Eindhoven,
27
oktober
2020
|
15:38
Europe/Amsterdam

Onze koning was (weer) een beetje dom

Boudewijn Raessens, associate lector Smart Marketing & Strategie bij Fontys, doet niet alleen onderzoek naar slimme marketing, maar ook naar het fenomeen ‘domheid’ en schreef er een boek en onderstaande opiniebijdrage over.

Natuurlijk zijn we allemaal weleens een beetje dom, ook onze koning. Koning Willem-Alexander en koningin Máxima kwamen eerder terug naar Nederland vanwege de kritiek op hun vakantie in Griekenland. Hoewel de reis binnen de coronaregels viel, gaf het een verkeerd signaal aan de Nederlandse bevolking. De reis was dus een beetje dom.

Liever niet dom
Aan de ene kant herkennen we domheid, aan de andere kant weten we niet precies wat het is. En waarom zouden we ons ook in domheid verdiepen? Liever zijn we slim. Want slim wordt gekoppeld aan intelligent en succesvol. We sturen onze slimme kinderen naar excellente scholen en Boudewijn Raessenshebben het over slimme apparaten, slimme steden en smart industries. Maar wat is nu eigenlijk domheid?

In de praktijk handelen we niet volledig rationeel bij het nemen van beslissingen. Sterker nog, we hebben vaak juist met domheid te maken: een verkeerde inschatting van de situatie door onszelf, een onbegrijpelijke beslissing van een collega, een project dat geen kans van slagen had en toch wordt uitgevoerd. Hoe kan het dat mensen tegelijkertijd zo slim en zo dom kunnen zijn?

De essentie van domheid
Cipolla, voormalig hoogleraar Economische geschiedenis aan de Universiteit Californië – Berkeley, geeft ons handvatten om het fenomeen domheid te doorgronden. Cipolla (1976) beschreef dit in zijn boek De wetten van menselijke stupiditei’. De vijf fundamentele wetten van domheid zijn:

1. Iedereen onderschat altijd en onvermijdelijk het aantal domme individuen dat rondloopt.
2. De kans dat iemand dom is, staat los van elke andere eigenschap van die persoon.
3. Dom is iemand die een ander individu (of een groep individuen) verlies toebrengt, terwijl hij zelf van zijn handeling geen voordeel heeft en er mogelijk zelfs nadeel van ondervindt.
4. Mensen die niet dom zijn, onderschatten altijd de schadelijke kracht van de domme medemensen.
5. Domme mensen zijn de gevaarlijkste mensen.

Juist de derde wet geeft ons een definitie van domheid: ‘Dom is iemand die een ander individu (of een groep individuen) verlies toebrengt, terwijl hij zelf van zijn handeling geen voordeel en er mogelijk zelfs nadeel van ondervindt.’ Volgens deze definitie was de vakantie dus (een beetje) dom!

Domheid is overal
Ook meetbaar intelligente mensen doen domme dingen. Wanneer je domheid van anderen of van jezelf sneller herkent, kun je wellicht de schade beperken. Soms is domheid schadelijk. Soms is domheid onschuldig.

In dat kader kan dé klassieker van de cabaretier Theo Maassen niet onvermeld blijven. Maassen vindt de zoektocht naar buitenaards leven nogal zonde van het geld: ‘Er zijn maar twee mogelijkheden: of ze zijn dommer dan wij, of ze zijn slimmer dan wij. Als ze dommer zijn dan wij, dan hoef ik er niets mee te maken hebben. En als ze slimmer zijn dan wij, Theo Maassen tijdens Fontys Denk Groter-debat.dan vinden zij ons veel eerder dan wij hen.’

Domheid voorkomen
Laten we optimistisch zijn en ervan uitgaan dat domheid deels te voorkomen is door scholing in kritisch denken en door het loslaten van persoonlijke overtuigingen en vooroordelen.

De volgende tip kun je meteen toepassen: ‘als je denkt dat je in bepaalde situaties gelijk hebt en slim bent, bedenk dan eens drie redenen waarom je wellicht geen gelijk hebt’. Door domheid te doorzien, kun je betere beslissingen nemen.

Dr. Boudewijn Raessens is associate lector Smart Marketing & Strategie bij Fontys Hogeschool Economie en Communicatie in Eindhoven. Daarnaast is hij auteur van het boek: ‘Een beetje dom. Beter beslissen door domheid te doorzien’, dat binnenkort verschijnt. Aan koning Willem-Alexander en koningin Máxima wordt een exemplaar van het boek aangeboden.

Reacties (0)
Bedankt voor uw bericht.