De vakbonden hadden voor de zomer gevraagd om wat uitstel om de tijd te hebben de plannen goed onder de loep te kunnen nemen. Ook omdat het een sociaal plan bevat dat niet alleen opgaat voor deze reorganisatie maar ook voor toekomstige veranderingen binnen de instelling. 

Met de toestemming van de bonden krijgt het al lang lopende proces rond de reorganisatie van marketing- en communicatie binnen Fontys nu ook echt handen en voeten. De tweede grote stap voor de dienst, nadat het afgelopen week, net als de andere diensten, ook al verhuisde van DLL naar Rachelsmolen. Daar is de voormalige hub op de tweede verdieping van R3/4 nu de nieuwe thuisbasis. 

Krimp
De reorganisatie is nog een stuk ingrijpender dan de verhuizing. Van de 160 fte (in werkelijkheid gaat het vanwege de vele parttimers om zeker anderhalf keer zoveel medewerkers) bij de huidige dienst M&C en bij de instituten blijven er na de reorganisatie nog 120 over. Een ‘krimp’ dus van 25 procent.

Een groot deel van de 40 fte die vervallen, wordt al gerealiseerd door het niet verlengen van tijdelijke contracten, (vervroegd) pensioen en vertrekkende medewerkers die niet worden vervangen. De komende twee jaar, zo lang duurt de reorganisatie, moeten daardoor nog 12,5 fte worden geschrapt. 

De medewerkers krijgen komende dinsdag tijdens een informatiesessie in R5 op campus Rachelsmolen nadere toelichting over hoe het nu verder gaat. 

Die dag wordt voor hen ook duidelijk of hun functie de kleur rood, geel of groen krijgt: rood betekent dat die functie wordt opgeheven, geel is voor functies die wel blijven bestaan maar waarvan een deel wordt geschrapt. Voor groene functies verandert niets.

Drie jaar na de tijdelijke verhuizing van de diensten naar De Lage Landen (DLL) in het centrum van Eindhoven, verhuizen al die diensten nu weer terug naar campus Rachelsmolen. De honderden medewerkers die daaronder vallen verspreiden zich over verschillende locaties in R3/R4, R5 en R10. Voor R3/R4 en R10 betekende dat een volledige verbouwing, waar ook in de zomer hard aan is gewerkt. R5 hoefde slechts gedeeltelijk verbouwd te worden.

Volgens Peter Hattink, verhuiscoördinator namens de dienst MC&P, is het een soepele verhuizing geweest. “Veel gemakkelijker dan de verhuizing naar DLL drie jaar geleden”, zegt hij. “Toen hadden we veel meer ‘troep’ wat daarnaartoe moest. Nu was het een eenvoudige verhuizing en bovendien eentje waar iedereen naar uitkeek. Terug naar de studenten, terug naar de campus. Iedereen was daar optimistisch over.”

Positieve reacties
En dat optimisme is er nog steeds. De eerste reacties zijn volgens Hattink vrijwel allemaal positief. “Het is sowieso fijn dat we weer terug zijn. Dat we weer in de reuring zitten, tussen de studenten. Het enige wat ik nog merk, maar dat verdwijnt nog wel, is dat veel medewerkers van andere diensten denken dat de ruimte die voorheen de hub was in R3/R4, nog steeds voor alle diensten is. Dat is niet zo; die is nu voor MC&P.”

Een verdieping hoger, op de derde, klinken medewerkers ook positief. Zo zeggen ze bij de dienst Control, Financiën & Inkoop/Contractmanagement (CFI) dat het er allemaal netjes uitziet. Soms is het nog even zoeken naar de vergaderkamers omdat ze verstopt zitten in grotere ruimtes, maar verder bevalt het goed. Veel belcellen, rustige omgevingen, meer kleinere ruimtes en minder geluidsoverlast dan bij DLL. Of er genoeg plekken zijn? Dat moet de toekomst uitwijzen, maar vandaag in ieder geval wel.

Minder thuiswerken
Peter Hattink zegt dat ook. Voor nu zijn er voldoende plekken – hetzelfde aantal als in DLL – maar of dat over een paar maanden, als de nieuwe organisatiestructuur na HARP helemaal staat, nog steeds het geval is? “Een deel werkt thuis. Dat geldt voor alle diensten, maar het beleid is wel om minder te gaan thuiswerken en meer op kantoor. Dan is het alleen wel van belang dat er genoeg ruimte is, en daar moeten we in gaan sturen. Zeker als de nieuwe organisatiestructuur straks helemaal staat, wat in oktober/november zal zijn. Daar was in deze verhuizing nog geen rekening mee gehouden.”

Dat kan spannend worden, want er komen dan veel meer medewerkers bij en vanzelf gaat het niet, weet Hattink. “We gaan kijken hoe we daarin goed kunnen samenwerken. Bijvoorbeeld door bepaalde teams op bepaalde dagen hier te laten werken. Gelukkig hebben we daarnaast ook nieuwe collega’s die vanuit de instituten komen en die hun oude werkplek bij die instituten behouden. Dat is fijn, want zonder die plekken zouden we het niet redden. Wat dat betreft zijn we nog steeds decentraal verspreid.”

Meer parkeerdruk?
Daar zitten voor- en nadelen aan verbonden. Want meer medewerkers naar campus Rachelsmolen betekent natuurlijk ook meer benodigde parkeerplekken. En die waren al zo schaars. Voor medewerkers van de diensten is daarom een tijdelijke regeling in het leven geroepen waarbij ze een gratis parkeervergunning aan kunnen vragen waarmee ze hun auto gratis in de buurt van de campus kunnen parkeren.

De regeling werd vlak voor de zomervakantie met de betrokken medewerkers gedeeld en inmiddels is daar door zo’n vijftig verhuizende medewerkers gebruik van gemaakt. Nieuwe aanvragen lopen nog binnen. “Fijn, want hierdoor zorgen zij niet voor extra parkeerdruk op de campus”, ligt Sandra de Geeter toe, adviseur mobiliteit bij Fontys. “We hopen dat de parkerende medewerkers die aan de criteria voldoen de vergunning aanvragen. En in algemene zin hopen we natuurlijk dat mensen zo veel mogelijk met het ov of de fiets komen.”

Een café op de campus dat alleen op donderdagavond open was, maar wel dagelijks bestellingen bezorgde voor vergaderingen en bijeenkomsten en te reserveren was voor lunches en borrels. Regelmatig werd er dan ook op een dichte deur geklopt. Tot teleurstelling van velen. Dat moest anders, vonden Fontys en cateraar Appèl.

Vanaf dit studiejaar is Café 040 dagelijks van 10 tot 16 uur geopend als lunchcafé, en in de avond tijdens de openingstijden van de gebouwen voor een warme hap, een borrel en snacks. Daarnaast zijn vier klaslokalen achter het café gestript en omgebouwd tot luxe vergaderruimtes. Appèl verzorgt hier de catering, maar mensen kunnen voor de lunch ook terecht in het café.

Ontmoetingsplek
Volgens Astrid Bierens en Josijn Karssen van Appèl was er veel vraag vanuit de Fontysgemeenschap naar verruimde openingstijden en meer mogelijkheden om samen te komen tijdens of na een werk- of studiedag zonder te hoeven reserveren. Dat kan overigens nog steeds, maar je kunt nu ook gewoon binnenlopen en aan de bar of een tafeltje bestellen. De menu’s liggen, net als in elk ander lunchcafé, op tafel.

Een andere reden voor het nieuwe lunchconcept was de hoeveelheid eten die overbleef van de lunches die in de gebouwen werden bezorgd. En doordat de bezorgkarren regelmatig ergens anders werden neergezet, moesten medewerkers er geregeld naar op zoek gaan. Wel blijft het mogelijk om koude lunchgerechten te bestellen bij de cateraar. Tekst gaat verder onder de foto's.

Voor Bierens en Karssen breken twee spannende maanden aan. “De pilot moet uitwijzen of het nieuwe concept aanslaat bij de Fontysgemeenschap”, zegt Bierens. Het tweetal krijgt hierbij versterking van horecamedewerkers Hans Hendriks en Alexandra van Heijst. De eerstejaarsstudenten hebben in de introductieweek al kennisgemaakt met het café.

Speciale avonden
Met flyers, beeldschermen en mond-tot-mondreclame willen ze de rest van de Fontysgemeenschap enthousiast maken. Volgens Bierens begint het al te lopen: “Vooral de koffie in de ochtend is erg in trek. En veel mensen hebben al laten weten dat ze graag komen borrelen. Hopelijk komen ze ook op andere weekdagen dan alleen op donderdagavond nu het kan.”

Dat willen Bierens en Karssen stimuleren door speciale avonden te houden. Denk aan karaoke, bingo en pubquizzen, en ook mossel- en pizza-avonden. “We willen echt een ontmoetings- en ontspanningsplek zijn voor de hele Fontysgemeenschap”, aldus Bierens. Om dat gevoel te versterken is het interieur enigszins aangepast. De stationszitjes en statafels zijn vervangen door ronde tafels met stoelen, en langs de ramen zijn lange banken met poefs en salontafeltjes geplaatst.

Proef en succes
Kan het nieuwe concept na twee maanden op proef weer worden teruggedraaid? Niet helemaal, benadrukken Bierens en Karssen. “In principe willen we vijf avonden opengaan, maar als het op een bepaalde avond erg rustig is, dan kunnen we besluiten om dan dicht te blijven.”

Nu al zijn de vier aangrenzende vergaderruimtes een succes. “We hebben zelfs al ‘nee’ moeten verkopen”, aldus Bierens. Nu het café nog. Een heikel punt is de zichtbaarheid. De naam ontbreekt op de gevel. Wel staan er banners buiten en bij goed weer een terras. In andere gevallen is het café enkel bereikbaar via gebouw R4, en moeten mensen binnendoor lopen. “In het verleden kwam het wel voor dat mensen niet wisten dat we hier zitten. Dan is aan de verlichting te zien dat we open zijn.” In de woorden van Guus Meeuwis: daar brandt nog licht.

Foto bovenin: Alexandra van Heijst, Hans Hendriks, Josijn Karssen en Astrid Bierens (vlnr)

Dat het steeds eerder steeds leger is op de Fontyscampussen werd onlangs door Bron nog belicht. En nee, dat heeft niet alleen met tentamens en zomervakantie te maken. Sinds corona kiezen studenten en medewerkers er steeds vaker voor thuis aan de slag te gaan in plaats van op de campus.

Bron vroeg het bestuur al eens of daar, vanuit het oogpunt van communitybuilding en sociale en psychische gezondheid, niet iets aan gedaan gaat worden. Maar het bestuur vindt dat die verantwoordelijkheid op de eerste plaats bij de instituten en diensten zelf ligt.

Contrast
De (te grote) rust op de campussen staat in schril contrast met de buitenwereld. Het zijn onrustige, onzekere en niet al te leuke tijden. Corrupte machthebbers die doen waar ze zin in hebben, die oorlogen voeren terwijl de rest van de wereld mopperend maar niet handelend toekijkt. Of, in het geval van Soedan, niet eens moppert maar wegkijkt.

Een wankelende wereldeconomie die telkens bijna over het randje van een diepe afgrond kukelt. Bigtech dat, vooral met AI, almaar meer macht krijgt. Een minderheidscoalitie in Nederland die een al even wankelende regering vormde.

En ondertussen studeerde de student verder en doceerde de docent door. Ook bij Fontys. In alle rust. Want vergeleken met andere jaren valt op dat er dit studiejaar geen nieuwe hete hangijzers waren, geen rellen of felle discussies (à la mediatheken of affaire Dochy). Ook geen nieuwe zorgen, slechts de zorgen die er al waren, zoals over de krimp en de snelheid waarmee AI de wereld inclusief het onderwijs in zijn greep krijgt.

Aan AI valt niet zo heel veel te doen. En wat Fontys kan doen, doet het. De krimp in studentenaantallen lijkt, als de voortekenen niet bedriegen, zijn dieptepunt bereikt te hebben. Mogelijk zit er komend studiejaar zelfs weer een klein plusje aan te komen.

Hack en reorganisaties
Het grootste nieuws van dit jaar was toch wel de hack van Canvas die zowel studenten als docenten hard trof. Niet alleen bij Fontys, maar bij duizenden onderwijsinstellingen in de hele wereld. Dat krijg je ervan als je zo afhankelijk bent van Bigtech. De dienst I&T doet wat het kan. Maar 100 procent veilig gaat het nooit meer worden, zo wordt daar ook gesteld.

Natuurlijk waren er wel de reorganisaties bij HRM en Toegepaste Psychologie en Harp bij de diensten. Die hielden en houden de betrokken medewerkers flink bezig, maar het zal nog even duren eer duidelijk wordt wat daar voor hen de persoonlijke gevolgen van kunnen worden. Daar zullen in elk geval geen schapendrijvers meer aan te pas komen…

Bestuurlijk was er ook weinig schokkends aan dit jaar. Nog redelijk vers van de pers was het besluit van het college van bestuur om een aantal lectoraten te schrappen. Wel werd dat cvb van nieuw bloed voorzien. Jaapjan Zuidema trad in januari aan als opvolger van Frans Möhring.

Het was niet het enige nieuws over het cvb. Voorzitter Joep Houterman kondigde aan eind 2026 te vertrekken. Hij wil het stokje na acht jaar overdragen aan een nog te benoemen opvolger. Daarvoor vinden nu de gesprekken plaats. De bedoeling is dat de nieuwe voorman/voorvrouw net na de zomer bekendgemaakt wordt. [Tekst loopt door onder foto]

Opinies
Misschien geen spectaculair nieuws dus afgelopen jaar, maar wel genoeg opmerkelijk nieuws. Wat te denken van de opinie die Journalistiekdocent Jos Baijens schreef voor Bron en leidde tot een uitnodiging van en een gesprek met koning Willem-Alexander?

En dat was niet eens het best gelezen opiniestuk. Dat werd geschreven door ICT-docent Erdinç Saçan en nota bene al in december 2024 gepubliceerd. Hij pleit ervoor om studenten later naar school te laten komen, omdat onderzoek heeft uitgewezen dat zij minder goed ‘functioneren’ in de vroege uren. Erdinç deed ook van zich spreken met een boek, columns en opiniestukken over (onder meer) AI, ook op Bron.

Maar de best gelezen columnist ‘overall’ van deze Bron jaargang was Tina ten Bruggencate, waarmee voor het eerst de jarenlange hegemonie van Brons vaste huiscolumnist Rens van der Vorst werd doorbroken. Wiens column ‘Parkeerprobleem’ dan weer wel de meest gelezen van alle columns was.

Best verrassend is ook dat van alle Bron reviews de recensie van het jongste seizoen Tonnano de meeste lezers kende. En dat terwijl dit seizoen van de auteur een hele magere 5 kreeg. Of misschien wel daarom, je weet het niet. Alles is in cijfers te vatten tegenwoordig, maar die cijfers zeggen soms ook heel weinig.

Studenten
En dan de studenten. We hebben als Bron tal van succesverhalen opgehaald over studenten die iets opmerkelijks maakten of presteerden. Waarbij ‘Alampje’ de meeste aandacht trok en kreeg. 

Van een heel andere orde maar bijzonder fraai: de documentaire die Journalistiekstudenten maakten over de Tilburgse blikjeskoning. 

Ook bracht Bron talrijke internationale studenten voor het voetlicht. Vooral de serie over hoe die buitenlandse studenten het leren en leven in Nederland bevalt, werd goed gelezen en bekeken op Instagram. Dat zal als het aan de redactie ligt niet minder worden. Want als de voorspellingen kloppen en de ambities uitkomen, zal de internationale gemeenschap binnen Fontys alleen maar groter worden.

Of Lotte van Strien-Muller, Ida Damen, Sandra Bedaf en Pauline van den Berg bewust de afgelopen week hun nagels niet hadden geknipt, is nog de vraag. Maar ze hadden ze donderdagmiddag hard nodig om twee citaten van de trap te krabben. Citaten van Gordon Gecko en Jay-Z werden weggehaald. 

In plaats daarvan staat nu in witte letters op de bovenste trede van de houten trap een citaat van Michelle Obama: ‘People who are truly strong lift others up. People who are truly powerful bring others together’.

‘Onvoorstelbaar’
Een half jaar geleden werd al een quote van Sheryl Sandberg uitgeprint en ‘stiekem’ op de trap geplakt: ‘In the future there will be no female leaders. There will just be leaders’. Nu is Sandberg (voormalig grote baas van Facebook) geen onbetwist figuur en haar werk al helemaal niet. Maar het citaat vinden de actievoerende medewerkers wel een goeie. 

“Het is toch onvoorstelbaar dat iemand destijds deze quotes heeft uitgekozen en niet heeft bedacht dat het allemaal mannelijke rolmodellen zijn die zijn uitgekozen? Misschien is dat niet bewust gebeurd. Maar ik weet zeker dat het veel eerder was opgevallen als het allemaal citaten van vrouwen waren geweest”, aldus Van Strien-Mulder.

Bewustzijn prikkelen
De vier Fontysmedewerksters - de vijfde ‘inclusiviteitsmusketier’ Willemijn Pouwels kon er vandaag niet bij zijn - willen met hun actie het bewustzijn van studenten en medewerkers prikkelen. Zij zien dit als een noodzaak, vooral in een tijd waarin de manosphere oprukt en inclusiviteit door alles wat met name op social media gebeurt steeds meer onder druk staat.  “Het zijn maar kleine prikjes. Dat is heel bewust. Na de zomervakantie gaan we er ook mee door.”

En nee, dat zullen niet per se weer nieuwe stickers op de trappen zijn. De dames broeden nog op andere acties.

Marlou Heskes verbaast zich daarover, omdat ze meer dan zes jaar geleden veel tijd en energie stak in het geven van advies over de invulling van R10. Dat deed ze toen nog onder de vlag van Student+, een initiatief voor studenten met een ondersteuningsbehoefte, waaronder ook neurodiverse studenten of studenten met lichamelijke en/of psychische klachten.  

“Wij hebben destijds een onderzoek geïnitieerd waarbij we onderzochten wat studenten nodig hebben om te ontprikkelen. We waren op zoek naar de ideale prikkelarme ruimte”, vertelt Heskes. In die hoedanigheid werd ze gevraagd om advies te geven over de invulling van het toen nog te bouwen R10. “Uit ons onderzoek kwamen drie kernpunten: daglicht, frisse lucht en planten. Die feedback hebben we doorgegeven, maar daar is niks mee gedaan. Helemaal niks.”  

Open ruimtes
Voor de bouw van de drie nieuwe gebouwen is ze niet gevraagd, maar ook daar hoort ze nu dezelfde geluiden van medewerkers en studenten: veel prikkels, vooral voor mensen met neurodivergentie. Collega’s Ilonka van der Sommen en Ralinka Voermans, die zich net als Heskes inzetten voor neuro-inclusie binnen Fontys, ervaren en horen dat ook. Ze spreken allebei van grote, open ruimtes waar veel licht is, maar ook geluidsoverlast heerst. In lokalen is het vaak warm en bovendien zijn ze klein, waardoor je minder kunt doen aan prikkelregulatie omdat het snel vol is. [Tekst gaat verder onder de foto's]

“Wat ik fijn vind aan de gebouwen, is dat er veel licht is van buiten”, zegt Voermans over R11, R12 en R13. “Al ken ik ook veel mensen die diezelfde hoeveelheid licht juist heel intens vinden. Daarnaast is het soms ook lastig om een fijne werkplek te vinden waar je rustig kan zitten omdat veel werkplekken aangesloten zitten op de open ruimtes. In R13 kun je letterlijk de gesprekken op de verdieping boven je horen. Dat is best intens. Natuurlijk zijn er wel wat lokaaltjes waar je rustig kunt zitten, maar die zijn vrijwel altijd volgeboekt.”  

Ze denkt dat de gebouwen met de beste intenties ontworpen zijn, maar dat de uitwerking ongelukkig heeft uitgepakt. “En ik denk ook dat er best wel wat mogelijkheden zijn om daar iets mee te doen”, vervolgt ze. Haar collega's bedachten daar een oplossing voor: ze wilden een community-ruimte creëren waar studenten zich rustig kunnen terugtrekken. “Maar daar wordt niet lekker in meegewerkt. Het plan ligt bij de facilitaire dienst en blijft daar waarschijnlijk ook liggen.” Een andere oplossing zou volgens haar kunnen zijn dat je de vele open stukken die de gebouwen kennen, afsluit zodat je meer stille werkruimtes creëert.  

Afwegingen maken
Van der Sommen ziet net als Voermans zowel voor- als nadelen in de drie nieuwste gebouwen. “Terwijl ik met jou praat, zit ik in een kleine ruimte in R13. Daar is vloerbedekking en er zijn screens die je naar beneden kunt doen om het licht te dempen”, zegt ze. “Maar er zijn ook veel open ruimtes die qua geluid, geur en visuele prikkels heftig zijn. Dat is bijvoorbeeld het geval in de grote hallen van R12 en R3. Het zijn publieke ruimtes en dus zijn ze toegankelijk voor iedereen. En daar moet ook rekening mee gehouden worden; je hebt mensen die snel gevoelig zijn voor prikkels, maar je hebt ook mensen die juist prikkels nodig hebben. We richten ons veel op overprikkeling, maar voor de onderprikkelde mens zijn die open ruimtes heel goed.”  

Ze snapt dus dat er afwegingen gemaakt moeten worden. En dat er in de gebouwen een balans moet zijn van prikkelarme en open ruimtes. “In plaats van alles opnieuw te doen, kunnen we het beter op een andere manier aanpakken. Ik vraag me af in hoeverre medewerkers bekend zijn met de stille plekjes. Want als zij daar weet van hebben, dan kunnen ze die informatie ook doorgeven aan anderen. Mijn oproep zou dus zijn om de mogelijkheden kenbaar te maken aan docenten en studenten. Gebouwen kunnen we niet veranderen, maar we kunnen wel aanpassingen doen en laten zien wat er wél is.” [Tekst gaat verder onder de foto's]

Balans zoeken
De dienst Vastgoed & Facilitair laat desgevraagd weten dat er bij het ontwerp van de nieuwe onderwijsgebouwen rekening is gehouden met uiteenlopende gebruikersbehoeften, waaronder aspecten zoals licht, geluid, indeling, flexibiliteit van ruimtes en ontmoeting. “Tegelijkertijd geldt dat dit openbare gebouwen zijn, die door verschillende gebruikersgroepen en voor diverse doeleinden worden gebruikt. Dat betekent dat er altijd een balans moet worden gevonden tussen rust, interactie, toegankelijkheid en efficiënt ruimtegebruik. Volledige afstemming op alle individuele prikkelgevoeligheden is daarbij helaas niet haalbaar”, klinkt het. 

Ook zegt de dienst dat neurodiversiteit en prikkelervaring belangrijke aandachtsgebieden binnen de leer- en werkomgeving zijn, en dat inzichten uit onderzoek en signalen van medewerkers en studenten ‘waardevolle input zijn’ om de inrichting en het gebruik van ruimtes waar nodig te verbeteren. “De ervaringen uit deze gebouwen en huidige signalen helpen om dit onderwerp blijvend onder de aandacht te houden en waar mogelijk mee te nemen in toekomstige (her)inrichtingen en ontwikkeling van nieuwe gebouwen, waarbij opnieuw wordt gezocht naar een zo goed mogelijke balans voor een brede groep gebruikers.” 

Javier studeert Concept & Trend Development en koos voor zijn studie bij Fontys omdat hij Nederland een interessant land vond waarvan hij de cultuur veel op die van Spanje vond lijken. Ook voelde het niet al te ver van huis, wat hem goed deed.

Javier, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Beter wel. Nederland is een technologisch land met sociale mensen. Wel kun je je hier als international soms eenzaam voelen omdat locals allemaal al deel uitmaken van een community. Maar voor de rest heb ik niet te klagen.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“De diversiteit in culturen die Nederland kent en de Hollandse keuken bevallen me heel goed. Ook leer ik hier veel nieuwe mensen kennen waar je redelijk snel mee klikt. Dat gebeurt thuis een stuk minder. Wat me tegenvalt? Ik mis een community voor internationals en degenen die zich eenzaam voelen. We zijn ver van huis, dus laten we vooral een veilige plek voor hen creëren.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Eten haal ik bij de Jumbo en voor huishoudartikelen ga ik naar Casa, Gamma of Action. Ik kookte vooral Mediterraans, maar die ‘touch’ ben ik een beetje kwijtgeraakt. Nu eet ik vooral schnitzel met friet en salade. M’n favoriet.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Het frikandellenbroodje. Dat was het eerste wat ik at toen ik in Nederland aankwam. Ik liep een supermarkt in omdat ik een gebakje wilde. Daar lag ie: een worst met saus in een pakketje deeg. Heel interessant, en ook erg lekker. Maar ik heb er nu te veel op, dus ben het een beetje tegengegeten.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Heel veel, maar vriendschap wordt hier wel anders gewaardeerd dan in Spanje bijvoorbeeld. Hier spreekt iedereen met elkaar af wanneer het uitkomt, maar thuis zijn we altijd met elkaar in contact. Daarom lijkt in Nederland vaak de diepere connectie in vriendschappen te missen.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Soms, maar ik ga vaker s’ middags op pad. Naar sociale evenementen met mijn vrienden bijvoorbeeld. Ik hou wat dat betreft iets meer van rust.”

In vergelijking met de Canarische Eilanden, hoe is het leven in Tilburg?
“Het is een stuk duurder, dat zeker. In Spanje betalen we veel minder belasting, bijvoorbeeld over producten, maar ook zaken zoals etenswaren en huur zijn hier aanzienlijk duurder dan thuis.”

Wat mis je het meeste van thuis?
“De zon, het echte Mediterraanse eten en de ‘sense of belonging’. Op de Canarische Eilanden ben je als persoon echt onderdeel van de gemeenschap, en dat mis ik hier.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Nederland is een stuk vrijer dan andere landen, ook democratisch gezien. Hier wordt veel meer aandacht gegeven aan mensenrechten, natuur en duurzaamheid. Aspecten waar andere landen niet zozeer naar kijken, maar die wel erg belangrijk zijn.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Ik werk nu naast mijn studie aan projecten voor verschillende bedrijven, dus ik ben zeker van plan om te blijven. Voor hoelang weet ik niet, maar dat zie ik dan wel weer.”

Ben je door je studie bij Fontys anders naar de wereld gaan kijken?
“Absoluut. Zo ver van huis zijn heeft me veel geleerd. Vooral over mezelf op persoonlijk vlak. Ik ben anders naar mensen, relaties en omgangsvormen gaan kijken. Een nieuw perspectief dat ik anders niet gekend had, dus hier studeren is een hele ervaring.”

Het gaat om een overbruggingsregeling die geldt tot het nieuwe parkeerbeleid van start gaat en waar slechts een select aantal medewerkers aanspraak op maakt. Het gaat om de collega’s van de diensten en het Portfolio Management Office (PMO) die De Lage Landen (DLL) als standplaats hebben en na de zomer naar Rachelsmolen verhuizen, of inmiddels al verhuisd zijn.   

Daar zitten wel voorwaarden aan verbonden. De vergunning kan alleen worden aangevraagd als een medewerker ook al minimaal één keer per week met de auto naar DLL kwam. In het totaal komen er zo’n negentig mensen voor in aanmerking. Volgens Sandra de Geeter, adviseur mobiliteit bij Fontys, gaat het om een tijdelijke regeling. Want zoals het nu gaat, kan het niet langer. “We zijn hard aan de slag met Fontys-brede afspraken en spelregels rondom het parkeren”, zegt ze. “Die hebben we nu eigenlijk niet en op bepaalde locaties is dat ook geen probleem. Maar er zijn ook locaties, zoals campus Rachelsmolen, waar we wél in een problematische situatie zitten.” 

Pas blokkeren
De algemene Fontys-parkeer-spelregels worden nu opgesteld en moeten nog goedgekeurd worden. Naar verwachting gaan ze in het voorjaar van 2027 van kracht. Tot die tijd is er een overbruggingsregeling nodig en daarvoor krijgt Fontys hulp van de gemeente Eindhoven. “We vragen mensen die van DLL naar Rachelsmolen verhuizen ten eerste om niet met de auto te komen, maar met het openbaar vervoer of de fiets. Voor degenen waarvoor dat geen optie is, kunnen we bij de gemeente tijdelijke parkeervergunningen aanvragen.”  

De medewerkers die zo’n vergunning krijgen, kunnen hun auto daarmee 24/7 parkeren in de zuidelijke omgeving van Rachelsmolen (tussen de Rabobank en de campus), met een looptijd van ongeveer vijf minuten. Het gebruiken van de bestaande parkeerplekken op de campus is met een vergunning niet toegestaan. “Dat wordt gecontroleerd”, zegt De Geeter. “Mogelijk wordt de parkeerfunctie van je medewerkerspas geblokkeerd. Als we zien dat iemand met een vergunning tóch op de campus parkeert, dan wordt diegene daarop aangesproken en loopt hij het risico zijn vergunning kwijt te raken. Het verbod om te parkeren op de campus blijft dan ook nog steeds van kracht.” 

Geen oplossing
De huidige parkeerproblematiek wordt hiermee niet opgelost, geeft De Geeter toe. Dat gaat namelijk maar op één manier en daar zijn nieuwe afspraken voor nodig. “Ons doel is dus dat we ervoor zorgen dat de problematiek niet toeneemt in september als de medewerkers van DLL naar Rachelsmolen verhuizen.” En hoe zit het met de parkeerproblematiek in de wijken rondom de campus: verergert die dan niet met deze plannen? Nee, zegt De Geeter stellig. “Volgens de gemeente is er ruim voldoende parkeercapaciteit voor de tijdelijke regeling.”   

Dan rest alleen nog de vraag: waarom is hier eerder dan nog niet over nagedacht? De parkeerproblemen spelen immers al veel langer. Ook daar heeft De Geeter een antwoord op: “Extra parkeerplekken zorgen automatisch voor meer parkeerbewegingen. Beleid van Fontys is het ontmoedigen van autogebruik. We doen dit nu alleen maar vanwege de verhuizing en omdat we de periode tot het nieuwe parkeerbeleid moeten overbruggen. Bovendien is dit is nooit eerder overwogen omdat parkeervergunningen knetterduur zijn. Het is nu dat de gemeente graag wilde meedenken, ook omdat de huidige parkeersituatie voor onveilige situaties in de openbare ruimtes kan zorgen waar de gemeente bezorgd over is. Zij wil ook niet dat de fileproblemen op de Kennedylaan nóg verder toenemen.”  

Smombie is een samentrekking van de woorden ‘smartphone’ en ‘zombie’. De term, in 2015 verkozen tot jeugdwoord van het jaar in Duitsland, is ingegeven door mensen die als een zombie over straat lopen met hun smartphone. “Daardoor krijgen ze een ander loopje en zijn ze afgesloten voor alles wat er om hen heen gebeurt”, zegt Rens van der Vorst. Hij initieerde de smombierun samen met collega Frans Mouws.

De ICT-docenten vonden de term symbool staan voor hoe de bevolking tegenwoordig verslingerd is aan smartphones. En dus dachten ze: misschien kunnen we dit op een ludieke manier aanpakken door te kijken hoe hard mensen kunnen lopen terwijl ze naar hun telefoon kijken. “Dat gaan we donderdag testen bij een sportdag van Fontys Educatie, waar zo’n 160 studenten aan meedoen", aldus Mouws.

Mini-games
Tijdens de sportdag lopen de studenten verschillende smombieruns, waarbij ze per persoon – het liefst gekleed in een zombiepak en besmeerd met zombieschmink - 400 meter afleggen. Dat doen ze terwijl het toepasselijke nummer ‘Zombie’ van The Cranberries uit de campusspeakers knalt en ze op hun telefoon twee minigames spelen, waardoor ze gedwongen worden naar hun scherm te blijven staren. Bij de spelletjes moeten ze zombies neerschieten en ontwijken.

“De app met daarop de games is door een ICT-student gebouwd”, vervolgt Van der Vorst. “De spelletjes zijn vrij makkelijk. Die zou je zittend of stilstaand niet spelen omdat ze dan gewoon saai zijn. Maar dat verandert als je ze rennend speelt; dan worden ze een stuk moeilijker. Als je te vaak een zombie mist, ben je af. Degene met de snelste finish-tijd wint twee tickets voor Walibi Fright Nights.”

Olympische sport
Mouws, die het experiment zelf drie keer deed en geen enkele keer de finish haalde, hoopt dat de smombierun na donderdag ook op andere plekken in Nederland georganiseerd zal worden. Misschien zelfs wel wereldwijd. “We gaan de software gratis beschikbaar stellen”, zegt hij, aangevuld door Van der Vorst: “Ik zeg niet dát het een Olympische sport wordt, maar dat zou natuurlijk wel leuk zijn.” 

Benieuwd naar de beelden van deze smombierun? Houd onze socials donderdag in de gaten!

Josh koos voor zijn studie bij Fontys omdat hij als inwoner van Curaçao een Nederlands paspoort heeft. Daardoor krijgt hij financiële steun van de overheid om hier te studeren. Ook wist hij van tevoren dat Fontys een goede ICT-opleiding heeft.

Josh, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Beter. Ik dacht dat het heel moeilijk was om me aan te passen aan Nederland, maar als je open-minded bent is het verrassend makkelijk.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“De mensen, de sfeer en het samen studeren met anderen vind ik het leukst. Wat me tegenvalt? Dat de lessen en docenten soms onvoorspelbaar kunnen zijn.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Als ik wat minder geld heb ga ik naar de Lidl, maar als ik iets extra te besteden heb de Albert Heijn. En als het echt tegenvalt qua budget eet ik vaak diepvriespizza’s.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Het frikandelbroodje. Voordat ik hier kwam had ik het nog nooit op, maar het is verrassend lekker. Zeker nadat je een paar biertjes op hebt.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Zeker, en dat is ook best makkelijk. Vooral met internationals. Met Nederlanders gaat ook wel, zeker als je met ze drinkt.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Regelmatig zelfs, en dan ga vooral naar Stratum.”

In vergelijking met Curaçao, hoe is het leven in Eindhoven?
“Sowieso duurder, maar ook veiliger. Hier durf ik ’s avonds buiten te blijven zonder dat ik steeds waakzaam moet zijn over wat er in mijn omgeving gebeurt.”

Wat mis je het meeste vanuit huis?
“Het weer. Als twintig procent van m’n dagen hier net als thuis waren was het mooi geweest, maar het is hier vaak een stuk slechter.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Ik heb natuurlijk Nederlands geleerd omdat ik in Curaçao geboren ben, maar de straattaal die ze hier gebruiken of de manier waarop dingen gezegd worden, maken communiceren soms nog best moeilijk.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Dat denk ik wel. Werken in Nederland is op verschillende vlakken voordelig, dus die kans is aanwezig.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Absoluut. Zowel negatief als positief, want je kunt je als student tegelijkertijd overal of helemaal nergens druk om maken.”

Het is onder andere te zien op campus Stappegoor in Tilburg. Het gebouw waar de Juridische Hogeschool is gevestigd lijkt zo goed als uitgestorven, en ook in de campustuin lopen amper mensen buiten. Gebouw P8 kent nog wat gevulde lokalen, maar ook daar is het niet bijster druk.

Gebouw P1 lijkt de meeste bedrijvigheid te kennen. Een aantal studenten loopt naar buiten na een les, en een enkeling komt net vanuit het parkeerterrein – waar overigens meer dan genoeg plekken vrij zijn – het gebouw binnengelopen. Onder hen twee studenten van de pabo. “Eigenlijk is het puur toeval dat wij er vandaag wel zijn. Wegens onze minor en stage zijn we hier al ruim een half jaar niet meer geweest, maar vandaag moeten we even een en ander regelen”, laten de studenten weten. Dat het zo rustig is op de campus was hen nog niet opgevallen.

Aanpassen in werk
Wie het wel opvalt zijn verschillende medewerkers in P1. Een aantal van hen, werkzaam bij beveiliging, catering en schoonmaak, zit gezamenlijk aan een tafel in de kantine voor overleg. “Je merkt steeds meer aan de parkeerterreinen dat auto’s wegblijven. Waar het gedurende het schooljaar bomvol staat, wordt het nu iedere week minder en minder”, laat een beveiligingsmedewerker weten. Toch veranderen zijn werkzaamheden niet met de uitblijvende drukte. “Of er nu veel of weinig mensen zijn, de regelmaat in ons werk blijft.”

De cateringmedewerkers proberen echter wel rekening te houden met de afnemende drukte. Al is dat niet altijd mogelijk. “We vragen geregeld aan bijvoorbeeld roostermakers wat de verwachting is qua drukte zodat we daar onze bestellingen op aan kunnen passen, maar als de helft van een klas niet op komt dagen, zit je alsnog met een overschot.”

Herkenbaar beeld
Dat het zo rustig is op de campus ligt volgens de medewerkers onder andere aan het mooie weer en de tentamenperiode die vaak voor de vakantie valt. Maar ook de mogelijkheid om thuis te werken en online colleges te volgen speelt parten. “En dat nekt het leven op de campus.”

Ook cmr-voorzitter Marije Dahmen-Bezemer herkent het gegeven dat campussen steeds eerder leeglopen. “Veel instituten en opleidingen worstelen hier enorm mee. Zowel op studenten- als op medewerkersniveau.” Volgens haar worden er dan ook tal van activiteiten georganiseerd om het effect tegen te gaan, maar succes blijft daarin uit.

Dat ligt volgens de voorzitter deels ten grondslag aan de coronaperiode, waarin zowat iedereen verplicht werd thuis te werken. “Dat is daarna gebleven, en het lijkt alsof het de laatste tijd steeds meer wordt.”

Verwachtingen studenten
Volgens Dahmen-Bezemer moet er daarom een gesprek plaatsvinden. Welke verwachtingen hebben studenten? Moet een docent fysiek of digitaal aanwezig zijn? En hoe zit het met de aanwezigheid van studenten zelf tijdens lessen en colleges? Het antwoord op die laatste vraag is al duidelijk: “Dat percentage is schrikbarend laag aan het worden. Zorgelijk vanwege de studieresultaten die hier onder kunnen lijden, maar ook voor de docenten. Een zo goed als lege klas is niet leuk lesgeven.”

Dat brengt ook weer andere discussies op gang, weet de cmr-voorzitter. “Om aanwezigheid bijvoorbeeld weer te verplichten, of door het percentage toe te voegen aan eindcriteria. Iedereen probeert een modus te vinden om te zorgen dat studenten terugkomen, en dat is een hele lastige.”’

De vraag is alleen: waarom zijn ze niet aanwezig? Vinden ze het te makkelijk, zijn ze veel aan het werk naast hun studie, vinden ze het niet interessant, past de lesmethode niet? “Dat zijn allemaal vragen die ertoe doen.”

Afleiding en ruimtetekort
Dahmen-Bezemer hoort daarnaast ook signalen van studenten dat zij ontzettend afgeleid raken van de omgevingen die Fontys kent, zich daardoor niet kunnen concentreren en daarom thuisblijven. “We moeten dus op zoek naar de juiste mix waarin studenten juist op school willen zijn en zich prettig voelen om hun studie te volgen.”

Ook medewerkers kampen daarmee. “Wij horen van diensten die verhuizen naar Rachelsmolen dat ze maar zeer beperkte werkplekken toegewezen krijgen. Opleidingsteams moeten bijvoorbeeld werkruimten delen met minder dan de helft aan werkplekken voor het aantal medewerkers dat in een team zit. Er wordt dan aangegeven dat wanneer het 'vol' is men ergens anders moet gaan zitten. Het nut van ‘op Fontys’ aanwezig zijn voelen ze dan niet meer, waardoor ze thuisblijven.”

Gesprek aangaan
De afwezigheid van personeel en studenten is dus een bekend probleem, verspreid over heel Fontys. De oplossing? “Leg ten eerste de vraag neer bij de juiste personen en blijf alert dat je de mensen waarover het gaat meeneemt in het gesprek."

De kennissessie was een samenwerking tussen Fontys Vitaal en de Workspace Vitality Hub en ging over neurodiversiteit op de werkvloer. Lisanne Bergefurt, assistent professor aan de TU/e, deelde haar bevindingen over haar onderzoek dat gericht is op dit onderwerp. Ze vertelde waar mensen met neurodivergentie tegenaan lopen op de werkvloer, wat er goed gaat, maar ook wat er niet goed gaat.

Ook twee medewerkers van Fontys, Monica Sontrop en Loes Pullens, kwamen aan het woord door hun persoonlijke ervaringen met prikkels op de werkvloer te delen. En Floortje Zwaal, student Medisch Beeldvormende en Radiotherapeutische Technieken, deelde de resultaten van haar afstudeeronderzoek. 

Stappenplan
In een gesprek met Bron vertelt Floortje dat er steeds meer organisaties en bedrijven zijn die niet weten hoe ze neurodiversiteit op de werkvloer aan moeten pakken, terwijl er op veel plekken toch vaak werknemers zijn die last hebben van prikkels.   

Floortje zocht uit welke prikkels er op de werkvloer zijn en welke oplossingen daarvoor geboden kunnen worden. De uitkomsten daarvan bundelde ze in een soort handleiding met daarin een stappenplan, waarbij de ervaringen in gebouw R11 als uitgangspunt werden gebruikt. “Het aantal prikkels is daar heel groot”, vertelt Floortje. “Ik heb verschillende medewerkers gesproken die er allemaal last van hebben. Stuk voor stuk geven ze aan dat het geluid heel extreem is, vooral op hun afdeling.” 

Medewerkers hebben bijvoorbeeld last van lawaai van mensen die de trap op en af lopen. Maar ook van visuele prikkels, drukte op de afdeling, temperatuur, de luchtkwaliteit en geuren vanuit de kantine, die mensen met neurodivergentie heel overheersend en daardoor storend kunnen vinden. “Er kunnen dan klachten ontstaan als stress, vermoeidheid en andere fysieke en mentale klachten”, aldus Floortje.   

Snel afgeleid
Monica Sontrop en Loes Pullens ervaren dat ook. Monica werkte in een initiërende rol mee aan het onderzoek van Floortje, maar ook als ervaringsdeskundige. “Ik heb het vermoeden dat ik ADD heb, waardoor ik in sommige omstandigheden extreem snel ben afgeleid. Dat kan aan verschillende dingen liggen, zoals veel beweging of geluid om me heen. Soms zonder ik me dan af op plekken waar je even alleen kunt zitten, maar die zijn er niet zoveel. Niet genoeg althans voor het aantal mensen dat er behoefte aan zou hebben. Uit onderzoek is gebleken dat ongeveer 10 procent van de medewerkers te veel prikkels ervaart. Ik vind dat nog een onderschat getal.”  

Loes Pullens herkent zich in de klachten van Monica. Pullens heeft een vorm van autisme en vindt het daardoor lastig om in grote, open ruimtes te werken. “Ik werk in een grote ruimte waar ik gelukkig wel in een hoek gepositioneerd zit. Maar als ik met mijn buurman aan het praten ben en er aan de andere kant van de ruimte andere mensen aan het overleggen zijn, dan kan het snel te veel worden. Daarnaast zijn te felle lichten ook niet prettig.” Ze zou om die reden liever minder grote kantoortuinen zien en meer kleinere ruimtes.  

Kleine aanpassingen 
Het zal lastig zijn om de problemen helemaal op te lossen omdat de bestaande Fontys-gebouwen nou eenmaal niet opnieuw gebouwd zullen worden. Maar er zijn wel kleine aanpassingen mogelijk. Ook daar deed Floortje onderzoek naar. “Ze zullen het probleem nooit helemaal weghalen, maar ze kunnen de werkplek wel beter maken. Je kunt bijvoorbeeld denken aan geluiddempende wanden. Een andere student is bezig met het maken van een prototype daarvan, dat daadwerkelijk gebruikt zal worden.”  

Monica hoopt dat oplossingen zoals deze er meer zullen komen, maar weet ook dat de huidige financiële stand van zaken daar misschien niet alle ruimte voor biedt. “Ze hadden er beter vooraf wat beter over na kunnen denken", zegt ze.

Pullens hoopt vooral op meer begrip bij collega’s. “De onwetendheid en het onbegrip bij collega’s is een groot issue”, vindt ze. “Als meer mensen zouden begrijpen wat er speelt bij mensen met neurodivergentie, dan zou het ook makkelijker worden om even ergens anders te gaan zitten. Ook al zouden er wél genoeg ruimtes zijn om je in terug te trekken, het moet door anderen wel geaccepteerd worden. En dat gebeurt nu niet altijd.” 

Als je op het internet zoekt naar lifehacks tegen de hitte kom je van alles tegen: van het invriezen van een natte doek voor in je nek, de gordijnen sluiten zodat de warmte van je ramen niet naar binnen straalt, met natte sokken voor de ventilator gaan zitten en rondlopen met een paraplu tegen de verzengende zon. Slimmigheden om je te beschermen tegen oververhitting.

Maar wat doen studenten en medewerkers om het hoofd koel te houden? Water drinken, zeggen de meesten. Veel water drinken. Cas, tweedejaarsstudent Fysiotherapie, drinkt op dit moment wel drie liter per dag. “Als ik thuis ben, doe ik ook nog ijsklontjes in mijn glas. En soms eet ik  een waterijsje.” Mila, derdejaars Vastgoedkunde, vult elke dag haar thermosfles met ijskoud water en vult deze gedurende de dag steeds bij. “Niet met water uit de kraan, maar met tapwater, dat op verschillende plekken is te krijgen op de campus.”

Een eerstejaarsstudent Accountancy legt elke avond een halve fles water in de vriezer en vult deze in de ochtend aan met water. “Dan blijft je water veel langer koel, en je kunt hem steeds bijvullen. Het duurt best lang voordat al het ijs is gesmolten.” Hewa, die de minor Circulaire Economie volgt, zweert naast water en andere koude drankjes bij yoghurt. “Omdat het een verkoelend effect heeft op je lichaam.”

Sneller afkoelen door theedrinken
Lana, derdejaars Vastgoedkunde, laat het water staan en kiest juist voor warme thee. “Ik heb eens gelezen dat het drinken van thee in de zomer helpt om af te koelen door een tijdelijke verhoging van de lichaamstemperatuur. Je lichaam past zich aan door de temperatuur te laten dalen, waardoor je sneller afkoelt.”

De airco is ook populair onder studenten en medewerkers. Mila blijft veel binnen bij de airco, net als de eerstejaarsstudent Accountancy. Ze kunnen dan beter en langer studeren, zeggen ze. Medewerker Jeroen deelt een handige truc: “In de avonduren zet ik de ramen tegenover elkaar open. Eén ventilator laat ik warme lucht naar buiten blazen, en een andere laat ik koelere lucht naar binnen blazen door de ventilator met de achterkant naar het raam te plaatsen.”

Vloerkleed eruit, voetbad erin
Jeroen heeft meer tips. “Overdag helpt het om flessen ijswater voor mijn ventilator te zetten. En soms zet ik een koud voetbad onder mijn bureau. Dat helpt echt om snel af te koelen.” Lana haalt in de zomer haar vloerkleed weg en zet haar voeten op de koelere vloer. Maar niet iedereen kan thuisblijven en slimmigheden toepassen om koel te blijven. Soms moet je wel naar de campus komen. Cas en Hewa moeten allebei bijna een uur reizen met de bus. “Er rijden veel oude bussen rond waarvan de airco het niet doet”, zeggen ze. Dan blijven ze liever thuis.

Toch zijn ze maandagmiddag allebei naar campus Rachelsmolen gekomen. Hier is het goed te doen, vinden ze. “Als je binnen zit tenminste, buiten is het veel te warm.” Dat blijkt: het campusterrein is vrijwel uitgestorven. Een enkeling zit in de schaduw van een boom of gebouw. Maar nooit lang. En dan valt het oog van de verslaggever op een duo dat pal in de zon zit met hun laptops voor zich op een picknicktafel.

De eerstejaarsstudenten Medisch Beeldvormende en Radiotherapeutische Technieken (MBRT) snappen de verwarring. “Een kwartiertje maar. We hebben de hele dag binnen gezeten en dan is een beetje zon best lekker”, zegt Jitske. “Een duik in een zwembad zou nog fijner zijn”, zegt Femke. Jitske is het met haar eens. “Thuis in de tuin kan het, maar hier helaas niet.”

Luchtige kleding en een papieren waaier
Wat wel kan, is een waaier maken om jezelf koelte toe te wuiven. Hewa laat zien hoe het werkt. Ze vouwt een post-it – meestal gebruikt ze een groter papier – om en om in de lengte als een trappetje van ongeveer één centimeter breed. Ze houdt het opgevouwen papier aan het uiteinde met duim en wijsvinger vast en vouwt hem aan de andere kant open. En voilà, een waaier. Altijd en overal te gebruiken.

Daarnaast zorgt Hewa ervoor dat ze zich met zulke hoge temperaturen luchtig kleed. “Ik draag dan vooral katoenen en linnen kleding”, zegt ze. Goede tips voor haar studiegenoot Jasper die thuis wel wat meer koelte kan gebruiken. “Mijn kamer bestaat voor 80 procent uit raam, en mijn donkere gordijnen houden de warmte ook niet echt buiten. Het is dan zo donker dat het voelt alsof ik in een grot zit. Nee, dan ga ik liever naar school of de bibliotheek om te studeren.” [tekst gaat verder onder de video]

Het is donderdag 10 september de derde keer dat het Fontys for Society event plaatsvindt. Na twee eerdere edities kiest Fontys dit jaar echter voor een andere aanpak. De focus ligt in deze editie op studenten en Fontys-medewerkers, wat terug te zien is in een compacter programma, een duidelijke rode draad en veel ruimte voor elkaar ontmoeten. En dat terwijl er ook meer dan genoeg aandacht is voor onderwijs, onderzoek en maatschappelijke impact.

Volgens organisator Nicolette Koot is het evenement een moment waar Fontys laat zien waar haar strategie voor staat en waar iedereen elkaar op kan zoeken. Ook is er een openbare expositie, zijn er vier Inspiration Talks en vindt de uitreiking van de Fontys for Society Awards plaats. “We hebben goed geluisterd naar de evaluaties van de eerste twee edities”, aldus Koot. “Wat goed werkte hebben we behouden, en wat te groot was opgezet hebben we compacter gemaakt.”

Inspiration Talks
Koot doelt daarbij op de workshoprondes die voorgaande jaren deel uitmaakten van het programma. Het aanbod daarin was te groot, en de duur te lang. “In plaats daarvan hebben we nu Inspiration Talks. Lezingen van maximaal een half uur die aansluiten bij het centrale thema veerkracht, en die fungeren als inspiratiebron op actuele thema’s die studenten en medewerkers bezighouden.”

Dat onderwerp wordt vanuit verschillende perspectieven belicht door Erdinç Saçan, Laura Bas, Zeynep Dag en Arjen Banach. Zij spreken over de impact van digitaal gedrag op welzijn en het dagelijks leven, de manier waarop jongeren zich voorbereiden op de toekomst en het omgaan met verandering met persoonlijke ervaringen die gaan over kansen, inclusie en het benutten van talent.

Ontmoeten en ontdekken
Aanwezigen die niet willen deelnemen aan de Inspiration Talks zijn vrij om over het campusterrein te wandelen of wellicht een ronde te maken langs de vijftien projecten die deel uitmaken van de Fontys for Society-expositie. “Daarin presenteren studenten, docenten, onderzoekers en medewerkers projecten die bijdragen aan maatschappelijke vraagstukken.”

Bezoekers kunnen tijdens het evenement stemmen het project dat zij het meest impactvol vinden als het gaat om bijdragen aan de samenleving. Een jury doet precies hetzelfde. Die uitslagen samen vormen de winnaars van de Fontys for Society Awards, welke later op de dag worden uitgereikt.

Andere dag, korter programma
Waar het programma eerst om 12.00 uur begon, is dat komende editie om 14.30 uur. Inclusief een dynamische opening, entertainment, de mogelijkheid tot eten en drinken en een afsluiting met livemuziek. Ook vindt het evenement plaats op donderdag in plaats van vrijdag. Aanpassingen met een reden, aldus Koot. “We hopen zo ook meer studenten naar het evenement te trekken. Bij eerdere edities bleef hun aanwezigheid achter op de verwachtingen.”

Of het daadwerkelijk leidt tot een hogere opkomst, moet nog blijken. Maar de eerste signalen, kijkend naar de aanmeldcijfers, zijn volgens de organisator positief. “Hopelijk draagt deze nieuwe aanpak bij aan een hogere opkomst, want uiteindelijk doen we het allemaal voor onze studenten en medewerkers.”

Een logisch gevolg van een hittegolf is hittestress, de term die gebruikt wordt voor lichamelijke en mentale klachten die ontstaan wanneer het lichaam de warmte niet meer goed kan afvoeren bij hoge temperaturen. Volgens het RIVM leidt hittestress momenteel tot 250 sterfgevallen per jaar. In 2050 kan dat oplopen tot 3.800 sterfgevallen per jaar. 

Cees-Jan Pen, lector bij het lectoraat Duurzame stedelijke transformatie, vindt dat cijfer nog meevallen. Want hittestress wordt volgens hem alleen maar erger. Er moet aan de alarmbel worden getrokken. Actie ondernomen worden. Het liefst zo snel mogelijk en met zoveel mogelijk groen. Want vergroening kan, zeker in steden, zorgen voor meer verkoeling.

Dat is ook waarom een coalitie van maatschappelijke partijen deze week een manifest heeft gepresenteerd aan het kabinet waarbij ze pleiten voor een ‘groennorm’ in buurten. Het is namelijk zo dat hoe meer bomen en struiken er in een wijk staan, hoe meer temperatuurverschil er is. “Er zijn steeds meer voorbeelden van steden met groen, zoals Parijs. Het is geen discussie dat meer groen het verschil kan maken en hittestress enorm kan verminderen", aldus Pen.

Bedrijventerreinen
Voor zijn lectoraat houdt Pen zich vooral bezig met hittestress op bedrijventerreinen. Plekken waar miljoenen mensen werken, en waar het qua temperatuur tijdens een hittegolf op kan lopen tot wel 50 graden. “Dat heeft als gevolg dat je niet naar buiten kan. Het ziekteverzuim onder medewerkers neemt toe, maar ook aan gebouwen en machines kan veel schade ontstaan.”

De Fontys-campussen bevinden zich niet op dat soort bedrijventerreinen, maar toch kan het ook bij Fontys nog een stuk beter, vindt de lector. Ja er is verbetering en ja er is groen, maar is er wel voldoende? “Wat mij op de campus in Eindhoven opvalt, is dat je heel vaak in de zon staat. Daar zou je met bomen of andere manieren iets voor kunnen verzinnen. Rijdende bomen bijvoorbeeld, of tenten zoals in de kuil; die kun je op veel meer plekken spannen in de zomer. Wees eens creatief, laat studenten meedenken. We zetten echt wel wat stapjes, maar die mogen nog vele malen groter.”

Collega-onderzoeker Cindy Ras deelt die mening. Ook zij zegt dat we actie moeten ondernemen om hittestress tegen te gaan. “Het is echt heel belangrijk dat wij dat doen, want de natuur zelf kan dat niet. Die heeft geen stem. En wij gaan maar door. Als we nu niks doen, dan is het in de stad straks niet meer vol te houden.” 

Om zichzelf maakt Ras zich niet zoveel zorgen, maar om de toekomstige generaties doet ze dat wel. We leven van hittegolf naar hittegolf, zegt ze. En toch zijn er nog steeds mensen die ontkennen dat er sprake is van klimaatverandering. “We hebben steeds vaker te maken met extreem weer; dat zegt iets over de toestand van de aarde. Ik vind het echt heel erg dat onze toekomstige generaties opgescheept zitten met de ellende die de generaties daarvoor hebben veroorzaakt.” 

Steentje bijdragen
Zelf probeert Ras haar steentje bij te dragen door alles te doen wat voor haar mogelijk is, onder meer door het doen van verschillende onderzoeken over dit soort onderwerpen. Fontys draagt daar ook aan bij, onder meer met het Centre of Expertise Health via het thema ‘gezonde leefomgeving’. Maar Ras wil ook anderen oproepen om bij te dragen aan een beter klimaat. “Alle beetjes helpen”, zegt ze. “Kijk bijvoorbeeld naar het tegelwippen, waarbij je een aantal tegels uit je tuin verwijdert om ze te vervangen voor groen. Als iedereen dat nou zou doen, creëren we samen iets heel moois.” 

Ook is ze blij met de 3-30-300 regel, een wetenschappelijk onderbouwde richtlijn van expert Cecil Konijnendijk, waarbij er sprake is van drie uitgangspunten. Vanuit elk huis, kantoor of schoolgebouw moet je minstens drie grote bomen zien. In elke buurt is minimaal 30 procent van het grondoppervlak bedekt met boomkronen. En iedereen moet binnen 300 meter wandelafstand toegang hebben tot openbaar groen, zoals een bos of park. “Nogmaals: de natuur roept niet, dus we zullen het samen moeten doen.”

Vasco komt uit Portugal en koos voor een studie in Nederland omdat hij altijd al eens in het buitenland wilde studeren. Engeland hield er vele regels op na, maar hier kon hij bijna direct terecht. Nu woont en studeert hij in Eindhoven.

Vasco, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Beter. Zeker als je kijkt naar de sfeer die hier hangt en hoe je om kunt gaan met docenten bijvoorbeeld. Ik had verwacht dat je hen aan moest spreken met de achternaam, maar dat is niet zo. Ik weet zelfs zeker dat als ik iets nodig heb of problemen ervaar, ze me allemaal zullen helpen.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“Ik vind heel veel dingen leuk. Zoals de vriendelijke mensen en de Nederlandse cultuur. Mensen denken vaak dat Nederlanders best kil zijn, maar als je je aanpast aan de omgeving en zelfs wat van de taal opsteekt, verandert die mening heel snel. Wat tegenvalt? Sowieso het weer. Dat is het enige minpunt.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Ik ga voornamelijk naar de Jumbo omdat deze tegenover mijn huis is gevestigd, maar ik bezoek ook weleens een Albert Heijn of Lidl. Mijn favoriete gerecht is kip met rijst, ook omdat ik veel in de sportschool te vinden ben.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Ik geniet enorm van de kroket, maar van haring moet ik echt niets hebben.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Zeker, mijn vrienden hier zijn voornamelijk internationale klasgenoten, waar ik enorm dankbaar voor ben. Uiteindelijk heb ik ook wat Nederlandse vrienden gemaakt, maar dat was wel lastiger. Dat komt omdat veel van hen al hun eigen vriendengroepen hebben waar je niet makkelijk tussenkomt. Tenzij je deel uitmaakt van een sportteam, dan wordt het een ander verhaal. Het feit dat ik de Nederlandse taal heb geleerd, maakte het voor mij makkelijker.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Ja hoor, maar niet heel vaak. Ik ben niet zo’n fan van uitgaan en clubs, dus dan kies ik liever voor een avondwandeling.”

In vergelijking met Portugal, hoe is het leven in Eindhoven?
“Duurder, maar ook veiliger. Natuurlijk moet je in de gaten houden waar je hoe laat loopt, maar dat is overal ter wereld zo. Eindhoven geeft me daarbij wel altijd een heel veilig gevoel, dus dat is ontzettend fijn.”

Wat mis je het meeste vanuit huis?
“Mijn ouders. Ik zeg altijd dat ik het niet erg vind om mijn land te verlaten, maar wel om mijn huis achter me te laten. Ik ben een familiemens.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Portugezen hebben ‘warm bloed’. Je gaat makkelijk naar buiten, maakt vrienden, spreekt de volgende dag weer af en geeft iedereen een knuffel. Nederlanders zijn wat meer gereserveerd en wat afstandelijker. Maar als je weet hoe je daarmee om moet gaan, komt dat uiteindelijk ook wel goed.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Absoluut, want als een land je met open armen ontvangt, moet je daar dankbaar voor zijn.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Honderd procent. Ik kwam hier op mijn achttiende en woonde voor het eerst op mezelf. In dat jaar ben ik voor m’n gevoel al volwassen geworden, want ik ben sowieso het leven op een andere manier gaan zien. Het belangrijkste? Ik ben vooral overal dankbaar voor.”

Het is donderdagochtend 09.00 uur wanneer de bovenverdieping van gebouw P1 langzaam volloopt met aardrijkskundige professionals van over de hele wereld. Ze komen samen voor het EUROGEO-congres, dat deze dagen rond het thema ‘Geographies in Flux: Navigating a Shifting World Order’ draait.

Dat zegt de leken onder ons waarschijnlijk niets, maar de conferentie richt zich op de rol van geografie en onderwijs in een wereld die snel verandert door geopolitieke spanningen, maatschappelijke polarisatie, duurzaamheid en groeiende ongelijkheden. Of zoals de voorzitter van EUROGEO, de Europese non-profitorganisatie voor geografen en aardrijkskundedocenten, verwoordt: “Aardrijkskunde is het begrijpen van het menselijk leven in een tijd van veranderingen. Onze wereld verandert, net als onze maatschappij. En het is aan ons als community om aan een betere toekomst te werken voor de generaties na ons.”

Gevoelige thema’s 
Dat gebeurt hier dus aan de hand van aardrijkskunde. Hoofdorganisator en docent binnen de Lerarenopleiding Aardrijkskunde Uwe Krause legt uit: “Dit congres is een samenkomst van geografisch onderzoek, maatschappelijke vraagstukken en onderzoek naar aardrijkskundeonderwijs.”

De belangrijkste aanleiding om het congres dit jaar naar Tilburg te halen is het project Teaching Controversial Issues (TCI), waar Fontys, in samenwerking met EUROGEO en Tilburg University één van de kartrekkers van is. “Een project rondom gevoelige of polariserende maatschappelijke thema’s waar docenten in de klas mee te maken hebben.”

Ontwikkelingen bespreekbaar maken
TCI bouwt voort op de zogeheten European Values Studies, het langstlopende grootschalige waardenonderzoek van Europa. Daarin worden iedere negen jaar dezelfde vragen gesteld over opvattingen, normen en maatschappelijke thema’s in verschillende landen. “Daardoor kun je ontwikkelingen in waarden over langere tijd volgen”, licht Krause toe. Tekst gaat verder onder de foto's.

Die onderzoeksgegevens vormden de basis voor het project waarin Fontys onderzocht hoe zulke thema’s bruikbaar kunnen worden gemaakt voor het onderwijs. Iets wat tijdens het tweedaagse congres gedeeld wordt met alle internationale aanwezigen. Want hoe bespreek je ingewikkelde maatschappelijke onderwerpen zoals democratie, burgerschap en Europese waarden in de klas?

Veranderingen
Die vraag is volgens de hoofdorganisator actuele dan ooit. “Het doel is om leerlingen en studenten te leren omgaan met verschillende perspectieven en het gesprek met elkaar te blijven voeren, juist in tijden van polarisatie. Aardrijkskunde is dus veel meer dan alleen maar kaarten kunnen lezen.”

De veranderingen in het aardrijkskundig onderwijs herkent ook Fontys Educatie-directeur Martin de Wolf. “Er staan hier thema’s op het programma die zo’n tien jaar geleden ook al aan bod kwamen, maar de globale context waarin we ze nu moeten zien zorgen voor een fundamenteel verschil.”

De Wolf doelt daarbij op onzekerheden die er eerder niet waren, maar ook op de groeiende aandacht voor gevoelens en emoties. “Traditioneel gezien waren aardrijkskundigen vooral kritisch en rationeel, maar tegelijkertijd bestuderen we zaken die sterke emoties oproepen, waar ook ter wereld. En als we echt verandering willen maken, moeten mensen juist geraakt worden op een dieper niveau. Hopelijk brengen deze dagen niet alleen nieuwe inzichten, maar zijn er ook momenten die je in je hart voelt.”

Leren en inspireren
Tijdens het congres krijgen de verschillende thema’s een prominente plek in workshops, lezingen en keynotes. Ook staan er excursies naar Rotterdam, Zeeland en Breda op de planning. “We willen onze bezoekers voornamelijk inspireren, en laten zien wat Fontys op dit vlak te bieden heeft. Hopelijk nemen de deelnemers zo niet alleen nieuwe kennis mee naar huis, maar vormen ze ook ideeën over hoe het onderwijs kan bijdragen aan het bespreken van die complexe vraagstukken, zodat studenten weten wat er in de wereld speelt”, vat Krause samen.

Als hoofdorganisator van onder andere de gehele Purple-week en het Fontys for Society Event staat Nicolette Koot ook weer aan het roer van het nieuwste evenement: het Fontys Summer Festival. “Niet echt een festival hoor, maar een zomerborrel die we gezamenlijk met alle diensten van Fontys en de stafafdelingen van het college van bestuur vieren.”

Omdat de diensten na de zomer weer verhuizen naar campus Rachelsmolen, met plekken verspreid over de gebouwen R3, R5 en R10, vindt het ‘festival’ plaats in ‘de kuil’, midden op het campusterrein. “Vol muziek, een hapje en een drankje, activiteiten en een presentatie van de nieuwe werkplekken.”

Efficiëntie en betrokkenheid
Het initiatief ontstond nadat een aantal directeuren van verschillende diensten opperde om met elkaar de zomer in te luiden, juist om de verbinding alvast op te zoeken. Iets wat volgens Koot goed past binnen de nieuwe werkwijze die Fontys komend studiejaar implementeert. “Een werkwijze waarin efficiënt samenwerken voorop staat en waardoor we bepaalde activiteiten of ideeën juist uit kunnen voeren. In plaats van dat we acht losse borrels organiseren, werken we nu samen. Dat scheelt tijd, geld en middelen, maar er zijn ook meer mensen bij betrokken.”

Zo is de dienst I&T bijvoorbeeld nodig voor elektronicagebruik, en wordt V&F ingezet voor security, stroom en waterpunten. Oftewel: vanuit iedere dienst is iemand verantwoordelijk voor de organisatie. “We hebben elkaar nu eenmaal nodig, en dat zal in de toekomst alleen maar meer worden. Op een evenement als het Summer Festival kunnen medewerkers van verschillende diensten elkaar ontmoeten en de eerste lijntjes leggen. Een mooie kans, in voor sommigen toch een spannende tijd. Laten we deze samenkomst zien als een officieus startschot, dat wellicht smaakt naar meer.”

Het Fontys Summer Festival vindt op donderdag 9 juli van 15.00 tot 18.00 uur plaats in de kuil op campus Rachelsmolen. Aanmelden kan tot 1 juli via deze link.

Almendra komt uit Chili en koos voor een studie in Nederland omdat veel mensen in haar omgeving het Zuid-Amerikaanse land aanraadden. Leren vanuit innovatie en het praktijkgerichte onderwijs binnen Fontys sprak haar enorm aan, dus nu woont en studeert ze tijdelijk in Tilburg.

Almendra, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Het is fantastisch. Ik vind Tilburg een leuke stad, mijn studie bevalt me erg goed en de mensen hier zijn ontzettend aardig. Het is niet beter, maar best.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“Het weer valt me het meest tegen, omdat er zoveel regen en wind is. Wat ik het leukste vind is moeilijk kiezen. Mag ik zeggen ‘alles’? Als ik toch één ding moet kiezen, zijn het de uitzichten hier met al het groen.”

Als student heb je je natuurlijk ook moeten aanpassen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Mijn fruit haal ik bij Albert Heijn en de rest van mijn weekboodschappen doe ik bij Aldi. Mocht ik echt iets specifieks nodig hebben, bezoek ik Jumbo. Qua avondeten eet ik vaak fruit, voornamelijk druiven en mandarijnen.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Stroopwafels. Ontzettend lekker en erg zoet. Die ga ik missen als ik hier wegga. Wat ik verschrikkelijk vind is haring. Dat ziet er zo vies uit, dat ik het niet eens wil proberen.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Ja, maar voornamelijk met andere internationale studenten. Zij ontvangen iedereen met open armen omdat we in hetzelfde schuitje zitten. Ik heb nog niet veel Nederlandse mensen ontmoet, maar degenen die in mijn klas zitten, zijn ontzettend aardig.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Niet vaak. Als iemand me uitnodigt wil ik nog weleens mee, maar het is niet mijn favoriete activiteit. Ik ga daarentegen wel graag naar het park vlakbij mijn huis om lekker te wandelen.”

In vergelijking met Chili, hoe is het leven in Tilburg?
“Het is hier een stuk duurder, zowel het vlees als het fruit bijvoorbeeld. Ik denk dat ik voor appels in Chili maar een euro voor een zak betaal, terwijl dat hier veel meer is. Ik voel me hier wel veiliger dan thuis. Als ik ’s avonds over straat loop, heb ik niet het gevoel dat ik mijn tas vast moet klemmen. Dat moet in Chili wel, want je spullen worden snel gestolen.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Dat vind ik een moeilijke vraag, want zo heel veel verschillen zijn er niet. Behalve dat mensen thuis altijd te laat komen voor afspraken. Dat gebeurt hier een stuk minder vaak.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Nee, ik ga terug naar mijn eigen land. Maar ik kom heel graag nog eens terug.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Enorm. Niet alleen als het gaat om mijn studie, maar ook wat betreft het leven. Ik heb hier veel meer over mezelf geleerd, dat ik bijvoorbeeld alles kan, ook al ben ik bang. Dat is een fantastisch gevoel. Ik heb mezelf hier gevonden, in een ander deel van de wereld, en daar ben ik enorm dankbaar voor.”

Twee studenten van de opleiding Finance Tax and Advice hebben de afgelopen dagen veel last gehad van de hack. “We kunnen niet bij het lesmateriaal waarmee we onze lessen voorbereiden, maar we kunnen ook geen opdrachten maken door vooruit te werken.  Zo’n hack is helemaal niks, maar we moeten vooral afwachten.”

Ze zijn daarentegen wel ‘gewoon’ op de campus in Eindhoven om colleges te volgen, zoals ze normaliter ook doen. “We krijgen vandaag les met Powerpoint en passen ons aan waar dat moet. We maken aantekeningen en leveren opdrachten in via de mail of Teams.” Het is volgens beide studenten deze week extra belangrijk om de lessen bij te wonen, ook voor studenten die, toen Canvas nog volop in bedrijf was, weleens een les ‘skipten’. “Dat kon omdat je wist dat alle informatie die je nodig had al online stond. Kom je deze week niet, mis je geheid van alles.”

Vertraging en stress
Ook eerstejaarsstudent Ruben van de ICT-opleiding loopt tegen problemen aan. “Ik kan mijn portfolio niet bijwerken en heb geen toegang meer tot modules waar juist veel belangrijke informatie staat.” Medestudent Jason ervaart dezelfde frustraties. “Opdrachten bekijken of maken lukt niet meer. Feedback loopt nu via docenten die er niet altijd zijn, waardoor alles vertraging oploopt. Ik weet daardoor ook niet of ik opdrachten wel goed heb gemaakt.”

Bij de opleiding Fysiotherapie zorgt de situatie eveneens voor onzekerheid. Tweedejaarsstudenten Nadarabio en Neeltje missen belangrijke informatie. “We weten niet wat de leeruitkomsten van deze periode zijn en missen feedback van een heel belangrijke opdracht. Dat geeft toch wel stress.”

Geen reacties
Die onzekerheid herkennen ook tweedejaarsstudenten van de opleiding MBRT. “We zijn net begonnen aan een nieuwe module, maar verder werken aan opdrachten lukt niet”, aldus Evi, Nienke en Nomi. “Veel informatie stond alleen op Canvas en docenten reageren niet op vragen.” Volgens de studenten zorgt dat voor veel onduidelijkheid. “We zitten nu eigenlijk voor saus op school.” 

Daarnaast wachten zij nog op beoordelingen van de vorige periode. “We weten niet eens of we de vorige module hebben gehaald en kunnen ons daardoor ook niet voorbereiden op eventuele herkansingen.”

Vooruitzichten
Ondanks al deze problemen gaven de studenten toch aan dat het goed was om Canvas offline te halen, net als docenten eerder lieten weten. “Het geeft toch een vreemd gevoel dat er gegevens zijn gelekt”, stelt Neeltje. 

Die gegevens, van in totaal ruim 275 miljoen gebruikers, zijn na de deal tussen ShinyHunters en moederbedrijf Instructure vernietigd. Het is momenteel nog onduidelijke wanneer Canvas weer online komt.

Een docent van Social Studies maakt zich redelijk zorgen om de ontwikkelingen rondom Canvas. “Omdat al het lesmateriaal dat ik gebruik en beschikbaar stel voor mijn studenten daarop staat, inclusief beoordelingen, studentenhandleidingen en stukken inclusief feedback. Daar kan ik nu niet bij.”

De docent gaat ervan uit dat veel studenten deze stukken eerder al hebben gedownload, maar degenen die dat niet hebben gedaan kunnen vastlopen. Hij en een collega communiceren nu voornamelijk via de mail met hun studenten om dat te voorkomen. “Onze studenten zijn er in ieder geval rustig onder.”

De signalen dat er beoordelingen en berichten van docenten en examinatoren buit zijn gemaakt, zijn daarentegen een serieuze zorg voor de docent. “Stel dat Fontys niet betaalt, waar blijven die gegevens dan? Die horen gewoon niet op straat te komen.”

Coronatijdperk
Dat is ook de grootste zorg van Maarten America, docent Economie van de Lerarenopleiding in Sittard. “We willen niet dat kritische of negatieve feedback, waar een student nog aan moet werken, openbaar wordt gemaakt.”

In Sittard gaan de colleges gewoon door en het is aan de docenten om daar een draai aan te geven. “We hebben onze ervaringen uit het coronatijdperk erbij gepakt en communiceren via e-mail. In Teams hebben we alle lesmaterialen gezet die de studenten nodig hebben om opdrachten en projecten te doen.”

Alleen digitaal beoordelen kan niet op dit moment. Maar ook daarvoor is een oplossing bedacht. “Studenten krijgen via e-mail feedback. Wanneer Canvas weer werkt, zetten ze alles in Portflow en geven wij ons akkoord.” Als studenten toch nadeel ondervinden, krijgen ze de mogelijkheid om hun opdracht op een later tijdstip alsnog in te leveren.

Of Fontys moet betalen? Dat is volgens een andere docent van Social Studies zo’n grote kwestie die voor medewerkers niet te overzien is. Maar Canvas wordt in de tussentijd wel gemist. “We kunnen nu bijvoorbeeld ook niet verder met de voorbereidingen voor volgend studiejaar. Maar veiligheid gaat wat dat betreft boven alles.”

Afhankelijk
Gijs van Lent is docent Mens en Techniek bij Fontys Paramedisch. Ook hij merkt dat hij en zijn collega’s redelijk afhankelijk zijn van het digitale systeem. “Opdrachten staan bijvoorbeeld niet op papier maar online en studenten moeten deze week ook hun portfolio’s en herkansingen inleveren. Dat gaat nu niet. En als docenten kunnen wij portfolio’s ook niet inzien, mochten we een beoordeling op willen stellen.”

Dat vraagt om creativiteit en aanpassingsvermogen, en zorgt volgens Van Lent ook voor leuke momenten. Het publiceren van cijfers gaat bijvoorbeeld niet op de manier hoe dat normaal gebeurt. “Daardoor hebben we nu wel de kans om studenten persoonlijk in te lichten over hun behaalde resultaten. Veel leuker om te doen en levert ook nog eens leuke reacties van studenten op. Misschien wel een mooi gevolg van zo’n hack.”

Bevroren versie
De docent heeft wel een idee om in de toekomst een situatie als deze te voorkomen. “Wellicht dat Fontys kan zorgen voor een ‘bevroren versie’ van Canvas, die op de achtergrond beschikbaar blijft. Een versie waarin je wel inzicht hebt, maar niets kan aanpassen omdat er geen toegang is vanuit buitenlandse servers.”

Van onrust is ook bij Fontys ICT geen sprake, weet docent Bert Aarts. “Ik zit toevallig net in het semester Cybersecurity, dat verklaart mogelijk waarom mijn studenten niet in paniek zijn. Ze zien de laatste tijd veel hacks langskomen, en dit is de volgende. Ik denk dat er een beetje berusting in komt.”

“Dat we niet kunnen beoordelen, is op zich lastig”, vervolgt de docent, “maar studenten kunnen wel gewoon doorwerken aan projecten en opdrachten, die bespreken we mondeling.” Het zal niet van een dag afhangen, denkt hij.

Portflow is een product van het Eindhovense bedrijf Drieam, opgericht door Bart Corbijn. Naast Portflow maakte Drieam ook Eduframe en Feedpulse, die laatste wordt ook door Fontys gebruikt. Corbijn wil benadrukken dat deze software niet gehackt is. “Maar omdat die zijn gekoppeld aan Canvas en Fontys voor nu Canvas uit de lucht heeft gehaald, is Portflow dus niet beschikbaar.” 

Om een simpele vergelijking te maken: stel dat je allerlei streamingdiensten kijkt op je televisie. Wordt de stekker uit de tv getrokken, dan is er met Netflix niks aan de hand, maar kun je het toch niet kijken. “Het heeft alles met Canvas te maken”, legt Corbijn verder uit. “Andere onderwijsinstellingen en scholen gebruiken bijvoorbeeld geen Canvas maar een ander platform. Zo draait Portflow nu nog gewoon bij de Hogeschool Amsterdam omdat zij niet op Canvas maar op Brightspace zitten.”

Van de twee applicaties van Drieam bij Fontys, is het vooral het niet beschikbaar zijn van Portflow dat voor irritatie en ongemak zorgt bij studenten en docenten. Dat is namelijk waar de portfolio's worden opgeslagen en beoordeeld. “Feedpulse is vooral bedoeld om studenten inzicht te geven in hun leerproces.”

Wereldwijd
Corbijn studeerde ooit Technische Bedrijfskunde aan de TU/e. Zijn bedrijf telt nu zo'n zestig à zeventig mensen in Eindhoven. Maar zijn klanten zijn wereldwijd te vinden. “We hebben er grofweg 200, van de Verenigde Staten tot Australië.”

Ook daar kan het zijn dat klanten (en dat zijn allemaal onderwijsinstellingen) gebruikmaken van Portflow op Canvas. Instructure, het bedrijf achter Canvas, heeft immers duizenden klanten en daarmee 275 miljoen gebruikers van Canvas.

“Wij zien onszelf als een van alles losstaand softwarebedrijf. Het is op dit moment nog lastig om iets te zeggen over de gevolgen van deze hack. De impact daarvan zal de komende tijd duidelijk worden. Het forensisch onderzoek bij Instructure is ook nog bezig. Maar vooralsnog zijn er geen indicaties dat er ergens bij al hun klanten ook portfolio's zijn gehackt.”

Roel komt uit Amerika en koos voor een studie in Nederland omdat het in zijn ‘eigen’ land Amerika veel duurder is om dezelfde studie te volgen. Omdat zijn vader hier vandaan komt bezocht hij Nederland al vaker. Nu woont en studeert hij in Tilburg.

Roel, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Het komt redelijk overeen met wat ik dacht. Het lijkt veel op studeren in Amerika, maar hier spreekt men een andere taal. Dat, en carnaval, zijn wat mij betreft de twee grootste verschillen.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“Ik heb een hekel aan het woord ‘doei’. Vraag me niet waarom, maar ik vind het irritant. Het leukste aan Nederland zijn stroopwafels en het druilerige weer. Een impopulaire mening wellicht, maar ik hou van de sfeer die het met zich meebrengt. En veilig kunnen fietsen. In Amerika fietste ik ook, maar daar gilden omstanders vooral naar je.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Ik ga voornamelijk naar de Nettorama en Aldi om mijn boodschappen te halen, en ik maak voornamelijk soep. Ik vind het leuk om soep te maken, en hoewel ik het vaak eet als avondeten, is het natuurlijk niet echt een ‘diner’. Maar als student heb ik daar niet echt tijd voor. Wel voor soep en pasta.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Ik kende veel Nederlandse gerechten al omdat mijn vader hier vandaan komt. Toch heb ik dingen geproefd die ik nog nooit eerder op heb, zoals börek. Maar dat is niet typisch Nederlands.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Absoluut. Ik vond het op de middelbare school lastig om vrienden te maken, maar dat gaat hier makkelijker. En dat terwijl er ook echt ‘eigen groepen’ zijn. Zo zijn studenten van de dansacademie met elkaar bevriend, en geldt dat ook voor degenen die bij het conservatorium zitten of beeldende kunst studeren. Daarnaast is er ook een soort barrière tussen Nederlandse en internationale studenten. Desondanks heb ik hier vrienden voor het leven gemaakt.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Soms. Niet vaak, ook zeker niet ieder weekend en misschien ook niet eens iedere twee weken. Ik vind dansen leuk, maar ben niet graag dronken en houd niet van de ‘scharrelcultuur’, dus dat vermijd ik liever dan dat ik het opzoek.”

In vergelijking met Amerika, hoe is het leven in Tilburg?
“Sommige dingen zijn hier duurder, zoals schoenen, noten en vlees. Maar de rest is allemaal een stuk goedkoper. Zo zou mijn studie in Amerika 20.000 dollar per jaar kosten. En om nu m’n hele leven met zo’n schuld te zitten, dat wil ik liever niet.”

Wat mis je het meeste vanuit huis?
“Als je in Amerika naar een diner (eetcafé of (weg)restaurant, red.) gaat, vullen ze continu je kop koffie bij, zonder te vragen. Hier moet je iedere keer weer vijf euro betalen voor een nieuwe cappuccino.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Een moeilijke vraag. Ik denk zelfs dat ik juist meer Nederlandse trekjes in mijn cultuur heb zitten dan andere Amerikanen. Zo zeg ik vaak ‘hè hè’, als ik ga zitten. Iets wat Amerikanen niet kennen. Dat is andersom net zo wanneer Nederlanders iets zien dat ik doe en zich afvragen waarom Amerikanen dat doen. Maar grote verschillen zijn er niet echt.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Geen idee. Maar als ik een goede baan vind, zou ik overal kunnen wonen, ook in Nederland. Behalve in Sudan, Gaza, Rusland, Oekraïne en Noord-Korea. Dat wil ik niet.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Ik ben tijdens mijn studentenleven wel anders naar de wereld gaan kijken, maar of dat nu echt komt door mijn studie bij Fontys weet ik niet zozeer. ”

Het bestuur had zelf al het voorstel ingetrokken over de fusie van de instituten Fontys Techniek en Logistiek (FTenL) en Fontys International Business Studies (FIBS) tot één instituut met een tweehoofdige directie in Venlo. Ook een voorstel voor een nieuwe bachelor Medische Technologie werd vooraf van de agenda gehaald. In beide gevallen omdat de materie toch eerst nog verder ‘verkend moet worden’. 

En na diverse kritische geluiden uit de raad werd donderdagavond ook de samenvoeging van de dienstverlening op het gebied van Business Intelligence & Data Analytics en Fontys Institutional Research van tafel gehaald. Die medewerkers zijn nu nog verspreid over meerdere diensten, maar zouden een integraal team worden vallend onder O&O. 

Onduidelijk
Niet alle betrokkenen waren vooraf goed ingelicht, het proces is niet goed gelopen en de leden van de cmr hadden wel erg weinig tijd gekregen om zich in de materie te verdiepen, zo klonk het over dit fusievoorstel. Kors Perdijk, lid van de personeelsfractie: “In de adviezen van de betrokken dmr's wordt gesteld dat niet duidelijk is wat deze fusie nu precies oplost. Dus ik ben er niet van overtuigd dat dit een goed plan is. Ik vind dat het terug moet naar de stakeholders.”

“Dit is wéér zo'n dossier waarin het voortraject niet goed is doorlopen", klonk het ook uit dezelfde personeelsfractie. "Er moeten toch echt eerst nog gesprekken worden gevoerd met de actoren die het straks moeten doen. Ik vraag me echt af wat er nodig is om directeuren zo ver te krijgen dat dit wel beter gaat.”

Bestuurslid Arian Steenbruggen: “Er gaat hier ook wel eens iets mis. Waar gehakt wordt, vallen spaanders. En dit is inderdaad zo'n plek.” Het college van bestuur trok daarop het voorstel in.

Harp
Ook over HARP, de reorganisatie en centralisatie van de diensten, maakt de cmr zich zorgen. Uit gesprekken die de raad voerde met de dienstmedezeggenschap (dmr) van Marketing, Communicatie en PR kwam naar voren dat het daar nog niet heel erg soepel loopt. “Er komt nu een voorstel met een heel strak stappenplan. Daar voelt de dmr een hele grote druk bij.”

Niet alleen dat. Volgens de formele afspraken mag een dmr juridisch advies inwinnen als iets onafhankelijk getoetst moet worden. Maar volgens diezelfde afspraken zou het inwinnen van zo'n advies bij de directeur van de betreffende dienst moeten worden aangevraagd. “Dat is niet zo lekker. En de verwachting is wel dat de dmr dat juridisch advies wil inwinnen."

Bestuursvoorzitter Joep Houterman gaf toe dat dit geen ideale weg is en dat dit aangepast zal worden. En beaamde dat het HARP-proces bij MC&PR inderdaad nog niet heel soepel loopt. “Maar het is dan ook een complexe werkelijkheid bij die dienst.”

Er zijn wel meer complexe zaken, zo bleek ook bij het aankaarten van de samenwerking met Defensie. De afbouw van de toelagen is dan weer veel minder complex. Maar de cmr vroeg zich wel af waarom de toelages van maximaal 250 euro in drie maanden worden afgebouwd naar nul, waar toelages van meer dan 250 euro in zes maanden worden afgebouwd. Of het bestuur in elk geval wil zorgen dat er daarbij oog blijft voor het individu: iemand met een kleine toelage zou dat immers veel harder kunnen voelen dan iemand met een hoge toelage.

foto boven: de cmr in de huidige samenstelling

Een vragenrondje op de campus leert al snel dat frauderen tijdens tentamens van Fontys niet meer zo makkelijk gaat als op de middelbare school. Op het Koning Willem II College zijn meiden uit havo 5 onlangs betrapt op een spiekactie toen ze hun telefoon in hun plooirokje verborgen hielden. Ze maakten volgens het Brabants Dagblad stiekem foto’s van de examenvragen en lieten daar vervolgens ChatGPT antwoord op geven. 

Maar dat zal bij Fontys niet zomaar gebeuren, weten studenten van de opleiding Digital Business Concepts. “Nee, deze trucjes kunnen we nu niet meer uithalen”, zegt een mannelijke student. “Tijdens een tentamen staan er surveillanten voor én achter je. Je maakt je tentamen op een computer waarbij docenten met alles mee kunnen kijken. En bovendien werk je in een afgesloten programma, waarbij het onmogelijk is om dingen op te zoeken via het internet. Je telefoon moet in je tas, zelfs je vest moet uit.” 

Smartwatch
En dat is heel anders dan hoe het een paar jaar geleden nog op de middelbare school ging. “Toen kon je nog een blaadje in je tas stoppen waar je af en toe op keek. Je schreef informatie op de binnenkant van het etiket op je waterflesje, had pennen waar je een stuk papier uit kon rollen of gebruikte je smartwatch. Die hadden toen nog niet veel mensen, waardoor niemand het door had als je via die watch foto’s met antwoorden bekeek.” 

Wat een andere student van dezelfde studie wel opvalt, is dat áls je zou willen spieken tijdens een tentamen, dat beter zou kunnen in kleine groepen dan in grote. Omdat er dan nou eenmaal minder surveillanten rondlopen. “Maar bij het tentamen van vandaag is dat echt onmogelijk. Daar staan er twee achter je, twee voor en dan ook nog twee in het midden. Dat is niet normaal.”

Het enige wat in zo’n situatie wel kan werken, zegt zijn vrouwelijke medestudent, is dit: “Ik heb een tattoo op mijn arm. Soms zet ik daar onopvallend wat informatie tussen als ik het écht even niet meer weet.” Vandaag heeft ze dat niet gedaan omdat haar tentamen sowieso al gedoemd is te mislukken. “Ik heb me echt totaal niet voorbereid.”

Naar waarheid
Bij andere opleidingen van Fontys werken ze ook met afgesloten programma’s bij tentamens. Zo werkt dat bijvoorbeeld ook bij de Juridische Hogeschool, vertellen drie studenten. Als je tijdens het maken van een tentamen uit de betreffende browser gaat om – bijvoorbeeld – informatie op te zoeken, krijgt de docent daar een melding van. Vooral niet doen dus. “En bovendien heeft iedereen een andere volgorde van vragen. Mijn vraag vier is anders dan de vierde vraag van mijn buurvrouw, waardoor spieken onmogelijk wordt.” 

Bij projecten gebruiken ze soms wel ChatGPT, maar dat is ook gewoon toegestaan. “We moeten daarvoor een AI-formulier gebruiken, die je naar waarheid moet invullen. Dat gebeurt alleen niet altijd…”

Speciale system
Navraag leert dat Fontys voor alle tentamens die op locatie worden gegeven, speciale systemen heeft ingericht. Maar er wordt ook volop ingezet op preventie, wil Brigit Kolen graag toevoegen. Zij is consultant onderwijsinnovatie bij Fontys en werkte mee aan het fraudebeleid dat vorig jaar van kracht ging bij Fontys. 

“We willen juist dat studenten begrijpen waarom het zo belangrijk is dat ze authentiek en integer werken en dat dat wordt gereflecteerd in de materialen die ze ontwikkelen. Dat doen we via ons fraudebeleid”, klinkt het.

Over datzelfde fraudebeleid zei Kolen in een eerder artikel van Bron ook al het volgende: “Fraude pak je niet alleen aan door sancties aan de achterkant. Je kunt misbruik veel beter preventief aanpakken door het met studenten te hebben over het belang van eerlijk werk leveren. En steeds met ze in gesprek gaan over hun bronnen.”

Als je een pollenallergie hebt, kun je op dit moment veel last hebben van hooikoortsklachten, zoals niezen, hoesten en betraande en prikkende ogen. Al vroeg in maart gaf de hazelaar zijn stuifmeel af aan de lucht, waarna er een recordhoeveelheid elzenpollen in het rond vloog, gevolgd door de ergste boosdoener: de berk. En laat juist die ooit in veelvoud zijn aangeplant op campus Stappegoor in Tilburg.

De lange rij hoge bomen achter de fietsenstalling laten hun talloze pollen op het golfdak vallen, waar ze door de wind worden geschept en het stuifmeel alle kanten op vliegt. Ook de stoeptegels liggen er vol mee. Studenten en medewerkers lopen de pollen kapot en dragen het mee onder hun schoenen. “Geen idee waarvan ik hooikoortsklachten heb”, zegt een voorbijlopende studente, die alleen anoniem wil reageren.

Het is de natuur, zegt ze schouderophalend. “Ik heb er niet zoveel last van dat ik niet kan werken.” Daar sluit een docente (die ook liever anoniem blijft) zich bij aan. “Ik heb vooral last van grassen.” Ook docent en student Quintijn Vos legt de schuld bij de grassen. “Ik heb weleens dat ik bloedneuzen krijg en dat blijft maar doorgaan.” Pabostudente Emme weet ook niet waar ze precies last van heeft. “Ik heb het af en toe benauwd.”

Op de verschillende Fontysterreinen staan inderdaad bomen die pollen verspreiden, bevestigt Corine Mathijssen, facility manager in Den Bosch en Tilburg. “Welke bomen waar staan en in welke hoeveelheid heb ik helaas niet inzichtelijk, dit is niet gespecificeerd opgenomen in het bestek voor de aanbesteding destijds.”

Bomenkompas
Door klimaatverandering worden veel publieke ruimten vergroend. Sommige gemeenten houden hierbij rekening met hooikoortspatiënten door de aanplant van allergievrije bomen. Daarvoor kunnen zij gebruikmaken van het Bomenkompas van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC). Dit register geeft alle benodigde informatie, waarmee juiste afwegingen kunnen worden gemaakt.

Fontys heeft daar vooralsnog geen gebruik van gemaakt bij nieuwe terreininrichting of -aanpassingen. “We kijken vooral naar biodiversiteit en benodigd onderhoud, waarbij inheemse beplanting en bomen de voorkeur krijgen”, aldus Mathijssen. Volgens de facility manager is het onderhoudscontract toegespitst op de bestaande inrichting en beplanting, waarbij sinds de nieuwbouw op Rachelsmolen geen sprake meer is geweest van nieuwe aanplanting van bomen.”

Mooi groen
Hetzelfde geldt voor Venlo en Sittard, zegt ze. “Met de kanttekening dat het terrein in Sittard rondom het gebouw gemeenteterrein is, net als bij het Zwijsenplein en MindLabs in Tilburg. Wij hebben daar dus geen invloed op de groenvoorziening.”

Dat beseffen ook studenten en medewerkers. “Het zit gewoon in de lucht”, zegt de studente die eerder haar schouders ophaalde. “Of die boom nu hier staat of aan de overkant, ik heb er toch wel last van.” Daar is de anonieme docente het mee eens. “Fontys hoeft ze niet weg te halen, hoor. Ik ben niet alleen op de wereld.” Docent en student Vos ziet het ook: “Die pollen komen zo aanwaaien. Planten weghalen of verplaatsen heeft geen zin.”

“Het is juist mooi dat het hier zo groen is”, constateert Pabostudente Emme. “Fontys hoeft er niets aan te doen hoor. Als ik naar school fiets heb ik er ook last van.”

Had de informatiebijeenkomst bij de buren plaatsgevonden, dan was er geheid een protest geweest tegen de samenwerking van de TU Eindhoven met Defensie, die medeplichtig zou zijn aan de oorlog in Gaza. Niet bij Fontys. Hier geen trommels, luide leuzen en schreeuwende spandoeken, maar ook geen lange wachtrijen. Wel oprecht geïnteresseerden.

Druppelsgewijs wandelt er een medewerker of student de Kuil (binnenplaats) in waar statafels staan onder een open pop-uptent met aan vier zijden de tekst ‘reservist’. Zie het als een carrièremarkt, maar dan met één stand. Zo’n acht personeelsleden van Defensie - inclusief enkele reservisten (parttime militairen) - en een aantal Fontysmedewerkers staan de belangstellenden te woord. De sfeer is gemoedelijk en ontspannen.

Hulp bij rampen
Voor zowel Gerwin van Delst, onderwijskundige en docent bij Fontys ICT, als Sven, tweedejaarsstudent Finance & Control, is Defensie een jongensdroom. Van Delst heeft in het verleden eerder gesolliciteerd, maar nu hoopt hij dat het er echt van gaat komen. Hij wil reservist worden. Zijn ideale beeld: helpen bij rampen, zoals de overstromingen van een aantal jaar geleden in Limburg.

En ingezet worden als militair? “Daar sta ik neutraal in. Als het nodig is, is het nodig. We hebben niet alles in de hand. Je hoeft maar te kijken naar wat er in de wereld gebeurt. Als reservist ben je op alles voorbereid.” Van Delst heeft al geïnformeerd bij de dienst HR & Organisatie. Wat hij heeft gehoord, stemt hem positief: “Fontys heeft een goede regeling voor medewerkers die hun fulltimebaan willen combineren met een loopbaan als reservist.”

Vet
Vanmiddag is Van Delst er voor een ‘kijkje in de keuken’. Net als Sven. Na anderhalf uur heeft hij naar eigen zeggen bijna iedereen gesproken die aanwezig was. De student is vooral geïnteresseerd in de nieuwe minor Defensie en Maatschappelijke Weerbaarheid van Fontys en Defensie. “Defensie vind ik heel vet, en deze minor lijkt me een hele mooie kans om te kunnen zeggen dat ik in het leger heb gezeten.” Maar een carrière in het leger, dat hoeft voor hem niet.

De minor bestaat uit twee delen: een Fontys-deel gericht op maatschappelijke weerbaarheid en de Nationale Weerbaarheidstraining (NWT) bij Defensie, waarbij deelnemers in tien weken worden opgeleid tot militair. Daarna kunnen ze als reservist aan de slag, maar dat is een keuze. 

Weerbaar
Met wie je ook in gesprek gaat, iedereen benadrukt dat wat je leert bij Defensie - via welk traject dan ook - bijdraagt aan een ‘weerbare’ en ‘dienbare’ samenleving.

“Elke militair is sociaal betrokken, maar je hoeft geen militair te zijn om maatschappelijk betrokken te zijn. Slechts een klein deel van het defensiepersoneel is militair”, licht Remco Siereveld, sergeant-majoor van de Mariniers, toe. Hij erkent dat de overheid de krijgsmacht wil uitbreiden, maar niet onbegrensd. “Wat we belangrijker vinden, is een maatschappij met mensen die inzetbaar zijn als het nodig is.”

En wat levert het Fontys op? Volgens de sergeant-majoor krijgt het hoger onderwijs na een traject bij Defensie gedisciplineerde medewerkers en studenten terug. “Ze zijn zelfbewuster en maken gerichter keuzes.” Dat is ook de reden dat de tweedejaarsstudenten ICT Keanu en Maas geïnteresseerd zijn. “Je groeit zowel mentaal als fysiek”, weet Keanu.

Maas heeft nu het gevoel dat zijn leven aan hem voorbijgaat. “Ik studeer, sport en zit veel op mijn telefoon. Bij Defensie hoop ik ergens helemaal voor te gaan. Of ik daarna een carrière bij Defensie zie zitten, weet ik nog niet. Maar wat je leert, kun je altijd gebruiken, bijvoorbeeld als leidinggevende in het bedrijfsleven.”

Burgerfunctie
De informatiemarkt trekt ook een docent van HRM & Toegepaste Psychologie, het instituut dat kortgeleden hoorde dat het met 44 fte moet inkrimpen. Ze heeft een vraag over een burgerfunctie. Wat haar aantrekt in Defensie? “Ik vind het belangrijk in mijn werk als docent dat het ergens om gaat, dat zie ik terug bij Defensie.”

Wat opvalt, is dat niemand vragen stelt over een militaire functie. Volgens Niek Schmitz, accountmanager Defensie bij Fontys, is het beeld over Defensie aan het kantelen. “Jongeren zoeken zingeving en willen zich vaker inzetten voor het land.” Het klassieke beeld van wapens en geweld, is volgens hem achterhaald. Al komt er nog wel eens een student naar hem toe die zegt dat hij graag schiet. “Dan leg ik hem uit dat Defensie meer is dan dat.”

Schietschijf
Critici zijn er deze middag ook niet. Al kennen enkelen die Bron te woord staan wel een collega of medestudent die zijn vraagtekens zet bij de samenwerking of een traject bij Defensie. “De training voor schietschijf”, heeft Sven bijvoorbeeld voorbij horen komen.

En dat de opkomst wat tegenvalt? Schmitz ziet het anders: “We wilden zoveel mogelijk vragen kunnen beantwoorden in een-op-eengesprekken, en dat is gelukt.” Ook minorcoördinator Ken Zschocke is niet ontevreden. Hij ziet de lijst met aanmeldingen voor de minor groeien: het zijn er nu 26 en we hebben nog 2 maanden te gaan.”

Elke drie jaar evalueert de gemeente Eindhoven de openbare plekken waar een alcoholverbod geldt. Dit jaar zijn er vijf gebieden bijgekomen en drie opgeheven. In totaal gaat het nu om negentien plekken waar geen alcohol mag worden gedronken. Ook het bezit van (aangebroken) flessen of blikjes is daar verboden.

Het gaat vooral om parken, pleinen en winkelcentra. De gemeente wil hiermee voorkomen dat er overlast ontstaat. Wie zich niet aan de regels houdt, kan rekenen op een boete van 110 euro. Het Eindhovens Dagblad peilde recent de meningen onder Eindhovenaren. De reacties liepen uiteen van ‘het toppunt van betutteling’ tot ‘prima maatregel tegen overlast’.

Hoe zit het met de mening van onze studenten? Hoe kijken zij aan tegen een alcoholverbod op bepaalde openbare plekken? Niet heel anders dan hun stadsgenoten, zo blijkt uit een rondvraag op campus Rachelsmolen. De Franse Jeanne, tweedejaarsstudente Fysiotherapie, geniet zichtbaar van de zon.

Bestaande wet
Ze is er niet van op de hoogte dat je in Eindhoven niet overal in het openbaar alcohol mag nuttigen. Ze zoekt graag op een zonnige dag met vrienden het park op. “Meer dan 100 euro boete? Damn! Is een verbodsbord zichtbaar als je een park ingaat? Zo niet, dan ben ik er niet over te spreken. En er is toch al een wet die openbare dronkenschap verbiedt, dat zou genoeg moeten zijn.”

Yevhenii, tweedejaarsstudent ICT, is het met haar eens. “Ik vind het controversieel, gezien er al een wet op openbare dronkenschap is.” Hij vraagt zich af of je politiemensen of andere handhavers moet inzetten om te voorkomen dat er overlast ontstaat. “De gemeente kan een hoop nieuwe regels bedenken, maar hoe gaat ze die handhaven?”

Zijn studiegenoot Artem denkt er heel anders over. “Ik vind het een goed initiatief. Het moedigt mensen aan om gezonder te leven en het laat zien dat de gemeente om haar inwoners geeft.” Hij is dan ook voor een verbod en het uitdelen van een boete voor mensen die de regels overtreden. “110 euro is behoorlijk veel geld, maar mensen beseffen daardoor wel dat hun acties consequenties hebben.”

Grens
In gezelschap ga je eerder een grens over, vervolgt hij. “Daarom vind ik dat mensen niet in de openbare ruimte zouden moeten drinken. In Oekraïne, waar ik vandaan kom, is het ook niet toegestaan om buiten te drinken. Je kunt net zo goed plezier hebben zonder alcohol.” Toch drinkt ook hij wel eens een glaasje wijn, geeft hij toe. “Maar altijd thuis.”

Net als Yevhenii. “Het kan volgens mij echter geen kwaad wanneer mensen op openbare plekken een beetje alcohol drinken, als ze maar geen overlast veroorzaken.” Dit gezegd hebbende, vraagt hij zich meteen hardop af waar dan de grens ligt.

Jeanne denkt ook na over die grens: “Je mag natuurlijk geen andere mensen lastigvallen of luidruchtig worden doordat je alcohol op hebt.” Vooral in een park waar ook kinderen komen, vindt de studente dat bezwaarlijk. Maar ze vindt het jammer dat mensen die zich goed gedragen - volgens haar het merendeel - de dupe worden van de regels.

Waarschuwing
Ze voegt er nadrukkelijk aan toe dat alcohol niet nodig is om het leuk te hebben, maar soms vindt ze het gewoon gezellig. “In juni vieren we met een groep internationale studenten de langste dag, het begin van de zomer. We gaan dan met zijn allen naar het park en drinken daar een paar drankjes. Het zou jammer zijn als we daarvoor een boete krijgen. We zullen dit keer goed moeten opletten of we ergens een verbodsbord zien.”

Yevhenii hoopt dat handhavers eerst waarschuwen voordat ze mensen op de bon slingeren. “Dat zou wel zo netjes zijn. Dan heb ik met de hoogte van de boete niet zo’n moeite.” Jeanne heeft geen goede ervaring met de Nederlandse politie. Ze heeft al eens een bon gekregen voor fietsen met een telefoon in de hand. Dat kostte haar 160 euro.

Ze was net in Nederland en reed met behulp van een navigatieapp naar school. “Ik wist niet dat dit hier niet mag. Ik wilde het uitleggen, maar daar hadden ze geen boodschap aan.” Geen waarschuwing, meteen een bon. “Het is wat het is. Maar het deed wel pijn in mijn portemonnee.”

Daar liggen ze, naast de resten van een lunch, op een tafel in de kantine van R11. Je kunt er niet omheen. De Militaire Courant - met op de voorpagina koppen over militaire voertuigen en quotes van militaire kopstukken - ligt zichtbaar te wachten op iedereen die binnenkomt. Toch hebben de drie eerstejaarsstudenten die hun lunch net hebben genuttigd er geen blik in geworpen. Geen interesse, zeggen ze.

Het is vreemd zo’n stapel tijdschriften in een verder opgeruimde kantine. En niet voor het eerst: eerder werd de Militaire Courant ook al gespot in dezelfde ruimte. Daar liggen geen flyers, folders of magazines van andere externe partijen. Wie heeft de magazines hier neergelegd? Is dit subtiele beïnvloeding of onschuldige informatievoorziening? Geen gekke gedachte sinds Fontys en Defensie hebben laten weten dat ze meer willen gaan samenwerken.

No-flyerbeleid
De Militaire Courant is geen uitgave van Defensie, blijkt uit het colofon. De redactie is weliswaar onafhankelijk, maar informeert wel over ‘nut en noodzaak van een sterke krijgsmacht’. De doelgroep is breed: jongeren, veteranen, actief dienende militairen, bedrijven die actief zijn op het gebied van defensie, politici, beleidsmakers en verder iedereen die geïnteresseerd is in militaire onderwerpen.

Wat opvalt, is dat de Militaire Courant breed wordt verspreid, ook op hbo’s. Bron heeft daarover vragen gesteld aan de redactie van de uitgave, maar voor publicatie van dit artikel geen reactie ontvangen.

Fontys vindt het ook vreemd dat het blad in de kantine ligt. Een woordvoerder laat weten dat het niet bekend is wie de exemplaren daar heeft neergelegd. De dienst Vastgoed en Facilities (V&F) heeft een no-flyerbeleid. “Dit omdat het niet duurzaam is en V&F het drukwerk steeds moet opruimen in de panden en op de terreinen.”

Huisregels
Fontys heeft bovendien huisregels voor de verspreiding van extern drukwerk. Daarin staat dat ‘zonder voorafgaande schriftelijke toestemming door of namens het college van bestuur of de gebouwbeheerder handel en werving voor niet aan Fontys gerelateerde activiteiten en propaganda in welke vorm dan ook, verboden is op de campussen, terreinen en in de gebouwen van Fontys’.

Ook Niek Schmitz, accountmanager Defensie bij Fontys, benadrukt dat de verspreiding geen onderdeel is van een campagne of samenwerking met Defensie. "Wat dat betreft informeren we iedereen samen met de centrale communicatie over de activiteiten met Defensie. Daar gebruiken we onze eigen middelen voor. De samenwerking is altijd afgewogen, tot en met het college van bestuur.”

De exemplaren van de Militaire Courant in R11 zijn inmiddels weggehaald en de facility managers is gevraagd om ook in de andere gebouwen alert te zijn op verspreiding ervan. De magazines hebben ruim een week in de kantine gelegen. Het is onbekend of ze ook op andere campussen van Fontys zijn verspreid.

Het huurcontract met DLL loopt deze zomer af en tot hun genoegen danwel spijt keren de medewerkers weer terug naar de basis: campus Rachelsmolen. Wie de laatste maanden R3/R4 heeft bezocht, heeft het vast gezien: de voorbereiding op een verbouwing vanwege de terugkeer van de diensten is al volop bezig. Grofweg worden de diensten straks op de volgende locaties ondergebracht:

In R5 komt weer de hele dienst Studentvoorzieningen te zitten en van I&T de ICT-teams. De overige medewerkers van dienst I&T zijn te vinden op de derde verdieping van R10.

Onderwijs & Onderzoek, Portfolio Management Office en de dienst Marketing, Communicatie & PR  bewonen de tweede verdieping van R3. Vastgoed & Faciliteiten, Human Resource & Organisatie en CFI (Control, Financiën en Inkoop) zijn na de zomer een verdieping hoger te vinden in datzelfde R3.

Hub weg?
Weliswaar vervalt de naam ‘hub’ voor de huidige hub op de tweede verdieping van R3, maar in de praktijk is dat precies wat al de werkomgevingen zijn: gezamenlijke faciliteiten, waarbij iedereen elke dag weer een stoelendans mag doen rond de beschikbare werkplekken. 

Al zal het met dat dansen nog wel meevallen aangezien nu op sommige dagen vaak veel bureaus onbemenst blijven. En er is geen reden om te veronderstellen dat dit snel zal veranderen.

Ruimte
De definitieve indeling is al in beton gegoten. Letterlijk. Figuurlijk is er volgens de dienst Vastgoed en Facilitair nog wel de mogelijkheid voor medewerkers om wensen aan te geven. De projectleiders en leidinggevenden van de diensten gaan in dat geval ‘binnen de ruimtelijke kaders’ op zoek naar oplossingen. 

Die ruimtelijke kaders zijn echter niet zo heel ruim. Sommige diensten, zo laat de dienst V&F desgevraagd weten, “hebben speciale ruimtes nodig die aan specifieke eisen moeten voldoen nodig”. En die daarom niet of maar beperkt gedeeld kunnen worden met anderen. “Buiten deze zogeheten ‘specials’ zijn er geen vaste plekken voor medewerkers”, aldus een woordvoerster. 

“Een afzonderlijke kantooromgeving per team wordt in de praktijk onvoldoende benut. Daarom creëren we een flexibele kantooromgeving voor de diensten, zodat we onze huisvesting efficiënt en betaalbaar houden.” Wel kunnen medewerkers van de diensten in R3 weer projectruimten reserveren, zoals dat nu ook al het geval is.

Eva (20) koos voornamelijk voor een studie in Nederland omdat ze hier gebruik kon maken van studiefinanciering. Daarnaast ligt een deel van haar roots in Nederland, dus wilde ze het land altijd al eens bezoeken. Nu woont, werkt en studeert ze in Eindhoven.

Eva, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Het valt me alles mee. Ik heb inmiddels een leuke vriendengroep en heb veel mensen leren kennen die ik nooit had ontmoet als ik in Portugal was gebleven. Ik leer hier veel van het leven.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“Het weer vind ik verschrikkelijk, zeker omdat ik uit een warm land kom. Het is hier gewoon te koud en het regent vaak. Het leukste vind ik dat je hier naast je studie ook tijd hebt voor een parttimebaan en dat je als internationale student door iedereen geholpen wordt.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Er zit een Jumbo bij me om de hoek, dus daar ga ik altijd naartoe. Ik heb wel gehoord dat de Lidl goedkoper is, maar die zit eigenlijk te ver weg. Het liefste kook ik pasta, met wat ik ook maar in huis heb. Makkelijk en snel.

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“De frikandel. Ik kwam hier vroeger iedere zomer en at altijd frikandellen, ik was er dol op zelfs. Maar als ik er nu alleen al aan denk, heb ik al het idee dat ik moet overgeven. Wellicht heb ik er vroeger te veel op.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“In het eerste jaar had ik op dat gebied best wat uitdagingen, zeker ook omdat mensen waar ik een band mee had na een aantal maanden toch met de opleiding stopten. Die vrienden raakte ik kwijt, maar iedereen komt hier alleen aan. Daardoor bouwde ik al snel nieuwe vriendschappen op, die ik nu heb voor het leven.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Zeker. Vaak in het weekend. We hebben zelfs een traditie dat we beginnen in O’Sheas, de Irish Pub in Eindhoven. Vanuit daar vertrekken we altijd naar Stratum, wat ontzettend leuk is.”

In vergelijking met Portugal, hoe is het leven in Eindhoven?
“Het is hier sowieso duurder dan in Portugal. Zowel de boodschappen als een drankje op het terras. Ik denk dat ik hier twee keer zoveel betaal als thuis. Zonde, maar ik voel me hier wel veilig. Waar dat precies aan ligt weet ik niet, maar misschien heeft dat ook te maken met het feit dat Nederland een rijker land is.”

Wat mis je het meeste vanuit huis?
“Mijn ouders en familie, ten eerste. Maar ook mijn vrienden, het weer en het strand. Dat lag in Portugal erg dicht bij huis. Ook de cultuur hier is anders, als ik Portugezen vergelijk met Nederlanders.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Portugezen staan meer open voor anderen en zijn vriendelijker, hoewel er net als in Nederland heel direct met elkaar wordt gecommuniceerd. Nederlanders leven ook volgens plannen. Je kunt pas over drie weken met iemand afspreken, want ze hebben in de komende twee weken heel veel dingen op de agenda. Dat gaat in Portugal een stuk spontaner. ‘Wil je wat drinken? Dan gaan we dat nu doen.’ Dat snappen Nederlanders niet.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Misschien om ook nog een master te volgen, maar daarna ga ik naar een ander land.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Ik sta meer open voor andere culturen, omdat ik medestudenten heb van over de hele wereld. Ik heb geleerd om andere culturen en de bijbehorende verschillen te accepteren. Daardoor ben ik in mijn twee jaar bij Fontys een stuk volwassener geworden.”

Dit jaar hebben zich 28 studenten en 27 medewerkers kandidaat gesteld. Er hebben zich dit keer meer studenten maar minder medewerkers kandidaat gesteld dan twee jaar geleden. Van alle kandidaten zijn er vijftien die momenteel al in de raad zitten en zich opnieuw verkiesbaar hebben gesteld. 

De verkiezingen zijn naar voren gehaald zodat inzet en de combinatie met andere werkzaamheden voor gekozen leden beter te plannen is. De cmr telt in totaal 22 ‘zetels’, eerlijk verdeeld onder de twee fracties: studenten en medewerkers. 

De raad buigt zich, anders dan de medezeggenschapsraden bij instituten en diensten, over allerlei kwesties die heel Fontys aangaan. Zij komt periodiek bijeen om per fractie, onderling en met het college van bestuur te praten. Denk aan financiën - waar besteden we hoeveel aan - de kwaliteit en richting van het onderwijs, reorganisaties en andere bestuurlijke kwesties die studenten en/of medewerkers aangaan. 

De cmr heeft geen beslissingsbevoegdheid, die ligt uiteindelijk bij het bestuur. Maar het kan wel richting geven en bijsturen op beleidskwesties en het bestuur kan een advies van de cmr niet zo maar achteloos naast zich neerleggen. 

Op de webpagina van de verkiezingen kunnen studenten en medewerkers zien wie de kandidaten zijn en waar zij elk voor staan. Een stem uitbrengen kan tot 15 april. De uitslag wordt op uiterlijk 22 april bekendgemaakt. 

Alle medewerkers van Fontys krijgen een NS-businesscard, waarmee ze gratis met het openbaar vervoer kunnen reizen. Veel collega’s maken daar gebruik van, maar niet iedereen. Soms omdat ze in een ander land wonen, soms omdat ze gewoon te veel tijd kwijt zijn aan het reizen met de trein. Dat laatste geldt ook voor Eric de Haas, Mechatronica-docent in Eindhoven.

Hij woont in Berlicum en omschrijft het openbaar vervoer in die plaats als ‘een mijl op zeven’. Het kost hem niet alleen veel tijd om met de bus of trein bij Fontys te komen, de docent vindt het ook een onbetrouwbare manier van reizen. “Met de auto ben ik het meest flexibel”, zegt De Haas. “En ja, dat kost me meer geld. Als ik heel zuinig rij door mijn rechtervoet gedeisd te houden, zou ik negen euro per dag aan benzine kwijt zijn. Dan heb ik het nog niet gehad over belasting, slijtage en andere kosten.” 

Negen euro per dag die hij uit eigen zak betaalt om op zijn werk te komen. Min de 3,48 euro die hij vanuit Fontys krijgt als dagvergoeding. “Het is het nu nog wel waard, maar ik hoop wel dat Fontys het thuiswerken blijft bevorderen."

Landelijke regels
Vorige week vroeg Bron aan Fontys of de instelling bereid is mee te bewegen met de stijgende benzineprijzen. Het antwoord daarop klonk als volgt: “We volgen hierin de Rijksoverheid. Als het kabinet op basis van de brandstofprijzen besluit de onbelaste reiskostenvergoeding te verhogen, zal Fontys die verhoging volgen.” 

Johan Struik, bestuursadviseur van het college van bestuur, snapt die keuze. Hij moet zelf vier keer per week 65 kilometer afleggen om vanuit Woudrichem naar Eindhoven te komen. Twee keer per week doet hij dat met het openbaar vervoer, de andere twee keer met de auto. “Ik vind het logisch dat we hierin de overheid volgen”, zegt hij over het beleid van Fontys. “Tegelijkertijd vind ik ook - ik bemoei me hier verder niet mee - dat we bij Fontys een goede ov-regeling hebben en dat het goed is om medewerkers zoveel mogelijk te stimuleren om met het ov te komen.”    

Over de dienstreizen, waar medewerkers momenteel 0,23 eurocent per afgelegde kilometer voor vergoed krijgen, heeft hij een andere mening: “Dat is iets anders dan het woon-werkverkeer en die moeten, vind ik, gerelateerd zijn aan de werkelijke kosten. Het zou niet goed zijn als je zelf bij moet leggen voor dienstreizen die je voor je werk moet maken.”

Andere regels
Een medewerker die van geen enkele reiskostenregeling van Fontys gebruik kan maken, is Christiane Holz. Zij woont in Duitsland en de NS-businesscard die Fontys aanbiedt, geldt daar niet. Belastingtechnisch doet ze ook geen aanspraak op de dagvergoeding die je krijgt als je met de auto komt, dus kort gezegd betaalt ze alle kosten die ze maakt om op haar werk in Venlo te komen, helemaal zelf. Qua benzine loopt dat vaak op tot 300 euro per maand.

“Wat mij zou helpen, is als Fontys ook een Duitse ov-kaart beschikbaar zou stellen. Die kost hier maar 44 euro”, zegt Holz. “Maar verder pleit ik niet per se voor een hogere dagvergoeding. Althans, niet voor mensen met een goed salaris. Ik zou het vanuit het gelijkheidsprincipe beter vinden als Fontys kijkt naar hogere reiskostenvergoedingen voor medewerkers met een relatief laag inkomen.”

Niet te doen
We spreken ook Joost Deeben, woonachtig in het Belgische Lommel en werkzaam bij Technology in Eindhoven. Het ov is voor hem ‘niet te doen’, zegt hij. Daar zou hij twee uur over doen, terwijl hij binnen vijftig minuten met de auto op zijn werk kan zijn. Hij snapt de keuze om met de overheid mee te bewegen in het eventueel verhogen van vergoedingen en ziet liever op een ander gebied een aanpassing. 

“Ik werk op het TU-terrein, waar we sinds kort parkeerkosten zelf moeten betalen à 1,50 euro per dag. Dat vind ik raar, en er is voor sommige mensen ook geen alternatief in de vorm van het ov. Daar zouden ze wel wat meer rekening mee mogen houden. Het is nou eenmaal niet altijd een vrije keuze om met de auto te komen, het gaat niet altijd om gemakzucht. Daar mag wel wat meer oog voor zijn.”

Voor wie het wél een vrije keuze is om met de auto te komen, is Social Work-projectleider Chenoor Zagros. Dat doet ze omdat ze als alleenstaande moeder haar twee kinderen naar school moet brengen en het anders te veel tijd, energie en stress zou kosten. Ze woont en werkt in Eindhoven, dus recht op een vergoeding heeft ze niet. “Daar kan ik me in vinden, maar ik vind dat de vergoeding voor mensen die er wel recht op hebben, echt omhoog moet.”

Uit onderzoek van Wijzer in geldzaken blijkt dat 95 procent van de Nederlandse jongeren zichzelf weleens trakteert op een zogenoemde ‘little treat’, zoals een Labubu-pop of een trendy snack. Er is extra aandacht voor geldzaken vanwege De Week van het Geld en daarom wordt er op middelbare scholen en het MBO financiële voorlichting over gegeven. 

Dat gebeurt niet in het hbo, en dus ook niet bij Fontys. Uit een rondgang op de campus blijkt dat ook niet nodig. De meeste studenten zetten elke maand wel iets opzij. Maar een kleine beloning voor zichzelf na een inspanning, dat doen ze zeker. 

Sofie, studente Medisch Beeldvormende en Radiotherapeutische Technieken, vertelt: “Als de module is afgelopen zit ik bij de kapper.” En haar klasgenoten Linde en Indy gaan respectievelijk een weekendje naar de Efteling en uiteten na een examen. Dit om zichzelf te belonen voor hun harde werk. Daarnaast gaan ze regelmatig op het terras zitten om iets te vieren. Dit wordt door de meeste studenten genoemd als een vorm van beloning voor hun schoolprestaties.

Social work studenten Sophie, Wiep en Senna herkennen dat terrasje-pakken-patroon: “Na een toets bijvoorbeeld, of als ik een week hard aan mijn portfolio heb gewerkt”, vertelt Wiep. “Ja, of we gaan naar de film, of iets anders leuks doen”, vult Senna aan.

‘Komt niet in me op’
Opvallend is dat de meeste mannelijke studenten die we spraken, vertelden dat ze niet zo bezig zijn met zichzelf belonen. “Het komt gewoon niet in me op”, verklaart een International Business student. Maar zijn klasgenoot Jude vertelt dat ze wel af en toe wat lekkers te eten halen of maken na een lange periode van leren. 

En ICT-student Sam noemt dat hij met vrienden gaat roken, drinken en gokken als beloning.

Echter, alle studenten die we spraken lieten weten dat dit beloningssysteem niet ten koste gaat van hun spaardoelen. “Ik zet maandelijks een bedrag op mijn rekening en daar blijf ik vanaf”, aldus Indy. En ook Social Work studente Bo houdt haar balans in de gaten: “We gaan wel eens met zijn alle wat drinken om iets te vieren, maar niet elke week. Ik ben wel echt bewust bezig met hoeveel geld ik uitgeef”.  

Geld terugkrijgen?
Sparen en (min of meer) verstandig uitgeven is één ding. Maar belastingaangifte doen, en iedere student met een bijbaantje is daartoe verplicht, is weer heel iets anders. Niet leuk, nee. Maar als student kun je er tot wel 600 euro mee terugkrijgen van de belastingdienst. En veel studenten weten dat helemaal niet. Hoe dat zit, lees je in dit verhaal.

“Ik wist vorig jaar: ik word vijftig, als ik nog een keer iets anders wil gaan doen, is dit het moment. En ik wilde heel graag iets doen dat meer betekenisvol is voor de maatschappij. Ik heb met een aantal bestuurders uit het beroepsonderwijs gesproken of die wereld iets voor mij zou zijn. Toen kwam ineens deze vacature voorbij. Een heel bijzondere, want ook precies met de expertises waar ik over beschik.”

De keuze van Fontys viel uiteindelijk ook op Zuidema als opvolger voor Frans Möhring. “Echt een groot cadeau. Om vanuit een commerciële, financiële rol in deze baan te mogen belanden. Ook nog eens in Eindhoven, waar ik al 26 jaar woon, en bij een instelling waar mijn hele familie zo’n beetje heeft gestudeerd. Tot nu toe bevalt het me ook super.”

Een makkelijke baan is het echter niet, en zal het gezien alle ontwikkelingen binnen en buiten Fontys ook niet snel worden. Dat geeft Zuidema ook toe. “Aan de ene kant wil en moet je heel erg investeren om je beloftes aan de studenten na te komen. Dat doe je in talentgericht onderwijs, in huisvesting, AI, automatisering. Aan de andere kant moet je financieel meelopen met het aantal studenten dat we hebben en daardoor dus bezuinigen op de formatie.”

Moeilijk? Zuidema zegt juist die dynamiek heel gaaf te vinden. “Met HARP wordt de kwaliteit van de bedrijfsvoering hoger. We gaan van decentraal naar centraal. Maar ook weer niet overal. Daar moeten we een nieuwe balans in vinden.”

Cultuur
Afkomstig uit een zakelijke, commerciële wereld moet het voor Zuidema soms toch ook wel flink wennen zijn. “Het is een andere cultuur inderdaad. Maar ik zie bij iedereen hier de passie en betrokkenheid om de student verder te helpen.”

“Waar we alleen niet zo goed in zijn is het elkaar aanspreken op dingen die beter kunnen. De Fontyscultuur is heel erg van de inspanningsverplichting. Minder van de resultaatverplichting. Dat mag wel wat zakelijker.”

Nu we het over zakelijk hebben: hoe trof hij, de man die als partner bij Deloitte Accountants jarenlang verantwoordelijk was voor de publieke sectorpraktijk in Eindhoven en Arnhem, de financiële huishouding van Fontys aan bij zijn komst hier? “Die is heel goed. Er zijn nauwelijks schulden. De nieuwbouw op Rachelsmolen is vrijwel geheel met eigen middelen betaald. Wat dat betreft voldoen we prima aan ons eigen motto: wendbaar en weerbaar voor de toekomst.”

Een toekomst die veelbelovend is als het gaat om de schaalsprong van Brainport. En die tegelijkertijd toch ook heel ongewis is. Het is sturen in de mist voor Zuidema en zijn twee collega’s in het college van bestuur - iets dat voor alle bestuurders in het hoger onderwijs opgaat. Door wat er in de wereld gebeurt, wat de impact van AI is en vooral: wat al dit soort invloeden voor effect hebben op potentiële studenten.

“We hebben geen glazen bol. Studenten laten zich niet sturen in hun keuzes. We weten dus niet hoe we er in 2030 voorstaan. Toch zeker als je het per instituut bekijkt. Een wat verder weg gelegen toekomst is heel moeilijk te voorspellen.”

Netwerk
Zuidema zelf lijkt vooral positief te kijken naar die toekomst. Vanwege Brainport, vanwege het feit dat het nieuwe kabinet niet zo van de hindernissen is als het gaat om internationale werving. En ook omdat hij een breed netwerk heeft dat hem nu goed van pas komt. “Ik heb veel voor de gemeente gewerkt, en dat is heel helpend. Ik probeer bij zoveel mogelijk gremia aan tafel te zitten. Heb bijvoorbeeld ook bijna wekelijks contact met mijn counterpart bij de TU/e.”

Ook al omdat er in die andere portefeuille van Zuidema, huisvesting en vastgoed, nog het nodige gaat gebeuren dat de TU/e en Fontys allebei aangaat. Beide instellingen zetten de komende jaren gezamenlijk de schouders onder de bouw van studentenwoningen. Zoals bekend onderzoekt Fontys of het mogelijk is om 350 studenten te huisvesten op de hoek van de campus. Maar er is meer.

“Door de komst van de dependance van het Rijksmuseum gaat het deel van de Kennedylaan (de weg tussen de Fontyscampus en de TU/e-campus) tussen Fontys en het station op de schop. Nou, this is the moment… Mijn  ideaalbeeld is dat er een soort esplanade komt, met een parkachtige verbinding tussen de twee campussen. We zijn daar nu samen een visie over aan het ontwikkelen.”

Maar dat klinkt simpeler dan het is. Want tegelijkertijd kan Fontys het zich niet veroorloven om rücksichtlos dan maar gebouwen af te stoten. Hoewel genoemde demografische krimp niet vandaag of morgen verdwijnt, zijn er ook ontwikkelingen die in potentie juist weer tot groei zouden kunnen leiden. De Brainportregio krijgt immers een schaalsprong door de uitbreiding van ASML. En dat kan niet alleen voor Eindhoven maar voor de hele Fontys-habitat – van Venlo tot Den Bosch en van Tilburg tot Sittard – gevolgen hebben.

Daar is de dienst Vastgoed & Facilities (V&F) zich heel bewust van, stelt directeur Magda Ooms. “We moeten heel flexibel omgaan met onze huisvesting. Of we dan ook voorzichtig zijn met gebouwen afstoten? Ja en nee. Een gebouw als W3 op de campus Venlo bijvoorbeeld (dat al is gesloten en waarvoor een onderneming zich bereid heeft getoond daar woningen te realiseren, red.), daar hebben we geen moeite mee om dat af te stoten. Dat pand is echt heel oud en qua structuur niet meer passend bij het huidige onderwijs.”

En die andere locatie in Limburg, Sittard? Ook daar is sprake van krimp en dus minder ‘bewoners’. “Daarom wordt inmiddels een deel van het pand verhuurd aan de Gilde Opleidingen. Dat is wel mooi, omdat je dan een werkpartner in hetzelfde gebouw hebt zitten.”

Tilburg
Stappegoor dan. Daar werden P4 en P4+ al van de hand gedaan: die zijn door de gemeente opgekocht. De gemeente ambieert een heel andere invulling van het Stappegoor-gebied, met onder meer woningbouw, een park en sportvoorzieningen. Onlangs werden ook de deuren van P2 gesloten. Daar is nog niet meteen een nieuwe bestemming voor.

“Maar er werd nauwelijks nog gebruik van gemaakt, dus dan is het alleen al wat de energierekening betreft beter om het te sluiten. En ook dat is een al wat ouder pand. Het gros op die campus dateert van eind jaren tachtig. En qua ligging is Stappegoor ook op zijn best suboptimaal."

"We zijn nu al een tijd aan het verkennen of we kunnen verhuizen naar de Spoorzone of het Kenniskwartier. We doen dat trouwens in goede samenwerking met de gemeente Tilburg, die ons heel graag naar het centrum zou zien komen. Maar er gaat veel tijd overheen bij dat soort omvangrijke plannen. ”

Aan de onderkomens van Kunsten en Journalistiek zal niet snel getornd worden. Fontys Academy for the Arts zit immers op kruipafstand van de Concertzaal en de Schouwburg. En de journalisten-in-spé verblijven in het modernste onderkomen van allemaal. Waarbij Mindlabs ook nog eens de grootste mediahub van Zuid-Nederland is en bovendien gelegen is in de Spoorzone. 

Die Spoorzone is ook het gebied waar eigenlijk iedereen Fontys Tilburg het liefst in zijn geheel ziet neerstrijken. Pakweg vijftien jaar geleden was dat ook waar de hogeschool serieus over in gesprek was met de gemeente Tilburg. Destijds liepen die onderhandelingen echter stuk op de financiële haalbaarheid. Waarop gekozen werd voor het ver buiten het centrum gelegen Stappegoor.

Over centrum gesproken: als het aan de dienst V&F ligt, zou Fontys Den Bosch ook het liefst vandaag nog verhuizen naar het centrum in die stad. De vestiging van Fontys Educatie ligt een heel eind uit dat centrum en is niet echt simpel te bereiken. “We zijn al wel wat langer op zoek naar een nieuwe locatie. Probleem is dat er eigenlijk nauwelijks plek is in Den Bosch. Dus dat is nogal een zoektocht.”

Rachelsmolen
Dan zijn de plannen voor Eindhoven wat minder spannend of uitdagend. Al was het maar omdat daar de afgelopen paar jaar al hele grote bewegingen zijn geweest, met onder meer de verhuizingen van de gezondheidsopleidingen naar nieuwbouw op Rachelsmolen en van wat nu Fontys Technology heet naar Nexus op de TU-campus. De sporthogeschool en de ICT-studenten van TQ zitten voorlopig nog gebeiteld op hun eigen locaties.

Zo ook, uiteraard, de gebruikers van campus Rachelsmolen. Waar na de zomer de nu nog bij De Lage Landen (DLL) verblijvende diensten weer terugkeren; reden waarom een deel van R3/4 momenteel wordt verbouwd.

Er verdwijnt dus niets op Rachelsmolen, hier zal juist bijgebouwd gaan worden. Fontys was vorige week immers een van de ondertekenaars van de intentieverklaring om de komende jaren 5.400 nieuwe studentenwoningen te realiseren. In het geval van Fontys zou dat dan op de Zuidoost-hoek van campus Rachelsmolen zijn, waar 350 wooneenheden gerealiseerd kunnen worden.

Waar wel het einde van in zicht is: De Witte Dame als Fontys-onderkomen. De drie verdiepingen die Fontys HRM en Toegepaste Psychologie nu nog als thuisbasis hebben, worden nog gehuurd. Maar gezien de grote terugloop van studenten bij dat instituut en andere ontwikkelingen in Eindhoven, zo geeft Ooms toe, is het niet waarschijnlijk dat Fontys daar nog lang zal bivakkeren.

Maar, zo benadrukt zij, niets is in ijzer gegoten. “Veel zal afhangen van de toekomstige studentenaantallen. Daarom moeten wij flexibel en wendbaar blijven.”

Tot slot ligt een grotere Fontys-vertegenwoordiging op de Brainport Industries Campus op dit moment niet voor de hand. Ooms: “Omdat die locatie toch wel lastig is qua bereikbaarheid.” Maar wie weet hoe dat in de toekomst is, als ‘BIC2 en BIC3’ uitontwikkeld zijn en alleen ASML daar al 20.000 mensen aan het werk gaat zetten. Dat zal de bereikbaarheid van die campus ongetwijfeld ten goede komen.

Uit een panelonderzoek van KeukenDiscounters blijkt dat meer dan de helft van de jongvolwassenen tot veertig jaar afval niet goed scheidt. Sterker nog: één op de tien gooit alles ongesorteerd bij het restafval. Het onderzoek laat zien dat slechts 48 procent van de jongvolwassenen consequent gft, papier en glas scheidt. De rest doet dit gedeeltelijk of helemaal niet.  

De cijfers laten zien dat er nog veel winst te behalen valt, ook binnen Fontys. Dat vindt althans Victor, eerstejaars student Accountancy. Hij ziet dat er een grote rol voor onderwijsinstellingen zoals Fontys ligt, al ziet hij daar ook de uitdagingen van in: “Ik denk dat er meer aandacht aan moet worden besteed binnen school, maar dat lijkt me tegelijkertijd ook heel lastig. We hebben natuurlijk al verschillende bakken om te scheiden, dus je moet het vooral onder studenten communiceren en ik denk dat het moeilijk is om daar echt resultaat uit te halen.” 

Meer aandacht voor nodig
De student vindt het goed dat er aandacht is voor het onderwerp. “Ja ik vind het wel belangrijk dat er extra aandacht aan wordt besteed in het algemeen, maar ook dat er een speciale dag voor is”, vertelt hij. “Ik vind het belangrijk om er zo mee bezig te zijn, om het milieu intact te houden en grondstoffen te hergebruiken.”

Zelf probeert Victor zijn steentje bij te dragen als het gaat om afval scheiden: “Ik probeer wel te recyclen. Afval scheiden doe ik ook. Ik heb zelf drie containers: rest, gft en karton. En plastic doe ik ook nog apart.” 

Een andere bevraagde student laat weten ook actief bezig te zijn met het recyclen. “Ja, thuis ben ik er sowieso mee bezig. Dus daar scheid ik mijn afval gewoon. Ik denk dat er wereldwijd veel meer aandacht voor moet komen.” 

Verder deelt de student Finance Tax and Control ook zijn tips voor op de campus. “Als je kijkt bij de prullenbakken in R3, dan vind ik het best onduidelijk aangegeven wat er wel en niet in mag. Verder zie ik hier in het gebouw ook geen prullenbakken voor het papier, die hebben ze bij R10 bijvoorbeeld wel. Dat zijn dingen die wel beter zouden kunnen."

Regio belangrijke factor
Het panelonderzoek van KeukenConcurrent laat zien dat ook de woonplaats een rol speelt in hoe goed mensen hun afval scheiden. Zo wordt er in de Randstad veel minder nauwkeurig gescheiden dan in de rest van Nederland. 14 procent van de inwoners van Utrecht blijkt hun afval bijvoorbeeld ongesorteerd weg te gooien. 

Ook Victor merkt op dat het per regio kan verschillen: “Ik kom uit Gelderland en daar is het verplicht. Alles wordt daar apart opgehaald, dus je kunt niet alles zomaar bij het restafval gooien. Je moet wel."  

Dat Eindhoven de minst stressvolle stad ter wereld is blijkt uit onderzoek van Remitly, een digitaal platform dat betalingen mogelijk maakt. Het bedrijf nam wereldwijd 170 grote steden onder de loep en analyseerde op basis van vijf meetbare factoren hoe hoog de mogelijke stress in een stad is.

De vijf punten waar rekening mee gehouden werd zijn de gemiddelde tijd om 10 kilometer te reizen, kosten van levensonderhoud, de toegankelijkheid en kwaliteit van de gezondheidszorg, mate van misdaad en het gemiddelde van jaarlijkse luchtvervuiling. En wat blijkt: Eindhoven komt als beste uit de test.

Vier maal in de top
Met een ‘stressscore’ van 2.34 op 10 laat de Brabantse stad wereldsteden als Canberra, Tallinn, Trondheim, Bergen, Porto en Brisbane achter zich. Opvallend: Utrecht staat op plek 2 met een score van 2.67, Groningen bekleedt plek 5 met een score van 2.84 en Rotterdam is hekkensluiter van de top 10 met een score van 3.34. Niet zo gek, als je je bedenkt dat Nederland in 2024 nog op plek 4 stond in de World Index of Healthcare Innovation, waarin landen gerangschikt worden op kwalitatieve en toegankelijke zorg.

Waar Eindhoven de minst stressvolle stad is om in te wonen, staat het Amerikaanse New York met stip op nummer 1 als het gaat om de meest stressvolle stad. Score: 7.56 op 10. Gevolgd door Dublin (7.55), Mexico City (7.38) en Manila (7.34).

‘Place to be’
Tweedejaarsstudent Mehdi kan zich helemaal vinden in de conclusie van het onderzoek, hoewel hij het cijfer voor Eindhoven misschien net iets te mooi vindt. Hij woont heel zijn leven al in Eindhoven en studeert er Finance Tax and Advice. “Eindhoven is een vrij rustige stad, zeker in vergelijking met steden uit de randstad bijvoorbeeld. Ik vind het echt de ‘place to be’.”

De stress die Eindhoven mist wordt volgens de student echter volop gecompenseerd in zijn studie. “We hebben geen tentamenweek, maar hebben wel periodes waarin we 2-3 weken achter elkaar alleen maar toetsen hebben. Ook ervaren studenten een hoge studiedruk, zijn er veel tussentijdse metingen en hebben we weinig rust. Dat is wel echt stressvol.”

Geen typische studenten
Ook communicatiestudenten Frederique en Bo ervaren momenteel veel stress in hun studie. Beiden zijn druk bezig met afstuderen en moeten voornamelijk alleen aan de slag, terwijl ze de afgelopen drie jaar veel groepsprojecten hebben gedaan. “Er komen ook onderdelen aan bod die we nog niet eerder behandeld hebben, dat maakt het een stuk complexer”, licht Frederique toe.

Wat ze vinden van Eindhoven als minst stressvolle stad ter wereld? Daar kunnen beiden niet echt antwoord op geven. “We zijn geen typische studenten die houden van het studentenleven of aangesloten zijn bij een studentenvereniging”, legt Bo uit. “Vaak gaan we na onze studie direct naar huis.” Bo woont in Veldhoven en Frederique in Valkenswaard.

Vredig naar PSV
Jetske en Lotte studeren beiden Fysiotherapie in Eindhoven, maar wonen er niet. “Ik zie als student op Rachelsmolen ook vrij weinig van de stad, hoewel we er dichtbij zitten”, aldus de Tilburgse Lotte. Wel vindt ze de stad minder druk dan ze had verwacht. “Zeker omdat het een grote stad is met veel studenten, maar het valt ontzettend mee.”

Lotte komt echter uit een klein dorp en ervaart veel drukte in Eindhoven. “Maar vergeleken met Amsterdam is het hier weer een stuk rustiger en doet iedereen gewoon zijn ding. Zelfs wanneer PSV speelt lijkt het vredig in de stad.” Het enige nadeel vinden beiden dames het rijden door de stad. “Het centrum is druk, er staan veel stoplichten en je weet als automobilist niet precies welke kant je op moet. Dat kan wellicht beter.”

Dinsdagavond stemde de Eindhovense gemeenteraad in met de aanpassing van het omgevingsplan voor Brainport Industries Campus. Daar begint ASML dit najaar aan de bouw van een tweede complex, BIC2, waar uiteindelijk 20.000 mensen komen te werken.

Over anderhalf jaar zouden de eerste 5.000 medewerkers er al aan de slag kunnen. En het zijn natuurlijk niet alleen die 20.000 extra ASML-banen: bij de toeleverende bedrijven, zo is de verwachting, ontstaan nog eens minstens 50.000 extra banen.

“Het is een enorme en prachtige ontwikkeling en we moeten ASML absoluut koesteren. Dit besluit maakt heel duidelijk dat de zogenaamde schaalsprong en project Beethoven dus heel concreet zijn, met 100.000 woningen en 100.000 banen erbij”, stelt Cees-Jan Pen, lector Duurzame Stedelijke Transformatie bij Fontys.

Tegelijkertijd maakt hij, zoals ook anderen, zich wel zorgen. “Want er is in de plannen weinig gedaan met de leefomgeving. De zorgen daarover worden erkend en er wordt ook over gepraat. Maar dat is wel een beetje laat. We zijn niet in staat gebleken om àlle aspecten van zo’n enorme groei mee te nemen.”

“Iedereen zal meteen denken aan woningbouw en mobiliteit, maar daar was en is al veel aandacht voor. Het zijn vooral de sociale voorzieningen – gezondheidszorg, een inclusieve leefomgeving – die in de plannen te weinig voorkomen.”

Meepraten
Dat is ook waar de enorme kans voor Fontys ligt. Want precies daarover heeft de hogeschool veel expertise in huis. “Als kennisinstituut moeten we onszelf daar dus veel meer over laten horen. We moeten meepraten. Niet alleen over aantallen en onderwijs, maar ook over onderzoek. Want neem bijvoorbeeld ook de vraag naar energie. Of beter: kringloopenergie. Het gesprek daarover moeten Fontys en de TU/e actief aangaan met betrokken partijen.”

Fontys for Society dus, in alle opzichten. Of het nu gaat om onderwijs (scholing, omscholing, bijscholing, maar ook het opleiden van leerkrachten voor de nieuwe scholen die er ongetwijfeld gaan komen), om gezondheidszorg (tienduizenden mensen erbij die zorg behoeven), mobiliteit, techniek of sociale voorzieningen.

Nu is het niet zo dat er voor de sociale infrastructuur helemaal geen bewustzijn bestaat. Pen: “Ik hoorde wethouder Steenbakkers deze week op de radio gelukkig meer aandacht vragen voor die voorzieningen. Omdat de gemeente of regio dit nooit alleen kan dragen: het rijk zal daar met middelen in moet bijspringen.”

Beethoven
Maar zal Den Haag niet zeggen: dat is nu waarom we met Operatie Beethoven 2,5 miljard beschikbaar hebben gesteld voor de Brainportregio? Voor talentontwikkeling, het bouwen van huizen en het aanleggen van infrastructuur. 

“Daar zit juist precies het probleem. Beethoven bestaat uit al gelabelde potjes, en die verkokering van bekostigingsstromen wreekt zich nu. De sociale infrastructuur is daar nauwelijks in meegenomen. Reken maar dat er nu bij de nieuwe minister van Sociale Zaken Vijlbrief zal worden aangeklopt.”

Dat dit nog niet gebeurd is, heeft nu al gevolgen. De weerstand in de regio groeit tegen die enorme boost van de tech-sector. Gemeenten zoals Eersel hebben al aangegeven niet mee te willen werken aan het verzoek om nog veel meer nieuwe woningen te bouwen.

“Dat gemeenten en bewoners in de regio zeggen: ja, doei. Dat valt wel te begrijpen. Doordat de leefomgeving niet in de plannen is meegenomen, organiseer je juist extra weerstand. En je creëert een tegenstelling tussen kenniswerkers en de rest. Dit vraagt dus om een overkoepelend verhaal. Maar wie pakt daarin de regie?”

Denk Groter
De oplossing: denk groter. Een oud Fontysthema dus, dat hier volgens Pen asbolute noodzaak is. “Er moet echt op een fysiek groter niveau worden gedacht. Als je het hebt over 100.000 extra banen en woningen, en dat is de realiteit, dan is de vraag: hoe dan? En waar dan? Het antwoord: door het breder te trekken. Door heel Zuidoost-Nederland hierin te betrekken. Van Tilburg tot en met Limburg. En ja, wie weet zelfs ook West-Brabant nog.”

Dan gaat het dus over woningen en mobiliteit. In Eindhoven wordt al flink bijgebouwd en komen er duizenden woningen bij in de komende jaren. Die gemeente timmert ook aan de weg qua mobiliteit, met onder meer een nieuw busstation en een concreet plan voor leenfietsen en -scooters. De snelweg naar Tilburg gaat verbreed worden. En er wordt achter de schermen gesproken over een lightrail of treinverbinding naar ASML en de nieuwe campus bij de luchthaven.

“Over die Brainportlijn wordt gesproken. Net als over het hogesnelheidsfietspad, het beschikbaar stellen van 1.000 deelfietsen door ASML. Maar er mag nog wel een stap gezet worden. En ook voor een NS wordt het dan nu wel echt concreet.”

En de luchthaven? Los van vakantievierders, die voor een groot deel ook van veel verderaf komen, zijn er niet heel veel mensen die de handen op elkaar krijgen voor een uitbreiding van de luchthaven of het aantal vluchten. Terwijl er wel veel meer mensen in deze regio komen te wonen.

Pen: “Op zijn minst moet er nagedacht worden over wat je met die luchthaven wil. Wat is nuttiger, wat niet? Ik pleit voor een krimpdebat over dat vliegveld. Want niet alles kan overal en we moeten kritisch kijken of alle vakantievluchten wel hier moeten. De toegevoegde waarde daarvan is te beperkt en leefomgeving staat al onder druk.” 

Prettige omgeving
Hoe belangrijk ook, de schaalsprong gaat over meer dan wonen en vervoer. Alle mensen, de huidige bewoners van de Brainportregio én de nieuwkomers, willen bovendien ook een prettige werk- en woonomgeving. “In de opzet voor die nieuwe BIC-campus is er wel rekening mee gehouden: er komt daar voldoende groen en natuur omheen. Maar zo moet er naar de hele regio worden gekeken. Je moet niet alles willen volbouwen met woningen. Je moet de groene ruimtes behouden en het landschap de ruimte geven. Zorgen dat mensen het fijn vinden om daar te wonen en te werken. Daar is nog te weinig aandacht voor."

“Ook geven de plannen nog geen antwoord op de vraag waar alle toeleverende banen rond ASML zich moeten vestigen. Over ruimte voor werken gaat het nauwelijks en zeker niet over extra mensen en middelen om de kwaliteit van veel werklocaties te verbeteren. Deze zijn veel te grijs, hebben te weinig groen en kwaliteit en zijn niet bepaald aantrekkelijk voor werknemers.”

Gezondheid
En dan zijn er de broodnodige basisvoorzieningen. Zo wenst iedereen goede gezondheidsvoorzieningen, liefst om de hoek en zonder eeuwige wachtlijsten. Janienke Sturm, lector Mens en Technologie en leading lector van het Fontys Centre of Expertise Health, weet daar alles van.

“Er is directe impact op de gezondheid van mensen met deze uitbreiding. Omdat de zorgvraag - bij huisartsen, jeugdzorg, ziekenhuizen – toeneemt in een toch al overbelaste sector”, aldus Sturm. “Dat zorgt voor langere wachttijden en nog meer druk op en uitval van zorgpersoneel. En er is ook indirecte impact op gezondheid door de veranderende fysieke en sociale leefomgeving: meer bebouwing, meer verkeer, duurdere woningen, veel expats.”

“Voor ons Centre of Expertise Health, en ook voor de ‘inclusive society’, is een belangrijk vraagstuk hoe je onder deze omstandigheden eerlijke kansen op gezond leven en meedoen behoudt.”

Circulair
Er zijn heel veel nieuwe werknemers nodig en de meeste zullen uit het buitenland komen. Die hebben wellicht ook scholing nodig. En de kinderen van de nieuwe werknemers hebben dat zeker. Alleen al daarom heeft de uitbreiding van Brainport Industries Campus ook gevolgen voor Fontys als onderwijs- en onderzoeksinstelling. 

En dan hebben we het nog niet eens gehad over waar die enorme uitbreiding van banen vandaan komt: uit de hightech-hoek. Waar niet alleen de TU/e maar ook Fontys de nodige kennis en expertise over in huis heeft. Zo stelt Teade Punter, lector High Tech Embedded Software (HTES) en docent ICT en Technologie bij Fontys: “Voor ons betekent deze uitbreiding met een nieuwe campus dat we verwachten meer aan re-manufacturing in hightech systemen te gaan doen.”

“We draaien al zogenoemde CBPS hiervoor: circular business program semi-con. De focus van Fontys ligt daarbij op circular data (met AI en digitaal product paspoort), triage (het beoordelen van de kwaliteit van producten in een retourstroom) en het bepalen van business value.”

Naast HTES zal ook het Centre of Expertise Sustainable and Circular Transitions flink aan de bak kunnen door de megagroei van Brainport. Door meer op te leiden maar ook door zich nog actiever in het maatschappelijke debat te mengen. 

Genoeg werk aan de winkel. In de gemeente, bij de provincie, bij de NS, in heel Zuidoost-Nederland. En zeker ook bij Fontys dus.

Donderdagmiddag tekenden de vijf betrokken partijen hiertoe een intentieverklaring. Mocht dit lukken, dan gaat het om een van de grootste uitbreidingen van studentenhuisvesting in Nederland. Dat is hard nodig ook, want Eindhoven heeft al te maken met een groeiend tekort aan studentenwoningen. En met de gigantische uitbreiding van Brainport Industries Campus zal dat niet minder worden. 

Om dit te kunnen realiseren, zijn woningcorporaties (maatschappelijk toegelaten partijen) nodig die gespecialiseerd zijn in de ontwikkeling en het beheer van sociale studenteneenheden. Het landelijk opererende Stichting Studenten Huisvesting (SSH) wil nu dus ook in Eindhoven aan de slag, om daar in korte tijd een portefeuille van circa 2.000 studenteneenheden op te bouwen en daarna nog verder te groeien. Woonbedrijf/Vestide wil tot 2040 ongeveer 1.200 studenteneenheden realiseren.

Vijftien projecten
Op dit moment wordt gewerkt aan zo'n vijftien projecten verspreid over Eindhoven. Sommige zijn al bekend, zoals de ontwikkeling aan de Dorgelolaan (circa 1.000 studenteneenheden), het voormalige VGZ-gebouw nabij het station (circa 130), TU/e Hondsheuvels (minimaal 750), het Máxima-terrein (circa 500), Sectie C (250-400) en De Caai (circa 250). Voor de campus Rachelsmolen van Fontys is er de intentie op de zuidhoek met de Kennedylaan, naast de parkeergarage, een woontoren te realiseren die plaats biedt aan 350 studenten. 

Andere locaties worden nog niet met naam genoemd omdat er nog druk gesproken wordt met grondeigenaren en omwonenden. De gemeente Eindhoven wijst gebieden aan voor studentenhuisvesting, en wil procedures waar mogelijk versnellen en obstakels wegnemen. De kosten worden deels gedekt met middelen uit Operatie Beethoven, het programma waarbij de Brainportregio vanuit het rijk 2,5 miljard krijgt. 

Rachelsmolen
Zowel Fontys als de TU/e realiseren dus (extra) studentenhuisvesting op hun campussen. Fontybestuurder Jaapjan Zuidema: “Wij willen dat campus Rachelsmolen een plek is waar studenten niet alleen studeren, maar ook graag verblijven. We willen een omgeving creëren waar studenten zich thuis voelen en waar ze ook buiten hun lessen blijven ‘plakken’. Door te onderzoeken of hier studentenkamers gerealiseerd kunnen worden, zetten we een volgende stap naar een echte ‘sticky campus’: een levendige omgeving waar wonen, leren en ontmoeten vanzelf samenkomen.”

Foto boven: links de hoek van de campus Rachelsmolen waar woningbouw moet komen

De meldkamer van Fontys in gebouw R5 op de Eindhovense campus Rachelsmolen is het centrale zenuwstelsel van de veiligheid op alle Fontyslocaties. Meer dan driehonderd camera’s geven de centralisten continu zicht op campussen en in gebouwen. Toch blijkt dat het meest intensieve werk niet altijd zit in het bewaken van nooduitgangen, het signaleren van incidenten of het aansturen van beveiliging. De grootste druk komt opvallend vaak van iets veel alledaagser: de intercoms bij de slagbomen.

De meldkamercentralisten krijgen wekelijks zo’n 135 intercomoproepen te verwerken, vertelt beveiligingsadviseur Dennis Trip. En niet alle gesprekken verlopen vriendelijk. “Het fatsoen is soms ver te zoeken,” zegt hij. “Onze centralisten worden regelmatig op dwingende of intimiderende toon aangesproken. Dat is onnodig en het doet echt iets met mensen.”

Aanleidingen zijn vaak eenvoudig: een vergeten pas, een verkeerd kenteken, een andere auto dan normaal of simpelweg een nog niet betaald parkeerkaartje. Situaties die iedereen kunnen overkomen. “Maar houd het netjes,” benadrukt Trip. “Er zit altijd een mens aan de andere kant van de lijn die gewoon zijn werk doet.”

Verdacht
Vanuit de meldkamer wordt verder continu toezicht gehouden op mogelijke inbraken, diefstallen, opvallend gedrag of ongewenst betreden van terreinen. Ook kleine overtredingen — zoals het gebruiken van een nooduitgang als sluiproute of roken waar dat niet mag — worden geregistreerd. Bij verdachte situaties wordt direct de beveiliging aangestuurd.

Toch zorgen dus de parkeerintercoms voor de grootste belasting. En opvallend genoeg komt de onbeleefde toon vooral van medewerkers, meer dan van studenten: ‘Doe nou eens gewoon open, man!’, klinkt het dan. Trip ziet een bredere ontwikkeling: “Wat we in de samenleving zien aan groeiende hufterigheid, dringt ook bij Fontys door. Dat is jammer, want uiteindelijk zijn we allemaal collega’s.”

Voorbeelden te over. Een medewerker die weigerde een kaartje te nemen en zijn auto midden voor de slagboom liet staan, met filevorming tot gevolg. Een bezoeker die ‘even snel iets kwam brengen’ maar vervolgens in gebouw R13 ging zitten werken. Een studente die meerdere smoezen verzon — van een stervende oma tot een vergeten portemonnee — om gratis uit te rijden.

En soms is er schade. Daar zijn we bij het bezoek aan de meldkamer zelf live getuige van. Een automobiliste probeert onder de slagboom van Stappegoor door te rijden en botst ertegenaan. Om vervolgens gewoon weg te rijden, een kaduke slagboom achterlatend. “Die zat vermoedelijk op haar telefoon te kijken. Maar het kenteken is geregistreerd, dus we weten wie het is.”

Impact
De voortdurende druk van de talloze intercomoproepen en het onaangename taalgebruik daarbij aan de andere kant van de lijn, hakken er ondertussen wel stevig in bij de centralisten. “Soms is het genoeg,” vertelt Trip. “Centralisten geven dan aan dat een collega het even moet overnemen. Ze stappen naar buiten om bij te komen. Het zijn ook gewoon mensen.”

Sommige automobilisten verwachten dat een grote organisatie als Fontys de slagboom wel even opent om de discussie te vermijden. Maar zo werkt het niet. Allereerst zit er een technisch aspect aan: een auto die het terrein verlaat zonder pas of betaald kaartje, kan de volgende dag niet meer naar binnen. In het systeem heeft de auto immers nooit de campus verlaten.

Daarnaast zijn er duidelijke en eerlijke regels. En die gelden voor iedereen. Je registreert je kenteken, je hebt een Fontyspasje of je koopt en betaalt een parkeerkaartje. Punt. En ja, natuurlijk kun je een keer een pasje of kaartje vergeten, geeft Trip toe. “Ook dan blijft bij ons de klant koning. Zolang hij of zij zich hoffelijk gedraagt.”

Gedrag
Trip deelt deze ervaringen niet om te klagen, wil hij benadrukken, maar om bewustwording te creëren. “Ik hoop dat mensen zich realiseren hoe zij overkomen via zo’n intercom. Dat een simpel ‘goedemiddag’ of een beetje begrip wonderen doet. Want achter elk scherm, achter elke intercom en achter elke slagboom, zit geen machine maar een mens.”

Fontys-gebouwen moeten voldoen aan de daarvoor geldende zogenoemde NEN-normeringen. Deze bestaan voor onder andere brandveiligheid en ontruiming. “Volgens de NEN-normen moet een brandmeldinstallatie bij uitval van netspanning in principe 72 uur standby kunnen blijven, maar in de praktijk wordt vaak gekozen voor 24 uur autonomie mits aanvullende voorwaarden worden toegepast,” laat Sjack van Ekert, projectleider Safety & Security weten.  

Maarten Smeets, teamleider Vastgoedbeheer van Fontys, vertelt dat de gebouwen hier “met vlag en wimpel” aan voldoen. Verder legt Smeets uit dat eventuele evacuatie bij stroomuitval altijd mogelijk moet zijn. “We hebben genoeg voorzieningen om onder andere de noodverlichting aan te houden. Zo kan iedereen het gebouw veilig verlaten.”  

Thuis verder
Mocht de stroom een keer uitvallen, is er nog geen reden tot paniek. Een evacuatie is niet gelijk vanzelfsprekend en vaak loopt het gebouw vanzelf leeg. “Naarmate de storing langer duurt, zullen laptops niet meer worden opgeladen en wordt werken steeds lastiger. Dan zullen veel mensen ervoor kiezen om thuis verder te werken,” vertelt Bert Hinlopen, teamleider BHV. 

Wel wordt de situatie in de gaten gehouden. Zodat er bij verdere complicaties snel ingegrepen kan worden. “Als de ventilatie uitvalt, kun je je voorstellen dat op warme dagen het binnen in het gebouw benauwd wordt en ervoor gekozen wordt door gebouwbeheer of het crisisteam dat het gebouw ontruimd moet worden.”  

Pieken
Er er zijn wel wat dingen die Fontys kan doen om eventuele stroomuitval te voorkomen. Zo brengt de organisatie samen met de netwerkbeheerder de pieken in stroomverbruik in kaart. 

“Zo kunnen we de stroompieken verdelen om ervoor te zorgen dat het netwerk niet overbelast wordt,” legt Smeets uit. Verder worden de installaties eens per jaar gecontroleerd. “Jaarlijks worden alle accupakketten tijdens het onderhoud getest op voldoende capaciteit en daarnaast worden de accu’s preventief elke drie jaar volledig vervangen,” vult Van Ekert aan.  

Het gebouw moet bijdragen aan een zogenoemde ‘sticky campus’, een campus waar studenten niet alleen studeren, maar ook kunnen ontmoeten en langer rondhangen. Uit een rondvraag onder studenten klinkt voorzichtig enthousiasme. Ze zien de plannen als een positieve ontwikkeling, al benadrukken sommigen dat er meer nodig is om de campus echt levendig te maken. 

Eindelijk
Voor Jean Philip, tweedejaars student International Business, is het initiatief vooral een stap in de goede richting. Hij geeft aan dat de studentenhuisvesting in Venlo nu nog onduidelijk en versnipperd is. “Het is fijn dat ze er eindelijk iets aan doen. Het is vrij onduidelijk wat er nu precies gebeurt op het gebied van studentenhuisvesting. Er zijn wel studentenhuizen, maar die liggen vaak extern buiten Fontys.”

Zelf komt de student uit Duitsland en woont hij momenteel in een gedeeld huis net over de grens. Dagelijks reist hij op en neer naar Venlo. “Dat kost me ongeveer vijftien minuten rijden. Daar heb ik geen erg in. Zelf zou ik dus niet naar een campuswoning verhuizen.” Toch ziet hij de meerwaarde: “Ik verwacht vooral dat internationale of uitwisselingsstudenten hier gaan wonen, maar dat is prima. Het is een goed doel.”

Internationale studenten ervaren vaak problemen
Dat internationale studenten moeite ervaren met het vinden van een woonplaats, onderstreept ook Kfyr, student International Business, afkomstig uit Israël. Hij merkt dat het vinden van een woning in Venlo niet zo eenvoudig is: “Veel websites hebben geen Engelse optie. Daardoor is het soms lastig om te navigeren en een goede woning te vinden. Als de school zelf woningen op de campus aanbiedt, is dat een heel goed idee.’” 

Momenteel woont hij via de woningcorporatie Antares, op ongeveer tien minuten lopen van de campus, maar hij weet dat hij over een half jaar naar een nieuwe woning op zoek moet. Dat is volgens hem stressvol: “Als ik op de campus zou kunnen wonen en de prijs en omstandigheden zijn goed, dan zou ik dat zeker doen. Het scheelt veel tijd en moeite.”

Eerste stap naar een sticky campus
De plannen sluiten aan bij de ambitie van Fontys om campussen levendiger te maken. In het gebouw komen 38 zelfstandige appartementen voor starters en 39 studentenkamers. Volgens Jean Philip kan dat inderdaad bijdragen aan een zogenoemde sticky campus, maar alleen als er ook duidelijk sociale plekken bijkomen. “Als je een plek hebt waar mensen kunnen blijven, overnachten of feestjes mogen organiseren, dan is dat zeker een begin”, zegt hij. Ook Kfyr ziet dat zo. Hij denkt dat sociale voorzieningen belangrijk zijn om studenten op de campus te houden. 

Studenten uit andere landen herkennen het concept. Zo vertelt Yizhou, een student uit China, duidelijke voordelen te zien. “In China hebben universiteiten vaak standaard huisvesting op de campus”, legt ze uit. "Het is handig dat je gewoon vanuit je woning naar school kunt lopen. Veel studenten hier komen uit Duitsland en die moeten nu met de auto of het openbaar vervoer komen, dat kost geld. Als ze hier wonen kan dat veel schelen.” 

Maar ook Yizhou onderstreept dat er meer nodig is om studenten op de campus te houden. “Studenten moeten ook plezier kunnen maken en hier in Venlo is er niet zoveel te doen.”

Meer ontmoeting onder studenten
Onder docenten wordt het initiatief ook positief ontvangen. Daniel Rateike, docent en coördinator van de minor AI Systems; High Tech AI-Solutions, ziet kansen voor meer verbinding tussen de studenten. “We hebben het steeds vaker over de sticky campus, dus dat studenten hier langer blijven”, zegt hij. “Het is fantastisch als dat hier direct op de campus kan.”

Hij hoopt vooral dat het internationale studenten helpt om makkelijker aansluiting te vinden. “Ik hoop dat er meer gesocialiseerd wordt en dat buitenlandse of exchange studenten meer mogelijkheden krijgen om andere studenten te ontmoeten. Ik vind het een zeer goed initiatief."
 

Aeckerlin, werkzaam bij ICT, richtte onlangs een eigen website op waarmee hij bewustzijn wil creëren bij bezoekers over het delen van hun persoonlijke gegevens. Hij deed het naar aanleiding van de opeenstapeling van grote datalekken in Nederland. “Het laat zien hoe gemakkelijk betrouwbare gegevens op straat worden gegooid", zegt hij.

Volgens Aeckerlin was het oprichten van de website nodig omdat bewustwording achterblijft bij de snelheid van digitalisering. “Vooral vandaag de dag, waarbij steeds meer digitale informatie wordt vergaard en verzameld, is het belangrijk dat er zorgvuldig mee wordt omgegaan.”

Geen zorgen
Op de campus lijken de reacties onder de studenten verdeeld, maar vooral nuchter. Dat blijkt uit een rondvraag. Zo vertelt student journalistiek Flor: “Echt zorgen maak ik me er niet over. Het ligt buiten je macht, dus waarom zou ik. Je hebt er toch geen invloed op.” Zo denkt ook pabo-student Anne over de situatie: “Ik denk dat het uiteindelijk allemaal wel meevalt.” 

ICT-student Don controleerde al of zijn gegevens onder het lek vallen: “Tot nu toe niet gelukkig. Ik blijf het wel controleren, voor hetzelfde geldt staat het er morgen wel in een keer op.” 

Verder controleerde ook Silke haar gegevens via een website en zij is iets zorgelijker over de situatie. “Het is een vervelend idee als criminelen aan de haal kunnen met je gegevens, zoals het afsluiten van kredieten." Toch ziet ze geen reden voor paniek: “Ik kreeg dus een link doorgestuurd om te controleren of mijn data online staat, en mijn gegevens zitten er gelukkig niet tussen. Dus ik maak me geen extreme zorgen."

Generatie en gemak
Volgens Aeckerlin bevestigen deze reacties een bredere trend: “Mede door de komst van sociale media zijn we veel gemakkelijker geworden in het delen van je persoonlijke gegevens zoals je naam en foto’s.” Volgens hem heeft het te maken met leeftijd en generatie.

Zelf herinnert hij zich hoe anders dat in het begin ging. “Toen Facebook net uitkwam, heb ik eerst een nepaccount aangemaakt om te kijken hoe het platform zich zou ontwikkelen. Onze generatie was daar veel terughoudender in.” Volgens hem zorgt de constante aanwezigheid van digitale platforms ervoor dat jongeren minder gevoelig zijn voor privacyrisico’s. Wat vroeger als vertrouwelijke informatie werd gezien, staat nu moeiteloos online. 

Verschuivende verantwoordelijkheid
De digitalisering raakt bovendien steeds meer essentiële systemen. “Kijk bijvoorbeeld naar digitale diensten zoals DigiD, daar zie je heel duidelijk dat verantwoordelijkheid en machten verschoven zijn.” Hij vult aan: “Onze systemen zijn allemaal digitaal tegenwoordig, en ongeacht of je goede of slechte bedoelingen hebt, is deze data wel verkrijgbaar."

Bewustwording is volgens de docent de eerste vorm van controle. Weten waar je gegevens circuleren, kritisch omgaan met wat je deelt en actief controleren op datalekken zijn concrete stappen die wél binnen je macht liggen.
 

Het Nibud stelt dat je gemiddeld 70 euro per persoon per dag moet rekenen om de dag door te komen, en dat het goed is om een contante buffer te hebben. Social Work-studenten Yoni en Kaylee hebben echter nooit cash op zak, ook niet tijdens het uitgaan. Wel werken ze beide in de horeca, waar ze hun fooi cash krijgen. “Die fooien bewaar ik tot ik het een keer ga storten,” legt Kaylee uit. “Verder ben ik er niet zo mee bezig.”

Dat geldt ook voor Benthe, student Leraar Wiskunde. Normaliter heeft ze geen cash, maar nu toevallig wel. “Ik heb net mijn scooter verkocht, dus daar heb ik nog wat geld van liggen.” Bij een pinstoring zou ze echter niet weten wat ze moet doen. “Ik betaal alles met mijn telefoon. Ik heb meestal niet eens mijn bankpas mee.” Bij nader inzien vindt de student het toch verstandig daar iets aan te doen. “Misschien dat ik in de toekomst wat geld meeneem of in de auto leg.” 

Spaarpot, portemonnee en telefoon
Amber, student Verpleegkunde, is iets beter voorbereid. “Ik heb altijd twintig euro bij.” Dat is maar goed ook, want maandag kreeg ze nog te maken met een pinstoring in een winkel. Mocht ze haar contant geld aan moeten vullen, kan dat vrijwel altijd vanuit huis. “Mijn zus heeft nog een spaarpot en mijn ouders hebben ook altijd wat geld liggen.” 

Journalistiekstudent Niels is altijd voorbereid. Hij is zich er bewust van dat stroom uit kan vallen, wat pinnen onmogelijk maakt. “Ik heb altijd een portemonnee met contant geld bij me en ik heb thuis in mijn kast ook nog wat geld liggen. Ik weet alleen niet meer waar.” Niels wil altijd genoeg cash hebben voor noodgevallen en niet volledig afhankelijk zijn van zijn telefoon. “Want als internet of de bank eruit ligt, heb je niks.”

Begin 2024 deelde de Technische Universiteit Delft de namen van vijf demonstranten van de actiegroep End Fossil met de politie, nadat de groep een bezetting had aangekondigd op de campus. Het ging om een medewerker en vier anderen, waarschijnlijk studenten. Dat ontdekte Universiteitsblad Delta. Volgens de universiteit deden ze dit op basis van een convenant met de politie. 

Dat mag niet zomaar, aldus de Autoriteit Persoonsgegevens, de privacywaakhond die ook toezicht houdt op de Wet politiegegevens: “Het delen van persoonsgegevens kan alleen als daar een grondslag voor is. Een convenant alleen is niet genoeg.” Een eerdere navraag bevestigt dat Fontys zulke gegevens nooit deelt, tenzij het daartoe wettelijk verplicht is.

Onjuist gehandeld
De TU Delft erkent nu dat zij onjuist heeft gehandeld. “Het verstrekken van persoonsgegevens moet altijd voldoen aan de privacywetgeving”, schrijft de universiteit. “In dit geval is dat onvolledig gebeurd.” De instelling zegt de afgelopen twee jaar verder geen namen te hebben gedeeld.

Het bestuur gaat onderzoeken hoe de afspraken met de politie voortaan beter kunnen worden uitgevoerd. Nu al is besloten dat persoonsgegevens alleen nog met de politie worden gedeeld “na een expliciet besluit van het college van bestuur”. Dan kan worden gecontroleerd of het delen van de gegevens volgens de regels is gegaan.

De verhuizing gaat vrijdag 27 maart plaatsvinden, wat betekent dat P2 vanaf maandag 30 maart niet meer toegankelijk is. Medewerkers kunnen dan terecht in de nieuwe hub, die te vinden is in de C-vleugel van gebouw P1. Er komen in de ruimtes C0.23 en C0.23A in totaal zestien flexibele werkplekken, plus twee multifunctionele overlegruimtes in C0.13 en C0.14. Deze ruimtes staan al langere tijd leeg.  

Er komen een stuk minder werkplekken dan die nu beschikbaar zijn in P2, maar volgens Corine Mathijsen, Facility Manager in Tilburg en Den Bosch, zijn het er ‘meer dan genoeg’. “We hebben geturfd in de drukste periode van het jaar en daar komen we ruim mee uit”, zegt ze. Daaraan toevoegend: "De plek waar de hub nu zit, is te groot voor het aantal medewerkers dat er gebruik van maakt. En er moet aparte schoonmaak naartoe, terwijl we in P1 ruimtes leeg hebben staan die al gebruikt kunnen worden.”  

Nieuwe mogelijkheden
Bovendien is de hub de enige ruimte in P2 die überhaupt nog gebruikt wordt, met als gevolg dat je in het hele gebouw de verwarming en elektriciteit moet laten draaien. "Het is na P4, dat al is verkocht, ook het minst duurzame gebouw dat we hebben.” 

Wat er met P2 gaat gebeuren, is volgens de Facility Manager nog niet bekend. Momenteel is Vastgoed & Facilities de mogelijkheden hiervoor aan het verkennen. “Voorlopig gaat de deur gewoon op slot en zorgen we dat het gebouw met minimale kosten onderhouden blijft."

Navraag door Delta leerde dat de werkwijze van de universiteit valt binnen een convenant tussen politie en TU. Amnesty International is kritisch: “Wie waarvoor demonstreert, zijn gevoelige persoonsgegevens die niet thuishoren in databanken.”

Delta kwam op het spoor van dit convenant door informatie uit een Woo-verzoek. De universiteit valt als overheidsinstantie onder de Wet open overheid. Bij dit verzoek ging het om mailwisselingen in opmaat naar de Delft Career Days 2024. Actiegroep End Fossiel had uit protest een bezetting aangekondigd op die dagen omdat er fossiele bedrijven zouden komen om studenten te werven. 

Uit de documenten, zo schrijft Delta, blijkt dat de TU hiervan op de hoogte was gesteld door de activisten en dat er met hen overleg was over een goed verloop van de demonstratie. Desondanks deelde de afdeling Integrale Veiligheid vijf dagen voor aanvang de namen van vijf End Fossil-leden met de politie. Of politie of justitie een van deze personen heeft vervolgd, is niet bekend. De politie wil daarover niets zeggen. 

‘Speelt niet bij ons’
Fontys, zo laat een woordvoerder van de hogeschool op vragen van Bron weten, geeft geen namen door aan de politie. “Sowieso hebben wij weinig tot geen demonstraties, op dit vlak (zoals bij TU Delft) speelt dit bij ons niet. Wij hebben geen convenant met de politie.”

Niettemin zijn bij Bron wel studenten en medewerkers bekend die in het verleden aan demonstraties en acties hebben meegedaan, al vonden die voor zover bekend nooit plaats op campussen van Fontys maar altijd daarbuiten. Wat als dit wel het geval zou zijn, hoe zou Fontys daar dan mee omgaan? “Als er aanleiding voor de politie is om persoonsgegevens op te vragen - voor de opsporing van strafbare feiten - dan kan dat nooit zonder een vordering van de Officier van Justitie. En dan is het bij wet geregeld dat hieraan gehoor moet worden gegeven.” 

Daar zijn volgens de woordvoerder wel voorwaarden aan verbonden. "De inbreuk op de privacy moet wel ‘noodzakelijk’ zijn voor het onderzoek. Het mag niet meer gegevens betreffen dan strikt noodzakelijk voor het doel.

De macht van big tech lijkt geen grenzen te kennen. Dat werd het afgelopen half jaar nog veel zorgwekkender nu die bedrijven (Google, Meta, Microsoft, Apple, Amazon) zich laten sturen door Donald Trump of Xi Yinping.

Rechters in Amerika die in de ban gedaan worden omdat ze iets beslissen dat een president niet behaagt. Hele bevolkingsgroepen – van asielzoekers tot LHBTQIA+’ers, van klimaatdemonstranten tot universiteiten – die worden ‘aangepakt’. Zelfs complete naties en territoria zien hun soevereiniteit bedreigd worden: denk aan Venezuela, Oekraïne, Groenland, Canada, Mexico en Taiwan.

Het heeft de digitale kwetsbaarheid van al bovenstaande maar ook van Europa blootgelegd. Niet voor niets wil de nieuwe regeringscoalitie grip krijgen op digitale autonomie en strategische afhankelijkheid in cloud, data en cruciale systemen afbouwen.

En het is geen ver-van-mijn-bed-show. Ook een onderwijsinstelling als Fontys heeft hier direct mee te maken. Wat kan de dienst I&T, die de digitale veiligheid van Fontys bewaakt, daar tegen doen? Waarom geen eigen datacenter, als Fontys of in samenwerking met andere hoger onderwijsinstellingen? Hoe kun je je weren tegen digitale vernieuwingen die verdacht of ronduit fout zijn?

Lastig
Thom Rutten is sinds dit collegejaar directeur van de dienst I&T. Hij heeft misschien wel de moeilijkste baan binnen Fontys gezien alle razendsnelle veranderingen die van buitenaf op de dienst afkomen. “Het is lastig. Ik herken al die vraagstukken wel, het zijn precies de zaken waar ook wij mee zitten bij de dienst."

"Waarbij die hele soevereiniteitsvraag wel relatief nieuw is; pas sinds kort is het een maatschappelijke discussie geworden. Probleem is: als je daar echt iets aan wilt doen, zul je afspraken moeten maken. Met BigTech zoals Microsoft. Maar je hebt ook te maken met vendor lock-in: als een grote partij kleinere partijen overneemt of wanneer er nog maar één aanbieder zou zijn voor bijvoorbeeld roostering. Ook dat beperkt dan onze soevereiniteit.”

Een andere factor is volgens Rutten de ‘exit strategie’: “Is het technisch, contractueel et cetera wel mogelijk om na afloop van een contractperiode weer in alle transparantie een keuze te maken of is overstappen, het maken van een andere keuze, niet te betalen of te organiseren? Dat is lastig voor ons als ‘kleine partij’. Op al die punten zijn we als dienst voortdurend in gesprek.”

Wel start Fontys nu binnen SURF-verband met een pilot Nextcloud, dat al getest wordt door academische ziekenhuizen en universiteiten. Maar alles dat wordt veranderd, vraagt meteen ook veel van de gebruikers. Van studenten en medewerkers dus. Rutten: “Wat we dan horen is dat het allemaal niet zo makkelijk en soepel meer is als dat ze gewend waren.”

Microsoft 
Fontys is, net als alle hoger onderwijsinstellingen in Nederland, zwaar afhankelijk van Microsoft: het besturingssysteem, maar ook Teams, Sharepoint, Pilot, enzovoorts. Meer dan 80 procent van alle digitale infrastructuur in het hoger onderwijs komt van Microsoft. Ter vergelijking: in Duitsland is dat slechts 15 procent.

Maar Nederland is een ‘handelsland’, en dat blijkt ook hier. Microsoft biedt namelijk zijn producten spotgoedkoop aan. Het bedrijf hoopt daarmee toekomstige klanten, de studenten dus, aan zich te binden. Rutten: “Nou, spotgoed is het niet. Geloof me, de rekeningen zijn hoog. Wel hebben ze voor veel zaken een oplossing, werken toepassingen goed samen en is het gebruikersgemak hoog. Allemaal zaken die wij graag willen.”

Losweken van Microsoft betekent een hogere kostprijs, lager gebruikersgemak en een spelletje Mikado van de buitencategorie. Want alles is niet zomaar uit elkaar te trekken en te vervangen. Meer soevereiniteit, meer autonomie is een duur en complex vraagstuk.

“Dit is ook precies waar binnen het hoger onderwijs, binnen SURF, de discussie over gaat. We zijn als Fontys te klein en moeten wel samenwerken. Op het gebied van cybersecurity werken we ook nauw samen met elkaar, onze buren van de TU/e zijn een belangrijke speler als het om veiligheid gaat.”

”Maar het speelt veel breder. Ook onder de chief information officers (ciso's) van Nederland is dit het grootste thema. Twee weken terug was onze eigen ciso Hub Gerats bij de lancering van de Cyber Hub. Op initiatief van de provincie zoeken de grootste Brabantse organisaties zoals ASML, gemeenten en het onderwijs elkaar op op het gebied van cybersecurity. Alles en iedereen is op dit moment bezig met dat soevereiniteitsvraagstuk.”

Afhankelijkheid
Begint het er dan niet mee dat Fontys net als jaren terug zijn eigen datacenter heeft? Dat alles op eigen servers draait? Dat die afhankelijkheid van big tech in elk geval op dat punt al minder wordt, en dat data letterlijk binnen de eigen Fontysmuren blijven?

Jos van Bijnen is security specialist bij Fontys I&T. “Ja, technisch gezien kun je zo weer een eigen datacenter opzetten. Dan heb je echter ook rekening te houden met de extra kosten die dat met zich mee brengt. Niet alleen aan onderhoud maar bijvoorbeeld ook wat een datacenter aan stroom consumeert. Bij elke vraag aan AI wordt er al gauw een paar honderd watt verbruikt. Doe dat maal het aantal studenten en we kunnen wel wat extra zonnepanelen gaan plaatsen op het dak van de campus.”

Helmut Grams, information security officer en directe collega van Van Bijnen: “Het is ook nog moeilijker geworden door de wetgeving voor security en AVG.  De big tech-giganten komen telkens weer met nieuwe tools die fantastisch werken. Maar die meteen ook overal inzitten. En niet zomaar vervangbaar zijn.”

“Dit werk is een speciale tak van sport. Doorlopend moeten we processen afstemmen om de beveiliging op orde te houden. We zijn nooit klaar. Al was het maar omdat hackers altijd wel weer iets nieuws verzinnen.”

AI en privacy
En AI is daarbij, alleen al als het gaat om die Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), een van de grootste hoofdpijndossiers.

Van Bijnen: “Het moeilijke is dat wij gebonden zijn aan de AVG-regels. Juist daardoor kunnen we ook niet controleren of er AVG-gegevens naar AI’s gaan. Het enige wat wij kunnen doen is zorgen dat de risico’s zo klein mogelijk zijn. Daarbij focussen we op de dingen die bij Fontys binnenkomen en die we niet vertrouwen. Zoals die twee malafide Chrome extensies waarover wij vorige week een waarschuwing hebben gedeeld.”

Grams: “Daar moeten we ons, in het hoger onderwijs, in Nederland, in heel Europa, nu dus ineens over beraden: hoe krijgen we een stukje digitale autonomie terug. De opkomst van AI en straks de quantumcomputer, want die komt er hoe dan ook, maken dat moeilijker.”

Vooral de quantumcomputer is weer een nieuwe grote bedreiging. Van Bijnen: “Die is zo krachtig, die kan straks alles kraken. En wat is je data nog waard als de encryptie niet meer deugt?”

Rutten geeft tot slot aan hoe lastig het is om de gulden middenweg te vinden. “Ik zeg niet dat we nu te weinig middelen hebben, want we hebben de boel hier bij de dienst echt wel stevig staan. Wel is er steeds meer data nodig om processen goed te laten verlopen. Dus de vraag is: hoeveel geld, moeite en personeel wil je inzetten voor het beperken van  digitale risico’s en het verbeteren van je autonomie?”

Een paar jaar geleden stelde Fontys als doel dat er vanaf 2030 alleen nog tweedehands of eigen meubilair wordt ingezet als meubels binnen de Fontysmuren vervangen dienen te worden of als er meer meubels nodig zijn. Voor thuiswerkmeubilair werd lange tijd dezelfde koers aangehouden: medewerkers kregen meubels thuis geleverd die bij Fontys in de opslag stonden en dus tweedehands waren. 

Maar dat laatste beleid is kortgeleden gewijzigd. Medewerkers mogen nu zelf hun eigen bureau en bureaustoel aanschaffen – met een maximumbedrag van 500 euro voor een bureau en 400 voor een stoel – die ze vervolgens factureren bij Fontys. Van circulair meubilair is dus geen sprake meer, tenzij medewerkers hun meubilair bijvoorbeeld bij een kringloopwinkel halen. 

Eigen verantwoordelijkheid
De duurzaamheidsdoelstelling is daarmee verlegd; van Fontys naar de medewerker. Melanie Dalhuisen van Vastgoed & Facilities (V&F) en Melanie Kuster, adviseur bij HR Operations, leggen allebei uit dat er te veel kosten en uren kwamen kijken bij de organisatie zoals die voorheen was. Het wegbrengen van thuiswerkmeubilair, het ophalen, maar ook het refurbishen en de opslag namen te veel tijd en geld in beslag. “Bovendien merkten we dat mensen niet altijd tevreden waren met het meubilair dat ze van Fontys kregen. De tafels waren bijvoorbeeld te groot of er was vraag naar een staan-zitbureau”, zegt Kuster.

“Het was daarnaast ook heel bewerkelijk om meubilair bij medewerkers thuis te leveren en op te halen, waardoor we ervoor hebben gekozen om medewerkers tegemoet te komen door ze het meubilair nu zelf uit te laten kiezen. De spullen zijn niet langer eigendom van Fontys, maar van de medewerkers zelf.” Dat geldt overigens ook voor de bureaus en stoelen die wel ooit door Fontys geleverd zijn; die worden niet meer opgehaald en zijn dus ook van de medewerkers. IT-middelen voor het thuiswerken staan los van dit beleid.

Natuurlijk moet het nieuw aan te schaffen meubilair wel aan bepaalde Arbo-eisen voldoen en moet een leidinggevende of instituut akkoord gaan met de aanvraag van een medewerker. En hoewel er vanuit Fontys de hoop is dat medewerkers zoveel mogelijk voor circulair meubilair kiezen, zijn de thuiswerkmiddelen wel uit het duurzaamheidsbeleid gehaald. “Fontys heeft gekeken naar waar je met dezelfde tijd meer mee kunt behalen, en dat is duurzaamheid binnen de Fontysmuren”, aldus Dalhuisen. 

Stappenplan
Voor die koers binnen de Fontysmuren is er jaren geleden een stappenplan opgesteld dat wordt doorlopen als er nieuwe meubelen nodig zijn op campussen of andere locaties van Fontys. Eline de Groot, die dit coördineert, geeft meer uitleg. “Wij werken samen met de duurzame leverancier Gispen. Voorheen bestelden we daar meteen nieuwe meubelstukken als we die nodig hadden, maar tegenwoordig kijken we eerst naar wat er nog beschikbaar is.”

Dat begint bij de Fontys-locatie waar de meubelen nodig zijn. Staan daar toevallig nog bruikbare bureaus of stoelen? Mooi, dan worden ze daar ook vandaan gehaald. Wel zo duurzaam én goedkoop. Maar zijn de producten er niet te vinden? Dan wordt er verder gekeken in de Fontys-voorraad die beheerd wordt door Convoi, een vaste partner voor verhuizingen en logistieke opslag.

Als ze ook daar niet te vinden zijn, wordt er nog een stapje verder gekeken: namelijk in de circulaire hub van Gispen, waar ook alleen gebruikt (en dus duurzaam) meubilair staat. “Pas als daar blijkt dat de gewenste meubelen niet beschikbaar zijn – en zover komen we niet heel vaak – dan schaffen we circulaire meubelen via de Gispen-fabriek aan. Met het woordje ‘nieuwe’ tussen aanhalingstekens, omdat alle producten van Gispen 100 procent circulair zijn. Die zijn zo geproduceerd dat alle onderdelen te hergebruiken zijn.” 

Krimp
Die werkwijze loopt volgens De Groot goed, en gaat zelfs zo vloeiend dat de doelstelling die voor 2030 is gesteld – om geen nieuw onderwijs- of kantoormeubilair meer in te kopen – mogelijk al eerder wordt behaald. “Dat komt mede door de krimp waar Fontys nu mee te maken heeft. Als je een compleet pand of een vloer afstoot, blijven er natuurlijk heel veel meubels over die we allemaal kunnen hergebruiken.”

Soms worden die meubels opnieuw gestoffeerd, waardoor de kosten lager blijven dan wanneer je nieuwe spullen zou aanschaffen. De Groot: “Door alles wat we hebben her te gebruiken, samen met de mix tweedehands, worden de projecten goedkoper en besparen we tonnen. De kosten voor aanschaf van nieuw meubilair zijn sinds de ingang van deze werkwijze gewijzigd van miljoenen naar nog maar enkele tonnen.”