Tilburg,
21
februari
2020
|
10:49
Europe/Amsterdam

Hoe hoogbegaafde laten floreren in het hbo?

De hoogbegaafde wizzkid met een succesvolle carrière op de universiteit is een cliché. Het bestaat wel, maar in de praktijk komen hoogbegaafden niet altijd goed tot hun recht. Ook niet in het hbo. Fontys gaat onderzoeken wat deze groep hbo-studenten nodig heeft om te floreren.

In verschillende sessies met studenten met en zonder kenmerken van hoogbegaafdheid en via enquêtes onder docenten, onderzoekt Fontys hoe hoogbegaafden beter kunnen worden uitgedaagd en hun talenten beter benut.

Het project ‘(Hoog)begaafde Danae Bodewesstudenten laten floreren’ is een samenwerking tussen verschillende lectoraten en instituten van Fontys en externe partijen zoals Mensa (vereniging voor hoogbegaafden) en de Radboud Universiteit Nijmegen. Het programma TEC for Society van Fontys ondersteunt het project financieel.

Hoogbegaafden bij Fontys
Volgens Danae Bodewes, betrokken docent-onderzoeker van Fontys Bedrijfsmanagement, Educatie en Techniek, lopen er onder de 44.000 Fontys-studenten heel wat hoogbegaafden rond, ook al is dat niet altijd zichtbaar. “Wetenschappers gaan ervan uit dat 2,5 procent van de mensen hoogbegaafd is, maar in het hbo is dat aantal waarschijnlijk groter.”

Hoogbegaafdheid gaat volgens haar niet om louter het IQ (hoger dan 130, volgens sommige definities), maar om een combinatie van kenmerken. In het projectplan wordt daarom ook gesproken over (hoog)begaafd, met ‘hoog’ tussen haakjes. “Hoogbegaafden zijn behalve intelligent ook vaak creatief, hebben een groot gevoel voor rechtvaardigheid en zijn erg nieuwsgierig.”

Projectleider Isabelle Diepstraten van Fontys Hogeschool Kind en Educatie: “Het gaat ons ook niet om het label hoogbegaafdheid. Wij willen studenten die zich herkennen in kenmerken van hoogbegaafdheid een leeromgeving bieden waarin ze zich thuis voelen en kunnen ontplooien.”

Niet herkend
In de praktijk worden de kenmerken van hoogbegaafdheid bij een kind en later bij een student niet altijd herkend en dat leidt tot onbegrip van twee kanten. “Docenten kunnen het irritant vinden als een student te veel vragen stelt, wat hoogbegaafden vaak doen. En in projectgroepen kan zo’n student wel eens wat doordraven omdat hij graag de diepte induikt”, aldus Diepstraten.

De hoogbegaafde student kan zich onbegrepen voelen. “Ze zijn vaak al wat stappen vooruit in hun denken en worden er onzeker van als ze daarin steeds geen weerklank vinden”, aldus Bodewes. Gevolg kan zijn dat ze afhaken.

Minder meisjes?
Opvallend is overigens dat het erop lijkt dat jongens vaker als hoogbegaafd worden aangemerkt Isabelle Diepstratendan meisjes. Diepstraten: “Ik vraag weleens aan mijn studenten hier op de pabo of ze op hun stageschool willen kijken hoe de verhouding meisjes en jongens is in de zogenoemde plusklassen voor hoogbegaafden.”

Ze komen dan altijd terug met het antwoord dat het aantal jongens veel hoger is. “Terwijl dat feitelijk niet kan; meisjes en jongens zijn even intelligent. Meisjes passen zich wat vaker aan. Daardoor worden kenmerken van hoogbegaafdheid bij hen minder snel opgemerkt.”

Al dat onontdekte en niet gebruikte talent: eeuwig zonde, vinden de onderzoekers. Niet alleen voor deze mensen zelf, de maatschappij heeft hun intelligentie en creativiteit hard nodig. De huidige snelle technologische vooruitgang vraagt om mensen die ‘techniek, entrepreneurschap en creativiteit’ (de zogenoemde TEC-vaardigheden die Fontys propageert) makkelijk combineren.

Project in drie delen
Het project bestaat uit drie onderdelen. Er vinden zogenoemde Delphi-sessies plaats met hoogbegaafde studenten, waarin hun vaardigheden en kenmerken verder worden onderzocht. In pressure-cooker-sessies krijgen drie groepen studenten een vraagstuk: hoogbegaafde studenten, studenten die deze kenmerken niet hebben en uitvallers die wél kenmerken van hoogbegaafdheid hebben.

Het derde onderdeel betreft het onderzoek dat student Toegepaste Psychologie Esther Bulthuis gaat uitvoeren. Zij gaat docenten van Fontys Hogeschool ICT ondervragen over hoe zij omgaan met deze groep studenten.

“Ik ben van plan ongeveer Esther Bulthuishonderd docenten te bevragen. Ik heb er nu al 65 gehad. Wat me opvalt is dat veel docenten denken dat het vooral een IQ-kwestie is, terwijl het veel meer is. Ik merk ook dat ze wel heel welwillend en geïnteresseerd tegenover het onderwerp staan.”

Nieuwsgierigheid triggeren
Bodewes: “Door de onderzoeken komen we erachter wat nodig is om ook deze specifieke groep studenten te laten floreren in het hbo. Wat vraagt het voor het soort opdrachten dat ze krijgen? Wat kunnen docenten doen? Hoe maken we het onderwijs uitdagender voor hen, wat triggert hun nieuwsgierigheid en hoe blijven ze bij de les?”

Het uiteindelijke doel is om hulpmiddelen te maken die erbij helpen dat studenten met kenmerken van hoogbegaafdheid beter tot zijn recht komen in het hbo. “We kunnen bijvoorbeeld workshops maken voor docenten en we denken aan het ontwikkelen van een bewustwordingsspel. Voor het basisonderwijs hebben we al zo’n spel ontwikkeld. Idee is dit ook voor het hbo te doen”, aldus Diepstraten. [Petra Merkx]

Op 16 maart houdt de projectgroep een eerste bijeenkomst in Eindhoven, waarvoor studenten met kenmerken van hoogbegaafdheid zich kunnen aanmelden.

Reacties 1 - 10 (10)
Bedankt voor uw bericht.
Martine
18
April
2020
Ik ben blij met dit initiatief.
Waar kan ik het onderzoek volgen?
Cuny Nie
15
April
2020
Ik start zaterdag de module Hb bij de Master Educational Needs. Ik werk op De Haagse Hogeschool en daar hebben we geen apart beleid voor Hb studenten en daar wil ik wat aan doen.
Ik ben heel benieuwd naar jullie onderzoek!!!
Bert van der Moer
14
April
2020
Voor de zekerheid dit vraagje: Gaat de bijeenkomst HB-HO groep op 16 april 2020 om 12 uur nog wel door? Of is er een online alternatief?
Bert van der Moer
Coach Planckgas
Henk Verhoeven
10
March
2020

Interessant artikel. Wel even een kritische opmerking. In het interview wordt aangegeven dat stagiaires terugkomen met de observatie dat er meer hoogbegaafde jongens dan meisjes zijn. Gevolgd door de opmerking dat dit niet kan omdat de intelligentie van jongens en meisjes gelijk is. We weten dat het gemiddelde IQ van jongen en meisjes inderdaad gelijk is - namelijk 100 - maar ook dat de spreiding tussen de geslachten verschillend is. Jongens laten een veel grotere spreiding zien. Er zijn dus meer laagbegaafde jongens dan dat er laagbegaafde meisjes zijn en meer hoogbegaafde jongens dan er hoogbegaafde meisjes zijn. Verder is de belangstelling van jongens veel meer op dingen (ipv mensen) gericht (verschil met meisjes is 1,3 standaarddeviatie; heel veel dus). Die interesse biedt je veel meer kansen monomaan met één ding bezig te zijn, waar meisjes hun belangstelling meer spreiden en die ook meer sociaal is. Dus ja, er zijn meer jongens die aan de definitie van hoogbegaafdheid voldoen, of je die nu opvat als puur een IQ getal of dat je een bredere definitie hanteert.

Henk Verhoeven
Docent toegepaste psychologie
Susanne van Rooijen
10
March
2020
Goedemiddag,
Wat een goed initiatief! Zouden jullie mij op de hoogte kunnen houden van de resultaten van het onderzoek?
Alvast hartelijk dank.
Met vriendelijke groet,
Susanne van Rooijen
Marian Vaags
06
March
2020
Wat een interessant project! En noodzakelijk ook, omdat hoogbegaafden inderdaad niet altijd floreren en soms helaas behoorlijk vastlopen. In Eindhoven is regelmatig een bijeenkomst van een HB café, aangesloten bij het IHBV. Ik was een der oprichters van dit Eindhovense HB cafe. Als coachingpsycholoog en studiebegeleider begeleid ik ook mensen met HB. Verder ben ik als trainingsacteur betrokken bij Fontys Mens en gezondheid. Als ik op enigerlei wijze kan bijdragen aan dit project, hoor ik het graag.
Ine van de RIjt
01
March
2020
Hallo Esther,
Bij Fontys Engineering hebben we een afdeling studentenbegeleiding. Studenten van FHENG die vastlopen met hen studie kunnen bij ons terecht voor ondersteuning in de vorm van coaching. We hebben ook te maken met studenten die kenmerken van hoogbegaafdheid laten zien en vast lopen. Ik ben zeer geïnteresseerd in je onderzoek en zou er dan ook graag meer over willen horen. Wellicht kan contact met docenten van FHENG ook nog een rol spelen??

met vriendelijke groeten,
Ine van de Rijt
Projectleiding Beta Ritme
Fontys Engineering
Xandra van Hooff
21
February
2020
Kan ik mij als oudstudent ook aanmelden? Ik ben destijds niet ‘herkend’ maar wel goed in beeld wat anders kan en mag.
Diana Otten
21
February
2020
Ik kan maandag niet bij de bijeenkomst zijn ivm mijn stage. Graag wil ik wel op de hoogte gehouden worden van hoogbegaafdheid en studeren aan fontys Hogeschool.
Tom van den Eertwegh
21
February
2020
Beste heer/mevrouw,
Naast mijn werk als docent Psychologie bij de opleiding Pedagogiek, ben ik twee dagen per week student aan de FHK Docent theater/regisseur. Ik zit daar nu in mijn tweede jaar. Vooral het eerste jaar ben ik veel bezig geweest met het analyseren hoe mijn hoogbegaafdheid van invloed is op mijn functioneren als student. Via Mensa heb ik ook contact gehad met Amber die een HB-HO project leidt. Zij is mogelijk ook voor jullie een interessante gesprekspartner. Ik kan jullie ook linken. Al met al ben ik erg benieuwd naar de uitkomsten van dit project.

Met vriendelijke groet,
Tom van den Eertwegh.