Nederlandse professionele podia trokken in 2024 zo’n 23,5 miljoen bezoekers, blijkt uit cijfers van het CBS. Dat is ruim tien procent meer dan een jaar eerder, toen het totaal op 21,3 miljoen lag. In 2019 was dit zelfs 19,2 miljoen.

Voor muziektheater, waar musicals ook onder vallen, zien de cijfers er ook rooskleurig uit. In 2019 bezochten 3,6 miljoen mensen het theater. In de twee daaropvolgende jaren - tijdens de coronacrisis - waren dat er 0,7 miljoen. In 2023 krabbelde het weer op naar 3,2 miljoen. Maar met 3,5 miljoen in 2024 is het bezoekersaantal bijna weer op het oude niveau.

‘Een boost om op te teren’
Volgens Leen Cogghe, studieleider van de Academie voor Muziek- en Musicaltheater binnen Fontys Academy of the Arts, heeft het grote aantal bezoekers vooral te maken met de laagdrempeligheid van musicals en muziektheaters. “Wanneer je naar een musical gaat begrijp je altijd wat er gebeurt. Ook als je geen enkele achtergrond hebt in cultuur, toneel of muziek.”

Daarnaast is de muziek die gebruikt wordt vaak redelijk eigentijds, waardoor je het gevoel hebt dat je naar iets kijkt en luistert wat je kent, legt Cogghe uit. “Maar het belangrijkste is misschien nog wel dat zowel musicals als muziektheaters live entertainment zijn, en een direct gevoel hebben op hoe je je voelt als mens. Het geeft energie, een soort boost waar je op kunt teren.”

Vijfhonderd aanmeldingen per jaar
Dat beide genres enorm populair zijn onder de mensen, merkt Cogghe ook in de aanmeldingen voor de opleidingen Muziektheater en Musicaltheater. Al jaren melden ruim vijfhonderd potentiële studenten zich aan voor een van de twee opleidingen. Maar van die vijfhonderd mogen er maar 24 starten. “Daar gaat een heel proces aan vooraf. Zo hebben we hele zware audities en drie selectierondes. Een pittig proces”, aldus de studieleider.

Ook op open dagen is Fontys heel transparant naar de bezoekers. “Want hier een opleiding volgen is zwaar, zowel fysiek als mentaal. Je moet echt hard werken, en dat geldt ook voor het werkveld waarin je terechtkomt. Dat ligt niet iedereen, dus als mensen twijfelen tussen bijvoorbeeld musicalacteur of leerkracht worden, adviseren wij het tweede.”

Klaar voor het werkveld
De studenten die echter wel geselecteerd worden, worden zowel binnen Muziektheater als Musicaltheater klaargestoomd voor hetzelfde werkveld. “Maar met kleine nuances. Bij Muziektheater gaat het vooral om de combinatie zang met spel, en bij Musicaltheater gaat het over het totale pakket. Dus zingen, dansen en acteren tegelijk. Daar moet je ontzettend gepassioneerd en gedisciplineerd voor zijn.”

De zware selectie zorgt er echter ook voor dat iedere student afstudeert. En dat aan een opleiding die gerenommeerd is in zowel binnen- als buitenland. “Fontys staat in de musicalwereld bekend als een instituut met een uitstekend docententeam. Een team dat bestaat uit mensen die zelf uit de sector komen, op het podium hebben gestaan en studenten goed begeleiden. Niet alleen voor de klas, maar ook als gaat om welzijn. Want jezelf goed voelen is erg belangrijk wanneer je je voorbereidt op een harde wereld. En die cocktail van een goed curriculum en zachte discipline, werkt heel goed.”

Succes en onzekerheid
Dat blijkt, want een groot aantal alumni is inmiddels alom bekend. Denk bijvoorbeeld aan William Spaaij, Freek Bartels, Milan van Waardenburg, Tristan van der Lingen, Hugo Kennis, Janouk Kelderman en Rosanne Pits. “Bezoekers zien deze acteurs spelen, zoeken op waar ze gestudeerd hebben en zien wederom de naam Fontys staan.”

Toch gaat het succes van Fontys in musicalland ook gepaard met uitdagingen. Zeker als het gaat om het behouden van de positie. “Er wordt bespaard. Vanuit de overheid op cultuur, maar ook binnen het onderwijs. We hopen ten zeerste dat we binnen Fontys Academy of the Arts kunnen blijven doen wat we doen. Want zodra dat niet meer kan, gaat de kwaliteit achteruit en zullen we niet meer de alumni af kunnen leveren die juist zo goed zijn in wat ze doen. Hopelijk is en blijft Fontys dan ook trots op wat we neerzetten.”

Voor die voorbereiding gebruikten ze onder andere YouTube, AllTrails en Gemini. Vooral die laatste hielp bij het maken van hun plan. Ze vroegen AI naar de route, hoeveel eten en water ze moesten meenemen en wat ze onderweg het beste konden eten. Gemini adviseerde bijvoorbeeld eenvoudige koolhydraten en raadde vet eten af, omdat dat te lang zou duren om te verteren.

Het plan zag er overzichtelijk uit. Ze vertrokken om drie uur ’s nachts en rekenden op een tocht van ongeveer acht uur.
De werkelijkheid liep anders.

Om twaalf uur hadden ze eigenlijk moeten omkeren als ze de top nog niet hadden bereikt. Rond één uur bespraken ze nog of ze terug zouden gaan. Ze besloten door te lopen. Pas om zeven uur ’s avonds bereikten ze de top.
Zestien uur na vertrek.

En toen moesten ze nog terug.

Tijdens de afdaling raakten ze van de route en kwamen ze terecht in Mud Creek Canyon. Telefoons en powerbanks vielen uit, één van hen raakte geblesseerd aan zijn knie en ze hadden te weinig warme kleding bij zich om de nacht goed door te komen. Uiteindelijk moesten ze worden gered.

Achteraf zei een van hen: “We relied too much on AI rather than our own critical thinking.” Pijnlijk, want onderweg waren er genoeg signalen. De acht uur uit de planning waren allang voorbij. Het tijdstip waarop ze moesten omkeren ook. Toch gingen ze verder.

Ik moest bij dit verhaal vooral denken aan hoe makkelijk het inmiddels is geworden om AI om advies te vragen. Over werk, gezondheid, geld, reizen en blijkbaar ook over het beklimmen van een berg.

En natuurlijk over onderwijs. Studenten vragen AI hoe ze een opdracht moeten aanpakken, laten een tekst controleren of vragen om uitleg als ze iets niet begrijpen. Dat hoort inmiddels bij hun dagelijkse gereedschap.

Zo’n antwoord ziet er altijd overtuigend uit: strakke bullet points, logische stappen, heldere deadlines. Een prompt intikken voelt immers verdacht veel als het werk al gedaan hebben.

Maar een gegenereerd plan zweet niet, krijgt geen knieblessure en raakt niet onderkoeld in het donker. AI bedenkt de route fluitend in vier seconden, jij bent degene die daarna nog zestien uur door de vrieskou moet sjouwen.

Erdinç Saçan geeft les aan Fontys Hogeschool ICT en is AI-expert. Vorig jaar verscheen van hem het boek AI voor Iedereen. Lees hier zijn eerdere columns voor Bron.

De vakbonden hadden voor de zomer gevraagd om wat uitstel om de tijd te hebben de plannen goed onder de loep te kunnen nemen. Ook omdat het een sociaal plan bevat dat niet alleen opgaat voor deze reorganisatie maar ook voor toekomstige veranderingen binnen de instelling. 

Met de toestemming van de bonden krijgt het al lang lopende proces rond de reorganisatie van marketing- en communicatie binnen Fontys nu ook echt handen en voeten. De tweede grote stap voor de dienst, nadat het afgelopen week, net als de andere diensten, ook al verhuisde van DLL naar Rachelsmolen. Daar is de voormalige hub op de tweede verdieping van R3/4 nu de nieuwe thuisbasis. 

Krimp
De reorganisatie is nog een stuk ingrijpender dan de verhuizing. Van de 160 fte (in werkelijkheid gaat het vanwege de vele parttimers om zeker anderhalf keer zoveel medewerkers) bij de huidige dienst M&C en bij de instituten blijven er na de reorganisatie nog 120 over. Een ‘krimp’ dus van 25 procent.

Een groot deel van de 40 fte die vervallen, wordt al gerealiseerd door het niet verlengen van tijdelijke contracten, (vervroegd) pensioen en vertrekkende medewerkers die niet worden vervangen. De komende twee jaar, zo lang duurt de reorganisatie, moeten daardoor nog 12,5 fte worden geschrapt. 

De medewerkers krijgen komende dinsdag tijdens een informatiesessie in R5 op campus Rachelsmolen nadere toelichting over hoe het nu verder gaat. 

Die dag wordt voor hen ook duidelijk of hun functie de kleur rood, geel of groen krijgt: rood betekent dat die functie wordt opgeheven, geel is voor functies die wel blijven bestaan maar waarvan een deel wordt geschrapt. Voor groene functies verandert niets.

De films van Guy Ritchie uit 2019 en 2025 waren een grote hit. Voor de serie zit Guy Ritchie als producent en (de eerste paar afleveringen) regisseur weer aan de knoppen. En dan weet je genoeg: de combi Britse humor en geweld is bij niemand in betere handen.

Een jaar geleden recenseerde ik hier Mobland, een soortgelijke serie waarvan komende week het tweede seizoen uitkomt. Dezelfde ingrediënten en met toppers als Tom Holland, Pierce Brosnan en Helen Mirren. Een dikke 8 oordeelde ik destijds, maar dat was na het zien van slechts twee afleveringen. Gaandeweg vond ik Mobland te gewelddadig en iets te ongeloofwaardig worden.

Dat risico bestaat ook met The Gentleman. Die serie doet het met minder bekende en iets te veel schmierende acteurs, maar de hoofdrolspelers zijn uitstekend. En ook irritaties als de getypte tekstjes door het beeld en het volstrekt ontbreken van politie in het hele verhaal kunnen het kijkplezier niet bederven.

Theo James speelt hertog Edward Horniman die een landgoed van zijn vader erft met daaronder een hennepplantage waarmee miljoenen worden verdiend. Horniman wordt daarbij dieper en dieper de criminaliteit ingezogen. Hij staat daar ambivalent in, maar blijkt er wel talent voor te hebben.

In de eerste aflevering van het nieuwe seizoen gaat alle weerzin overboord en lijkt de hertog een veel grote crimineel dan alle beroepscriminelen. De Italiaanse maffia doet zijn intrede en het verhaal wordt donkerder. Dat belooft wat. Als het althans niet dezelfde kant uitgaat als Mobland.

Cijfer: 8 - “Een heerlijke serie. Engelse adel die van het voetstuk valt, moord en doodslag, drugshandel op internationale schaal, mooie dames en stoere mannen. Alle ingrediënten voor een heerlijke bingewaardige serie.”

Hogescholen die zichzelf op hun Engelstalige website university noemen, zonder of applied sciences erachter: het mag niet, maar komt toch voor. Nieuwe opleidingen die nog niet geaccrediteerd zijn, maar wel met een erkend diploma schermen: ook gezien, ook verboden.

En hoe zit het met die talloze masteropleidingen aan universiteiten? Het blijken vaak genoeg varianten binnen een master, ziet de inspectie. En het is lang niet altijd duidelijk wat er dan op het diploma komt te staan.

Verder zijn er particuliere instellingen die op hun website met NVAO-logo’s strooien, ook als het onderwijs niet door de onderwijskeurmeester gecontroleerd is. Het onderscheid tussen een wettelijk erkende opleiding en een niet-erkende cursus “is regelmatig onvoldoende duidelijk”.

Verboden of onwenselijk
De Onderwijsinspectie deed onderzoek naar de websites van hogescholen, universiteiten en particuliere hbo-instellingen. Online geven aanbieders hun aankomend studenten geregeld misleidende informatie, zegt de inspectie in een nieuw rapport met de veelzeggende titel ‘Voorbereid of misleid’.

Soms is die misleiding ronduit verboden. Soms niet, maar dat maakt het niet minder “onwenselijk”, zoals de inspectie het noemt. Het zijn harde woorden, maar de inspectie geeft geen voorbeelden.

Die voorbeelden liggen ook niet voor het oprapen als je op de websites van universiteiten en hogescholen kijkt. Universiteiten bieden inderdaad veel varianten van masters als zelfstandige opleidingen aan, maar is dat wat de inspectie bedoelt?

Tilburg heeft bijvoorbeeld een masterprogramma ‘culture in the digital era’. Dat blijkt een track binnen de master ‘culture studies’, maar dat staat al in de eerste alinea van de opleidingsinformatie vermeld. Dat kun je moeilijk misleiding noemen.

De particuliere onderwijsaanbieder Habeo+ (voorheen Avans+) biedt een fysiotherapiemaster ‘specialized physical therapy’, terwijl je op de website de twee varianten hiervan (voor ouderen of voor kinderen) als aparte opleidingen ziet staan. Maar ook dat staat er helder bij.

De inspectie heeft de informatie van augustus 2025 tot en met januari 2026 verzameld, dus de websites kunnen in de tussentijd zijn verbeterd. De onderwijsinstellingen wisten misschien dat de inspectie ermee bezig was.

Maar sommige kritiek geldt nog steeds. Waarom vertelt vrijwel geen enkele onderwijsinstelling wat de baankansen met een bepaald diploma zijn? Dit vertellen opleidingen ‘zelden’, noteert de Onderwijsinspectie, terwijl dat in het mbo vrij normaal is.

Ook zouden sommige instellingen zichzelf online onder verschillende namen verkopen, zodat je als student moeilijk kunt zien van wie je uiteindelijk je diploma ontvangt. Dat gebeurt waarschijnlijk vooral in het particuliere onderwijs, maar ook dit licht de inspectie niet toe.

Vaak of soms
De inspectie krijgt geregeld klachten van aankomend studenten over misleidende informatie. Soms worden instellingen ervoor beboet, omdat ze ten onrechte een ‘master’ beloven of zichzelf dus ten onrechte ‘universiteit’ noemen.

Maar de inspectie zag het zo vaak mis gaan, dat ze een ‘stelselonderzoek’ begon. De websites van vijf universiteiten, zeven hogescholen en veertien particuliere hbo-instellingen werden onder de loep genomen. Welke dat zijn, wordt niet genoemd. In totaal bekeek de inspectie de online-informatie van 218 opleidingen en 240 ‘non-formele trajecten’, oftewel cursussen, trainingen en ander kortdurend onderwijs.

Het blijft onduidelijk hoe vaak het mis gaat. Dingen gebeuren volgens de inspectie ‘regelmatig’ of ‘vaak’. Vooral het woord ‘soms’ of ‘sommige’ komt in het rapport veel voor (93 keer).

Relevant
De inspectie keek bovendien alleen naar instellingen waar zij klachten over ontving. Dat betekent dat de bevindingen niet vanzelfsprekend voor de hele sector gelden. Wel verwacht de inspectie dat het rapport ook voor andere onderwijsinstellingen ‘relevant’ is.

De inspectie noemt ook voorbeelden van waar het goed gaat. Van opleidingen die goed uitleggen wat de toelatingseisen zijn of wat een accreditatie inhoudt. Die duidelijk maken wie het diploma uitgeeft of wat daarop staat. Of die systematisch via de indeling van hun website en met hun taalgebruik het onderscheid benadrukken tussen erkende ‘opleidingen’ en niet-erkende ‘cursussen’. Of tussen ‘diploma’s’ en ‘certificaten’.

“De aanwezigheid van vele goede voorbeelden laat zien dat een goede informatieverstrekking op veel punten haalbaar is en ook niet ingewikkeld hoeft te zijn”, concludeert de inspectie.

Eigenlijk zouden hogescholen, universiteiten en particuliere aanbieders in hun koepelverenigingen afspraken moeten maken over uniforme informatievoorziening, vindt de inspectie.

Wettelijke eisen
Maar de wet moet ook duidelijker. “Momenteel is in de informatieverstrekking van instellingen nog vaak onduidelijk welke graad wordt verleend”, schrijft de inspectie. De wet zou van instellingen moeten eisen dat ze vertellen of een opleiding geaccrediteerd is en door wie precies.

Dat heeft nog een voordeel, denkt de inspectie: als erkende opleidingen betere informatie verstrekken, wordt het verschil met ‘non-formeel’ onderwijs ook duidelijker. Oftewel: de onderwijscowboys die met logo’s en ‘erkenningen’ strooien, worden er dan makkelijker uitgehaald.

Freefall: A Reckoning For Boeing
‘Moet er dan eerst een vliegtuig neerstorten voordat ze zeggen: we hadden moeten luisteren?’ vraagt John Barnett, jarenlang kwaliteitsmanager bij Boeing, zich ten einde raad af. Al zijn signalen over misstanden en mankementen zijn steeds aan dovemansoren gericht geweest. Sinds er een nieuwe wind waait bij de Amerikaanse vliegtuigfabrikant staat winstmaximalisatie voorop.

Documentairemaker Rory Kennedy tekende de gevolgen daarvan eerder al op in Downfall: The Case Against Boeing (2022). In deze opvolger zoomt ze verder in op de aanhoudende problemen bij het luchtvaartbedrijf.

Het antwoord op Barnetts vraag komt op 10 maart 2019. Een vliegtuig van Ethiopian Airlines stort neer. Alle 157 passagiers en bemanningsleden komen om. Het blijkt bepaald niet de eerste crash met een hagelnieuw Boeing-toestel. Vijf maanden eerder is een ander 737 MAX-vliegtuig zomaar uit de lucht gevallen in Indonesië.

In deze woede opwekkende documentaire tekent zich een ontluisterend beeld af van een bedrijf dat z’n oren volledig laat hangen naar de aandeelhouders en intussen speelt met de levens van vliegtuigcrews en reizigers. En elke medewerker die daarover zijn zorgen uitspreekt wordt het leven onmogelijk gemaakt en zo snel mogelijk buiten gewerkt.
(te zien op Netflix)

Monsters Of God
Eric Goode, die eerder de groteske bingehit Tiger King (2020) en het bijna al even scandaleuze Chimp Crazy (2024) maakte, verdiept zich nu in de geschiedenis van de (illegale) handel in reptielen. Hij portretteert enkele ‘reptielmensen’ die koffersvol regenboogboa's, pijlgifkikkers en ringstaartleguanen illegaal de Verenigde Staten hebben binnengesmokkeld.

Monsters Of God zit barstensvol met zulke ‘larger than life’-personages. Types zoals de onverschrokken meesterfokker Tommy Crutchfield (voor al uw custom made-reptielen!). De Maleisische handelaar Anson Wong die via Nederland, blijkbaar een knooppunt in de internationale reptielensmokkel, zo'n beetje elk exotisch dier kan leveren. En de kluizenaar Al Killian, die met een collectie gifslangen woont, waaronder de levensgevaarlijke koningscobra.

Zij vertegenwoordigen in deze (on)smakelijke serie een subcultuur waarin sommigen (bedreigde) diersoorten puur als handelswaar beschouwen en anderen juist helemaal gebiologeerd zijn door de variëteit in reptielenland – en dus ook bereid zijn om daarvoor de poeplap te trekken en/of schimmige paadjes te bewandelen.
(te zien op HBO Max)

De Manager
Via de cameralens communiceert De Manager met z’n medewerkers in deze observerende documentaire, waarin Maartje Bakers meekijkt tijdens functioneringsgesprekken.

Zij registreert de communicatie tussen Nederlandse leidinggevenden en hun onwillige, initiatiefrijke, kwetsbare, ontevreden, hoopvolle en/of geopinieerde personeelsleden. Die gesprekken – bemoedigend of kritisch, maar altijd een beetje ongemakkelijk – worden in beeld gebracht vanuit het perspectief van de ondergeschikten. Zij zijn dus niet te zien. Het is alsof de manager rechtstreeks tot de kijker spreekt.

Aan de orde komen zaken als eigenaarschap, werkgeluk, oplossingsruimte, de veilige cirkel, soft skills, verwachtingsmanagement, gevoelserkenning, duurzame inzetbaarheid en de onvermijdelijke afstand tussen management en werkvloer. En de manager probeert intussen zijn eigen invulling te geven aan innovatief, mensgericht, gevend of – natuurlijk! – nieuw leiderschap. Empathisch, duidelijk en authentiek.

En of ze nu in het onderwijs of de zorg, bij de politie of in een commerciële omgeving plaatsvinden, die gesprekken krijgen onvermijdelijk iets absurds. Samen vormen ze een tragikomisch spel met z’n geheel eigen regels, omgangsvormen en jargon, waaraan eenieder zich maar conformeert. Ze verworden tegelijk tot een heel vertrouwd en toch onwerkelijk schouwspel, voor al diegenen die voor deze ene keer alleen hoeven mee te kijken.
(te zien in de bioscoop)

Meer docutips van Helmut vind je hier.

Tijdens de kick-offbijeenkomst donderdagochtend maakten de eerstejaarsstudenten kennis met elkaar in een bomvolle collegezaal op de TU/e-campus en werd de gezamenlijke opdracht toegelicht. In 42 gemengde teams gaan 370 studenten van Fontys en de TU/e samenwerken aan een technische oplossing voor een baby die rustig moet worden in een kinderzitje.

“Waarom gebeurt dit?” Dat is volgens tweedejaarsstudent Elektrotechniek Petru Ghermen typisch een vraag voor een TU/e-student. Bij Fontys staat eerder de vraag centraal: “Hoe kan ik dit toepassen?” Juist die twee benaderingen komen volgens hem samen in het nieuwe project Rock Your Baby.

Petru weet waarover hij praat. Hij studeerde zes maanden Elektrotechniek aan Fontys, voordat hij overstapte naar de TU/e. De theoretische en meer op onderzoek gerichte kant van de universitaire opleiding past beter bij hem. Tegelijkertijd heeft hij veel gehad aan de praktische vaardigheden die hij bij Fontys heeft opgestoken.

Nu is Petru studenttutor voor het project Rock Your Baby. Hij begeleidt eerstejaarsstudenten in de gemengde teams. “Omdat ik ervaring heb met de opleiding Elektrotechniek aan beide onderwijsinstellingen, kan ik ze goed begeleiden en laten samenwerken.”

Krachten bundelen
In het project werken 250 TU/e-studenten en 120 Fontysstudenten vanaf de eerste week van hun opleiding samen. Volgens onderwijsmanager Nico van der Aa (hoofdfoto) van Fontys zit de meerwaarde in de verschillende kwaliteiten van de studenten. “We willen dat ze in dit project hun krachten gaan bundelen. Ze hebben elkaar nodig om tot een goed resultaat te komen.”

Ook Fontysdocent en designcoach Piet Slenders verwacht dat de verschillende achtergronden elkaar kunnen versterken. Zelf komt hij uit het bedrijfsleven en werkt hij veel met printplaten. “Je kunt ongelofelijke dingen voor elkaar krijgen als je een paar hele slimme wiskundigen met een aantal praktische mensen bij elkaar zet.”

De samenwerking is nadrukkelijk meer dan een kennismaking tussen hbo en wo. De studenten werken elke donderdagochtend aan het project, worden daarop getoetst en leveren een portfolio en uiteindelijk een prototype op. Het vak maakt onderdeel uit van het curriculum van de opleiding en levert studiepunten op. De eerstejaars worden begeleid door ongeveer honderd docenten, designcoaches en studenttutoren van zowel Fontys als TU/e.

Talentgericht onderwijs
Voor de TU/e is het project overigens niet nieuw. Rock Your Baby wordt daar al meerdere jaren aangeboden. Fontys haakt dit studiejaar voor het eerst aan. Fontysstudenten krijgen daarbij extra begeleiding; elke donderdagmiddag is er een terugkommoment. TU/e-studenten worden in het eerste semester juist meer losgelaten. “Wij willen juist dat onze studenten gestructureerd gaan werken”, zegt Van der Aa.

Voor Slenders is vooral zijn rol als designcoach anders dan in ‘traditioneel’ onderwijs. “Fontys Technology werkt al enige jaren met talentgericht onderwijs, dus de werkwijze is mij niet geheel vreemd. Het vraagt van mij om niet te snel antwoorden en oplossingen te geven, daar ben ik als technicus wel toe geneigd. Ik moet studenten genoeg informatie geven om verder te kunnen, zonder de oplossing alvast voor te zeggen.”

Dat betekent ook dat hij vooral op het proces moet letten. Een van de uitdagingen is volgens hem dat het werk in de studententeams eerlijk wordt verdeeld. “Van nature trekken mensen werk al gauw naar zich toe. Wij moeten ervoor zorgen dat ze het werk goed verdelen, zodat iedereen een maximaal leereffect kan behalen.”

Andere leerroute
Dat studenten dankzij het project mogelijk ontdekken dat de opleiding aan het andere instituut beter bij hen past, is geen bijeffect maar een van de doelen. Bij zowel Fontys als de TU/e valt een deel van de studenten in het eerste jaar uit. “Een vroege studiekeuze, verwachtingen van ouders en een verkeerde inschatting van de opleiding kunnen daarbij een rol spelen”, licht Van der Aa toe.

Daarom worden studenten die zich niet op hun plek voelen meteen al gewezen op de andere onderwijsroute. TU/e-studenten kunnen na het eerste semester direct instromen naar het tweede semester bij Fontys, of ze stappen in februari over. Fontys houdt daarvoor rekening met kleinere klassen.

Van der Aa hoopt dat studenten die mogelijkheid daadwerkelijk gaan benutten. “We zien dat er nu maar een handjevol studenten vanuit de TU/e bij ons aanklopt. Daarom willen we er meer bekendheid aan geven. Daar werken we hard aan”, zegt hij. Fontysstudenten kunnen na hun opleiding via een hbo-topprogramma bovendien doorstromen naar een master aan de TU/e. Petru is zelf het voorbeeld dat zo’n overstap kan werken.

Brug naar het werkveld
Het gezamenlijke onderwijs moet volgens Fontys en de TU/e niet alleen studenten helpen bij hun studiekeuze, maar ook bijdragen aan het behoud van technisch talent voor de Brainportregio. Onderwijsmanager Van der Aa benadrukt dat het project geen eenmalig experiment is. Fontys en de TU/e hebben volgens hem bewust gekozen voor een langetermijnsamenwerking. “Ik denk zelfs dat deze uitgebreid kan gaan worden. De opleidingen Wiskunde van beide instellingen hebben inmiddels interesse getoond in een vergelijkbare samenwerking.”

Voor Van der Aa is de samenwerking tussen Fontys en de TU/e vanzelfsprekend. In het regionale werkveld werken afgestudeerden van beide instellingen al langer samen. “Op de werkvloer gaat dat heel natuurlijk. Ik denk dat we, hoe verder we komen in dit project, steeds vaker denken: dit is heel logisch wat we doen.”

De foto bovenin is gemaakt door Bart van Overbeeke

Drie jaar na de tijdelijke verhuizing van de diensten naar De Lage Landen (DLL) in het centrum van Eindhoven, verhuizen al die diensten nu weer terug naar campus Rachelsmolen. De honderden medewerkers die daaronder vallen verspreiden zich over verschillende locaties in R3/R4, R5 en R10. Voor R3/R4 en R10 betekende dat een volledige verbouwing, waar ook in de zomer hard aan is gewerkt. R5 hoefde slechts gedeeltelijk verbouwd te worden.

Volgens Peter Hattink, verhuiscoördinator namens de dienst MC&P, is het een soepele verhuizing geweest. “Veel gemakkelijker dan de verhuizing naar DLL drie jaar geleden”, zegt hij. “Toen hadden we veel meer ‘troep’ wat daarnaartoe moest. Nu was het een eenvoudige verhuizing en bovendien eentje waar iedereen naar uitkeek. Terug naar de studenten, terug naar de campus. Iedereen was daar optimistisch over.”

Positieve reacties
En dat optimisme is er nog steeds. De eerste reacties zijn volgens Hattink vrijwel allemaal positief. “Het is sowieso fijn dat we weer terug zijn. Dat we weer in de reuring zitten, tussen de studenten. Het enige wat ik nog merk, maar dat verdwijnt nog wel, is dat veel medewerkers van andere diensten denken dat de ruimte die voorheen de hub was in R3/R4, nog steeds voor alle diensten is. Dat is niet zo; die is nu voor MC&P.”

Een verdieping hoger, op de derde, klinken medewerkers ook positief. Zo zeggen ze bij de dienst Control, Financiën & Inkoop/Contractmanagement (CFI) dat het er allemaal netjes uitziet. Soms is het nog even zoeken naar de vergaderkamers omdat ze verstopt zitten in grotere ruimtes, maar verder bevalt het goed. Veel belcellen, rustige omgevingen, meer kleinere ruimtes en minder geluidsoverlast dan bij DLL. Of er genoeg plekken zijn? Dat moet de toekomst uitwijzen, maar vandaag in ieder geval wel.

Minder thuiswerken
Peter Hattink zegt dat ook. Voor nu zijn er voldoende plekken – hetzelfde aantal als in DLL – maar of dat over een paar maanden, als de nieuwe organisatiestructuur na HARP helemaal staat, nog steeds het geval is? “Een deel werkt thuis. Dat geldt voor alle diensten, maar het beleid is wel om minder te gaan thuiswerken en meer op kantoor. Dan is het alleen wel van belang dat er genoeg ruimte is, en daar moeten we in gaan sturen. Zeker als de nieuwe organisatiestructuur straks helemaal staat, wat in oktober/november zal zijn. Daar was in deze verhuizing nog geen rekening mee gehouden.”

Dat kan spannend worden, want er komen dan veel meer medewerkers bij en vanzelf gaat het niet, weet Hattink. “We gaan kijken hoe we daarin goed kunnen samenwerken. Bijvoorbeeld door bepaalde teams op bepaalde dagen hier te laten werken. Gelukkig hebben we daarnaast ook nieuwe collega’s die vanuit de instituten komen en die hun oude werkplek bij die instituten behouden. Dat is fijn, want zonder die plekken zouden we het niet redden. Wat dat betreft zijn we nog steeds decentraal verspreid.”

Meer parkeerdruk?
Daar zitten voor- en nadelen aan verbonden. Want meer medewerkers naar campus Rachelsmolen betekent natuurlijk ook meer benodigde parkeerplekken. En die waren al zo schaars. Voor medewerkers van de diensten is daarom een tijdelijke regeling in het leven geroepen waarbij ze een gratis parkeervergunning aan kunnen vragen waarmee ze hun auto gratis in de buurt van de campus kunnen parkeren.

De regeling werd vlak voor de zomervakantie met de betrokken medewerkers gedeeld en inmiddels is daar door zo’n vijftig verhuizende medewerkers gebruik van gemaakt. Nieuwe aanvragen lopen nog binnen. “Fijn, want hierdoor zorgen zij niet voor extra parkeerdruk op de campus”, ligt Sandra de Geeter toe, adviseur mobiliteit bij Fontys. “We hopen dat de parkerende medewerkers die aan de criteria voldoen de vergunning aanvragen. En in algemene zin hopen we natuurlijk dat mensen zo veel mogelijk met het ov of de fiets komen.”

Een café op de campus dat alleen op donderdagavond open was, maar wel dagelijks bestellingen bezorgde voor vergaderingen en bijeenkomsten en te reserveren was voor lunches en borrels. Regelmatig werd er dan ook op een dichte deur geklopt. Tot teleurstelling van velen. Dat moest anders, vonden Fontys en cateraar Appèl.

Vanaf dit studiejaar is Café 040 dagelijks van 10 tot 16 uur geopend als lunchcafé, en in de avond tijdens de openingstijden van de gebouwen voor een warme hap, een borrel en snacks. Daarnaast zijn vier klaslokalen achter het café gestript en omgebouwd tot luxe vergaderruimtes. Appèl verzorgt hier de catering, maar mensen kunnen voor de lunch ook terecht in het café.

Ontmoetingsplek
Volgens Astrid Bierens en Josijn Karssen van Appèl was er veel vraag vanuit de Fontysgemeenschap naar verruimde openingstijden en meer mogelijkheden om samen te komen tijdens of na een werk- of studiedag zonder te hoeven reserveren. Dat kan overigens nog steeds, maar je kunt nu ook gewoon binnenlopen en aan de bar of een tafeltje bestellen. De menu’s liggen, net als in elk ander lunchcafé, op tafel.

Een andere reden voor het nieuwe lunchconcept was de hoeveelheid eten die overbleef van de lunches die in de gebouwen werden bezorgd. En doordat de bezorgkarren regelmatig ergens anders werden neergezet, moesten medewerkers er geregeld naar op zoek gaan. Wel blijft het mogelijk om koude lunchgerechten te bestellen bij de cateraar. Tekst gaat verder onder de foto's.

Voor Bierens en Karssen breken twee spannende maanden aan. “De pilot moet uitwijzen of het nieuwe concept aanslaat bij de Fontysgemeenschap”, zegt Bierens. Het tweetal krijgt hierbij versterking van horecamedewerkers Hans Hendriks en Alexandra van Heijst. De eerstejaarsstudenten hebben in de introductieweek al kennisgemaakt met het café.

Speciale avonden
Met flyers, beeldschermen en mond-tot-mondreclame willen ze de rest van de Fontysgemeenschap enthousiast maken. Volgens Bierens begint het al te lopen: “Vooral de koffie in de ochtend is erg in trek. En veel mensen hebben al laten weten dat ze graag komen borrelen. Hopelijk komen ze ook op andere weekdagen dan alleen op donderdagavond nu het kan.”

Dat willen Bierens en Karssen stimuleren door speciale avonden te houden. Denk aan karaoke, bingo en pubquizzen, en ook mossel- en pizza-avonden. “We willen echt een ontmoetings- en ontspanningsplek zijn voor de hele Fontysgemeenschap”, aldus Bierens. Om dat gevoel te versterken is het interieur enigszins aangepast. De stationszitjes en statafels zijn vervangen door ronde tafels met stoelen, en langs de ramen zijn lange banken met poefs en salontafeltjes geplaatst.

Proef en succes
Kan het nieuwe concept na twee maanden op proef weer worden teruggedraaid? Niet helemaal, benadrukken Bierens en Karssen. “In principe willen we vijf avonden opengaan, maar als het op een bepaalde avond erg rustig is, dan kunnen we besluiten om dan dicht te blijven.”

Nu al zijn de vier aangrenzende vergaderruimtes een succes. “We hebben zelfs al ‘nee’ moeten verkopen”, aldus Bierens. Nu het café nog. Een heikel punt is de zichtbaarheid. De naam ontbreekt op de gevel. Wel staan er banners buiten en bij goed weer een terras. In andere gevallen is het café enkel bereikbaar via gebouw R4, en moeten mensen binnendoor lopen. “In het verleden kwam het wel voor dat mensen niet wisten dat we hier zitten. Dan is aan de verlichting te zien dat we open zijn.” In de woorden van Guus Meeuwis: daar brandt nog licht.

Foto bovenin: Alexandra van Heijst, Hans Hendriks, Josijn Karssen en Astrid Bierens (vlnr)

Steeds meer internationale studenten blijven na afstuderen in Nederland wonen en werken. Dan betalen ze hier dus ook belasting. Daarmee worden de kosten voor onderwijs en studiefinanciering ruimschoots terugverdiend, meldt het CPB vandaag.

Dit geldt voor studenten van binnen én buiten Europa, aan hogescholen én universiteiten. Ongeveer een op de vijf Europese studenten verblijft vijf jaar na diplomering nog in Nederland, schrijft het CPB. Voor studenten van buiten Europa gaat het om ongeveer twee op de vijf.

Nu en straks
Op korte termijn heeft de komst van buitenlandse studenten voor- en nadelen. Ze kunnen personeelstekorten helpen verlichten, maar ze moeten wel ergens wonen en ze vergroten dus het tekort op de woningmarkt.

Op langere termijn daarentegen verwachten de onderzoekers van het CPB “geen grote effecten op de arbeids- en woningmarkt”, terwijl de internationale studenten volgens hen wel kunnen bijdragen aan innovatie en betere internationale betrekkingen.

Kosten en baten
De overheid bekostigt opleidingen en studiefinanciering voor Nederlandse studenten en doet dat eveneens voor Europese studenten. Dat zijn flinke uitgaven: de ene internationale student studeert hier langer dan de andere (bachelor of master), maar gemiddeld betaalt de overheid 32.500 euro voor een hbo’er en 20.600 euro voor een universitaire student.

Maar in de loop der jaren worden die kosten terugverdiend. Het CPB kijkt onder meer naar uitgaven aan de zorg en sociale zekerheid en zet die tegenover de opbrengsten en de ‘blijfkans’ van de studenten. Dan levert een Europese hbo’er de schatkist uiteindelijk 13 duizend euro op en Europese wo-student 82,5 duizend euro.

Studenten van buiten Europa moeten hun opleiding helemaal zelf betalen. Alles wat zij aan belasting afdragen, is dus winst voor de overheid. Dat begint al met hun bijbaan naast de studie. De hbo’ers onder hen leveren de Nederlandse staat gemiddeld 117 duizend euro op en de universitaire afgestudeerden 243 duizend euro.

Verrast
Een soortgelijke conclusie trok het CPB al in 2012. Destijds morde de politiek dat er zoveel Duitse studenten naar Nederland kwamen, terwijl er omgekeerd maar weinig Nederlandse studenten naar Duitsland gingen.

Toenmalig demissionair staatssecretaris Halbe Zijlstra was destijds aangenaam verrast door de CPB-berekening en stelde zijn standpunt over buitenlandse studenten bij. “We kunnen andere EU-landen niet vragen: wilt u betalen voor studenten die ons economisch voordeel opleveren? Dat is een moeilijk verhaal.”

Positiever over migratie
Omdat je de wereld niet tot economische getallen alleen kunt terugbrengen, kijkt het CPB ook naar de ‘brede effecten’ van internationalisering. De onderzoekers stippen aan dat Engelstalig onderwijs zijn waarde kan hebben, maar Nederlandstalig onderwijs ook.

Internationale studenten hebben in elk geval geen aantoonbaar effect op het studiesucces en de baankansen van Nederlandse studenten. “Maar meer contact met internationale studenten blijkt wel te leiden tot meer internationale sociale verbindingen en een positievere houding ten opzichte van migratie”, schrijft het CPB.

Brain drain
Een ander argument tegen internationalisering is dat jongeren uit verre (en armere) landen hun talent misschien beter voor hun eigen land kunnen inzetten: is er geen sprake van een brain drain? Het CPB nuanceert dat: het kan juist wederzijdse voordelen bieden, zeggen de onderzoekers.

Je hebt inderdaad winst en verlies: brain gain en brain drain. Maar getalenteerde migranten kunnen productiever zijn in meer ontwikkelde economieën, redeneert het CPB, en het verlies van het herkomstland kunnen ze “deels compenseren door bijvoorbeeld geld over te maken naar hun familie”. Bovendien kunnen die landen ook profiteren van handel en hoogopgeleiden die weer terugkeren.

In totaal kwamen er donderdag bijna 8.200 mensen door de toegangspoort bij het Leijpark in Tilburg. Ruim 5.000 daarvan waren eerstejaars studenten. Daarnaast waren er 1.140 intro-ouders en studenten uit het mbo en wo die door de organisatie waren uitgenodigd.

“Ik kan het niet onderbouwen, maar ik hoop dat we meer bezoekers hadden door het bredere aanbod op het festival. Dat het dit keer niet alleen om muziek ging”, stelt Nicolette Koot, namens Fontys verantwoordelijk voor de Purple-organisatie.

Een andere reden waarom er meer bezoekers waren, zou ook kunnen zijn dat Fontys dit jaar wellicht ook meer nieuwe eerstejaars studenten kent dan vorig jaar. Die officiële cijfers worden door Fontys echter pas later dit najaar bekendgemaakt.

Dat de hele introductieweek Purple wellicht meer en zeker niet minder deelnemers kende, is overigens al nieuws op zich. Onder meer de universiteiten in Rotterdam en Wageningen zagen dit jaar weer dat minder studenten meededen. Landelijk is het moeilijk meetbaar omdat bij veel instellingen de introductieweek niet centraal geregeld is.

Mishandeling
Purple telde dus meer bezoekers maar ook dit jaar weer nauwelijks incidenten, ondanks de combinatie van een grote mensenmassa, heel warm weer en alcohol. Bij de water- en schuimbaan raakte in de middag een meisje gewond aan haar voet en moest naar het ziekenhuis worden gebracht.

Rond 18.00 uur werd een Fontysstudent recht voor het hoofdpodium heel hard in zijn gezicht geslagen. De verdachte, eveneens een Fontysstudent, werd later door de politie aangehouden. De Purple-organisatie heeft inmiddels contact gehad met zowel slachtoffer als dader.

Koot: “We doen er echt alles aan om Purple zo veilig mogelijk te houden. Maar een ongeluk zit in een klein hoekje. Die mishandeling was best wel heftig. Je moet wel een beetje verknipt zijn om het leuk te vinden om zoiets te doen. Maar dat soort dingen heb je als organisatie gewoon niet in de hand. Zie ook wat bij BUas gebeurd is.”

Voedselvergiftiging
Ook de Breda University of Applied Sciences (BUas) hield afgelopen week zijn introductiedagen. Van de 800 studenten en begeleiders die de laatste nacht van het introkamp op een camping in het Belgische Poppel doorbrachten, werd bijna een kwart goed ziek. Drie van hen zijn naar het ziekenhuis gebracht. Volgens de hogeschool was waarschijnlijk sprake van voedselvergiftiging.

Vanwege een conflict in het kabinet over de rijksbegroting van volgend jaar heeft minister Rianne Letschert de opening van het studiejaar in Leeuwarden afgezegd. In Groningen staat ze nog wel op het programma, zij het online.

Eigenlijk had de rijksbegroting van 2027 afgelopen vrijdag rond moeten zijn, maar de drie regeringspartijen zijn er nog niet uit. Er stond vanmorgen een ministerraad ingepland, maar die is inmiddels uitgesteld tot 18 uur.

Letschert kon niet naar Leeuwarden komen, waar ze het studiejaar bij hogeschool NHL Stenden zou openen. Ze gaat wél spreken bij de opening van het academische jaar in Groningen.

Ze kan er alleen niet fysiek bij zijn, nu het kabinet om 18 uur gaat vergaderen. Het lukte logistiek niet om haar weer op tijd in Den Haag te krijgen, laat haar woordvoerder weten. Ze gaat de zaal online toespreken.

De begroting moet uiterlijk vandaag naar de Raad van State, die erover moet adviseren. Op Prinsjesdag, de derde dinsdag van september, presenteert het kabinet de uitkomst van de onderhandelingen.

Maar ook die uitkomst is voorlopig. Er kan nog van alles aan veranderd worden in overleg met de Tweede Kamer. Dat gebeurde bijvoorbeeld ook met de onderwijsbegroting van het vorige kabinet, die dreigde te stranden in de Eerste Kamer.

Vermogen
Nu gaat het conflict in de politiek vooral over belasting op vermogen: hoeveel moeten rijke Nederlanders bijdragen? Coalitiepartij VVD en rechtse oppositiepartijen willen vermogende particulieren een belastingvoordeel geven dat miljarden euro’s gaat kosten.

Maar hoe krijg je dan de begroting rond? Het zijn dure tijden. Alleen al de extra uitgaven aan defensie lopen in de papieren. Bovendien heeft het kabinet waarschijnlijk de steun van oppositiepartij PRO nodig, die zich verzet tegen bezuinigingen op de sociale zekerheid.

Letschert stond als informateur aan de basis van het minderheidskabinet van D66, CDA en VVD. Bij de aankondiging sprak ze van optimisme bij de drie partijen “omdat zij ervan overtuigd zijn dat zij met z’n drieën snel en stabiel kunnen handelen”.

foto boven: het kabinet bij zijn aantreden op het bordes met de koning, met Riannne Letschert tweede van rechts.

Nicolette Koot, namens Fontys al sinds jaar en dag verantwoordelijk voor de organisatie van Purple, is dan ook bijzonder tevreden met hoe de week verliep. Ook al was het op de laatste dag nog even flink veel stressen omdat noodweer dreigde een spelbreker te worden.

“Klopt. We hebben twee jaar geleden ook al eens met dreigend onweer te maken gehad. Maar deze keer moest er heel veel georganiseerd worden, van het inkorten van het programma tot het busvervoer naar de onderwijslocaties en de opvang van studenten daar”, aldus Koot.

“Ik ben heel trots op hoe goed dat is gegaan. Hoe goed de samenwerking was met de busmaatschappij, de gemeente, de veiligheidsmensen. Het was maatwerk, maar het is allemaal gelukt. Tot en met de gebouwen die in de onderwijslocaties zijn opengesteld voor studenten om te schuilen. En daar is ook gebruik van gemaakt.”

Plakkerig
Het Purple Festival verliep verder ook zonder noemenswaardige incidenten. “Het was plakkerig weer, er zat natuurlijk ook de nodige alcohol in een aantal studenten. Maar los van een meisje dat een wond aan haar voet opliep bij de waterbaan weet ik verder nog van geen andere ongevallen.”

De samenwerking met evenementenbureau This Affects, dit jaar voor het eerst ingehuurd, was volgens Koot een groot succes. “Los van het evenement en de activiteiten zelf, zijn zij ook heel erg van styling - waardoor het festivalterrein er leuker uitzag dan ooit. En zij hebben sociale veiligheid heel erg in beeld, daar is achter de schermen flink op ingezet.”

De twee stadsfestivals waren al net zo'n succes als het Purple Festival. Het Vibes Festival op het Eindhovense Stadhuisplein was strak uitverkocht. “Doordat Summa dit jaar voor het eerst met heel veel studenten kwam, waren er daardoor alleen tickets voor eerstejaars van Fontys.” Maar niemand die erom treurt, want het betrekken van het mbo bij de intro is al jaren juist een groot doel.
Ook het wat kleinere festival op het Willemsplein in Tilburg was een succes.

City Tours
De enige minder positieve geluiden waren te horen bij de City Tours op woensdag. Daar bleek de coördinatie tussen de rondtrekkende groepjes studenten, de te bezoeken locaties en de organisatie niet altijd even soepel te lopen.

“Ik heb dat ook meegekregen, ja”, zegt Koot. “En waar het met stakeholders mis is gegaan, gaan we dat zeker nog evalueren. Aan de andere kant: we zijn ook gewoon afhankelijk van of individuen zich aan vooraf gemaakte afspraken houden. En ik heb niet het idee dat het over de hele linie zo is geweest dat er dingen misliepen bij de City Tours.”

Hoe hoog de opkomst was bij Purple en in hoeverre de prikkelvrije chill zones ook echt zijn gebruikt, weet Koot nog niet te zeggen. Die cijfers gaat zij allemaal nog krijgen. “Maar van wat ik gezien en gemerkt heb, was de opkomst hoog. Hopelijk ook dankzij het nieuwe bredere aanbod met meer dan alleen muziek en feesten.”

Docent Hendriksen is verbaasd. Hij surveilleert regelmatig tijdens schriftelijke tentamens en betrapt soms een spiekende leerling. Die klagen ook wel eens, maar dan verzoekt de examencommissie nooit om een foto aan te leveren van het spieken. En ook niet om het fotobewijs te laten checken door een onafhankelijke partij. Was Hendriksen wel bevoegd om spieken te kunnen constateren? Spiekte de student echt of was zijn medestudent slechts een inspiratiebron? Hoe weet Hendriksen dat eigenlijk? Is Hendriksen wel te vertrouwen?

Docent Hendriksen negeert het verzoek van de examencommissie. Hij weet zeker dat de student onrechtmatig AI heeft gebruikt, maar hij heeft geen zin om zichzelf tegenover de commissie te verdedigen. Hij staat tenslotte niet terecht.

Die nacht besluit Hendriksen om studenten nooit meer te laten zakken vanwege onrechtmatig AI-gebruik. Waarom zou hij? Een oogje dichtknijpen levert alleen maar voordelen op. In tijd en het vermijden van allerlei negatieve energie.

Schuldgevoel heeft Hendriksen ook niet. Daar is hij mentaal lenig genoeg voor. De wereld wordt niet automatisch beter van méér technologie, denkt hij, starend naar het plafond. Dus als ik AI-prutsers laat slagen die eigenlijk helemaal geen technologie kunnen maken, wie weet wordt de wereld daar alleen maar beter van.

En met die gedachte valt docent Hendriksen als een blok in slaap.

Rens van der Vorst is naast huiscolumnist van Bron ook technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier zijn eerdere columns.

Eerder dit jaar vroeg de Landelijke Studentenvakbond onderwijsinstellingen al om Iraanse studenten te steunen. Door de oorlog in hun thuisland kunnen sommige studenten niet bij hun bankrekening en door inflatie is hun geld veel minder waard geworden. Daardoor kunnen zij hun collegegeld niet meer betalen.

Met het nieuwe collegejaar in zicht doet de vakbond opnieuw een oproep, dit keer aan onderwijsminister Rianne Letschert. De LSVb wil dat het collegegeld voor Iraanse studenten landelijk wordt verlaagd.

Normaal gesproken betalen deze studenten het instellingscollegegeld, dat kan oplopen tot enkele tienduizenden euro’s. Daarnaast pleit de bond voor de oprichting van een noodfonds.

Tussen wal en schip
Nu moeten de studenten maar net geluk hebben met hun universiteit of hogeschool. Bij de ene onderwijsinstelling is veel geregeld, bij de ander vrijwel niets, zegt LSVb-voorzitter Evy Kras.

In een reactie op Kamervragen schrijft Letschert donderdag dat ze hogescholen en universiteiten vraagt om aandacht te hebben voor studenten uit Iran en “waar mogelijk maatwerk te bieden”. Maar de verantwoordelijkheid laat ze bij de instellingen zelf.

Fontys
Volgens de LSVb zijn er veel instellingen die nauwelijks iets doen voor Iraanse studenten. Kras: “Het is verschrikkelijk voor deze studenten, die wellicht middenin hun studie zitten en door gebrek aan ondersteuning moeten stoppen.”

Volgens de laatste cijfers studeren in totaal zo’n 1.200 Iraanse studenten in Nederland. Meer dan de helft van hen volgt een opleiding in het hbo. Bij Fontys studeerden er in het afgelopen collegejaar ruim negentig. Fontys liet in een eerder gesprek met Bron al weten hen te helpen waar mogelijk.

Blauwdruk
De LSVb hoopt dat er een landelijke blauwdruk komt voor studenten die door geopolitieke onrust worden geraakt. “Nu wordt elke zaak afzonderlijk behandeld, en dat zorgt voor veel onduidelijkheid”, zegt Kras. “Je kunt ook niet alleen Iraanse studenten helpen, want dat is juridisch ingewikkeld. Maar als je het breder trekt en duidelijke kaders opstelt, wordt het een stuk makkelijker.”

Zoiets heeft Wageningen Universiteit bijvoorbeeld gedaan. De universiteit stelde een pakket met mogelijke maatregelen op, schreef universiteitsblad Resource in juni. Het pakket is nu bedoeld om Iraanse studenten te helpen, maar het is algemener geformuleerd.

Onderwijsdecaan Dick De Ridder van WUR: “Het gaat erom dat we alle studenten die plotseling in zware financiële problemen komen door geopolitieke ontwikkelingen zoals oorlogen, een beetje kunnen helpen.”

Waar het festival voorgaande jaren vrijwel meteen startte met een muziekprogramma op zowel de Talent- als Main Stage, kregen bezoekers dit jaar eerst een paar uur uitgebreid de kans om het festivalterrein en daarbij horende activiteiten te ontdekken. Of je nou zin had in een spelletje, slinger aan het Rad van Fortuin, schildersessie, lekkere maaltijd of toch een dansje: het kon in de middag allemaal.

Het evenement startte namelijk om 13.00 uur en het muziekprogramma pas om half 4. Waardoor studenten dus bijna drie uur de tijd hadden om eerst even te acclimatiseren. En dat vonden veel van hen stiekem best lekker. “Na drie dagen introductie zijn we moe, héél moe, dus dit chillmomentje is wel even welkom”, zeggen Iris, Lonneke en Jasmijn. De studenten pakken hun rust in een schaduwplekje op een van de vele grasvelden, waar ze worden omringd door honderden anderen. “De sfeer is heel gezellig. Er is genoeg te doen, we denken dat iedereen zich hier prima vermaakt.”

Ook Jasmine en Naomi kunnen de rustige uurtjes goed gebruiken. Ze zitten helemaal achteraan het festivalterrein, vlak voor een tent waar iemand een dutje in lijkt te doen. Rechts van de tent staat een bordje met de tekst ‘Hoogsensitief Community’. Links ervan doen mensen yoga.

“Als je even wil chillen kun je hier zitten”, zeggen de studenten. “Het aanbod is heel gevarieerd en speelt in op verschillende type mensen. Dat is heel fijn. Vorig jaar waren we er ook, toen was het festival anders ingedeeld. De chill-area zat bijvoorbeeld naast een muziekstage waardoor je constant harde muziek hoorde. Dat is nu gelukkig een stuk minder. Wij zijn hier bewust gaan zitten om even tot rust te komen.”

Een stukje verderop zijn vier studenten nog aan het bijkomen van de waterglijbaan, waar op deze zweterige dag voor verkoeling wordt gezorgd. Ook pingpong heeft de revue al gepasseerd. “Nu zijn we aan het schilderen en straks gaan we natuurlijk ook lekker feesten.”

Want dat is volgens veel studenten toch waar het uiteindelijk om draait: feesten. Zo kunnen Reine en Yves niet wachten tot het muziekprogramma start en vinden ook Valentin, Evi en Evi dat de boel wel ietsje eerder had mogen losbarsten. “Half 4 is vrij laat”, klinkt het bij de studenten, die aan tafel een spelletje zitten te doen om de wachttijd door te komen. “Het idee van al deze activiteiten is ontzettend leuk, en het is allemaal ook heel leuk, maar we hebben ook zin om lekker te dansen.”

Purple Festival zou eigenlijk tot 22.00 uur duren, maar vanwege het verwachte noodweer sluiten de deuren een uurtje eerder en is ook het vervoersschema op de schop gegooid. Daarover lees je hier meer.

Om 13.00 uur begon donderdag in het Tilburgse Leypark het feestelijke slot van introductieweek Purple voor alle Fontysstudenten. Met tal van acts en activiteiten op een iets kleiner maar wel leuker ingericht terrein.

Woensdag werd echter al duidelijk dat er donderdag mogelijk heel zwaar weer op komst was. Landelijk ging er al een code geel uit. In de avonduren zou het zuiden van het land met windstoten, onweer en zware hagelbuien te maken kunnen krijgen.

Na overleg tussen de Purple-organisatie en het crisisteam van Fontys werd besloten om de eindtijd te vervroegen. Ook de tijden waarop de ingehuurde bussen vanuit Tilburg weer teruggaan naar de andere Fontyssteden zijn aangepast.

Voor het programma op het hoofdpodium heeft de aanpassing nauwelijks gevolgen. Het optreden van hoofdact Jonna Fraser gaat gewoon door. Het afsluitende optreden van een dj is ingekort.

Van de 4.000 studenten die woensdag verwacht worden op campus Rachelsmolen, verschijnen er een heleboel. Natellen is onmogelijk, maar in de binnentuin is her zelden zo druk geweest. De eerstejaars verspreiden zich in groepjes van ongeveer 27 personen over 150 verschillende tours, die elk 2 tot 8 stops in het centrum van Eindhoven hebben.

Food is één van de populairste thema’s tijdens de City Tour en dat is dan ook de route die Bron meeloopt. We sluiten aan bij het groepje van intro-ouders Madelief en Kick, allebei studerend aan de opleiding Verpleegkunde, net als hun 24 intro-kinderen. Vanaf de campus lopen we naar de eerste stop: de Effenaar. Maar daar blijkt al snel dat dit niet meer is dan een letterlijke stop. “We hebben geen idee wat we hier moeten doen”, zegt Madelief.

Veel of weinig activiteiten
Na een paar belletjes met andere intro-ouders en de organisatie is ze wat wijzer geworden. “Blijkbaar krijgen we nog veel meer van dit soort stops waar we eigenlijk niks gaan doen.” Pure pech voor deze route? Misschien wel, want de organisator vertelde Bron woensdagochtend dat er juist heel veel dingen georganiseerd zijn. Workshops, speurtochten, musea-bezoeken, spellen, sportactiviteiten, zelfs een bezoekje aan het PSV-stadion. Maar goed, bij dit Food-clubje zijn het dus vooral langsloop-stops: plekken om te ontdekken.

Vanaf de Effenaar lopen we na een kort ingelast spel met multiple choice-vragen over Eindhoven door naar het Stadhuisplein, waar een lunchpakket kan worden opgehaald. Onderweg daarheen vertelt intro-papa Kick dat de afgelopen dagen héél gezellig waren. “Maar op dit moment voel ik me wat minder. Grieperig, rillerig, koud, dan weer warm. Gewoon een beetje ziek.” Toch mag dat voor hem de pret niet drukken: hij loopt de hele route voorop met een grote JBL-box om zijn nek. De muziek hyped de intro-kinderen, waarvan een groot deel brak is, goed op.

Onder die brakke studenten bevinden zich ook Fie en Bente. De een heeft drie uur geslapen, de ander een nette zes. “We wisten niet zo goed wat we van deze tour moeten verwachten, maar volgens mij wisten de intro-ouders dat ook niet”, zeggen ze. “We hebben eigenlijk meer zin in het Vibes-festival vanmiddag.” En dat is eigenlijk al drie dagen het geval: het ochtendprogramma zien ze als een ‘moetje’, in de middag barst het feest los.

Tilburg

In Tilburg klinkt ondertussen het startsein van de City Tour op het Willemsplein na een boodschap van burgemeester Fleur Gräper - van Koolwijk. “Vorig jaar tijdens Purple zag ik een stad waar enorm veel energie hangt. Daar moest ik burgemeester van worden! En een half jaar later is me dat gelukt. Ongelooflijk bijzonder dat alle onderwijsinstellingen vandaag samen aan de slag zijn om de nieuwe studenten onze stad te laten ontdekken. De komende jaren gaan we Tilburg nog mooier en leuker maken.”

De City Tour voor 25 Pedagogiek-studenten die Bron mag volgen, start met een muziekroute door de stad. Na een goede twintig minuten wandelen volgt een korte introductie bij de eerste locatie: de nachtzuster. Binnen staat de ruimte vol rook en draait een dj muziek. Voor eerstejaarsstudent Lotte ziet vooral de bank er aanlokkelijk uit. “Het is dag drie, waarop we de cultuur van de stad moeten leren kennen, maar dat boeit eigenlijk niemand iets. We zijn hier gewoon voor de gezelligheid en de mensen.”

Twaalf stops
Na een half uur te hebben gezeten, weet intro-mama Lente genoeg. In het programma, met maar liefst twaalf stops, staan verschillende locaties waar geen opdrachten aan verbonden zitten. “Die skippen we, we gaan door naar de karaokebar waar we mogen zingen.” Dat levert twinkelende oogjes op bij de eerstejaarsstudenten. Maar eenmaal bij de karaokebar aangekomen, volgt een nieuwe teleurstelling. De bar is dicht. “We hadden beter uit kunnen slapen en vanmiddag naar het festival kunnen gaan”, aldus Lotte.

Bij een ander groepje met daarin eerstejaarsstudenten van de Juridische Hogeschool klinken soortgelijke geluiden. Na hun pauze zijn ze ruim op tijd bij de Schouwburg, waar ze hun route hervatten. Totdat een van de intro-moeders naar buiten komt. “We kunnen niet meer aansluiten. Het programma is te vroeg herstart en de volgende ronde begint pas over een uur."

Na kort overleg besluiten de begeleiders dat hun kinderen daar niet op hoeven te wachten. “Ga vooral iets leuks doen, trek je eigen plan. Pak een terrasje of ga een ijsje halen, en dan zien we elkaar vanmiddag weer voor het festival.” Daar zullen ze wellicht anderen treffen, want meerdere groepjes kiezen voor dat alternatief.

Venlo
Eerstejaars Informatica-student Kaylene loopt in Venlo de creativiteitsroute, die haar ontzettend goed bevalt. “We zijn begonnen in de bibliotheek, waar we een bingokaart vol activiteiten moesten afstrepen. Eenmaal compleet kregen we een aantal cadeautjes als aandenken.”

Na een korte stop bij een ijssalon leidt de tour naar Museum van Bommel van Dam, een museum vol moderne kunst. “Echt een leuke dag. Hoeveel dingen we precies gaan doen weet ik niet, maar we sluiten 'm wel af bij een café in de stad. Daar proosten we met een biertje, want ook dat hoort bij het studentenleven.”

Nieuwe eerstejaars maken deze week kennis met hun stad en het studentenleven, maar sommigen doen niet mee aan de introweken. Te veel herrie, te veel drank… ze hebben er geen zin in. Daar houden steeds meer introweken rekening mee. Zo ook Fontys, waar Purple ook een rustig programma biedt, voor wie dat fijner vindt.

Natuurlijk waren er her en der bij hogescholen en universiteiten weer tal van aanstellingen van nieuwe directeuren en bestuurders. Waarvan voor Fontys uiteraard met afstand de meest opvallende Arend Hardoff is. Hij is deze zomer aangesteld als de opvolger van de huidige voorzitter van het college van bestuur, Joep Houterman. Die gaat over een half jaar met pensioen.

Ophef over rechts-radicale club op infomarkt
Er was ook minder aangenaam nieuws. Zo staat de nationalistische studentenvereniging GNSV in Leiden op de infomarkt, waar het kraampje volgens universiteitsblad Mare werd besmeurd met stinkende smurrie. De universiteit overweegt zulke verenigingen te gaan weren.

De GNSV huldigt extreme denkbeelden en een van de leden is eerder dit jaar tot een gevangenisstraf veroordeeld wegens verboden wapenbezit.

Ook in Nijmegen zou de club een kraampje krijgen. Dat gaat toch niet door, schrijft universiteitsblad VOX. Er is een protest aangekondigd en de universiteit kan daardoor de veiligheid niet meer garanderen, is het argument.

Kamer zoeken is erger dan daten
Zeker bij de start van het studiejaar zoeken veel studenten een kamer, vooral als ze van ver naar hun studiestad moeten komen. In veel media verschijnen verhalen over de zoektocht.

De kamernood is nog lang niet voorbij en hospiteren valt niet mee: “Het is nog erger dan daten”, zegt iemand bij zijn derde poging.

… en je bent al snel een prooi
Op de kamermarkt zijn oplichters actief die bijvoorbeeld borg vragen voor kamers die helemaal niet bestaan. Daar moeten studenten voor oppassen: geloof niet alles wat je op TikTok ziet.

Ook zijn er verhuurders die het grijze gebied opzoeken. De Woonbond waarschuwt bijvoorbeeld voor een bedrijf dat de huurbescherming zou omzeilen door studenten in één keer een heel jaar huur te laten betalen.

Drama rond hoogleraar in Cambridge
Hoogleraar Jason Arday, die werkzaam was bij Cambridge University, werd beschuldigd van plagiaat en slordige wetenschap. Het ging van kwaad tot erger: zijn cv bleek ook niet op orde en hij had zijn sportprestaties en inspanningen voor het goede doel opgeklopt. Hij stapte op en werd enkele dagen later dood aangetroffen.

Socioloog Arday was zwart en autistisch. Naar eigen zeggen kon hij niet praten tot hij elf jaar was. Zijn opkomst in de academische wereld was als een sprookje van gelijke kansen in het Verenigd Koninkrijk en al snel kreeg hij uit conservatieve en racistische kringen forse tegenwind. Hij viel op en dat verklaart misschien de gretigheid waarmee sommige media en opiniemakers boven op deze rel sprongen.

… dat gaat anders dan bij onderzoekers Griep en Verster
Bij de Nijmeegse sociaalpsycholoog Yannick Griep klopte er ook weinig van zijn onderzoek. Hij heeft zelfs als hoofdredacteur van een tijdschrift de peer review van zijn eigen artikelen gefingeerd, schrijft universiteitsblad VOX.

En de Utrechtse onderzoeker farmacologie Joris Verster liet zich betalen door bedrijven zoals Red Bull en kwam vrijwel altijd met positief nieuws over hun producten, melden journalisten van Investico, Trouw en De Groene Amsterdammer. Zo zou het mixen van energiedrankjes en alcohol geen gezondheidsrisico opleveren.

De Universiteit Utrecht had de omvang van zijn nevenwerkzaamheden niet in beeld en gaat de onderzoekscultuur in de vakgroep farmacologie doorlichten.

Weinig muziek in Nederlandse studenten…
Het aantal Nederlandse studenten aan de conservatoria is flink afgenomen, meldde de NOS. Twintig jaar geleden kwam ruim de helft van alle muziekstudenten uit Nederland, inmiddels is dat nog maar 22 procent. De rest komt dus uit het buitenland. Het zou onder meer door de bezuinigingen op cultuur en muziekonderwijs komen.

Voor het tweede jaar op rij is wel het aantal eerstejaars aan de universitaire pabo’s gegroeid. Er begonnen vorig jaar in september 568 studenten aan de opleiding. Alle beetjes helpen, gezien het lerarentekort.

Aan de hogescholen nam de belangstelling voor de pabo ook toe, eveneens voor het tweede achtereenvolgende jaar. Daar begonnen bijna 6.300 eerstejaars. Maar dat was al eerder bekend.

Indiase kakkerlakken
Hoe noem je de vele Indiase werklozen met een goed diploma? Kakkerlakken, zei de hoogste Indiase rechter afgelopen mei. Al snel ontstond de Kakkerlakken Volkspartij en brak er een opstand uit.

In India betalen ouders zich scheel aan trainingen voor universitaire toelatingsexamens, maar tegen alle verwachtingen in zijn hoogopgeleide jongeren vaker werkloos dan de rest van de bevolking. Bovendien werden de toelatingsexamens dit jaar voor miljoenen jongeren ongeldig verklaard toen er fraude werd ontdekt.

Tienduizenden jongeren trokken naar de hoofdstad om daar met kakkerlaksymbolen te demonstreren tegen de regering. Dat hield pas op toen premier Narendra Modi zijn minister van Onderwijs ontsloeg.

Nu staat India voor de vraag hoe het examenfraude, nepdiploma’s en de enorme jeugdwerkloosheid gaat aanpakken. De druk is nog niet helemaal van de ketel. Hier en daar wordt nog steeds gedemonstreerd.

Harvard wint rechtszaak van Trump…
Harvard heeft opnieuw een juridische overwinning behaald op de regering-Trump. Die laatste vindt dat Harvard te weinig doet tegen antisemitisme op de campus, maar de rechter ziet slechts een paar geïsoleerde gevallen en dus geen reden voor overheidsingrijpen.

Verwacht wordt dat Trump in hoger beroep gaat. Dat deed hij ook in eerdere rechtszaken tegen de universiteit over het schrappen van onderzoeksgeld en het weren van internationals.

De regering-Trump werkt aan een plan om buitenlandse studenten 100 duizend euro te laten betalen als ze na afstuderen in de Verenigde Staten willen blijven werken. Ook worden de regels voor studievisa strenger: studenten kunnen niet langer voor de duur van hun opleiding in de VS blijven, maar krijgen een strikte deadline van vier jaar.

Het is sowieso oppassen geblazen als je naar de VS gaat: wat moet je doen als ICE je plotseling van het bed licht en in een gevangenis gooit? Chinese ouders laten hun kinderen uitgebreid trainen voordat deze in de VS gaan studeren.

Boycot van debattoernooi
Een internationaal debattoernooi voor studenten kwam opeens in zwaar weer terecht: evenementencomplex TivoliVredenburg trok zich terug wegens de deelname van Israëlische universitaire teams. Dat gebeurde terwijl het toernooi al gaande was en de finale nog moest komen.

De organisatoren menen dat een internationaal toernooi juist de dialoog stimuleert en dat de deelnemers (ook al waren ze verbonden aan een universitaire vereniging) op persoonlijke titel meededen. Ook de Universiteit Utrecht is overigens niet overtuigd en bouwt haar steun af. Er zijn meteen Kamervragen gesteld.

Hogescholen verwachten ongeveer evenveel nieuwe studenten als vorig jaar, al verschilt het per vakgebied. Bij hbo-opleidingen als Social Work, Toegepaste Psychologie en Pedagogiek lijkt het aantal eerstejaars te groeien. De sociale studies trekken misschien wel 10.800 nieuwe eerstejaars, tegen ruim 10.000 vorig jaar.

Ook de opleidingen in de gezondheidszorg staan in de plus, blijkt uit de laatste telling van ‘vooraanmeldingen’ in het hbo. Daar gaan naar verwachting zo’n 350 extra eerstejaars naartoe.

Bodem
Fontysvoorzitter Joep Houterman stelde desgevraagd voor de zomer dat Fontys de bodem van de krimp bereikt leek te hebben. Maar zoals elk jaar hangt daar ook nu weer een ‘winstwaarschuwing’ aan vast. De vooraanmeldingen geven een indruk welke kant het opgaat, maar ze zeggen nog niets over het echte aantal inschrijvingen.

Aan de andere kant: hoe de cijfers ook zijn, het ‘achterland’ van Fontys, heeft de hogeschool wel enorme kansen voor de komende jaren. Als er geen rare dingen gebeuren, zal de schaalsprong van de Brainportregio - aangedreven door de uitbreiding van ASML - legio banen in de regio opleveren in tal van beroepen.

Lerarenopleidingen
De 122.000 voorlopige aanmeldingen van vorig jaar leidden uiteindelijk tot slechts 84.000 nieuwe eerstejaars. Alles bij elkaar waren er vorig jaar om deze tijd ongeveer evenveel voorlopige aanmeldingen in het hbo, maar de verdeling over de studierichtingen is niet helemaal hetzelfde.

De lerarenopleidingen bijvoorbeeld leveren terrein in. Ook bij Fontys, de grootste onderwijsopleiding van Nederland, bestaan zorgen over de nieuwe instroom.

Vlak voor de zomervakantie zei Martin de Wolf, directeur bij Fontys Educatie, dat er nog geen keiharde cijfers bekend waren maar dat de voltijd en deeltijd inschrijvingen op dat moment achterbleven ten opzichte van vorig jaar.

In de vooraanmeldingen voor alle opleidingen zitten bovendien ook degenen die van studie wisselen. Dat doet grofweg één op de vijf hbo’ers. Maar zij tellen straks niet mee als ‘eerstejaars’ in de officiële cijfers. Pas in oktober kunnen de hogescholen met zekerheid zeggen hoeveel nieuwe studenten zij hebben.

En zelfs dan is er nog een voorbehoud. Er gaat dan nog een extra controle overheen waarna de officiële cijfers, waar de overheid de bekostiging op baseert, volgen pas in het voorjaar. Hetzelfde geldt voor de universiteiten.

Krimp
Het hoger onderwijs verwacht de komende jaren een krimp van het aantal Nederlandse studenten, met name aan de randen van het land. Daartoe wil de politiek zelfs de financiering van het hoger onderwijs aanpassen, zoals nu al in het mbo gaat gebeuren.

Die krimp kan deels worden opgevangen met buitenlandse studenten, maar daar heeft de Tweede Kamer moeite mee. Om strenge regelgeving te voorkomen hebben universiteiten en hogescholen beloofd om de internationalisering zelf in goede banen te leiden.

Na een silence disco op maandagavond, gevolgd door een korte nacht, werden de nieuwe journalisten in spé dinsdagochtend om 08.15 uur bij MindLabs verwacht. Eerst was het tijd voor een dagstart, waarbij de slaperige ogen bij veel aanwezigen nog half dicht hingen, om vervolgens na een paar bakken koffie door te gaan met de bezoekjes van verschillende gastsprekers. Verspreid over meerdere groepen woonden de studenten drie sessies bij.

Op zoek naar Marlotte
Studenten konden aansluiten bij sessies met Gijs Sanders, presentator bij BNNVARA, en media-expert Victor Vlam. Maar ook met Lizzy Diercks, momenteel werkzaam bij DPG Media maar eigenlijk vooral bekend van de best beluisterde Nederlandse podcast ooit: ’Op zoek naar Marlotte’. Daarmee ging ze vorig jaar hartstikke viral vanwege het bizarre verhaal dat de podcast vertelt. Dat gaat namelijk over Annika, een medewerkster van de Kindertelefoon die jarenlang werd voorgelogen over een ‘ernstig mishandeld’ meisje dat - zo bleek later uit onderzoek van Lizzy Diercks - nooit heeft bestaan.

In een gesprek met studenten vertelt de journaliste hoe die zoektocht is gegaan, welke reacties ze kreeg en wat het onderzoek met haar heeft gedaan. “Ik vond het best heftig dat de podcast zo viral ging”, vertelt ze. “Dit verhaal gaat om echte mensen, het is echt gebeurd. Dat heeft wel wat me gedaan, maar natuurlijk niet zoveel als met de slachtoffers. En los daarvan ben ik natuurlijk ook trots dat het zo groot is geworden. Natuurlijk lig je onder een vergrootglas als iets viral gaat, maar ik denk dat je als journalist blij bent dat je gelezen wordt. Daar schrijf je immers voor.”

Diercks vertelt ook dat de tijd waarin zij journalist werd, heel anders is dan de huidige tijd. Waar Diercks dagenlang zocht naar allerlei documenten, hoeven studenten nu alleen maar op een paar AI-knoppen te drukken om diezelfde informatie te krijgen. “Dat maakt het allemaal wel een stuk makkelijker”, lacht ze. “Dan hoef je al dat vervelende werk niet meer te doen. Maar tegelijkertijd natuurlijk ook lastiger, want je moet je feiten wel extra goed checken.”

Dat is dan ook de tip die ze de nieuwe studenten wil meegeven: wees zorgvuldig. Publiceer pas een verhaal als je zeker weet dat alles klopt. Maar ook: “Lees iedere dag de krant. Of kijk naar nieuws via TikTok, social media, de televisie, wat dan ook. Consumeer iedere dag twintig minuten nieuws en je creëert binnen vier jaar tijd een kennisvoorsprong die heel veel anderen niet hebben.”

Goed beeld
Carmen, Tess, Fleur en Ilay, vier studenten die bij de sessie van Diercks aanwezig waren, kenden de podcast allemaal niet. Ze hadden er via TikTok wel over gehoord, maar hadden ‘m niet beluisterd. Toch vonden ze de dingen die de journaliste vertelde, heel interessant. “We krijgen vandaag een goed beeld van wat journalistiek precies inhoudt”, klinkt het. "Het is heel leuk dat we veel verschillende verhalen horen van diverse mensen die allerlei werkzaamheden in de journalistiek doen."

Precies wat de bedoeling was, vertelt mede-organisator Esmee. “We hebben met de gastsprekers geprobeerd een divers aanbod te verzamelen dat laat zien op welke manieren je in het werkveld terecht kan komen. Als podcast-maker, sportjournalist, maar ook als media-expert of onderzoeksjournalist. We willen laten zien dat er meerdere wegen zijn die naar Rome leiden, zodat onze nieuwe studenten met een open vizier de opleiding in kunnen gaan.”

Foto bovenin: Lizzy Diercks

Hardorff begon zijn loopbaan als docent in het onderwijs en vervulde daarna verschillende leidinggevende functies bij Breda University of Applied Sciences, waaronder opleidingsmanager en directeur van de Academy of Leisure. Na vier jaar dean en lid van het college van bestuur van Hotelschool The Hague maakt hij sinds 2022 deel uit van het college van bestuur van de Haagse Hogeschool.

Daar is hij verantwoordelijk voor onderwijs, onderzoek, studentzaken en internationalisering. Ook vertegenwoordigt hij de hogeschool binnen de Vereniging Hogescholen en vervult hij verschillende bestuurlijke functies op regionaal, nationaal en internationaal niveau.

Met ruim twintig jaar ervaring in het onderwijs treedt Hardorff op 1 januari 2027 in dienst bij Fontys. Joep Houterman, die per deze datum zijn taken als cvb-voorzitter neerlegt, blijft tot 1 maart beschikbaar voor een ‘warme overdracht’ tussen hem en zijn opvolger. Houterman gaat daarna met (vroeg)pensioen.

In Eindhoven staat het programma maandag in het teken van een spellenmiddag. Over de campus verspreiden zich allerlei groepjes studenten, elk met een eigen kleur shirt. Roze, blauw, rood, wit, groen. Waar je ook kijkt: het is een oase van kleur.

Sommige eerstejaars kijken nog wat onzeker om zich heen, niet wetende wat te doen, wie aan te spreken of waar te zijn. Anderen zijn al druk met elkaar in gesprek. Zo ook de Mexicaanse Michelle en Spaanse Emrys, die hier vandaag allebei voor de eerste keer zijn voor de start van hun nieuwe studie International Communication.

Ze kennen elkaar pas een paar minuten, maar vinden nu al een gelijkenissen. Ze wonen allebei al twee jaar in Nederland, gaan dezelfde studie doen en kiezen beiden voor Fontys omdat ze het idee hebben dat vooral het praktische gedeelte een goede match zal zijn.

“Ik denk dat het heel leuk wordt. Ik weet nog niet veel over Fontys, ons rooster of de klassenindeling omdat we nog niet veel informatie hebben ontvangen, maar van de introductieweek heb ik goede verwachtingen”, zegt Michelle.

‘Festival skip ik’
Zowel Michelle als Emrys kijkt deze week het meest uit naar Purple Festival, dat donderdag plaatsvindt in Tilburg. Precies het evenement waar de nieuwe ICT-studenten Jamal en Diangelo (allebei 18 jaar oud) juist het minst naar uitkijken. Sterker nog: ze zullen er niet eens bijzijn.

“Ik ben er deze week elke dag bij, maar het festival skip ik. Te veel mensen, feesten, daar hou ik niet zo van”, zegt Diangelo. “We kijken meer uit naar vrijdag, dan gaan we met ICT naar de Efteling”, aldus Jamal. “Maar ik heb ook zin om nieuwe mensen te leren kennen en meer inzichten te krijgen van de studie.”

Een paar meter verderop zijn Social Work-studenten Kaelynn en Esmée druk bezig met een vossenjacht op docenten. Voor Kaelynn is het haar tweede introductieweek: dit jaar als mama, vorig jaar als eerstejaars. “Ik keek hier heel erg naar uit omdat ik het vorig jaar zo leuk vond toen ik zelf ging studeren”, aldus Kaelynn.

Naast haar staat Esmée, voor wie alles nog wel nieuw is. “Omdat ik met mijn 22 jaar wat ouder ben dan de gemiddelde eerstejaars, voel ik me een tikkeltje nerveus. Maar ik laat het allemaal lekker op me afkomen en dan komt het vast goed.”

Dure treinkaartjes
Onderweg naar het station heeft een groepje van vijf studenten Ondernemerschap & Retailmanagement het vooral over de kosten van het openbaar vervoer die deze week nog voor eigen rekening zijn. Voor de één is dat vanuit Venlo een stuk duurder dan voor de ander, die uit Tilburg of Boxtel komt.

“Onze ov-kaart gaat pas vanaf 1 september in”, klinkt het. “Of we het ervoor over hebben? We zullen wel moeten. Maar we hebben er wel zin in hoor, vooral in het optreden van Jonna Fraser op Purple Festival.”

Venlo begint eerder
Op Campus Venlo worden deze week 250 nieuwe studenten ondergedompeld in de wereld van Fontys. En dit jaar is het voor het eerst dat het introductieprogramma op maandag begint, in plaats van dinsdag. Dat heeft te maken met de centrale Purple-planning.

Normaliter vond op dinsdag de stadsdag in Venlo plaats, maar die is nu verplaatst naar woensdag. Dat zou betekenen dat de studenten elkaar, zonder een eerste opleidingsdag zoals vandaag, ontmoet hadden in Toverland.

Dat leek de organisatie geen goed idee, dus zijn alle studenten vandaag op de Limburgse campus uitgenodigd. Om deel te nemen aan een rondleiding, spellen te spelen, of een speurtocht te lopen.

Eerstejaars pabo-studenten Sebas, Sem, Fenne en Thomas hebben de rondleiding en een potje 30 Seconds al gehad. In de kantine aangekomen kijken ze voorzichtig om zich heen. “We konden hier een ijsje halen, maar krijgen het zo snel niet gevonden.”

Fijne sfeer
Dat mag de pret voor Sebas echter niet drukken. Hij heeft naar eigen zeggen twee eerdere opleidingen geprobeerd, maar voelt zich nu al op zijn plek in Venlo. “Er hangt een fijne sfeer, en iedereen is losjes. Dat gaat dus helemaal goedkomen het komende jaar.”

Verspreid over de campus kunnen studenten unicorn rijden, een levensgrote versie van Stef Stuntpiloot spelen en verschillende balspellen uitproberen. Eerstejaars Informatica-student Saif is met zijn intro-groep vooral druk bezig met de speurtocht. “Zo leren we meteen het campusterrein kennen, en dat is groter dan ik van tevoren had verwacht.”

Het oogt daarbij wel nog erg rustig op de campus, waarbij de aanwezige studenten vooral achter de papa’s en mama’s aanlopen en luisteren naar wat ze allemaal vertellen. Echt gefeest wordt er niet, maar dat is voor Saif ook geen enkel probleem. “Het is relaxed opstarten zo. We hebben kennisgemaakt met onze docenten en verschillende studenten die de opleiding al volgen, en kregen uitleg over hoe ons eerste jaar er hier in grote lijnen uit gaat zien. We hebben er zin in.”

Met allerlei activiteiten, festivals en spellen worden ze tijdens de introweek klaargestoomd voor het nieuwe jaar. Soms met veel muziek en drukte, soms juist met zo weinig mogelijk prikkels. En vooral dat laatste is tijdens deze editie van Purple nieuw.

De introductieweek ziet er in veel opzichten hetzelfde uit als voorgaande jaren. De maandag en dinsdag staan in het teken van opleidingsdagen, waarbij de nieuwe eerstejaars bijvoorbeeld met spel- en sportdagen kennis kunnen maken met elkaar, hun opleiding en hun studiestad.

Chill en mellow
Op woensdag vinden in alle Fontys-steden de City Tours plaats. Die zijn er ook al jaren, maar dit jaar is er een nieuwe invulling aan gegeven. De introductieweek is ingericht op zes persona’s die de typische eerstejaars in grote lijnen moeten omschrijven.

Bij het ene type staat het thema sport centraal, bij de ander creativiteit, muziek, chill, innovatie of een mix daarvan. De City Tours zijn op deze persona’s ingericht. Voor elk type student is tijdens de stadsdag een speciale route uitgestippeld met hotspots die bij het betreffende thema passen.

Eén van de tours staat bijvoorbeeld helemaal in het teken van het thema mellow hotspots, passend bij de student die niet compleet uit zijn dak wil en juist op zoek is naar meer rust en plekken om tot zichzelf te komen.

Dit thema keert ook terug in de overige Purple-activiteiten: het Purple-festival kent verschillende relax zones en er worden zowel op de stadsdagen als op het festival ‘Social Safety Hubs’ ingericht, waar studenten kunnen ontprikkelen en waar ze terecht kunnen als ze zich sociaal onveilig voelen.

Na de City Tours is er op woensdag in Tilburg het Square One Festival, dat in samenwerking met Yverta, Avans, Yonder, De Rooi Pannen, Tilburg University en de gemeente Tilburg georganiseerd wordt. Op hetzelfde moment vindt op het Stadhuisplein in Eindhoven het Vibes Student Festival plaats; een feest van Fontys, De Rooi Pannen, Summa, TU/e, St. Lucas en de gemeente Eindhoven.

Purple Festival
Voor de studenten die nog meer willen dansen en feesten, zijn er een dag later op Purple Festival ook genoeg opties. Er zijn twee muziekstages: de Talent Stage en de Music Stage.

Bij de Talent Stage treden dit keer niet alleen studenten van de Rockacademie op, maar ook studenten van andere Fontys-opleidingen. Zo prijkt bijvoorbeeld Haunted Reef op de line-up, een band die bij Fontys Technology vandaan komt. Daarnaast treden hier ook Fontys-talenten Hillegonda de Jong, Caribbean Community, Mauro en Ilja Therese op.

Het podium van de Music Stage wordt in chronologische volgorde beklommen door Demi Maria (15.30-16.30), Treasure: Bruno Mars Tribute Band (16.30-17.00), H4ZEL (17.00-18.00), Jonna Fraser (18.00-18.30), FeestDJRuud (18.30-19.30), Power Hour met Zany (19.30-20.30) en Nova Blue (20.30-21.30).

Verschillende area's
Los daarvan zijn er nog heel veel andere dingen te doen. Purple festival richt zich met deze editie namelijk niet alleen op muziek, maar ook op allerlei andere activiteiten die zich verspreiden over verschillende area's.

Sterker nog: daar ligt in de middag zelfs de nadruk op. “Voorheen startten we het volledige programma tussen 13.00 en 22.00 uur op de verschillende muziek stages”, legt Purple-projectleider Nicolette Koot uit.

“Maar dit keer gaan we het anders doen. Bezoekers kunnen tussen 13.00 en 16.00 uur de verschillende area's op het festivalterrein ontdekken, zoals de Innovation Space, Chill Area, Creative Garden, Foodcourt en een Sporthub. Ook deze zijn weer ingericht op die verschillende persona’s.”

“Pas daarna start het hoofdmuziekprogramma. Dat betekent niet dat de andere area's dan stoppen; die blijven gewoon doorgaan zodat bezoekers gedurende het hele festival de verschillende plekken kunnen bezoeken waar ze op dat moment behoefte aan hebben.”

Het hoofdmuziekprogramma eindigt om 20.30 uur omdat de eerste bussen – zoals die naar Limburg – dan al vertrekken. Er is nog wel muziek tot 22.00 uur, daarna eindigt het festival. De slaapplek regelen studenten - net als vorig jaar - gedurende de hele introductieweek zelf.

Tot slot wordt er wederom gewerkt met een in- en uitchecksysteem om te controleren of alle aanwezige studenten zich ook weer afmelden. “Purple 2026 is een editie met een nieuwe opzet, waar ruimte is voor iedereen”, zegt Koot nog.

Leden van het Utrechtsch Studenten Corps verspreidden in maart 2024 een ‘grietenlijst’, waarin de namen en telefoonnummers van zo’n dertig vrouwelijke studenten stonden, plus commentaar op hun uiterlijk en hun vermeende seksleven.

Komende maand moeten vier studenten voor de rechter verschijnen vanwege hun rol in het maken en verspreiden van de lijst. UVSV, de vrouwelijke tegenhanger van het USC, start nu een campagne tegen het gedachteloos doorsturen van zulke foto’s en lijsten.

Denk voor je doorstuurt, is het motto. In een filmpje vertelt een man als slachtoffer over de gevolgen van het doorsturen. “Ik ben nog nooit zo vaak bekeken en nog nooit zo alleen geweest”, zegt hij, terwijl studenten een foto aan elkaar doorgeven.

Een man
De makers kozen met opzet een man, vertelt UVSV-praeses Josephine Ang aan de NOS, omdat het niet alleen vrouwen treft. Volgens haar kan het iedereen overkomen, maar kun je ook zomaar degene zijn die iets doorstuurt.

Het (mannelijke) Utrechtsch Studenten Corps steunt de campagne. De vereniging werkt naar eigen zeggen aan een cultuurverandering.

Daar hebben de ouders van de getroffen vrouwen weinig vertrouwen in, zei hun advocaat vorig jaar. Ze waren verontwaardigd toen de sancties van de universiteit en hogeschool tegen het corps al snel weer werden opgeheven.

Foto boven: still uit genoemd Instafilmpje van UVSV

“Ik was op zoek naar een land met een hoog onderwijsniveau waar ik in het Engels kon studeren”, vertelt een internationale student aan Nuffic, de internationaliseringsorganisatie voor het onderwijs. “Nederland was dan een vrij voor de hand liggende keuze.”

Deze student is een van de 130 duizend die een hbo- of wo-opleiding in Nederland volgen. Aan de universiteiten komt 27 procent van de studenten uit het buitenland, aan de hogescholen is dat 9 procent. Waarbij Fontys met 6.000 buitenlandse studenten met afstand de hogeschool is met de meeste internationale studenten, meer nog zelfs dan sommige universiteiten.

Goed en goedkoop
Maar waarom komen ze hierheen? Met een vragenlijst en nadere gesprekken wilde Nuffic daar een vinger achter krijgen. Ongeveer 300 buitenlandse studenten werkten aan het onderzoek mee.

De uitkomsten daarvan zijn vrijwel identiek aan de serie die Bron publiceerde, en waarmee we ook dit studiejaar doorgaan, over de internationale studenten bij Fontys.

Er is in Nederland een groot aanbod van Engelstalige opleidingen, zeggen ze tegen Nuffic. Die opleidingen staan ook nog eens hoog aangeschreven en vergeleken met veel andere landen is het collegegeld laag.

Ook vinden de studenten het prettig dat Nederlanders gemakkelijk Engels spreken. Ze menen bovendien dat de kwaliteit van leven hier goed is: ze noemen bijvoorbeeld de veiligheid, maar ook de prettige balans tussen werk en privé.

Visum
Voor de meesten was Nederland de eerste keuze. Eén op de vijf had eigenlijk naar een ander land gewild. Zo wilde een deel liever naar het Verenigd Koninkrijk, maar gedoe met visums en hogere collegegeldtarieven zorgden ervoor dat ze toch voor Nederland kozen.

Er zijn ook redenen waarom ze weleens twijfelen of ze naar Nederland wilden komen, zoals het grote woningtekort: zeven op de tien studenten noemden dit aspect. Later bleek het vinden van een kamer vaak nóg moeilijker dan verwacht.

Ook merkten velen pas toen ze eenmaal hier waren dat de beheersing van de Nederlandse taal toch wel belangrijk is voor het dagelijkse leven. Met name in het sociale leven en bij het vinden van een (bij)baan blijkt het een uitdaging.

En natuurlijk zijn er ook ronduit teleurgestelde studenten. Bij meer dan tien procent kwamen de verwachtingen van Nederland niet overeen met de werkelijkheid. Ze voelden zich niet altijd welkom en kregen soms zelfs met discriminatie te maken. Dat komt misschien ook door de sfeer in de politiek, overwegen ze.

Politiek
De politiek staat inderdaad sceptischer tegenover internationalisering dan vroeger. Het vorige kabinet wilde het aantal internationale studenten terugdringen en bepaalde opleidingen dwingen om weer in het Nederlands te gaan lesgeven.

Het huidige kabinet biedt weer iets meer ruimte voor internationalisering, tot op zekere hoogte. Universiteiten en hogescholen hebben beloofd dat ze de komst van buitenlandse studenten zelf in goede banen leiden.

Purple, zoals de introductieweek hier al sinds jaar en dag heet, is een mooie manier om je een beetje thuis te gaan voelen bij Fontys. Of dat nu in Tilburg, Venlo, Eindhoven, Sittard of Den Bosch is. En waar je vanaf nu ook studeert: ga vooral ook naar het Purple Festival komende donderdag. Zo'n feestje voor alle studenten is er maar één keer per jaar.

Mocht je denken: waarom zou ik Bron volgen? Daar kom je vanzelf achter. Wij brengen interviews, filmpjes, nieuws en achtergrondverhalen over jouw studie, jouw toekomstige beroep, jouw medestudenten. En belangrijke dingen als nieuws over je studiebeurs, openbaar vervoer, kamernood, sport en alles wat voor jou relevant of leuk is.

De redactie wenst je in elk geval veel succes komend jaar. Goed je best doen? Tuurlijk. Maar vooral ook: have fun!

In het laatste weekend ging het klassement nog een keer flink over de kop door de finale en de troostfinale. Maar vooral ook door de strafpunten. 

Wie Ronald Koeman te vaak of te weinig liet wisselen kreeg een flinke boete, maar het aantal strafpunten voor te veel of te weinig voorspelde doelpunten over het hele toernooi hakte er nog veel harder in.

Zo kreeg de Worldcup Toto Fontys uiteindelijk een top tien met enkele spelers die al weken lang in die top meededen, maar ook spelers die daar voorheen nog nauwelijks bij in de buurt waren geweest.

Ondanks het feit dat ICT-student Roan van Mook als nummer één eindigde, speelde Fontys ICT geen rol in de competitie tussen instituten en diensten. Sterker nog: het eindigde bijna helemaal onderaan. De wisseltrofee gaat heel verrassend naar Fontys Academy of the Arts.

Hierbij definitieve top 10. Zij zijn allemaal in de prijzen gevallen en ontvangen hier nog een email over. Voor de complete eindstand zie het WTF-item in de zijkolom op onze homepage.

1. 449 punten Roan van Mook
2. 420 punten Sjoerd
3. 409 punten Dushidushi
4. 408 punten Frédérique
5. 406 punten Matthijs1010
6. 402 punten Roel Martens
7. 386 punten d’n Skeef
8. 358 punten Roovaerssen
9. 356 punten Dennis Bergkamp
10.345 punten Jexpert

Dat het steeds eerder steeds leger is op de Fontyscampussen werd onlangs door Bron nog belicht. En nee, dat heeft niet alleen met tentamens en zomervakantie te maken. Sinds corona kiezen studenten en medewerkers er steeds vaker voor thuis aan de slag te gaan in plaats van op de campus.

Bron vroeg het bestuur al eens of daar, vanuit het oogpunt van communitybuilding en sociale en psychische gezondheid, niet iets aan gedaan gaat worden. Maar het bestuur vindt dat die verantwoordelijkheid op de eerste plaats bij de instituten en diensten zelf ligt.

Contrast
De (te grote) rust op de campussen staat in schril contrast met de buitenwereld. Het zijn onrustige, onzekere en niet al te leuke tijden. Corrupte machthebbers die doen waar ze zin in hebben, die oorlogen voeren terwijl de rest van de wereld mopperend maar niet handelend toekijkt. Of, in het geval van Soedan, niet eens moppert maar wegkijkt.

Een wankelende wereldeconomie die telkens bijna over het randje van een diepe afgrond kukelt. Bigtech dat, vooral met AI, almaar meer macht krijgt. Een minderheidscoalitie in Nederland die een al even wankelende regering vormde.

En ondertussen studeerde de student verder en doceerde de docent door. Ook bij Fontys. In alle rust. Want vergeleken met andere jaren valt op dat er dit studiejaar geen nieuwe hete hangijzers waren, geen rellen of felle discussies (à la mediatheken of affaire Dochy). Ook geen nieuwe zorgen, slechts de zorgen die er al waren, zoals over de krimp en de snelheid waarmee AI de wereld inclusief het onderwijs in zijn greep krijgt.

Aan AI valt niet zo heel veel te doen. En wat Fontys kan doen, doet het. De krimp in studentenaantallen lijkt, als de voortekenen niet bedriegen, zijn dieptepunt bereikt te hebben. Mogelijk zit er komend studiejaar zelfs weer een klein plusje aan te komen.

Hack en reorganisaties
Het grootste nieuws van dit jaar was toch wel de hack van Canvas die zowel studenten als docenten hard trof. Niet alleen bij Fontys, maar bij duizenden onderwijsinstellingen in de hele wereld. Dat krijg je ervan als je zo afhankelijk bent van Bigtech. De dienst I&T doet wat het kan. Maar 100 procent veilig gaat het nooit meer worden, zo wordt daar ook gesteld.

Natuurlijk waren er wel de reorganisaties bij HRM en Toegepaste Psychologie en Harp bij de diensten. Die hielden en houden de betrokken medewerkers flink bezig, maar het zal nog even duren eer duidelijk wordt wat daar voor hen de persoonlijke gevolgen van kunnen worden. Daar zullen in elk geval geen schapendrijvers meer aan te pas komen…

Bestuurlijk was er ook weinig schokkends aan dit jaar. Nog redelijk vers van de pers was het besluit van het college van bestuur om een aantal lectoraten te schrappen. Wel werd dat cvb van nieuw bloed voorzien. Jaapjan Zuidema trad in januari aan als opvolger van Frans Möhring.

Het was niet het enige nieuws over het cvb. Voorzitter Joep Houterman kondigde aan eind 2026 te vertrekken. Hij wil het stokje na acht jaar overdragen aan een nog te benoemen opvolger. Daarvoor vinden nu de gesprekken plaats. De bedoeling is dat de nieuwe voorman/voorvrouw net na de zomer bekendgemaakt wordt. [Tekst loopt door onder foto]

Opinies
Misschien geen spectaculair nieuws dus afgelopen jaar, maar wel genoeg opmerkelijk nieuws. Wat te denken van de opinie die Journalistiekdocent Jos Baijens schreef voor Bron en leidde tot een uitnodiging van en een gesprek met koning Willem-Alexander?

En dat was niet eens het best gelezen opiniestuk. Dat werd geschreven door ICT-docent Erdinç Saçan en nota bene al in december 2024 gepubliceerd. Hij pleit ervoor om studenten later naar school te laten komen, omdat onderzoek heeft uitgewezen dat zij minder goed ‘functioneren’ in de vroege uren. Erdinç deed ook van zich spreken met een boek, columns en opiniestukken over (onder meer) AI, ook op Bron.

Maar de best gelezen columnist ‘overall’ van deze Bron jaargang was Tina ten Bruggencate, waarmee voor het eerst de jarenlange hegemonie van Brons vaste huiscolumnist Rens van der Vorst werd doorbroken. Wiens column ‘Parkeerprobleem’ dan weer wel de meest gelezen van alle columns was.

Best verrassend is ook dat van alle Bron reviews de recensie van het jongste seizoen Tonnano de meeste lezers kende. En dat terwijl dit seizoen van de auteur een hele magere 5 kreeg. Of misschien wel daarom, je weet het niet. Alles is in cijfers te vatten tegenwoordig, maar die cijfers zeggen soms ook heel weinig.

Studenten
En dan de studenten. We hebben als Bron tal van succesverhalen opgehaald over studenten die iets opmerkelijks maakten of presteerden. Waarbij ‘Alampje’ de meeste aandacht trok en kreeg. 

Van een heel andere orde maar bijzonder fraai: de documentaire die Journalistiekstudenten maakten over de Tilburgse blikjeskoning. 

Ook bracht Bron talrijke internationale studenten voor het voetlicht. Vooral de serie over hoe die buitenlandse studenten het leren en leven in Nederland bevalt, werd goed gelezen en bekeken op Instagram. Dat zal als het aan de redactie ligt niet minder worden. Want als de voorspellingen kloppen en de ambities uitkomen, zal de internationale gemeenschap binnen Fontys alleen maar groter worden.

Allereerst een disclaimer. Is het verstandig om zo'n boek te recenseren als je zelf al lang niet meer van die generatie bent? Als zelfs voor je kinderen de middelbare school een herinnering is? Die vraag kwam al snel in me op nadat ik me door de eerste pakweg vijftig pagina's had geworsteld.

En worstelen was het. Niet vanwege het queer thema. Juist dat maakt het een interessante serie. Bij een graphic novel denk ik - in de jaren tachtig en negentig fervent strip- en graphic novelverzamelaar - toch aan iets heel anders dan de simpele zwartwit tekeningen van Heartstopper. Om in de sfeer te blijven: dit is brugklaswerk vergeleken met het universitaire niveau van een Franquin, Hergé, Miller, Kresse, Moebius of de onlangs overleden Dick Matena. 

Nu is schrijfster Alice Oseman zelf ook nog erg jong, dus vooruit. Het verhaal dan. Valt ook al niet mee. Eindeloos uitgesponnen, klein leed op slaapkamerniveau, een soap in stripvorm. Pagina na pagina na pagina na pagina na pagina gebeurt er niets behalve twee verliefde jongens die naar elkaar kijken, elkaar strelen, zwijmelen en zuchten.

Het is zielesmart zoals middelbare scholieren die kunnen ervaren. En dus kom ik terug bij de vraag waarmee deze recensie begon. Is het verstandig dat ìk dit boek wilde recenseren? Hoe goed vonden mijn ouders vroeger Billy en Bessie Turf? De verhalen in de Debby of de Eppo? Conclusie: ben je boven de 40, blijf hiervan weg. Ben je jonger dan pakweg 25: vorm je eigen oordeel.

Cijfer: 4 - Slaapverwekkend verhaal, tekeningen die nergens verrassen, nee dank je. Maar wel: herkenbare thema’s voor middelbare scholieren en wellicht ook de jongere studenten.

‘Waarschijnlijk overbodig, maar ik wil jullie er toch graag op wijzen dat de mokken in de kast en afwasmachine in de personeelsruimte op de 4e verdieping niet voor generiek gebruik zijn. Het verzoek is om die mokken niet te gebruiken, maar te zorgen voor een eigen mok.’

Hé, dacht ik, dat gaat over mij. Ik ben zo iemand. Ik gebruik altijd andermans mok. Ik weet niet of daar een naam voor is. Een mokparasiet? Crossmokker? Mokpiraat? Mokrover? Joymokker?

Hoe dan ook, ik ben het!

Het liefst drink ik mijn koffie uit ongeïnspireerde vaderdagmokken met daarop andermans familiefoto’s. Als een soort van koffiekoekoek. Maar soms kies ik een mok met een grappig bedoelde tekst. Soms eentje in een lelijke kleur. Soms een antieke mok, die eruitziet of 'ie zo uit een erfenis komt. Oma Mok, inderdaad (een woordspeling die vooral mensen uit Breda begrijpen).

En ik breng ze altijd terug. Zou het niet leuk zijn als iedereen dat zou doen? Veel leuker dan van die serieuze, strenge mailtjes sturen. Een nieuwe dag, een andere mok. Dan heb je wat om over te praten. Teambuilding. De mok als gespreksstarter. Een soort sleutelboskennismakingsspel, maar dan met koffie.

Er moeten dan wel net zoveel mokken zijn als collega’s. Anders krijg je een mokkenstoelendans. Daarom ga ik in de vakantie ook een mok kopen. Als u een goede tekst voor erop heeft, dan hoor ik het graag. Anders wordt het: Zo zwart als mijn ziel.

Fijne vakantie.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef.

Of Lotte van Strien-Muller, Ida Damen, Sandra Bedaf en Pauline van den Berg bewust de afgelopen week hun nagels niet hadden geknipt, is nog de vraag. Maar ze hadden ze donderdagmiddag hard nodig om twee citaten van de trap te krabben. Citaten van Gordon Gecko en Jay-Z werden weggehaald. 

In plaats daarvan staat nu in witte letters op de bovenste trede van de houten trap een citaat van Michelle Obama: ‘People who are truly strong lift others up. People who are truly powerful bring others together’.

‘Onvoorstelbaar’
Een half jaar geleden werd al een quote van Sheryl Sandberg uitgeprint en ‘stiekem’ op de trap geplakt: ‘In the future there will be no female leaders. There will just be leaders’. Nu is Sandberg (voormalig grote baas van Facebook) geen onbetwist figuur en haar werk al helemaal niet. Maar het citaat vinden de actievoerende medewerkers wel een goeie. 

“Het is toch onvoorstelbaar dat iemand destijds deze quotes heeft uitgekozen en niet heeft bedacht dat het allemaal mannelijke rolmodellen zijn die zijn uitgekozen? Misschien is dat niet bewust gebeurd. Maar ik weet zeker dat het veel eerder was opgevallen als het allemaal citaten van vrouwen waren geweest”, aldus Van Strien-Mulder.

Bewustzijn prikkelen
De vier Fontysmedewerksters - de vijfde ‘inclusiviteitsmusketier’ Willemijn Pouwels kon er vandaag niet bij zijn - willen met hun actie het bewustzijn van studenten en medewerkers prikkelen. Zij zien dit als een noodzaak, vooral in een tijd waarin de manosphere oprukt en inclusiviteit door alles wat met name op social media gebeurt steeds meer onder druk staat.  “Het zijn maar kleine prikjes. Dat is heel bewust. Na de zomervakantie gaan we er ook mee door.”

En nee, dat zullen niet per se weer nieuwe stickers op de trappen zijn. De dames broeden nog op andere acties.

Het is stagebureau-coördinator en afstudeerbegeleider bij Fontys Automotive Frank Steeghs die vorige maand op LinkedIn de noodklok luidde. Want hoewel Bron in januari dit jaar al een bericht deelde over het tekort aan stage- en afstudeerplekken, lijkt de situatie nauwelijks te zijn verbeterd. Steeghs riep bedrijven en organisaties daarom op: ‘Kijk nog eens of er ruimte is voor een stage of afstudeeropdracht. Met relatief weinig moeite kun je een groot verschil maken, en samen houden we talent in beweging.’

Een van die talenten is derdejaars Automotive-student Jules, die na zes telefoontjes naar hetzelfde bedrijf de moed langzaam in zijn schoenen voelde zakken. Steeds opnieuw kreeg hij te horen dat zijn gegevens zouden worden doorgegeven, maar een reactie bleef uit. “Het lastigste is om überhaupt contact te leggen. Je kunt mailen of bellen, maar vaak kom je uit bij een servicedesk of verdwijnt je mail ergens in een overvolle inbox. Dan hoor je gewoon niets meer.”

Meer dan de helft
Jules is echter niet de enige. Volgens Steeghs hebben pas 20 van de 46 studenten die in september willen starten met afstuderen een geschikte plek doorgegeven. “Dat betekent dus dat meer dan de helft nog geen definitieve plek heeft.”

Normaal gesproken moeten deze studenten begin juli duidelijkheid hebben over hun afstudeerplek, maar dit jaar kiest de opleiding ervoor om soepeler met die deadline om te gaan. “Doen we dat niet, dan bezorgen we studenten een half jaar vertraging terwijl zij daar vaak nauwelijks iets aan kunnen doen. Dat voelt allesbehalve eerlijk.”

Toch blijft de onzekerheid volgens de coördinator groot. “Ik ben heel benieuwd hoe de balans er op 1 september uitziet. Want als straks tien tot twintig studenten nog steeds geen plek hebben, hebben we echt een serieus probleem.”

Hoop voor Jules
Die problemen beginnen al vorm te krijgen, want er zijn studenten die in februari hadden willen beginnen met hun stage, maar pas maanden later een plek vonden. “Er zijn ook studenten die niets hebben gevonden, maar die vertraging haal je niet meer in.”

Jules ziet dat ook gebeuren bij zijn medestudenten. “Ik ken iemand die al een half jaar vertraging heeft omdat hij geen stage kon regelen. Een ander heeft ongeveer twintig bedrijven benaderd voordat hij eindelijk ergens terechtkon.”

Zelf nam Jules contact op met zo’n acht bedrijven, nog zonder definitief succes. Een studiereis naar Zwitserland bood gelukkig wel wat hoop. “Op een universiteit daar is mogelijk een stageplek beschikbaar, en er is nu één Nederlands bedrijf waar ik op gesprek mag komen. Waar het op uitloopt, weet ik niet, maar ik moet wel nog van alles regelen terwijl veel mensen al met vakantie zijn.”

Onzekerheden bij bedrijven
Dat studenten zoveel moeite hebben met het vinden van geschikte stage- en afstudeerplekken heeft volgens Mark Herman, accountmanager bij Centre of Expertise High Tech Systems and Materials (HTSM), alles te maken met economische onzekerheden in de technische sector. “Bedrijven weten niet goed wat de markt gaat doen en sommige organisaties hebben het afgelopen jaar mensen moeten ontslaan. Daardoor is er minder capaciteit om stagiairs te begeleiden, dus zijn bedrijven terughoudender geworden.”

Dat merkte de accountmanager al op tijdens Meet & Match, het jaarlijkse evenement waar studenten van Fontys Technology en bedrijven elkaar ontmoeten voor stages, afstudeeropdrachten en startersfuncties. “Normaal hebben we zo’n 250 bedrijven en ruim 150 speeddatetitels voor stage- en afstudeeropdrachten. Dit jaar stonden er ongeveer 215 bedrijven en waren er minder dan 100 speeddates.”

Voorzichtig vooruitzicht
Een duidelijk signaal dat er iets gaande is in de technologische wereld, al lijkt die wereld heel voorzichtig toch ook weer bergopwaarts te gaan. “ASML gaat weer meer produceren, en dat werkt uiteindelijk door in de hele keten. Ik verwacht dat bedrijven daardoor de komende periode weer meer ruimte krijgen om studenten aan te nemen.”

En die ruimte is waardevol, vindt zowel Herman als Steeghs. “Een stage is veel meer dan alleen een opdracht uitvoeren. Je leert hoe een organisatie werkt, ontdekt welk type bedrijf bij je past en ontwikkelt jezelf op professioneel gebied”, aldus Herman. Steeghs: “Praktijkervaring maakt onze studenten zelfstandiger en professioneler, en je merkt echt welke studenten al stage hebben gelopen.”

Geen eigen invloed
Of Jules zich daar binnenkort ook bij mag scharen, is voor nu nog even de vraag. Maar de student blijft hopen dat zijn zoektocht binnenkort eindigt. “Je doet drie jaar lang je best om alles op tijd te halen, dus dan zou het jammer zijn als je alsnog vertraging oploopt door iets waar je zelf eigenlijk geen invloed op hebt.”

Marlou Heskes verbaast zich daarover, omdat ze meer dan zes jaar geleden veel tijd en energie stak in het geven van advies over de invulling van R10. Dat deed ze toen nog onder de vlag van Student+, een initiatief voor studenten met een ondersteuningsbehoefte, waaronder ook neurodiverse studenten of studenten met lichamelijke en/of psychische klachten.  

“Wij hebben destijds een onderzoek geïnitieerd waarbij we onderzochten wat studenten nodig hebben om te ontprikkelen. We waren op zoek naar de ideale prikkelarme ruimte”, vertelt Heskes. In die hoedanigheid werd ze gevraagd om advies te geven over de invulling van het toen nog te bouwen R10. “Uit ons onderzoek kwamen drie kernpunten: daglicht, frisse lucht en planten. Die feedback hebben we doorgegeven, maar daar is niks mee gedaan. Helemaal niks.”  

Open ruimtes
Voor de bouw van de drie nieuwe gebouwen is ze niet gevraagd, maar ook daar hoort ze nu dezelfde geluiden van medewerkers en studenten: veel prikkels, vooral voor mensen met neurodivergentie. Collega’s Ilonka van der Sommen en Ralinka Voermans, die zich net als Heskes inzetten voor neuro-inclusie binnen Fontys, ervaren en horen dat ook. Ze spreken allebei van grote, open ruimtes waar veel licht is, maar ook geluidsoverlast heerst. In lokalen is het vaak warm en bovendien zijn ze klein, waardoor je minder kunt doen aan prikkelregulatie omdat het snel vol is. [Tekst gaat verder onder de foto's]

“Wat ik fijn vind aan de gebouwen, is dat er veel licht is van buiten”, zegt Voermans over R11, R12 en R13. “Al ken ik ook veel mensen die diezelfde hoeveelheid licht juist heel intens vinden. Daarnaast is het soms ook lastig om een fijne werkplek te vinden waar je rustig kan zitten omdat veel werkplekken aangesloten zitten op de open ruimtes. In R13 kun je letterlijk de gesprekken op de verdieping boven je horen. Dat is best intens. Natuurlijk zijn er wel wat lokaaltjes waar je rustig kunt zitten, maar die zijn vrijwel altijd volgeboekt.”  

Ze denkt dat de gebouwen met de beste intenties ontworpen zijn, maar dat de uitwerking ongelukkig heeft uitgepakt. “En ik denk ook dat er best wel wat mogelijkheden zijn om daar iets mee te doen”, vervolgt ze. Haar collega's bedachten daar een oplossing voor: ze wilden een community-ruimte creëren waar studenten zich rustig kunnen terugtrekken. “Maar daar wordt niet lekker in meegewerkt. Het plan ligt bij de facilitaire dienst en blijft daar waarschijnlijk ook liggen.” Een andere oplossing zou volgens haar kunnen zijn dat je de vele open stukken die de gebouwen kennen, afsluit zodat je meer stille werkruimtes creëert.  

Afwegingen maken
Van der Sommen ziet net als Voermans zowel voor- als nadelen in de drie nieuwste gebouwen. “Terwijl ik met jou praat, zit ik in een kleine ruimte in R13. Daar is vloerbedekking en er zijn screens die je naar beneden kunt doen om het licht te dempen”, zegt ze. “Maar er zijn ook veel open ruimtes die qua geluid, geur en visuele prikkels heftig zijn. Dat is bijvoorbeeld het geval in de grote hallen van R12 en R3. Het zijn publieke ruimtes en dus zijn ze toegankelijk voor iedereen. En daar moet ook rekening mee gehouden worden; je hebt mensen die snel gevoelig zijn voor prikkels, maar je hebt ook mensen die juist prikkels nodig hebben. We richten ons veel op overprikkeling, maar voor de onderprikkelde mens zijn die open ruimtes heel goed.”  

Ze snapt dus dat er afwegingen gemaakt moeten worden. En dat er in de gebouwen een balans moet zijn van prikkelarme en open ruimtes. “In plaats van alles opnieuw te doen, kunnen we het beter op een andere manier aanpakken. Ik vraag me af in hoeverre medewerkers bekend zijn met de stille plekjes. Want als zij daar weet van hebben, dan kunnen ze die informatie ook doorgeven aan anderen. Mijn oproep zou dus zijn om de mogelijkheden kenbaar te maken aan docenten en studenten. Gebouwen kunnen we niet veranderen, maar we kunnen wel aanpassingen doen en laten zien wat er wél is.” [Tekst gaat verder onder de foto's]

Balans zoeken
De dienst Vastgoed & Facilitair laat desgevraagd weten dat er bij het ontwerp van de nieuwe onderwijsgebouwen rekening is gehouden met uiteenlopende gebruikersbehoeften, waaronder aspecten zoals licht, geluid, indeling, flexibiliteit van ruimtes en ontmoeting. “Tegelijkertijd geldt dat dit openbare gebouwen zijn, die door verschillende gebruikersgroepen en voor diverse doeleinden worden gebruikt. Dat betekent dat er altijd een balans moet worden gevonden tussen rust, interactie, toegankelijkheid en efficiënt ruimtegebruik. Volledige afstemming op alle individuele prikkelgevoeligheden is daarbij helaas niet haalbaar”, klinkt het. 

Ook zegt de dienst dat neurodiversiteit en prikkelervaring belangrijke aandachtsgebieden binnen de leer- en werkomgeving zijn, en dat inzichten uit onderzoek en signalen van medewerkers en studenten ‘waardevolle input zijn’ om de inrichting en het gebruik van ruimtes waar nodig te verbeteren. “De ervaringen uit deze gebouwen en huidige signalen helpen om dit onderwerp blijvend onder de aandacht te houden en waar mogelijk mee te nemen in toekomstige (her)inrichtingen en ontwikkeling van nieuwe gebouwen, waarbij opnieuw wordt gezocht naar een zo goed mogelijke balans voor een brede groep gebruikers.” 

Met name aan de randen van Nederland trekken mbo-instellingen steeds minder studenten, waardoor het onderwijsaanbod dreigt te verschralen en de tekorten op de arbeidsmarkt in die regio’s zullen oplopen. De oplossingen voor het mbo, die het kabinet dinsdag presenteerde, werpen hun schaduw vooruit naar het hoger onderwijs, waar dezelfde problemen spelen.

Het kabinet gaat de financiering van het mbo op allerlei manieren aanpassen, maar onder de streep komt het hierop neer: op een totaalbudget van ruim 5 miljard euro verschuift er naar schatting 66 miljoen euro naar de randen van het land.

Drie mbo-instellingen krijgen op termijn 4 procent minder bekostiging. Bij andere instellingen die moeten inleveren gaat het gemiddeld om anderhalf procent. Er komt een overgangsperiode van vier jaar.

Regio’s
Het geld gaat naar regio’s waar het aantal studenten afneemt. Dat zijn de provincies Friesland, Groningen, Drenthe, Zeeland en Limburg plus de Achterhoek, Twente en het noorden van Noord-Holland. Het plan wordt gesteund door de MBO Raad, de koepelvereniging van mbo-instellingen.

De krimp van het aantal studenten zorgde twee jaar geleden voor een conflict bij de Vereniging Hogescholen, de koepel van hbo-instellingen. Een bestuurslid stapte toen op omdat ze vond dat er te weinig solidariteit was met krimphogescholen.

Minister Letschert laat zich er niet door afschrikken. In het hoger onderwijs gaat ze na de zomer een traject starten dat “gelijkenissen” vertoont met de gang van zaken in het mbo, zegt ze in een persconferentie voor onderwijsjournalisten. “Want ik ben daar heel erg van gecharmeerd.”

“Wel vertrouwen in”
Ze verwacht dus ook van universiteiten en hogescholen solidariteit met instellingen in krimpregio’s en, waar nodig, steun voor een herverdeling van het budget. “Daar heb ik wel vertrouwen in”, zegt ze tijdens de persconferentie. “We gaan het zien. Ik ga natuurlijk de hele tijd de spiegel van het mbo voorhouden: kijk, het mbo kan het, dan moeten de hogescholen en universiteiten het ook kunnen.”

Hogescholen en universiteiten hebben eerder al solidariteit getoond, onderstreept de minister, toen ze een jaar geleden onderling afspraken maakten over het aantal internationale studenten. Instellingen die met krimp te maken krijgen, mogen meer internationals werven dan sommige Randstedelijke instellingen.

Wetsvoorstel
Het bijbehorende wetsvoorstel voor het mbo komt binnenkort online voor een internetconsultatie. Als de politiek ermee instemt, gaan de nieuwe bekostigingsregels per 2029 in, met een overgangsperiode van vier jaar.

Voor het hoger onderwijs kan het nog wel even langer duren. Misschien is een herziening in het hoger onderwijs ook ingewikkelder dan in het mbo, gezien het onderzoek dat deze instellingen uitvoeren en de aparte financiering die ze daarvoor ontvangen.

Maar het zal vermoedelijk toch wel gaan gebeuren. Het kabinet mikt waarschijnlijk op een herverdeling van tientallen miljoenen euro’s, net als in het mbo. In 2022 kregen vijf krimphogescholen al miljoenen om de eerste klappen op te vangen, in de aanloop naar een nieuwe financiering van het hoger onderwijs.

Het was een bewogen jaar voor de dienst I&T. Maar welk jaar is dat tegenwoordig niet meer. Hackpogingen en aanvallen zijn geen zeldzaamheid, ze zijn aan de orde van de dag. Sterker nog: elke minuut vindt er wel een poging plaats in te breken in de systemen van Fontys.

Begin dit jaar had Bron een interview met directeur Thom Rutten en de information security officers Helmut Grams en Jos van Bijnen van de dienst I&T van Fontys. Dit keer schuift naast Rutten en Van Bijnen ook chief information security officer Hub Gerats aan.

Sinds het vorige gesprek is in mei al weer sprake geweest van een grote hack. Niet bij Fontys maar bij Instructure, het Amerikaanse bedrijf achter Canvas. Die digitale leeromgeving wordt door Fontys en wereldwijd duizenden andere onderwijsinstellingen gebruikt.

Om met dat laatste te beginnen: hoe is dat eigenlijk afgelopen? Hoeveel en welke data van Fontys zijn er destijds gehackt? Heeft Fontys ook losgeld betaald aan de hackers? 
Rutten: “Met die eerste vraag zijn we tijdens en na de hack druk bezig geweest. Maar ook wij hebben daar nog steeds geen duidelijk antwoord op gekregen. Daarover zijn we nog steeds in gesprek met Instructure, maar veel blijft onduidelijk. Wat het losgeld betreft: nee, Fontys heeft niets betaald.”

Gerats: “Iedereen moet simpelweg de policy hebben dat je nooit losgeld betaalt. Dat is ook in het beleid van Fontys vastgelegd.”

Om de risico’s van dit soort hacks te verkleinen, zei je dat Fontys nauwer gaat samenwerken met andere hogeronderwijsinstellingen, met de TU/e, met Brainport. Hoe staat het daarmee?
“Met de TU/e hebben we bijna dagelijks contact en dat gaat goed. Ook met de andere onderwijsinstellingen zijn we nog steeds in gesprek. Zo doen we nu ook mee met de pilot Nextcloud en onze docenten die daaraan meedoen zijn daar tot nu toe redelijk tevreden over. De samenwerking met en binnen Brainport staat op dit moment op een wat lager pitje.”

“De realiteit is ondertussen niet minder complex geworden. De hele soevereiniteitskwestie is door de Canvashack alleen maar relevanter geworden. Tegelijkertijd is het een illusie om te denken dat je afscheid kunt nemen van Bigtech.”

“Wat door de Canvas-hack ook duidelijk is geworden, is dat we geen back-ups van ons onderwijs hebben. Sommige docenten hadden gelukkig nog veel op hun computer staan, maar dat is natuurlijk niet de manier om te zorgen dat we onderwijs ook in tijden van een hack kunnen blijven organiseren.”

Gerats: “We moeten wel iets als het om back-ups gaat. Eigen datacentra gaan niet de oplossing zijn, dat is niet meer van deze tijd. Eigen kopieën van de data is een goede oplossing, maar ook een kostbaar plaatje.”

Is Nextcloud daar een oplossing voor?
Gerats: “Nextcloud is in elk geval werkbaar. Het is niet meteen goedkoper, maar het verkleint de afhankelijkheid van Bigtech. Aan de andere kant: een bedrijf als Microsoft krijgt per seconde honderden aanvallen te verwerken. Als Nextcloud groot genoeg wordt, gaat daar hetzelfde gebeuren.”

Van Bijnen: “Je ziet overal het aantal hacks toenemen, ook bij Fontys. Het verschil met een paar jaar geleden is dat je nu niet meer weet wie erachter zit: een mens of AI.”

Vormt AI inmiddels ook een groot risico voor de digitale veiligheid van Fontys?
Gerats: “AI gaat niet weg. Wat wij nu moeten doen is aandacht besteden aan hóé je het inzet, en ondertussen het proces vertragen om AI zorgvuldig in te kunnen zetten.”

Rutten: “We richten het systeem zo in dat mensen er verstandig mee om kunnen gaan. Onze IT-architecten proberen te anticiperen op wat komen gaat. Maar ja, probeer daar maar eens op te anticiperen. We zijn nu wel aan het kijken of we het AI-platform van Fontys ICT over heel Fontys kunnen uitrollen.”

Al met al lijkt digitale veiligheid niet gewoon moeilijk te realiseren, maar simpelweg een illusie…
Gerats: “Honderd procent veiligheid bestaat inderdaad niet. Wat je wel kunt doen, is de voorwaarden scheppen waardoor je die veiligheid vergroot.”

Rutten: “Als dadelijk iedereen bij Fontys op vakantie is, wordt bij ons gewoon doorgewerkt. In het geval van Jos en zijn team: die zijn het hele jaar door 24/7 bereikbaar. Ook in de collectieve vrije week.”

“Het thema veiligheid is voor Fontys net zo belangrijk als voor de TU/e, daarin verschillen wij niets van elkaar. Ook hier vindt onderzoek plaats dat interessant kan zijn voor bepaalde partijen. Het Fontysbestuur is zich heel bewust van het belang van digitale veiligheid. Zij zien ook wel dat we niet alleen maar een kostenpost zijn en dat er voor die veiligheid in de toekomst meer investeringen nodig zullen zijn.”

Als Bron hier over een halfjaar weer bij jullie aanklopt, wat is dan het verhaal?
Rutten: “Over een halfjaar? Dan zit jij hier weer. Dan is er weer een incident geweest. En dan gaan wij weer uitleggen wat we daaraan gedaan hebben. Dat is nu het nieuwe normaal.”

De ElsGenerator is vernoemd naar Els de Vaan-Bruinsma, die decennialang docent natuuronderwijs was aan de pabo in Nijmegen. Ook bij Fontys liet zij haar sporen na. Haar boek Praktische didactiek voor natuur en techniek geldt op alle pabolocaties als verplichte literatuur.

Volgens Huub van der Haagen, pabodocent Natuur en Techniek in Eindhoven, is dat niet zonder reden. “Het is praktisch, goed leesbaar en staat vol voorbeelden, uitleg en denkvragen.” Van der Haagen kan het weten, want hij werkt al ruim 35 jaar als docent bij Fontys en studeerde er zelf ook.

Volgens haar man Jan de Vaan, zus Annette van der Bilt-Bruinsma en broer Geert Bruinsma weerspiegelt het boek precies wie Els de Vaan was. “Els werd gedreven door nieuwsgierigheid en een onderzoekende houding. Dat wilde ze overbrengen op haar studenten en via hen op leerlingen in het basisonderwijs.”

Zelf onderzoeken
Onderwijs moest kinderen raken, vond De Vaan, omdat kennis anders niet beklijft. Zelf onderzoeken, ervaren, voorspellen en vervolgens verifiëren vormden de kern van haar onderwijsvisie. Daarom ontwikkelde ze practica met alledaagse materialen, zoals zonneautootjes van boterkuipjes, die kinderen zelf bouwden en waarmee ze wedstrijden hielden.

Ook na haar pensionering bleef De Vaan lesmateriaal en proefjes ontwikkelen voor natuur- en techniekonderwijs. “Een van de laatste dingen die zij wilde maken, was een eenvoudig apparaat waarmee leerlingen kunnen voelen hoeveel inspanning het kost om elektriciteit op te wekken”, vertelt Jan de Vaan. Broers Geert en Sjoerd Bruinsma bouwden een prototype dat nog tijdens haar leven werd getest.

Eenvoudig ontwerp
Na haar overlijden werkte de familie het idee verder uit. Uiteindelijk werden vijftig ElsGenerators gebouwd, die worden verspreid onder pabo's in heel Nederland. Een van de exemplaren staat nu in Den Bosch op tafel, eromheen drie pabodocenten samen met de makers. Huub van der Haagen wordt vergezeld door Maartje Schollen en Stefan van Beurden, pabodocenten uit Tilburg en Den Bosch. 

De ElsGenerator bestaat uit een generator die met een lijmklem aan een tafel wordt bevestigd. Deze is verbonden met een printplaatje en drie lampen: een gloeilamp van 21 watt, een gloeilamp van 5 watt en een ledlamp van 2 watt, die evenveel licht geeft als de gloeilamp van 21 watt. Wie aan de hendel draait, merkt direct het verschil. De ledlamp kost relatief weinig inspanning, terwijl de gloeilamp van 21 watt aanzienlijk meer kracht vraagt. [tekst gaat verder na de video]

“Met de ElsGenerator voel je hoeveel inspanning nodig is om een lamp te laten branden”, licht Geert Bruinsma toe. Tijdens de demonstratie proberen de pabodocenten via een USB-aansluiting een printplaatje tot 12 volt op te wekken. Dat lukt niet, al komen ze wel in de buurt. Het maakt duidelijk hoeveel moeite het kost om elektriciteit te produceren.

Stefan van Beurden noemt de ElsGenerator een waardevolle aanvulling op het onderwijs. “Ons vak staat of valt met practica. We hebben een heel kabinet aan materialen die onze studenten in de klas gebruiken, en de ElsGenerator past daar uitstekend bij.” Collega Maartje Schollen ziet nog een ander voordeel. “Sommige studenten denken dat natuur- en techniekonderwijs saai of moeilijk is. De ElsGenerator bewijst dat het juist uitdagend en leuk kan zijn.”

Duurzaamheid
Van der Haagen wijst bovendien op de koppeling tussen techniek en duurzaamheid. “De ElsGenerator laat zien dat elektriciteit niet zomaar uit het stopcontact komt. Er is energie nodig om die op te wekken, en sommige apparaten zijn veel zuiniger dan andere.” Daar raakt de pabodocent een andere drijfveer van Els de Vaan: duurzaamheid.

Van Beurden pleit ervoor de ElsGenerator niet alleen in de bovenbouw in te zetten. “Bewustwording en talentontwikkeling beginnen al bij de kleuters.” Dat sluit naadloos aan bij de onderwijsvisie van Els de Vaan: kinderen leren het meest wanneer ze zelf kunnen onderzoeken, ervaren en ontdekken.

Foto bovenin: Stefan van Beurden geeft een slinger aan de ElsGenerator terwijl Maartje Schollen, Huub van der Haagen, Annette van der Bildt-Bruinsma, Geert Bruinsma en Jan de Vaan (vlnr) toekijken.

Het is een interessante vraag. Zeker in een wereld waarin geld, status en macht overal op de loer liggen. De meeste mensen beginnen hun carrière niet met het plan om corrupt te worden, cijfers te manipuleren of hun principes overboord te gooien. Dat gebeurt meestal geleidelijk. Een kleine concessie hier. Een compromis daar. Voor je het weet, sta je ergens waar je nooit van plan was terecht te komen.

In het onderwijs besteden we (helaas wel steeds minder) aandacht aan kennis en vaardigheden. We willen studenten terecht voorbereiden op hun beroep. Maar is dat altijd genoeg? Uiteindelijk draait een beroep namelijk niet alleen om wat je kunt. Het draait ook om wat je doet wanneer het ingewikkeld wordt. Wanneer de juiste keuze geld kost. Of populariteit. Of carrièrekansen. Dan heb je iets anders nodig. Een rechte rug. En dat klinkt eenvoudiger dan het is.

Want een rechte rug betekent soms dat je niet meedoet met de meerderheid. Dat je een ongemakkelijke vraag stelt tijdens een vergadering. Dat je zegt dat iets niet klopt terwijl iedereen al enthousiast heeft geknikt. Dat je weigert mee te doen aan vriendjespolitiek. Dat je niet wegkijkt wanneer iemand onrecht wordt aangedaan. En eerlijk is eerlijk: dat lukt ons als docenten ook niet altijd.

Ook wij worden blootgesteld aan verleidingen. Niet altijd van geld, maar wel van gemak. Van erbij willen horen. Van conflicten vermijden. Van denken: laat maar zitten.

Juist daarom denk ik dat ethiek geen vak is. Het is een spier. Een spier die je traint door vragen te stellen. Door kritisch te blijven denken. Door soms tegen de stroom in te zwemmen. Misschien is dat wel een van de belangrijkste lessen die we studenten kunnen meegeven. Niet alleen hoe de wereld werkt, maar ook hoe je overeind blijft in een wereld die voortdurend aan je trekt.

De zomer staat voor de deur. Een mooi moment om even stil te staan bij de vraag die uiteindelijk voor iedereen geldt. Niet: hoe succesvol wil ik zijn? Maar: hoe recht wil ik mijn rug houden? En wie deze zomer vooral horizontaal op een strand ligt: ook dat is een houding. Zolang je in september je rug maar weer terugvindt.

Fijne zomer!

Tina ten Bruggencate is docent aan Fontys Hogeschool Toegepaste Psychologie en onderzoeker bij het lectoraat Ethisch werken. Lees hier haar eerdere columns voor Bron.

Docenten hebben anoniem aan Omroep West verteld wat ze allemaal ervaren. Vakbonden bevestigen de verhalen aan Omroep West, de ombudsman krijgt ook allerlei meldingen en de Arbeidsinspectie heeft zich er al over gebogen.

Er zou bijvoorbeeld sprake zijn van een ‘terugpakcultuur’, waarbij medewerkers niet tegen hun leidinggevende in durven gaan uit angst voor wraak. Klachten over de sociale veiligheid zijn er overigens bekend: ook in 2017 schreef Omroep West erover.

In een korte verklaring op de website meldt de hogeschool: “Aan een sociaal veilige werkomgeving werken we al langer, samen met medewerkers, medezeggenschap en vakbonden.” Er zou de afgelopen jaren zijn geïnvesteerd in “betere ondersteuning, trainingen en een laagdrempelige hulp- en meldstructuur”.

Rapport
Het rapport van de Arbeidsinspectie is niet openbaar en de inspectie doet ook geen uitspraken erover. In het algemeen is de inspectie overigens bezig met een onderzoek naar de werkdruk en sociale veiligheid bij universiteiten, maar daar staat de situatie bij de Haagse Hogeschool los van.

Het nieuws doet denken aan de TU Delft, waar de Inspectie van het Onderwijs ingreep vanwege wanbeheer rond de sociale onveiligheid. Het is nog niet bekend of de Onderwijsinspectie zoiets ook bij de Haagse Hogeschool overweegt te doen.

Er is jaren over gesteggeld, maar het kabinet heeft de knoop doorgehakt: er komt een verplichte stagevergoeding voor studenten in het mbo, hbo en wo. Daar is de ministerraad mee akkoord gegaan. 

Korte stages en stages in het buitenland worden uitgezonderd. Bovendien wil minister Letschert vooralsnog geen minimumbedrag vaststellen. Het zou bij wijze van spreken ook een vergoeding van 1 cent kunnen zijn. 

Maar studenten moeten er wel op vooruitgaan. Als de vergoedingen te laag blijven, kan ze toch een minimumbedrag prikken. Die mogelijkheid zet ze in haar wetsvoorstel, kondigt ze aan. 

Groot deel
“Veel studenten lopen een groot deel van hun studietijd stage”, zegt Letschert in een persbericht. “Stages zijn essentieel in de opleiding en in de voorbereiding op de arbeidsmarkt. Dat verdient erkenning én waardering, ook in financiële zin.” 

De komst van een wettelijke stagevergoeding was al afgesproken in het coalitieakkoord van D66, CDA en VVD. Maar met name de VVD heeft er moeite mee. De liberalen wijzen steevast op kleine bedrijven die zo’n vergoeding niet kunnen betalen. Het aantal stageplaatsen zou weleens kunnen afnemen. 

Voor dat laatste probleem hadden de regeringspartijen aanvankelijk een stagefonds bedacht. Zo stond het in de coalitieafspraken, maar daar ziet Letschert vanaf. Het gaat in de praktijk niet werken, schrijf ze in haar brief, “omdat er een groot risico is op onbedoeld gebruik en lastig is af te bakenen”. 

Reacties
De Landelijke Studentenvakbond is teleurgesteld dat er geen minimumbedrag komt: “Alles minder dan de 40 procent van het minimumloon is een belediging.” Dat zou voor een 21-jarige student in een stage van 40 uur per week een vergoeding van zo’n 1.000 euro betekenen. 

Bovendien ziet de LSVb een probleem met de handhaving: studenten moeten kennelijk zelf naar de rechter als hun stagebedrijf geen vergoeding uitkeert. De minister snapt dat dat een hoge drempel is, staat in haar brief, maar ze zoekt de oplossing in goede communicatie met de stagiairs zelf en hun stageaanbieders. Dat vindt de LSVb te weinig. 

Het Interstedelijk Studenten Overleg is tevreden dat er een verplichting komt, maar is net als de LSVb teleurgesteld. “Studenten verdienen meer dan alleen een schouderklopje voor al het werk dat zij doen”, staat in een persreactie. Het ISO noemde eerder een vergoeding van 560 euro. 

Het is overigens makkelijker gezegd dan gedaan om de stagevergoeding te verplichten, want wat verplicht je nu eigenlijk? De vergoeding is geen loon, anders vallen stagiairs onder het arbeidsrecht. Maar hoe moet je het dan zien? In een verkenning van ambtenaren stond afgelopen januari dat een ‘blijk van waardering’ juridisch gesproken de meest praktische opvatting van de vergoeding zou zijn.

Het gaat om een overbruggingsregeling die geldt tot het nieuwe parkeerbeleid van start gaat en waar slechts een select aantal medewerkers aanspraak op maakt. Het gaat om de collega’s van de diensten en het Portfolio Management Office (PMO) die De Lage Landen (DLL) als standplaats hebben en na de zomer naar Rachelsmolen verhuizen, of inmiddels al verhuisd zijn.   

Daar zitten wel voorwaarden aan verbonden. De vergunning kan alleen worden aangevraagd als een medewerker ook al minimaal één keer per week met de auto naar DLL kwam. In het totaal komen er zo’n negentig mensen voor in aanmerking. Volgens Sandra de Geeter, adviseur mobiliteit bij Fontys, gaat het om een tijdelijke regeling. Want zoals het nu gaat, kan het niet langer. “We zijn hard aan de slag met Fontys-brede afspraken en spelregels rondom het parkeren”, zegt ze. “Die hebben we nu eigenlijk niet en op bepaalde locaties is dat ook geen probleem. Maar er zijn ook locaties, zoals campus Rachelsmolen, waar we wél in een problematische situatie zitten.” 

Pas blokkeren
De algemene Fontys-parkeer-spelregels worden nu opgesteld en moeten nog goedgekeurd worden. Naar verwachting gaan ze in het voorjaar van 2027 van kracht. Tot die tijd is er een overbruggingsregeling nodig en daarvoor krijgt Fontys hulp van de gemeente Eindhoven. “We vragen mensen die van DLL naar Rachelsmolen verhuizen ten eerste om niet met de auto te komen, maar met het openbaar vervoer of de fiets. Voor degenen waarvoor dat geen optie is, kunnen we bij de gemeente tijdelijke parkeervergunningen aanvragen.”  

De medewerkers die zo’n vergunning krijgen, kunnen hun auto daarmee 24/7 parkeren in de zuidelijke omgeving van Rachelsmolen (tussen de Rabobank en de campus), met een looptijd van ongeveer vijf minuten. Het gebruiken van de bestaande parkeerplekken op de campus is met een vergunning niet toegestaan. “Dat wordt gecontroleerd”, zegt De Geeter. “Mogelijk wordt de parkeerfunctie van je medewerkerspas geblokkeerd. Als we zien dat iemand met een vergunning tóch op de campus parkeert, dan wordt diegene daarop aangesproken en loopt hij het risico zijn vergunning kwijt te raken. Het verbod om te parkeren op de campus blijft dan ook nog steeds van kracht.” 

Geen oplossing
De huidige parkeerproblematiek wordt hiermee niet opgelost, geeft De Geeter toe. Dat gaat namelijk maar op één manier en daar zijn nieuwe afspraken voor nodig. “Ons doel is dus dat we ervoor zorgen dat de problematiek niet toeneemt in september als de medewerkers van DLL naar Rachelsmolen verhuizen.” En hoe zit het met de parkeerproblematiek in de wijken rondom de campus: verergert die dan niet met deze plannen? Nee, zegt De Geeter stellig. “Volgens de gemeente is er ruim voldoende parkeercapaciteit voor de tijdelijke regeling.”   

Dan rest alleen nog de vraag: waarom is hier eerder dan nog niet over nagedacht? De parkeerproblemen spelen immers al veel langer. Ook daar heeft De Geeter een antwoord op: “Extra parkeerplekken zorgen automatisch voor meer parkeerbewegingen. Beleid van Fontys is het ontmoedigen van autogebruik. We doen dit nu alleen maar vanwege de verhuizing en omdat we de periode tot het nieuwe parkeerbeleid moeten overbruggen. Bovendien is dit is nooit eerder overwogen omdat parkeervergunningen knetterduur zijn. Het is nu dat de gemeente graag wilde meedenken, ook omdat de huidige parkeersituatie voor onveilige situaties in de openbare ruimtes kan zorgen waar de gemeente bezorgd over is. Zij wil ook niet dat de fileproblemen op de Kennedylaan nóg verder toenemen.”  

De TU/e was eerder al gestopt met onderzoeken waarbij werd samengewerkt met universiteiten in Rusland en Iran. Nu gaan ook meerdere Chinese universiteiten die nauw gelieerd zijn aan het Chinese leger in de ban, zo schrijft universiteitsblad Cursor. 

Het college van bestuur van de TU Eindhoven stelde afgelopen december het beleid vast rondom kennisveiligheid. Het wil voorkomen dat gevoelige kennis weglekt en voor militaire doeleinden wordt gebruikt. Het gaat onder meer om de zeven topuniversiteiten die in China bekendstaan onder de parapluterm Seven sons of national defense. De instellingen hebben nauwe banden met het Chinese leger. Daarnaast moeten ook samenwerkingen met andere universiteiten in China gestaakt worden. 

Kennisveiligheid
Fontys, zo laat een woordvoerder namens het bestuur weten, volgt de landelijke richtlijnen voor kennisveiligheid en handelt binnen de geldende wet- en regelgeving. “Internationale samenwerkingen worden zorgvuldig beoordeeld op kwaliteit, meerwaarde en mogelijke risico’s. Daarbij zoeken we steeds een goede balans tussen internationale kennisuitwisseling en het beschermen van kennisveiligheid.”

“Op dit moment zijn er voor Fontys geen redenen om naar aanleiding van het besluit van TU/e de huidige internationale samenwerkingen te heroverwegen; Fontys heeft de eventuele samenwerking met de Chinese universiteiten bekend als de ‘Seven sons of national defense’ op voorhand uitgesloten. Wij zien momenteel geen aanwijzingen dat sprake is van risico’s waarbij gevoelige kennis kan weglekken en voor militaire toepassingen wordt gebruikt.”

In elk geval vindt er ‘samenwerking’ plaats met China bij Fontys Economie en Communicatie in Eindhoven. Daar kwam ruim twee maanden geleden voor het eerst een groep studenten van de Shanghai Institute of Technology gedurende twee weken op bezoek. Andersom gaat al een aantal jaren een groep Fontysstudenten in het najaar op bezoek bij die universiteit in Shanghai. Ook in oktober van dit jaar staat weer een trip gepland.

Bedreigen
Inlichtingendienst AIVD waarschuwde eerder dit jaar voor pogingen van China om wetenschappelijke en technologische kennis te stelen. Ook landen als Noord-Korea en Rusland zouden de kennisveiligheid bedreigen.

Hoewel ook toegepast onderzoek (denk bijvoorbeeld aan Automotive) van Fontys interessant kan zijn voor kwaadwillende buitenlandse machten, zijn die risico's voor de TU/e wellicht nog veel groter. “De TU Eindhoven wordt geacht zich te houden aan allerlei nationale en Europese wetgeving en de nationale leidraad kennisveiligheid. Het ministerie van Onderwijs zit er echt bovenop”, zegt Stefan Vermaat, manager knowledge security bij de universiteit, tegen Cursor.

Landelijke screening
Toch komt er geen algemene screening van buitenlandse onderzoekers en masterstudenten in gevoelige vakgebieden, maakte onderwijsminister Rianne Letschert vorige maand bekend. In 2022 kondigde toenmalig minister Robbert Dijkgraaf een landelijke screening aan, maar die kreeg veel kritiek. Het wetsvoorstel zou zorgen voor een “onuitvoerbare hoeveelheid screenings” en zou Nederland onaantrekkelijk maken voor internationaal talent, stelden de universiteiten.

Ook Letschert ziet het voorlopig dus nog niet zitten. Want wie moet je precies screenen? “We zitten nog aan de tekentafel”, zei ze. “Een brede screening is niet haalbaar”. De minister werkt nu aan een plan voor beperkte screening.

Studenten van buiten de Europese Economische Ruimte zijn volgend studiejaar duurder uit in Vlaanderen. De universiteiten verhogen de collegegelden, nu de Vlaamse regering op de financiering voor deze studenten bezuinigt. 

Het is hoog tijd hiervoor, vindt de Vlaamse minister van Onderwijs. “Ik heb de prijzen al eens vergeleken met Nederland, Duitsland en Frankrijk. Wij vragen daar veel te weinig voor.” 

De Vlaamse universiteiten daarentegen balen ervan. Vorig jaar stelden ze nog voor om het collegegeld van alle studenten een klein beetje te verhogen, maar dat pleidooi vond geen gehoor. 

Duurder
Nu meldt dagblad De Morgen wat de nieuwe tarieven voor niet-Europese studenten worden. In Antwerpen bijvoorbeeld kost een bacheloropleiding komend studiejaar 4.300 euro in plaats van 3.100. De prijs voor een master stijgt van 5.800 naar 7.800 euro. Ook in Leuven en Brussel gaat het collegegeld omhoog. 

Studeren is goedkoop in Vlaanderen: het normale collegegeld is nog geen duizend euro per jaar. Voor niet-Europese studenten was het al duurder, maar nu universiteiten de kosten vrijwel helemaal zelf moeten dragen, gaan de tarieven dus flink omhoog. En hier blijft het waarschijnlijk niet bij. De Universiteit Antwerpen voorspelt volgend jaar opnieuw een flinke stijging. 

In vergelijking met Nederland zijn deze tarieven overigens nog steeds laag. En hier wordt het ook duurder. Toevallig startten studenten van de Erasmus Universiteit Rotterdam deze week een petitie tegen een prijsstijging van 11.000 naar 14.000 euro bij de ene faculteit en van 30.000 naar 35.000 euro bij een andere. 

Studiepunten voor visum
De Vlaamse regering voert ook nieuwe regels in voor studievisa: alleen als studenten genoeg studievoortgang boeken, behouden ze hun visum. Halen ze te weinig studiepunten, dan moeten ze het land uit. 

De Vlaamse norm is straks: minstens de helft van de studiepunten in de eerste twee jaar. Daarna moeten het er elk jaar minimaal veertig van de zestig zijn. Dit nieuwe beleid lijkt sterk op de Nederlandse regel: niet-Europese studenten moeten hier dertig studiepunten per jaar behalen. 

Verengelsing
De Vlaamse koerswijziging komt niet onverwacht. Vlaanderen heeft sinds vorig jaar een nieuwe coalitie, geleid door de Nieuw-Vlaamse Alliantie. Samen met een linkse en een christelijke partij heeft deze coalitie de strijd tegen internationals geopend. 

De aanpak doet denken aan het vorige Nederlandse kabinet. Onderwijsminister Eppo Bruins kreeg in 2024 de opdracht om op internationals te bezuinigen en de verengelsing terug te dringen. Hij moest zo ongeveer een miljard bezuinigen op het hoger onderwijs. 

De Vlaamse coalitie wil nu tachtig miljoen euro bezuinigen op hoger onderwijs. Dat is dus veel minder, maar het Vlaamse hoger onderwijs is ook een stuk kleiner. In studentenaantallen ongeveer een derde van Nederland. 

Ook hebben Vlaamse universiteiten veel minder buitenlandse studenten. De meest internationale universiteit, de Vrije Universiteit Brussel, komt tot zo’n 25 procent. In Nederland ligt het gemiddelde al hoger en bij koploper Maastricht is het meer dan zestig procent. 

Verengelsing
De Vlaamse coalitie wil ook de positie van het Nederlands in het hoger onderwijs versterken. De regel is daar dat iedere Engelstalige opleiding ook een Nederlandstalige variant moet hebben. Er waren uitzonderingen mogelijk, maar die worden nu geschrapt. 

Het is de vraag of dat veel zin heeft. Uit een artikel van dagblad De Tijd blijkt dat veel van die Nederlandse varianten ‘spookstudies’ zijn en dat studenten in de praktijk naar de Engelstalige variant worden geduwd.

Stasy en Frédérique wisten hun achterstand op Burger goed te maken. Waarmee de koppositie eerlijk wordt gedeeld door twee studenten en een medewerker. Maar let wel: de Zwarte Panter en Matthijs010 staan slechts drie punten achter dat drietal. Eén wedstrijd en het kan er allemaal weer anders uitzien. De weekprijs (zie foto) gaat overigens na loting naar Stasy. 

Toeval
Nog één speelronde en dan gaan de laatste zestien met elkaar de strijd aan. De kans op punten wordt dan kleiner maar tegelijkertijd zijn er per goede voorspelling wel meer punten te halen. En wtf: toeval of niet, de drie gastlanden zijn er nog steeds bij. 

Mocht je denken: ja maar, ik had voorspeld dat Duitsland én Nederland bij de laatste zestien zouden zitten… Vrees niet, dat geldt voor de meeste deelnemers. 

Winnaars
Ter info: de prijswinnaars krijgen na afloop van het WK allemaal een email toegestuurd over wat ze hebben gewonnen en hoe en wanneer zij hun prijs kunnen ontvangen. 

Klik hier voor het volledige klassement.

Graag gedaan, maar de echte reden is toch vooral dat ik de files wil vermijden. Daarnaast zullen er best Fontys-gebouwen zijn die zo vroeg al veel drukker zijn. En er zijn genoeg mensen voor wie om half acht beginnen gelijkstaat aan een ochtendje uitslapen.

Alleen conciërge Jo is altijd nog eerder bij Fontys dan ik. Jo ziet eruit als de perfecte conciërge en dat is hij ook. Vriendelijk, behulpzaam, nooit klagen. Een probleem? Jo springt meteen bij. Terugkerende problemen lost hij structureel op en hij weet alles van duiven melken. Mocht ik ooit een presentatie geven op een duiven melkconferentie, dan kan ik tijdens de borrel over elk onderwerp inhoudelijk meepraten. De kans is klein, maar het is een fijn gevoel.

Het meest fantastische aan Jo is zijn naam: Jo. Conciërges moeten sowieso een korte naam hebben. Voor Jo was er Henk. Ik heb ook Sjaak-de-conciërge gekend. En Tom en Rikki. Maar Jo overstijgt ze allemaal.

Wanneer ik ’s ochtends het gebouw inloop zegt Jo: ‘Goedemorgen, Rens’.
Ik antwoord dan: ‘Yoooo’.

En even, heel even, voel ik me dan net wat hipper, cooler, net wat meer gangster. Genoeg om er weer een dag tegenaan te kunnen.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef.

Studenten hadden meldingen gedaan over te hoge huren. De gemeente Amsterdam deed daarop onderzoek, samen met stichting !Woon. Daaruit bleek dat de verhuurder soms honderden euro’s per maand meer vroeg dan is toegestaan. “Studenten en jongeren zijn al jaren de dupe van verhuurders zoals deze, die misbruik maken van de extreme woningnood in onze stad”, zegt wethouder Zita Pels.

Het Parool meldt dat het om het bedrijf HiCondo gaat. De huurders zijn voornamelijk internationale studenten, die in studio’s wonen met eigen keuken en badkamer. In totaal betreft het zo’n 350 woningen.

De verhuurder moet binnen vier weken de huren verlagen. Doet HiCondo dat niet, dan riskeert het bedrijf een boete die kan oplopen tot honderdduizenden euro’s. Als verbetering uitblijft, kan de gemeente een stap verder gaan en het beheer van het pand overnemen. HiCondo kon vanmiddag nog niet inhoudelijk reageren.

Ingrijpen
Dankzij de Wet betaalbare huur uit 2024 kunnen gemeenten beter ingrijpen als huisbazen te veel huur vragen. Daar hebben ze echter nog weinig gebruik van gemaakt, vertelt een woordvoerder van de Woonbond.

“Amsterdam zet de handhavingsmogelijkheden precies in waar ze voor bedoeld zijn: studenten worden uitgebuit door te hoge huurprijzen, dus komt de gemeente naast de huurders staan om dit te veranderen. Andere gemeenten kunnen hier een voorbeeld aan nemen”, aldus de Woonbond.

Studenten zijn regelmatig de dupe van buitensporige huurprijzen. Internationals zijn de meest kwetsbare groep. Ze hebben vaak weinig kennis van de Nederlandse woningmarkt, moeten snel een kamer vinden en durven niet al te kritisch te zijn. Studentenvakbond LSVb stelde onlangs nog dat kameroplichters steeds verfijnder te werk gaan.

Housing hotline
De Landelijke Studentenvakbond heeft een housing hotline voor internationals met vragen over huren in Nederland. Afgelopen jaar kreeg de bond 263 vragen en meldingen binnen, vaak over oplichting en uitbuiting. Voorzitter Evy Kras vindt het positief dat Amsterdam de wet handhaaft: “Ik ben benieuwd hoe het afloopt en wat de gevolgen zullen zijn voor de studenten die er wonen.”

De hoge huurprijzen in Amsterdam staan niet op zichzelf. Het afgelopen jaar zijn de kamerprijzen in Fontyssteden Tilburg en Eindhoven fors gestegen, meldde Bron eerder dit jaar. Of de huren in deze steden hoger zijn dan is toegestaan, is niet duidelijk.

Baraa volgde een minor aan het Mexicaanse Instituut voor Technologie en Hogere Studies, kortweg Tec de Monterrey, in de gelijknamige stad Monterrey. Daar ligt ook het voetbalstadion waar onder andere de wedstrijden Tunesië - Japan, Zuid-Afrika - Zuid-Korea en natuurlijk Nederland - Marokko werden gespeeld.

Om alle voetbalfans van deze verschillende nationaliteiten te kunnen helpen en te woord te staan, ontwikkelde de Mexicaanse politie een AI-vertaler. Maar deze moest nog wel getest worden. “Daarom kreeg ik een oproep vanuit het International Student Office van mijn universiteit", vertelt Baraa. "Met de vraag of ik mee wilde helpen met het testen van de vertaler omdat ik Arabisch spreek, en hier in Monterrey ook een Arabisch land zou spelen. Andere internationale studenten die bijvoorbeeld Koreaans of Japans praatten, werden ook uitgenodigd.”

Automatisch vertalen
En zo geschiedde. Baraa maakte deel uit van een demonstratie waarbij verschillende politieagenten op een rij stonden. Allemaal droegen zij een bodycam, en het was aan de student om een van hen een vraag te stellen in het Arabisch. “Die agent drukte op een knopje waardoor mijn taal automatisch herkend en vertaald werd naar het Spaans. De agent antwoordde dan in het Spaans, wat door die bodycam weer vertaald werd in het Arabisch, zodat ik wist wat hij zei.”

Vragen die Baraa moest stellen waren typisch toeristische vragen. “Zoals de weg naar het stadion bijvoorbeeld, of de locatie van een bepaald hotel. Omdat dat soort vragen ook door WK-bezoekers gesteld zouden worden.”

Engels is niet vanzelfsprekend
Na de ‘oefendag’, waarin ook de burgemeester van Monterrey en de politiechef uitleg gaven over de tool en robothonden werden gedemonstreerd, kon de AI-vertaler daadwerkelijk ingezet worden tijdens het WK. Een belangrijke toevoeging volgens Baraa, omdat het ook niet vanzelfsprekend is dat de Mexicaanse politie en lokale bevolking Engels spreken.

Volgens de ICT-student, die voor deze ervaring AI al vaker implementeerde tijdens zijn opleiding en ook een semester Generatieve AI volgde bij Fontys, werkte de tool dan ook naar behoren. “Ik heb nu met eigen ogen in Mexico gezien hoe waardevol AI kan zijn. Zeker in een situatie waarin communicatie tussen mensen die niet dezelfde taal spreken een stuk makkelijker wordt gemaakt. Wat de meeste indruk op me maakte, is hoe makkelijk het was om de tool te gebruiken en hoe snel het antwoordde. Dat doorbrak echt de taalbarrière.”

De European Transplant Games zijn bedoeld voor personen die een orgaan- of stamceltransplantatie hebben ondergaan. De games worden iedere twee jaar gehouden in een Europees land; dit jaar was Nederland het gastland. Het evenement vond in Arnhem plaats.

Clara Stahlie, docent bij Fontys Sportkunde, was één van de honderden deelnemers. Van de vijftien sporten die de European Transplant Games telt, deed ze er aan twee mee: wielrennen en hardlopen. Eigenlijk zou ze ook nog deelnemen aan de atletiekwedstrijden, maar die werden vanwege het warme weer afgelast.

Ziekenhuisopname
Het is de eerste keer dat Stahlie meedeed, maar de wil om deel te nemen was er al veel langer. “Ik hoop al jaren dat ik mee kan doen, maar elke keer kwam er een ziekenhuisopname of andere gezondheidsreden tussendoor”, vertelt ze. Zes jaar geleden werd bij haar lymfeklierkanker ontdekt. Kort daarna kreeg ze haar eerste stamceltransplantatie. Drie jaar later volgde er nog eentje omdat de eerste niet voor het gewenste resultaat zorgde.

Nu gaat het goed, maar nog niet goed genoeg, en dus krijgt ze nog steeds chemobehandelingen. Normaal gesproken eens in de twee weken, maar omdat ze zó graag mee wilde doen aan de Transplant Games, vroeg ze haar arts dit keer om uitstel. “Het mocht, maar het was wel een gok omdat we niet wisten wat het met de kanker zou doen”, legt Stahlie uit.

Van jongs af aan
Dat weloverwogen risico nam ze omdat ze het heel belangrijk vindt om te blijven bewegen. Iets wat ze haar hele leven al doet. Op jonge leeftijd begon ze met zwemmen, later verruilde ze die sport voor verdedigingssporten zoals karate en judo. Ze deed aan hardlopen, raakte aan het fietsen en kwam in de triatlon-wereld terecht. “Net voordat ik zes jaar geleden werd opgenomen, zat ik op mijn hoogtepunt. Mijn conditie was gigantisch goed.”

En toen kwam daar dus die verschrikkelijke diagnose. Lymfeklierkanker. Een grote schok die voor veel verdriet en onzekerheid zorgde, maar ook voor nóg meer wilskracht. “Het herstelproces ging veel makkelijker omdat ik zo fit was. Het is enorm belangrijk om te bewegen en te sporten. Preventief omdat je daar mentaal en fysiek fit van wordt, maar ook bij een eventuele ziekte of transplantatie. Het maakt niet uit op welk niveau, doe het gewoon. Je hebt er zoveel baat bij.”

Lotgenoten 
Dat bleek dus ook afgelopen week, toen Stahlie maar liefst drie medailles in de wacht wist te slepen: een voor wielrennen, een voor wielrennen tijdrit en een voor hardlopen. Een mooie vangst, die de docent liever omschrijft als een bijvangst. 

“Ik ging niet per se voor de winst. Ik wilde vooral meedoen om lotgenoten te ontmoeten. Hoewel het bij dit evenement gaat om sport en bewegen, is het maatschappelijke verhaal erachter minstens zo belangrijk. Dat je na een transplantatie nog kunt participeren aan sport, en dat je op die manier ook weer deel kunt uitmaken van het normale leven. Het vieren dat je met een nieuw orgaan zover bent gekomen: daar draait het om. En dat we hier zonder al die donors niet hadden gestaan.”

De Jacques de Leeuw-prijs wordt ieder jaar uitgereikt aan twee studenten van Fontys Academy of the Arts, waarmee talentvolle kunstenaars zich verder kunnen ontwikkelen. Dit jaar wonnen studenten Ilse Groeneveld en Linh Búi Le Huyen. Zij ontvingen beiden een cheque van 10.000 euro.

Ilse Groeneveld, student Docent Beeldende Kunst en Vormgeving, won met haar project ‘Kijken doe je samen’. 

Kunst vanuit materiaal
Ze vat haar werk samen als een kunsteducatieve beschouwingsmethode waarin ervaring, materiaal en de dialoog over kunst centraal staan. “Het is een methode die begint vanuit materiaal waarbij leerlingen de kans krijgen naar kunstwerken te kijken zonder dat ze meteen moeten verwoorden wat ze zien.”

Daar is het huidige kunstonderwijs volgens de student voornamelijk op gefocust. “Maar met mijn methode, gebaseerd op de doelgroep vmbo-basis en kader, draai ik dat eigenlijk om. En is het materiaal wat gebruikt wordt juist een heel belangrijk uitgangspunt.”

Met het geldbedrag wil Ilse haar methode verder gaan ontwikkelen. Niet alleen voor de huidige doelgroep, maar ook voor bijvoorbeeld havo en vwo. “Zodat leerlingen op hun eigen niveau kunst kunnen ervaren, voelen, kiezen en vergelijken. ‘Kijken doe je samen’ maakt kunstbeschouwing toegankelijker voor iedereen.”

Toegankelijker
De tweede hoofdprijs van 10.000 euro was voor Linh Búi Le Huyen, student aan het Conservatorium. Met haar cellospel wist ze de jury op verschillende momenten compleet in te pakken. “Ze bezochten meerdere concerten van me waarin ik diverse stukken speelde van de zestiende tot twintigste eeuw, waardoor ik in aanmerking kwam voor de hoofdprijs”, vertelt Linh over de jury die de prijs simpelweg aankondigde met de reden: “Meer woorden zijn niet nodig”. 

Linh weet ook al waar ze haar prijzengeld aan uit gaat geven. “Onder andere aan doorontwikkeling van mijn eigen cellospel, maar ik wil ook dat klassieke concerten beter toegankelijk worden voor Tilburgers. Nu betaal je voor een concert in dit genre gauw twintig á dertig euro per kaartje, maar met het prijzengeld kan ik ook een concertreeks ontwikkelen waar een toegangsticket bijvoorbeeld maar vijf euro kost. Zo wordt klassieke muziek een algemener groter goed.”

Chris & Martina: The Final Set
‘Ze voerden een eeuwige oorlog op de tennisbaan. En nu proberen ze elkaars leven te redden.’ De woorden zijn afkomstig van Chris Everts voormalige echtgenoot Andy Mill, maar zijn quote is niet voor niets te horen als de titel van deze documentaire in beeld verschijnt. Dit is de tagline, de reden om deze film te bekijken.

Want dat is behalve een boeiende terugblik op één van de grootste tweekampen uit de sporthistorie vooral ook een aangrijpend portret van twee vrouwen die door ziekte, kanker, voor het eerst de controle over hun leven helemaal kwijt zijn en dan elkaars gezelschap weer opzoeken.

Chris Evert en Martina Navratilova vormen in de jaren zeventig en tachtig de Yin en Yang van het vrouwentennis. ‘Cute’ versus ‘tomboy’. Achteraf bezien lijkt het onvermijdelijk dat de ‘Chrissie Craze’ ook gepaard zou gaan met Martina-weerzin. Zeker als haar geaardheid de media bereikt. Navratilova wordt in de pers ongewild geout als ‘biseksueel’, de term die als vluchtheuvel wordt gebruikt door vrouwen die in werkelijkheid op vrouwen vallen.

De aanvankelijke vriendschap tussen de twee tegenpolen lijkt in dit dubbelportret van Rebecca Gitlitz dan te zijn veranderd in ijzige rivaliteit. Omdat een innige relatie het ten koste van alles willen winnen in de weg zou kunnen staan. Inmiddels zijn de vriendschapsbanden echter hersteld en kunnen de aartsrivalen samen op de bank wedstrijden terugkijken.
(te zien op Netflix)

Kabul, Between Prayers
‘Waarom sluit je je niet bij ons aan?’ zegt Samim tegen een jongen die hij tijdens zijn surveillance in de Afghaanse hoofdstad Kabul heeft aangesproken op z’n gedrag. Die ziet daar weinig in. ‘Kijk nou naar jezelf, met die waardeloze M16.’ Dat laat Samim zich echter niet zeggen. ‘Dit is geen goed geweer?’, reageert hij uitdagend, terwijl hij het wapen doorlaadt en richt op de voet van de jongen. ‘Goed of niet goed?’ De jongen, duidelijk geschrokken, kiest eieren voor zijn geld. ‘Een zeer goed geweer.’

Samim wordt in deze observerende film van de Afghaans-Nederlandse documentairemaker Aboozar Amini geïntroduceerd terwijl hij datzelfde wapen nog eens omzichtig controleert en vervolgens op het kleedje legt dat hij aan de rand van de stad heeft uitgespreid. Samim begint aan een omstandig gebed. Als Samim zich helemaal voorover buigt en met zijn hoofd het gebedskleed aanraakt, is het alsof hij ook eer bewijst aan zijn wapen.

En dat is niet eens zover van de waarheid. De 23-jarige Afghaan is een voetsoldaat van de Taliban. Zijn veertienjarige broer Rafi kijkt ontzettend tegen hem op en is zelf ook al vertrouwd geraakt met de bijbehorende retoriek. Tegelijk is Rafi een doodgewone jongen. Een puber die direct begint te blozen als hem wordt gevraagd of hij wel eens verliefd is geweest. Zoals zijn oudere broer ook gewoon maar een jonge vent is, die graag met zijn vrienden op de motor de blits maakt in de stad.

Terwijl hij via de twee broers van binnenuit het Taliban-wereldbeeld schetst, toont Aboozar Amini tevens de humaniteit van de mensen die dat aanhangen.
(te zien op NPO Doc)

The Murder Of Rachel Nickell
‘Alex, de man die mama vermoordde, waar was die?’ vraagt André Hanscombe aan zijn zoontje als ze de plaats delict naderen in het Londense park Wimbledon Common. Rachel Nickell is daar op 15 juli 1992 met bijna vijftig messteken om het leven gebracht.

De enige getuige is haar tweejarige zoontje. Omdat de politie volledig in het duister tast over de ‘gemene man’ die de jonge vrouw heeft vermoord, wordt Alex later mee teruggenomen naar het park, in de hoop dat hij zich details herinnert waarmee de dader kan worden geïdentificeerd. En zijn vader André moet hem daar bevragen over de grootste tragedie van hun leven.

Ruim dertig jaar later blikt Hanscombe in deze true crime-docu terug op het schokkende misdrijf en de zoektocht naar de dader, die aanvankelijk maar niet op gang wil komen. Deze geruchtmakende zaak vormt ook het uitgangspunt voor de zojuist uitgebrachte dramaserie The Witness. Deze indringende documentaire van Lucy Bowden toont de echte mensen achter de personages en de tragedie waarin zij verzeild raken.

Centraal daarin staan een jonge vrouw die haar zoontje met haar eigen leven beschermt, een kind dat zich ook na haar dood aan zijn moeder blijft vastklampen en een man die daarna de weg terug naar het leven moet vinden voor zichzelf en hun zoon. Én een ‘ongeorganiseerde seriemoordenaar’, voor wie het misdrijf blijkbaar de apotheose is van een verwrongen fantasie. En hij is nog niet klaar.
(te zien op Netflix)

Bring Me The Beauties: A Model Cult
‘We hebben allemaal een gelofte afgelegd voor een leven in dienstbaarheid’, hoort Hoyt Richards zichzelf zeggen als hij de cassette met audio-opnamen uit vroeger tijden aanzet. ‘Maar blijkbaar had John Andreadis andere plannen, die onlangs aan het licht zijn gekomen. Het nastreven van een egoïstisch doel zou het grootste verraad zijn.’

En daaraan heeft Andreadis zich schuldig gemaakt. Hij is halverwege de jaren tachtig verliefd geworden op het fotomodel Jacki Adams, een nieuw lid van de Eternal Values-gemeenschap. Terwijl hij door leider Frederick von Mierers hoogstpersoonlijk klaargestoomd wordt om ‘de incarnatie van God’ te worden. ‘Het betekent dat hij niet van mij houdt’, zou Von Mierers wraaklustig hebben gezegd. ‘Want hij koos voor Jacki.’

En dat is in de ogen van de zelfverklaarde ‘spiritueel astroloog’ een onvergeeflijke zonde. Von Mierers, een voormalig model uit de New Yorkse high society, geldt als een New Age-superster. Hij heeft louter mooie mensen, zoals het mannelijke topmodel Hoyt, om zich heen verzameld en begint de twee geliefden te verstoten.

En laat het maar aan regisseur Chris Smith over om van die geschiedenis en het bijbehorende sekteverhaal een volvette driedelige serie te maken.
(te zien op HBO Max)

McCartney – The Hunt For The Lost Bass
Toen The Beatles uit elkaar gingen, raakte de Höfner-basgitaar waarmee Paul McCartney groot was geworden vermist. De zoektocht naar deze ‘heilige graal van de rock & roll’ drijft deze smakelijke documentaire van Arthur Cary.

Met de goedkeuring van Paul zelf gaat een medewerker van Höfner, Nick Wass, op zoek naar de befaamde bas. Zijn echtgenote Cathy Harrison bedenkt een pakkende slogan: #TraceTheBass. De twee krijgen in 2023 versterking van een ander echtpaar, de ‘basdetectives’ Scott en Naomi Jones. Zodra hun zoektocht uitlekt naar de media, ontstaat er zelfs een soort nieuwe Beatlemania: de Joneses ontvangen binnen 48 uur zeshonderd e-mails met tips en aanknopingspunten.

Op het pad dat hen naar die befaamde bas moet leiden stuiten ze vervolgens op een bonte stoet aan personages, waaronder Pauls vakbroeder Elvis Costello, Wings-geluidstechnicus Ian Horne en twee ambulancebroeders die helemaal idolaat zijn van de ‘fab four’. Via hen en die bas vindt Cary intussen een nieuw geitenpaadje naar de weg die McCartney en z’n bandje hebben afgelegd en die in docu’s al zo vaak is nagelopen.
(maandagavond 6 juli te zien op NPO2 en daarna ook op NPO Doc)

Meer docutips van Helmut vind je hier.