denk dat wordt onderschat wat de waarde van het nachtleven is. Het gaat om het dansen, maar ook om het ontmoeten van mensen. Daar kijken ze zaterdag ook het meest naar uit.” 

Wat moeten de beleidsmakers bij een eventueel volgende opleving van het virus anders doen? 
“Vooral één lijn trekken en duidelijk zijn. Waarom voetbalstadions wel open mochten en musea niet, is niet uit te leggen. Het geschuif met die tijden, dan om vijf uur dicht en dan om acht uur in de horeca, is ook onhelder. 

Beleidsmakers hebben een grote blinde vlek voor de nachthoreca. Ze zien die niet als iets wezenlijks anders dan de daghoreca. Maar de nachthoreca heeft een heel eigen cultuur en zijn eigen publiek en dat kon in de afgelopen twee jaar nergens terecht.” [Petra Merkx] 
 

Danique van den Bosch (21) loves to travel. In the future the third year student Commercial Economics - Digital Business Concepts hopes to combine her love of travel and her work. For her, that would be a dream come true.

"After my studies I would like to work as a webdesigner. I’m a creative person and like to tackle everything from webdesign to online marketing consultancy. At the moment I am doing my internship at Kwaaijongens, a company for online marketing. A great place to learn more about marketing and webdesign.

But I also want to travel. That’s why I did a foreign minor in Mexico in 2021. This experience gave me the opportunity to find myself. I grew as a person and also business wise I made big steps. I loved my time in Guadalajara. I really improved my English and Spanish and saw a lot of Mexico. It was a great adventure.

Being in Mexico on my own made me realise that I want to see so much more of the world. I really love to travel and learn more about other cultures. South Africa is high on my list of countries I want to visite in the next few years. Maybe one day I can combine travelling and work. That would be perfect for me.

For now I’m happy at my internship. Next year I hope to finish my studies at Fontys Academy for the Creative Economy and find a job. That should not be too difficult because there is a lot of work for marketers. It seems I’ve chosen the right studies. Furthermore I don’t worry too much. I always see the bright side of things. That’s in my nature." [Ivo van der Hoeven]

Er voor de student zijn. Dat is volgens Kamphuis niet meer dan normaal. “Ik doe alles voor mijn studenten, maar dat is in mijn ogen heel logisch.”

Toch ziet ze de nominatie voor Docent van het Jaar als een inspiratie. “Een inspiratie dat je jezelf moet zijn. Dat je op jouw manier les moet geven. Echt zijn, je kwetsbaar opstellen. Met al je grapjes en gedoetjes.” 

Flink takenpakket 
Kamphuis is geen onbekende op campus Stappegoor in Tilburg. Ze heeft een flink takenpakket, waar onder meer de rollen als docent Issuemanagement en Professionality, projectmanager bij ACE Student Plus en topsportcoördinator onder vallen. 

Eén van de projecten waar ze met trots over vertelt is Pre Academic Programme. “Dat is een
programma waarmee kansengelijkheid en studiesucces bevorderd worden. Voornamelijk voor studenten die nieuw zijn op het hbo en relatief gezien vaker uitvallen, zoals studenten met een niet-westerse achtergrond en studenten die een mbo-opleiding hebben gedaan.” 

Zichtbare groei 
Het mooiste aan haar vak vindt Kamphuis de zichtbare groei van studenten. “Dat gaat over persoonlijke groei, maar ook over professionele. Ik vind het mooi dat je het met studenten kan hebben over inclusie en de maatschappij. Maar ook dat je iets voor ze kan betekenen.” 

Dat laatste doet Kamphuis op haar eigen manier, waarbij het ‘m volgens haar zit in de kleine dingen. “Tijdens online lessen begin ik altijd met de meest simpele vraag: hoe gaat het met jullie? Studenten waarderen dat. Blijkbaar kan zoiets al het verschil maken." 

"Ik zie de studenten zoals ze zijn. Ik kom voor ze op en probeer ze in hun kracht te zetten. Ze verdienen oprechte aandacht en die geef ik ze dan ook. Eigenlijk voel ik me een beetje als hun grote zus.” 

Voor die manier van werken krijgt Kamphuis veel terug. Vorig jaar gaf ze les aan haar ‘koekies’, zoals ze haar voormalige leerlingen noemt. Aan het einde van het jaar kreeg ze van iedereen een pak – hoe toepasselijk – koekjes.

Zij gaf hen op haar beurt een theezakje met een inspirerende tekst. “Natuurlijk met het idee dat ze altijd een kopje thee met me mogen komen drinken als ze ergens over willen praten.” 

Fouten maken 
Kamphuis wil haar studenten meegeven dat ze zichzelf moeten zijn en niet te veel naar anderen moeten kijken. Maar belangrijker nog: dat falen mag. Want fouten maakt iedereen.

“Blijf bij jezelf en durf imperfecties toe te geven. Maak je blunders juist hier, tijdens je studie. Probeer uit, ga dingen doen. Zet door en denk aan Max Verstappen. Durf lef te hebben.” 

Lef hebben. Is dat niet veel makkelijker gezegd dan gedaan? Misschien wel, maar ook daar probeert Kamphuis haar studenten zo goed mogelijk bij te helpen. “Ik heb samen met collega’s ACE meets opgezet, waarbij studenten uit hun comfortzone worden gehaald."

"Zo laten we bijvoorbeeld iemand die PVV stemt praten met een vluchteling. Ze moeten elkaar leren kennen. Verbinding is zó belangrijk. Tussen mij en de student, maar ook tussen de studenten onderling.” [Tekst: Karen Luiken]