Het gebouw in kwestie bevindt zich aan de Spoorlaan. Het ligt op een paar minuten lopen van het station en op steenworpafstand van het centrum. Het is in 1996 in gebruik genomen door Interpolis en is sinds 2005 in het beheer van Achmea. Maar omdat nu lang niet alle kantoorruimte wordt benut door het personeel van Interpolis of Achmea, zou er voor Fontys een mogelijkheid zijn om zich hier te huisvesten. Gesprekken over een gedeeltelijke aankoop van de kantoorruimte zijn gaande. 

Dat zou dan gebeuren in de kantoorruimte in de laagbouw rondom de Interpolistoren. De Interpolistuin wordt gezamenlijk gebruikt, laat een woordvoerder weten. “Dit wordt een belangrijk onderdeel van de campus. Aan de buitenzijde van het gebouw zijn geen grote veranderingen gepland. De tuin blijft behouden en blijft overdag toegankelijk voor publiek. De tuin zorgt er wel voor dat we een sticky campus kunnen realiseren.”

Toekomst Stappegoor
Hoewel de plannen nog niet definitief zijn - het staat nog niet eens vast dat Fontys Stappegoor verlaat - zou het pand wel passen in de toekomstvisie van Fontys. “We willen een onderwijsomgeving creëren die aansluit bij de manier waarop studenten leren, onderzoekers samenwerken en professionals elkaar ontmoeten”, zegt bestuurslid Jaapjan Zuidema. ”Deze verkenning is een belangrijke stap in een bredere afweging over de toekomst van campus Stappegoor."

De eerste grote stappen in de mogelijke aankoop zijn al gezet. In de afgelopen periode is Fontys meerdere keren in gesprek gegaan met Achmea over de opties. In de komende periode gaan beide partijen nader onderzoek doen over hoe geschikt het pand is voor het geven van hoger onderwijs, en welke randvoorwaarden daar eventueel bij komen kijken. 

Daar horen ook een omgevingsonderzoek, gesprekken met stakeholders en een verkenning van de benodigde vergunningen bij. Andere panden worden op dit moment niet onderzocht, omdat een verhuizing naar het Interpolisgebouw het voorkeursscenario is.

Niet heel Tilburg
Overigens geldt de verhuizing alleen voor de opleidingen die gevestigd zitten op Stappegoor, met uitzondering van de Circusopleiding. Die gaat niet mee naar het Interpolisgebouw, mocht de verhuizing doorgaan. Samen met de gemeente Tilburg wordt gezocht naar een andere passende locatie daarvoor. Journalistiek en Fontys Academy of the Arts blijven zitten waar ze zitten.

Het is aan film- en seriejournalisten Ruben Praster en Merel van Baal om in de magische wereld van Harry Potter te duiken. De een is verknocht aan de films, de ander houdt vooral van de magie van de boeken. En dat krijgen we te weten.

De eerste twee afleveringen van De Pottercast werden vorige week gelanceerd. Luisteraars krijgen iedere twee weken een nieuwe aflevering voorgeschoteld. Nee, ik noem het expres niet 'getrakteerd', want de eerste twee afleveringen voorspellen mijns inziens niet veel goeds.

In de eerste aflevering vertellen Praster en Van Baal vooral over hun eigen liefde voor de Harry Potter-franchise. Eer het over de nieuwe serie gaat, zit er al een halve aflevering op. En terwijl in de preview ook wordt beloofd dat de twee presentatoren scherpe discussies willen aanwakkeren, blijken die te ontbreken. Net als de verrassende weetjes of iconische momenten uit de boeken en films.

Dat valt ook op in de tweede aflevering, waarin de acteurskeuzes voor de populairste rollen worden besproken. De nieuwe acteurs lijken volgens de presentatoren allemaal niet op hun personages uit de boeken en Praster kan daarbij niet loslaten dat 'de enige echten' vooral in de films zitten en dat niemand daaraan kan tippen. Maar kritisch wil hij ook niet zijn op de nieuwe cast.

Het enige lichtpuntje dat wél mijn interesse wekte, is het feit dat Merel van Baal verschillende connecties heeft met mensen achter de nieuwe Harry Potter-productie. Krijgen we de komende afleveringen dan toch meer scoops en bijzondere feitjes te horen? Wellicht wordt De Pottercast het luisteren dan toch nog waard.

Cijfer: 4. “Tot nog toe weinig verrassends gehoord. Wellicht tovert De Pottercast in de komende afleveringen nog wat moois uit de hoge hoed, anders mag het van mij zo verdwijnselen.”

Thuiswerken was voor deze mensen een zegen. Geen afleiding, geen slechte koffie, geen reistijd, geen ongemakkelijke spontane gesprekken. Alles wat negatief was, werd volautomatisch weggemasseerd. Natuurlijk, thuiswerkend stuitte je nooit op nieuwe mensen of onverwachte ideeën. En lag je nooit in een deuk van het lachen, maar dat vonden deze mensen allemaal niet zo belangrijk.

Liever vlak dan pieken en dalen. Liever grijs dan zwart-wit. Liever heel de tijd niet ongelukkig dan soms gelukkig.

Na corona verdwenen deze frictieloze types naar de achtergrond, maar nu met AI zijn ze bezig met een comeback. Liever met een chatbot praten dan met je vrienden. Een Sinterklaasgedicht uitbesteden aan ChatGPT. De poster voor de buurtvereniging in een paar minuten genereren met AI.

Of, in het onderwijs, de student die zijn werkstuk volledig door AI laat schrijven. De docent die dat meteen doorheeft, maar het eigenlijk wel prima vindt. Waarom ook niet? Die bagger van vroeger, daar kwam hij niet mee weg, maar AI-werkstukken zien er prima uit. Een beetje AI-feedback erbij en, hup, weer een glanzend dossier. Student tevreden, geen centje pijn, voetjes op de bank, tijd voor een serietje op Netflix.

En zo zetten steeds meer mensen met AI de volumeknop van het leven op drie en wiegen ze zachtjes, en frictieloos, het einde tegemoet.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef.

Sinds de tweede termijn van president Donald Trump liggen het hoger onderwijs en de wetenschap onder vuur. Onderzoekers kampen met censuur en bemoeienis, sommige studenten mogen het land niet meer in en de studiefinanciering wordt minder toegankelijk.

Er gaat vast iets veranderen nu de Democratische Partij een meerderheid krijgt in de Senaat en het Huis van Afgevaardigden, alleen al omdat de Republikeinen er niet zomaar nieuwe wetgeving doorheen zullen krijgen.

Maar Trump blijft nog twee jaar aan de macht en zijn ministers zitten ook nog steeds in het zadel. Als Democraten met nieuwe wetgeving het roer willen omgooien, kan Trump daar een stokje voor steken en een veto uitspreken.

Ook kunnen de volksvertegenwoordigers niet zomaar de regels rond visa en internationale studenten terugdraaien. Voorlopig zullen de restricties blijven gelden die de regering-Trump heeft ingesteld.

Wetenschap
In de wetenschap zijn allerlei beurzen geschrapt voor onderwerpen die de Republikeinen tegen de borst stuiten, bijvoorbeeld op het gebied van diversiteit en klimaatverandering. De gevolgen voor de wetenschap zijn ook in Nederland te merken.

Wetenschappers klinken optimistischer na de ‘midterms’, maar Trump kan nog altijd allerlei regels aanpassen en de overheid aansturen met executive orders, oftewel instructies voor de uitvoering van wetten.

Vlak voor de verkiezingen beschreef de New York Times hoe Trump de Amerikaanse wetenschap ontmantelt, onder meer door druk uit te oefenen op grote universiteiten als Harvard en Columbia. Die ideologische strijd is niet voorbij nu hij zijn meerderheid in de volksvertegenwoordiging is verloren.

Studieschulden
Het is ook maar de vraag wat er gaat gebeuren met de hoge studieschulden van Amerikanen. Die speelden een rol in de verkiezingen. Eén op de zes Amerikanen heeft zo’n schuld en een flink deel loopt inmiddels achter met aflossen.

Er zijn verschillende plannen van beide politieke partijen om een renteplafond van 2 of 2,5 procent te hanteren (een plan dat in Nederland toevallig net is geschrapt). Trump wil daar best naar kijken, zei hij recent.

Maar zijn regering laat oud-studenten minder snel in aanmerking komen voor kwijtschelding van restschulden. Verder mogen studenten voor sommige studierichtingen minder lenen. Het leidt tot rechtszaken, maar zulk beleid is niet meteen teruggedraaid.

Staten
Het ging in de verkiezingen niet alleen om de federale overheid. In de Verenigde Staten wordt veel bepaald op het niveau van de staten. Bij openbare universiteiten worden soms de bestuurders benoemd door de politiek. Dat betekent voor sommige instellingen mogelijk een koerswijziging.

De opvallendste uitslag kwam uit Texas, van oudsher een Republikeinse staat. Die krijgt nu een Democratische gouverneur. De nieuwe gouverneur, Gina Hinojosa, maakte van het onderwijs een van haar speerpunten.

In Texas bemoeiden de Republikeinen zich graag met de inhoud van het onderwijs. Docenten mochten zelfs Plato niet zomaar meer op het curriculum zetten. Zulke kwesties speelden niet alleen daar, maar ook in andere staten. Het zou kunnen dat de Democratische overwinning ervoor zorgt dat de censuur wordt teruggedraaid.

Het kabinet wil in totaal 3,4 miljard euro besparen op het ambtenarenapparaat. Daarbij zullen zo’n 25.000 banen worden geschrapt. Ook het ministerie van OCW moet flink inleveren en bijna 30 procent bezuinigen op het personeel.

De VVD ziet daarin een kans om het lerarentekort aan te pakken, schrijft de NOS. Wat als de wegbezuinigde ambtenaren doorstromen naar het onderwijs? OCW-ambtenaren hebben immers “een enorme passie” voor het onderwijs, denkt VVD-Kamerlid Arend Kisteman. Dan kun je “twee vliegen in één klap” slaan.

Hij wil dat ambtenaren zich op kosten van de overheid kunnen omscholen naar een baan in het onderwijs. De VVD roept de regering op om hiervoor een plan uit te werken. Het voorstel kan al rekenen op steun van een meerderheid van de Tweede Kamer: de coalitiepartijen, JA21 en 50Plus zien het wel zitten.

Geen succes
Het idee om ambtenaren te laten doorstromen naar het onderwijs werd in 2008 ook al verkend. Het toenmalige kabinet wilde vijftig ambtenaren helpen bij de overstap. Dat was toen geen succes. Meer dan tweehonderd ambtenaren deden mee, maar slechts vijf werden leraar.

Scholen waren destijds terughoudend om zij-instromers aan te nemen. Daarnaast bleek een lerarensalaris voor veel ambtenaren niet zo aantrekkelijk. Ook de hoge werkdruk speelde een rol.

In het RAAK Publiek-project Ruimte Creëren voor Creatieve Ruimte focust Fontys zich samen met Hanze Hogeschool Groningen en Rotterdam Academie van Bouwkunst op het leggen van een basis voor een toekomstgerichte aanpak waarin creativiteit een vaste waarde is in gemeenten. Het borduurt voort op eerdere onderzoeken naar broedplaatsen: locaties en initiatieven binnen een gemeente waar creativiteit de vrije loop kan nemen.

 “De blik op creatieve ruimten en de organisatie daarvan is te beperkt binnen gemeenten”, licht hoofdonderzoeker Ferry van de Mosselaer toe. “Daarom hebben we met dit onderzoek vooral gekeken naar hoe we creativiteit als kwaliteit van een stad kunnen erkennen en dit een plek kunnen geven in de bredere stedelijke ontwikkeling.”

Verweven in de stad 
Daarbij werd creativiteit niet beperkt tot de creatieve sector. “Ook bewonersinitiatieven, maatschappelijke organisaties en samenwerkingsverbanden kunnen bijdragen aan de creatieve kracht van een stad”, aldus Van de Mosselaer. “Creativiteit zit ook in maatschappelijk initiatief, in bewoners en ondernemerschap. Iedereen pakt dingen op, mensen organiseren zich. Daardoor zit creativiteit veel verder verweven in een stad dan men in eerste instantie denkt.”

Juist dat bredere perspectief is volgens hem belangrijk, zeker omdat gemeenten voor grote maatschappelijke uitdagingen staan. “Denk aan woningnood, klimaatverandering en de manier waarop mensen samenleven. Creativiteit kan daarbij helpen om oplossingen te bedenken die verder gaan dan bestaande werkwijzen”, legt de projectleider uit. “Want uiteindelijk kun je alleen maar veranderen door dingen anders te doen dan dat je ze hebt gedaan. En daar is nu eenmaal creativiteit voor nodig.”

Vier perspectieven
Om gemeenten te helpen deze creativiteit vanuit verschillende invalshoeken te benaderen, ontwikkelde het onderzoeksteam vier toekomstperspectieven op de stad: de iconische, veerkrachtige, regeneratieve en coöperatieve stad. “Geen blauwdrukken die de gemeenten één op één moeten overnemen, maar een overzicht van verschillende ambities die beleidsmakers helpen om creativiteit te verbinden aan bestaande plannen en strategieën.” [Tekst gaat verder onder de foto]

De perspectieven bieden gemeenten daarmee aanknopingspunten. Wanneer een gemeente inzet op regeneratie, kan ze bijvoorbeeld onderzoeken hoe creativiteit bijdraagt aan het hergebruik van materialen, het benutten van reststromen of het betrekken van bewoners bij circulaire initiatieven.

Resultaten implementeren
Als resultaat leverde het project onder meer een onderzoeksrapport en een uitvouwbare handreiking op. In die handreiking staan de vier perspectieven uitgewerkt met elementen die gemeenten kunnen vertalen naar visie, beleid, strategie en ruimtelijke ontwikkeling. “Nu is het onder meer aan de Vereniging Nederlandse Gemeenten en Creatieve Hubs Nederland om met onze resultaten verder te werken”, aldus de projectleider.

Hoe dat precies gaat gebeuren is nog niet helemaal in kannen en kruiken, maar Van de Mosselaer weet wel dat het niet blijft bij het alleen verspreiden van de handreiking. “Ook het organiseren van bijeenkomsten, gesprekken en andere ontmoetingsmomenten moet ervoor zorgen dat gemeentelijke professionals met elkaar in gesprek gaan en de inzichten uit het onderzoek kunnen toepassen.”

En juist die samenwerking is van groot belang, besluit hij. “Creatieve ruimte raakt namelijk aan verschillende beleidsterreinen, zoals cultuur, economie, vastgoed en het sociaal domein. Wanneer die afzonderlijk van elkaar werken, blijft het lastig om creativiteit als gezamenlijke kwaliteit van een stad te ontwikkelen. Er is lef nodig om dat te bewerkstelligen, maar met die lef valt ook een wereld te winnen, in iedere gemeente.”

Huub Smit was een jonge twintiger toen hij in het jaar 2000 begon met de theateropleiding bij Fontys. Het bleek alleen niet helemaal het juiste moment. Na meerdere gesprekken met zijn docenten en de directie besloot hij zijn studie in goed overleg stop te zetten. ‘Misschien kun je beter op een later moment terugkomen’, was het advies. Smit stemde daarmee in. 

“Daarna heb ik een jaar gewerkt, om me vervolgens opnieuw bij Fontys in te schrijven”, vertelt de acteur. Dit keer voor een compleet andere studie die niks met theater te maken had: de ALO. “Ik was er helemaal van overtuigd dat ik gymleraar wilde worden. Maar ondertussen was ik ook nog steeds heel veel met theater bezig en bovendien was ik inmiddels gestart met de Pulpshow. Langzaam maar zeker kwam ik erachter dat mijn ambities toch meer aan de entertainmentkant lagen.”  

Van studie naar New Kids
Weer terug naar de theateropleiding dus. Een keuze waar ook de toenmalige directeur achter stond. ‘Is het geen tijd om terug te komen’, werd Smit gevraagd. “Daar was ik het eigenlijk wel mee eens, al betekende het niet dat ik een streepje voor had op de rest. Ik moest net als alle anderen gewoon auditie doen.” 

Daar kwam hij zonder problemen doorheen en dus begon Smit in 2004 met de deeltijdopleiding Theater. In 2008 studeerde hij af. In het jaar dat volgde brak hij samen met Flip van der Kuil, Steffen Haars, Tim Haars en Wesley van Gaalen door met New Kids.   

“In het laatste jaar van mijn Fontys-opleiding zijn we met de groep van de Pulpshow samengekomen en hebben we New Kids bedacht. Dat begon met drie seizoenen voor op internet. We waren de ‘early adopters’ van YouTube, dat toen nog niet zo groot was als nu. Voor Nederlandse begrippen waren wij zelfs één van de eersten die met een fictieshow kwamen op het platform.” 

Eerste film 
De filmpjes van New Kids gingen viraal. Sommige werden meer dan een miljoen keer bekeken, wat in die tijd enorm veel was. De Brabantse mannen uit ‘Maaskantje’ hadden nooit verwacht dat het zo’n succes zou worden. Maar dat werd het wel en in 2010 kreeg New Kids een eigen serie op Comedy Central. Mega vet, aldus Smit, maar het werd nog veel beter. Nog grootser. Een paar maanden later volgde namelijk ook de eerste New Kids-film. 

“Dat hebben we te danken aan de kinderen van Reinout Oerlemans”, vertelt Smit. “Voor de serie hadden we een carnavalshit gemaakt, die de kinderen van Reinout vrolijk meezongen in de auto. Daarna, toen tijdens carnaval veel mensen als New Kids verkleed waren, besloot Reinout onze filmpjes op te zoeken. Het duurde vervolgens niet lang tot we een belletje van hem kregen. Hij wilde een film met ons maken.” Dat was in februari. In juni begonnen de opnames. En in december draaide de film in de bioscoop.   

De underdog
In de jaren die volgden, kwamen er meer New Kids-films en speelde Smit daarnaast ook in allerlei andere producties. Bijna altijd met rollen die doen denken aan het typetje waar hij bekend mee werd. Maar hij staat ook op het toneel, waar hij juist heel andere personages speelt: “In het theater speel ik juist vaak de underdog, het sukkelachtige typetje. Daar geniet ik ook enorm van; van theater maken. Ik heb heel lang een theatercollectief gehad en ook nu ben ik bezig met een nieuwe voorstelling: ‘Zei je dat echt’. Daar gaan we eind januari mee in première.” 

Tot die tijd zit de van oorsprong Brabantse acteur, die inmiddels overigens niet meer in het zuiden woont, niet stil. Volgende week gaat de film ‘Carnaval’ in première, zelf geschreven, gemaakt én gespeeld door de mannen van New Kids. “Er is nog nooit een fictiefilm over carnaval gemaakt, terwijl dat zo’n rijke wereld is waar je heel veel verhalen in kwijt kunt. De film gaat over vrienden en liefde, maar dan in de carnavalswereld. Guus Meeuwis en Henry van Loon speler er ook in mee.” 

Geen rol is te klein
Een grote productie dus, maar toch is Smit ook ooit klein begonnen. En juist daarin schuilt volgens hem een belangrijke les voor studenten. “Mijn tip aan andere studenten is om zoveel mogelijk te doen. Geen rol is te klein. Uit iedere rol kun je iets halen. Spreek met mensen af, binnen en buiten school. Ik heb een heel fijne tijd gehad bij Fontys en spreek nog steeds vrienden en docenten die ik daar heb leren kennen. Maar ook deze tip wil ik meegeven: durf lelijk te zijn. Probeer niet altijd knap en mooi te zijn, maar lelijk en vies. Want dat maakt je echt.”  

De foto's in dit artikel zijn gemaakt door Sanne van Pinxten Fotografie

Het project maakt deel uit van het overkoepelende project Samen Cultuur Versterken, waarvoor Fontys in september een subsidie van 446.220 euro toegekend heeft gekregen. Dat geld komt uit de pot van de Regeling Sociale Veiligheid in het Hoger Onderwijs en de Wetenschap, en is bedoeld om de sociale veiligheid binnen de onderwijs- en werkomgeving te versterken.

Samenwerking
Van die bijna vierenhalve ton worden er vijf samenhangende activiteiten georganiseerd die elk op een andere manier bijdragen aan bewustwording. Eén daarvan wordt vormgegeven door de lectoraten Leren Floreren en Sociale Veerkracht, die voor dit project hun krachten bundelen. “Het project bestaat uit twee delen”, legt Renske van der Zwet uit, senior onderzoeker bij het lectoraat Sociale Veerkracht.

“Enerzijds willen we bij studenten en medewerkers van Fontys ervaringsverhalen ophalen. Ik denk namelijk dat er best vaak gedacht wordt dat sociale onveiligheid binnen het hoger onderwijs of binnen Fontys niet voorkomt, maar dat is niet zo. Wij willen met ons lectoraat in beeld brengen wat sociale onveiligheid met mensen doet en welke impact het kan hebben. Het idee is dat we al die ervaringsverhalen vervolgens geanonimiseerd gaan bundelen.”

Toolkit
De stap die daarna volgt, wordt grotendeels opgepakt door het lectoraat Leren Floreren, met senior onderzoeker Annemieke van der Horst als een van de betrokkenen. “Als we de inzichten eenmaal hebben, gaan we op basis daarvan een toolkit met verschillende praktische onderdelen ontwikkelen, waaronder concrete handelingsscripts die de sociale en psychologische veiligheid versterken”, vertelt ze.

“Met handelingsscripts is het de bedoeling dat we ons bewust proberen te worden van een soort automatisch gedrag dat we nu hebben, om vervolgens nieuwe routines aan te leren. Denk aan hoe je studenten aanspreekt, hoe je een vergadering start of welke sfeer en cultuur je binnen een opleiding organiseert.”

Een 'grapje’
Van der Zwet geeft een concreet voorbeeld. “Soms zegt iemand iets wat als grapje bedoeld is, maar wat eigenlijk best racistisch of discriminerend over kan komen. Nu ben je misschien geneigd om mee te gaan in het ‘grapje’ en er niks van te zeggen, maar als we met handelingsscripts kunnen normaliseren dat je er wél iets van zegt en je elkaar daarop aanspreekt, dan zou dat kunnen helpen. Iedereen kan onbedoeld iets zeggen wat eigenlijk ongepast is, we zijn immers allemaal mensen, maar het gaat er vooral om hoe je daarmee om gaat.”

En dat daar iets in moet veranderen, staat volgens beide onderzoekers vast. Ze krijgen een jaar de tijd voor het ontwikkelen van de bundel met ervaringsverhalen en de daarbij horende toolkit.

“Ik denk dat heel veel studenten en medewerkers bepaalde ervaringen hebben rondom sociale onveiligheid, maar die liever niet delen. Dat houdt het probleem in stand, dus ik hoop dat we daar met dit project meer zicht op kunnen krijgen. Het is namelijk van groot belang dat zowel studenten als medewerkers de eerlijke kans krijgen om zich optimaal te ontwikkelen. Een sociaal veilige omgeving vormt daarvoor een onmisbare basis”, besluit Van der Zwet.

Helmut Boeijen heeft – naar eigen zeggen – buitengewone interesse in de Amerikaanse politiek en volgt de ontwikkelingen al ruim twintig jaar op de voet. Met de winst van de Democraten kan Trump erop rekenen dat hij de komende twee jaar meer weerstand krijgt vanuit de Amerikaanse Senaat en het Congres. Maar dat hij heeft verloren, is volgens de docent niet uitzonderlijk.

“Het is eigenlijk bijna traditie dat een zittende president afgerekend wordt op zijn beleid en verliest”, legt Boeijen uit. “Maar de vraag was nu vooral: laat Trump dat ook toe? Dat was mijn voornaamste zorg, want er is de laatste jaren zo gerommeld aan de fundamenten van de Amerikaanse democratie dat er al meteen verhalen over mogelijke corruptie en zwendel de wereld in werden gebracht.”

Voorzichtige acceptatie
Bij de midterms geven kiezers hun oordeel over het gevoerde beleid van een president. Trump lijkt zijn verlies daarin voorlopig te accepteren. Dat betekent volgens Boeijen ook dat de Amerikaanse president niet langer dezelfde politieke ruimte heeft als tijdens de eerste twee jaar van zijn huidige termijn.

“In het verleden werd hij nog weleens door het Congres of door de Senaat tegengehouden. Maar daar was de afgelopen twee jaar geen sprake van. Met de Democratische overwinning komt er nu een politieke tegenmacht, waarin Trumps regering onderzocht en ter verantwoording geroepen kan worden.”

Imago boven alles
Toch verwacht Boeijen niet dat de uitslag automatisch tot een andere koers van de president leidt. Volgens de docent hangt dat vooral af van wat Trump er persoonlijk mee kan winnen. “Op het moment dat een bepaalde stap goed is voor zijn imago en zelfwaarde, zal Trump deze nemen. Daarbij laat hij zich door weinig tegenhouden, en daar hebben wij eigenlijk allemaal maar gewoon mee te dealen.”

Of Europa en Nederland veel gaan merken van de uitslagen van de midterms, is volgens de docent giswerk. “Het kan namelijk alle kanten op. Bij Trump draait alles om macht en status, en dat zal de komende jaren ook echt niet meer veranderen. Mocht Trump in de Verenigde Staten gedwarsboomd worden, bestaat er een kans dat hij zich daardoor juist meer gaat manifesteren in het buitenland.”

Toekomst
En wat zegt de uitslag van de midterms over de Amerikaanse verkiezingen in 2028? “Niet veel”, licht Boeijen toe. “Het is namelijk nog volstrekt onduidelijk wie de kandidaten worden, zowel bij de Democraten als de Republikeinen.”

Trump kan daarnaast volgens de Amerikaanse grondwet niet opnieuw gekozen worden, omdat hij dan zijn tweede termijn heeft voltooid. Toch heeft de president al gespeculeerd over een eindeloos presidentschap. “Als ze hem de vrije hand zouden geven, zit hij tot aan zijn dood in het Witte Huis.”

De foto's gebruikt voor dit artikel zijn in 2024 gemaakt tijdens het verkiezingsontbijt, waar Helmut Boeijen samen met studenten de verkiezingsuitslagen volgde. Foto's door Marcia van der Kraan.

AI is voor veel studenten inmiddels niet meer weg te denken. Uit onderzoek van RTL Nieuws bleek dat meer dan de helft van de masterscripties van het afgelopen jaar geheel of gedeeltelijk met behulp van een chatbot is geschreven.

Ook universiteiten zijn volop bezig met AI. Zo hebben verschillende universiteiten, zoals die van Utrecht, Amsterdam en Tilburg, een eigen chatbot ontwikkeld.

Maar D66-Kamerlid Ilana Rooderkerk wil graag een landelijke aanpak. Zowel studenten als docenten moeten beter leren omgaan met AI, schrijft ze in een motie. Ze wil daarom dat de regering komt met een “AI-strategie voor het mbo, hbo en wo”.

Studenten moeten AI-vaardig worden, is het idee, waarbij de nadruk ligt “op kritisch denken, bronnenonderzoek, het herkennen van desinformatie en misinformatie en het kennen van de grenzen van kunstmatige intelligentie”.

Hoe de regering zo’n strategie moet vormgeven, is nog niet duidelijk, maar bijna alle partijen vonden het een goed idee. Van links tot rechts stemden ze dinsdag vóór. Alleen Forum voor Democratie en de PVV steunden het voorstel niet.

Vrij bepalen
Maar moet de regering zich wel bemoeien met de inhoud van het hoger onderwijs? In principe zijn hogescholen en universiteiten in Nederland vrij om te bepalen waarover ze lesgeven.

Bovendien denkt niet iedereen hetzelfde over AI in het onderwijs. Als er straks één landelijke strategie komt, wie bepaalt er dan hoe studenten en docenten met AI moeten omgaan? Sommige docenten vinden dat AI überhaupt niet thuishoort in de collegezalen.

Positief
Vooralsnog staat universiteitenkoepel UNL positief tegenover het voorstel. Instellingen doen al veel op dit gebied, zegt woordvoerder Ruben Puylaert. Ze vinden het belangrijk “dat studenten goed worden voorbereid op een toekomst waarin AI een steeds grotere rol speelt.”

Puylaert trekt een parallel met de landelijke Talentstrategie, waarin universiteiten beloven opleidingen aan te passen op de kennis en vaardigheden van de toekomst. Daarin komen digitalisering en AI ook aan bod.

Deel Van Mij: De Zoektocht Naar Mijn Anonieme Donor 
Hoe oud kun je worden met een beenmergtransplantatie, vraagt Jelmar van Belle zich af. Hij heeft als tiener leukemie gehad en in 2001 een transplantatie ondergaan. Op z’n zestiende kreeg hij daarvoor stamcellen van een anonieme donor. Inmiddels is Jelmar de veertig gepasseerd en voelt hij de behoefte om deze donor persoonlijk te bedanken. 

Aan het begin van deze persoonlijke film, die hij samen met zijn goede vriend Thomas Sykora heeft gemaakt, neemt Jelmar contact op met Stichting Matchis, in een poging om, in weerwil van de regels, die donor te vinden. De medewerker die hem telefonisch te woord staat tempert meteen zijn verwachtingen: hij mag een brief of kaart schrijven, met een presentje van hooguit vijftien euro erbij. In het Engels, zonder persoonlijke informatie. Zij kunnen dit dan, geheel geanonimiseerd, doorsturen. 

Stukje bij beetje weet Van Belle, via familieleden, behandelaars en het spoor van de stamceltransplantatie in medische dossiers, tóch informatie over de donatie te verzamelen. Intussen vraagt ook zijn gezondheid weer aandacht. Het ‘bonusleven’ dat hij leeft, soms letterlijk per dag, komt in zeer woelig water terecht. Dapper blijft Jelmar voor deze aangrijpende film documenteren hoe hij opnieuw in behandeling moet en weer wordt geconfronteerd met de sterfelijkheid van het bestaan. 

Meer docutips van Helmut vind je hier.

The One About Matthew Perry 
Het einde staat op voorhand al vast: deze miniserie kan alleen eindigen met de dood van de Amerikaanse acteur Matthew Perry, het onderzoek naar de achtergronden daarvan en de geëmotioneerde reacties daarop van de mensen uit zijn directe omgeving. Een onvervalst Hollywood-drama waarin de nobele held tóch ten onder gaat aan de verslavingen aan drank en drugs waartegen hij zijn hele leven zo heroïsch streed. 

Perry werd in de jaren negentig wereldberoemd als Chandler Bing, één van de zes hoofdpersonen van de Amerikaanse comedyserie Friends. ‘Ik heb vroeger gebeden: God, u mag alles met me doen, maar maak me alsjeblieft beroemd’, maakt hij daar zelf, buiten beeld, een ‘mooi’ verhaal van. ‘Ongeveer drie weken later kreeg ik Friends. Maar God vergat het andere deel niet.’ 

Al van jongs af aan worstelt Perry met middelengebruik. Nuchtere periodes, pijnlijke terugvallen en afkickbehandelingen wisselen elkaar voortdurend af. Regisseur Mary Robertson maakt daarvan een verhaal over een man die uiteindelijk niet te redden is. Ze heeft daarbij de verleiding weerstaan om er een sterrenparade van te maken. De andere Friends ontbreken bijvoorbeeld. 

Tegelijk blijft het wel de vraag of Perry’s familie en vrienden werkelijk het achterste van hun tong laten zien. De diepten van zijn verslaving worden wel aangeroerd, maar zeker niet uit en te na verkend. The One About Matthew Perry blijft daardoor steken op het niveau van een nét iets te glad Hollywood-drama. 

(te zien op Netflix) 

Motorbendes 
In deze vierdelige serie neemt Joost van der Valk de woelige historie van Nederlandse motorclubs zoals de Hells Angels, Satudarah en No Surrender door. De verhoudingen zijn duidelijk: terwijl de bikers zelf stug volhouden dat zij geen kwaad in de zin hebben, zien politiemensen, officieren van justitie, burgemeesters en politici in diezelfde club juist een criminele organisatie. Zij hebben in de afgelopen jaren ook verwoede pogingen gedaan om die verboden te krijgen. 

Deze ontwikkelingen worden met een karrenvracht archiefmateriaal tot leven gewekt. In feite komen die steeds op hetzelfde neer: vroeger of later komt er een conflict met een andere club en ontstaat er ook intern gedoe – en van daaruit weer een nieuwe club. Zo moet ‘Big Willem’ van Boxtel bijvoorbeeld in ‘bad standing’ de Hells Angels verlaten, de club waarvan hij decennia president was. Hij duikt later op bij No Surrender. Misdaadjournalist Paul Vugts: ‘Uiteindelijk is de vriend van vandaag de vijand van morgen.’ 

Motorbendes doet verder geen serieuze poging om achter de façade te komen bij zulke bikers, maar zet wel de roemruchte motorclubhistorie netjes op een rij, met bijvoorbeeld ook de drievoudige moord bij een Nomads-chapter in Limburg en een wilde schietpartij in Eindhoven. In de wat meer bespiegelende slotaflevering wordt tenslotte de huidige stand van zaken opgemaakt, waarin de motorclubwereld als gevolg van (wel) erg daadkrachtig optreden van de overheid volledig versplinterd is geraakt. 

(te zien op NPO Doc) 

Meer docutips van Helmut vind je hier.

Aan de Julianastraat vinden bezoekers het lichtproject Quantum Waves van studenten van het DELTA-team binnen Fontys ICT. “Ons project gaat over quantumverstrengeling, een proces waarin atomen zonder afstand of tijd dezelfde dingen doen, dus die eigenlijk al met elkaar verbonden zijn en zo samen iets kunnen waarmaken”, legt student en oud-projectleider Jip Voss uit.

Het idee voor Quantum Waves kwam naar aanleiding van een brainstormsessie met het alfabet. “Voor iedere letter hadden we een woord dat te maken had met het verbinden van mensen. Quantum mechanica vonden we het meest interessante woord uit de lijst, dus daar wilden we mee aan de slag.”

De bedoeling van de installatie is dan ook dat bezoekers door een poort lopen, gescand worden en een eigen atoom op een scherm krijgen. “Dat kun je zelf besturen door door de installatie heen te lopen. De bezoeker voor of na jou krijgt eenzelfde soort atoom zodat je samen kunt verbinden. Loop je de installatie uit? Dan vormen jullie beide atomen een nieuw molecuul in de installatie.”

Zelf aan de knoppen
Halverwege de route, op het Heuvelplein, is het aan studenten van de minor BeCreative met hun installatie Rings of Resonance om bezoekers te verbinden. En dat doen ze niet alleen door de symboliek in hun kunstwerk. “Rings of Resonance bestaat namelijk uit drie ringen die constant bewegen in hun eigen richting en onregelmatig patroon, maar die wel met elkaar verbonden zijn”, legt student Kevin uit.

Het kunstwerk is gebaseerd op een gyroscoop, dat ook een kern en verschillende ringen heeft. “Het is aan bezoekers om aan de hand van acht handsensoren rondom de ringen te bepalen welke richting zij opgaan en met welke snelheid. Zo verbinden we in combinatie met licht en mechanische beweging. Hypnotiserend bijna.”

Mechanische mode
Vlakbij de start van GLOW, in de etalage van De Bijenkorf aan het Piazza, vinden we project nummer drie: Like Insects. Studenten van Fontys Technology werkten vorig jaar samen met modestudenten van Summa en brachten onder leiding van ‘fashiontech designer’ Anouk Wipprecht een eigen modecollectie uit.

De collectie bestaat uit verschillende stukken, gebaseerd op insecten en allemaal met een mechanisch deel. De connectie die hierin centraal staat? Niet alleen die tussen mode en technologie, maar vooral ook de verbinding tussen vrouwen en techniek.

Accountancy-student Parmida Baladi, ICT-student Maud Hagens, Sportkunde-student Bjorn Simons en Commerciële Economie-student Memet Can Dursun zijn in september gestart met de minor Ondernemerschap bij Fontys. Daarbij staat alles in het teken van het opzetten van een bedrijf. Welk bedrijf dat is, welk doel het heeft en voor welke doelgroep het opereert, is helemaal aan de studenten zelf. Deze groep besloot zich in te zetten voor vrouwelijke ondernemers.

Het project begon met een onderzoeksfase, waarbij de vier studenten in anderhalve week tijd 46 vrouwelijke ondernemers interviewden. Zij waren op een enkeling na allemaal tussen de 25 en 55 jaar oud en werkten in allerlei verschillende branches.

“Uit de gesprekken bleek dat 78 procent van de vrouwelijke ondernemers moeite heeft met de balans tussen werk en privé en dat 62 procent meer behoefte heeft aan verbinding en het delen van ervaringen met andere vrouwelijke ondernemers”, legt student Maud uit.

Women Entrepreneurs Society
Daar moesten ze iets mee, vonden de minor-studenten. En dus zijn ze gaan brainstormen. “Uiteindelijk kwamen we op het idee om een society op te richten met als doel om vrouwelijke ondernemers samen te brengen”, aldus Bjorn. “Een plek waar ze met elkaar kunnen sparren en in gesprek kunnen gaan, maar ook een plek waar ze juist even uit de werksfeer kunnen stappen en zich op persoonlijk gebied kunnen ontwikkelen.”

Dat heeft geresulteerd in Women Entrepreneurs Society, een community met twee kanten: online en fysiek. “De online kant is een soort platform waar vrouwelijke ondernemers met elkaar in contact kunnen komen door middel van chatfuncties”, vertelt ICT’er Maud.

“Maar we bouwen er ook rustfuncties in. Uit onze gesprekken is namelijk gebleken dat veel vrouwen meer behoefte hebben aan rustmomenten tijdens hun werkdagen. Die willen we met ons platform creëren door op bepaalde momenten ingebouwde meldingen te sturen waarin we gebruikers eraan herinneren om even pauze te nemen.”

Abonnementen
De fysieke kant van de society bestaat uit maandelijkse evenementen, waarvan de eerste gepland staat op donderdag 19 november. Gastspreker Bianca Soetens (zelf een succesvol onderneemster) komt langs en er is plek voor dertig vrouwen. Beter gezegd: er wás plek voor dertig vrouwen, want alle kaartjes zijn al uitverkocht. “Ja, dat is heel snel gegaan”, zegt Parmida trots. “Maar er volgen nog meer bijeenkomsten, dus geïnteresseerden kunnen zich daar alvast voor aanmelden.”

En de app, kan die ook al gedownload worden? “Nog niet, maar we zijn er druk mee bezig. Net zoals de financiële kant, want het businessmodel moet nog gebouwd worden. We willen het in een abonnementsvorm gieten. Vrouwen betalen dan een x-bedrag per jaar en mogen voor dat geld onbeperkt gebruikmaken van het platform en de maandelijkse evenementen.”

Vorige week kregen ouders van verschillende middelbare scholieren een brief van school: hou je kind zaterdag liever thuis. De aanleiding waren berichten op Telegram en Snapchat waarin jongeren elkaar opriepen om zaterdag te komen rellen.

Ik ben zelf student, dus ik zit dicht bij de generatie waar het over gaat. En ik snap best waar de onvrede vandaan komt. In Frankrijk, Spanje, Italië en Duitsland gingen jongeren de afgelopen weken de straat op voor beter onderwijs en betaalbare woningen. Daar is weinig tegenin te brengen: wie nu een huis zoekt, weet precies waar ze het over hebben. Zelfs Oxford-hoogleraar Tim Vlandas noemt hun zorgen terecht.

Maar kijk nou eens naar wat er in Nederland rondging. In de berichten die ik in het AD las, ging het niet over woningnood of onderwijs, maar over een partijtje knokken met de ME en over iemand die nog een nieuwe MacBook nodig had. Dat is geen protest. Dat is een excuus.

Mijn mening is simpel: wie rellen een protest noemt, doet de jongeren die echt iets te zeggen hebben geen plezier. Een etalage inslaan zorgt er niet voor dat iemand over woningnood praat. Dat het uiteindelijk rustig bleef in Den Haag en de gevreesde plunderingen uitbleven, is goed nieuws.

Maar zie wat die oproepen al deden, nog voordat er iets gebeurde: winkels die werden dichtgetimmerd, scholen die alarm sloegen, een studentenbond die het afraadde om mee te doen en de ME die moest ingrijpen toen er toch groepen jongeren samenkwamen. Daar ging het gesprek over, niet over woningnood of onderwijs.

Dus boos zijn mag, en demonstreren ook. Maar wil je dat mensen naar je luisteren? Doe het dan vreedzaam.

Mirre Korsten is vierdejaars studente Commerciële Economie bij Fontys in Eindhoven.

Het lectoraat Marketing in Beweging (in oprichting) houdt zich in het kader van duurzame economie al langer bezig met kledinginitiatieven. Onlangs werd er bijvoorbeeld op campus Stappegoor sportkleding ingezameld voor het concept Free Fashion. Het project waar het lectoraat nu mee bezig is, bouwt daarop voort.

“Kleding is er voldoende”, legt docentonderzoeker Nanny Kuijsters uit. “Het doel van Free Fashion is om op een andere manier met kleding om te gaan. Dus niet kopen, gebruiken en wegdoen, maar ruilen. Veel meer richting de deeleconomie.”

Met het nieuwe gesubsidieerde onderzoeksproject ziet dat er als volgt uit: honderd mensen uit Tilburg kopen een half jaar lang geen kleding. In plaats daarvan lenen ze kleding bij een gezamenlijke ‘kledingkast’ op de Textielcampus vlakbij het Textielmuseum. Die kan eigenlijk beter omschreven worden als een winkel met tweedehands kleding, beschikbaar gesteld door de stichting van This Is Free Fashion. Er zijn winterjassen, broeken, jurkjes en pakken, maar ook complete kerst- of galaoutfits.

Onderzoek
Tijdens de zes maanden dat het project loopt - het is vorige week van start gegaan - wordt er achter de schermen onderzoek gedaan door onderzoeksbureau TNO. Fontys biedt daarbij ondersteuning door een adviserende rol aan te nemen. “Met het project willen we nagaan wat het met mensen doet als ze een half jaar geen kleding kopen. Welke emoties roept dat op? Waar lopen ze tegenaan als ze minder kleding kopen en meer ruilen? Dat willen we meten en in beeld brengen.”

Als het project na een half jaar succesvol blijkt, wordt het mogelijk opgeschaald. Misschien dat dan niet alleen Tilburgers er gebruik van kunnen maken, maar ook inwoners van andere steden. De gemeente Noord-Brabant, één van de werkveld partners, zou dat volgens Kuijsters graag zien.

Of misschien kunnen er behalve kledingstukken ook schoenen en accessoires worden geruild. En dat zou dan bijvoorbeeld kunnen in de vorm van een abonnement, waarbij je een relatief laag bedrag per maand betaalt en daarvoor een bepaald aantal items mag lenen. Maar hoeveel items dat zijn? En hoe lang men die vervolgens mag lenen? Ook dat moet allemaal nog onderzocht worden.

Win-win-win
Uiteindelijk zou het project op verschillende vlakken vooruitgang moeten boeken. Kuijsters: “Ten eerste is het klimaatbewust omdat er op deze manier minder kledingafvalverwerking zou zijn. Daarnaast is er nog de sociale duurzaamheid: als er minder kleding gemaakt wordt, krijg je ook minder druk op kinderarbeid. En tot slot kan het ook kostenbesparend zijn. Het kopen van kleding, en zeker duurzaam ontwikkelde kleding, is duur en niet altijd mogelijk voor mensen met een smalle beurs. Kleding ruilen zou voor die groep een mooie oplossing kunnen zijn.”

Nederlandse hogescholen en universiteiten hebben veel kennis in huis die ook voor andere landen interessant is. Dat brengt risico’s met zich mee: sommige landen doen van alles om deze kennis te stelen om hun eigen regime te versterken.

In 2022 kondigde toenmalig onderwijsminister Robbert Dijkgraaf daarom een screening aan van onderzoekers en masterstudenten in ‘gevoelige’ vakgebieden. Dat plan leidde tot veel verontwaardiging, vooral bij de universiteiten. Zij vreesden dat Nederland hierdoor minder aantrekkelijk zou worden voor internationaal talent.

Zo’n brede screeningswet is echter “niet haalbaar”, schreef minister Rianne Letschert begin juni in een brief aan de Tweede Kamer. Nu komt ze met een alternatief: een ‘smalle’ screening. Ze gaat onderzoeken of die wél uitvoerbaar is.

Keuzes maken
Bij een beperkte screening moeten er keuzes gemaakt worden, stelt de minister. Het lijstje met sensitieve technologieën moet korter worden. Welke vakgebieden overblijven kan ze nog niet zeggen.

Daarnaast wil ze minder mensen laten screenen. In het eerdere voorstel zouden naast onderzoekers ook masterstudenten worden gecontroleerd. De minister overweegt de studenten buiten beschouwing te laten en zich alleen op onderzoekers te richten.

Letschert wil ook voorkomen dat er straks strengere regels gelden voor het hoger onderwijs dan voor bedrijven. Er moet “een gelijk speelveld” zijn, vindt de minister. Ook in het bedrijfsleven is immers veel gevoelige kennis te vinden. Ze wil ervoor zorgen dat de regels van het ministerie van OCW en van Economische Zaken op elkaar zijn afgestemd.

Andere mogelijkheden
Wetenschapsgenootschap KNAW en onderzoeksfinancier NWO reageren positief op het voornemen van de minister om de screening smaller te maken. Wel wijzen ze nog altijd op de risico’s voor de academische vrijheid. Ook zou de screening onbedoeld tot discriminatie kunnen leiden.

Naast een smalle screening kijkt de minister ook naar andere mogelijkheden. Bijvoorbeeld om kennisinstellingen te verplichten een eigen toegangsbeleid te voeren, in plaats van een screening door de Rijksoverheid. Maar ook dat moet eerst onderzocht worden.

In het voorjaar van 2027 hoopt Letschert de Tweede Kamer te kunnen informeren over de haalbaarheid van een beperktere screening. In totaal is er 100 miljoen euro vrijgemaakt om de kennisveiligheid te waarborgen.

Het blijft een gevoelig punt in de politiek: oud-studenten hebben last van hun studieschuld als ze hun eerste woning willen kopen. Hoe hoger hun schuld, hoe minder ze kunnen lenen bij een hypotheekverstrekker.

Kan het niet iets soepeler, is de vraag die steeds terugkomt in de politiek. Van VVD tot Pro en van JA21 tot SP, veel partijen willen het makkelijker maken om een huis te kopen ondanks een studieschuld.

Debatten hierover spelen tegen de achtergrond van het leenstelsel, toen de regering de ‘leenangst’ onder studenten wilde bestrijden. Ze moesten niet zo bang zijn om een lening af te sluiten, was het idee, want ze gaan later heus wel genoeg verdienen.

Maar het aflossen van een studieschuld betekent nu eenmaal dat je elke maand minder geld overhoudt om je hypotheek te betalen, legt het Nibud uit, en daar moeten hypotheekverstrekkers rekening mee houden.

De regels voor het meewegen van studieleningen kunnen daarom ongewijzigd blijven, staat in een nieuw advies aan het kabinet. De regels zijn in 2024 al enigszins aangepast en meer hoeft er volgens het Nibud niet te gebeuren. Het systeem werkt over het algemeen goed, zeggen betrokken partijen tegen Nibud.

Minder hypotheek
Hoe zwaar telt de studieschuld mee? Het Nibud geeft een voorbeeld: bij een schuld van 20 duizend euro (met een maandelijkse aflossing van 70 euro) wordt de hypotheek momenteel 17.708 euro lager.

Het kabinet maakt geen aanstalten om de regels te versoepelen, blijkt uit een Kamerbrief bij het advies. Aanpassing van de hypotheekregels zou oud-studenten aanzetten tot “risicovoller leengedrag” en dan gaan de huizenprijzen weer omhoog.

Aanvragers van een hypotheek zijn verplicht hun studielening te melden: het is fraude om een schuld te verzwijgen. Maar de politiek heeft zulke fraude in het verleden geen strobreed in de weg gelegd. 

Studieschulden worden niet gemeld bij het Bureau Kredietregistratie (BKR) en plannen om daar iets aan te veranderen werden weggestemd. Intussen hebben banken er iets op verzonnen: ze vragen via de oud-student alsnog inzage in de studieschuld.

Ik denk er sterk over na om consultant te worden of iets wat erop lijkt. Het lijkt me echt een heerlijk beroep. Alsof je in een hangmat ligt met een goed boek en een cocktail. Het lijkt me in ieder geval een stuk rustiger dan lesgeven en nakijken.

Ik heb eens goed om me heen gekeken en volgens mij heb ik inmiddels een beetje door hoe je zo'n baan bemachtigt. Voor wie belangstelling heeft, deel ik graag mijn tips.

1. Zorg dat niemand precies begrijpt wat je doet
Noem jezelf consultant, transitiemanager of strategisch of LLO-adviseur. Gebruik vooral woorden als verbinden en faciliteren. Of aanjagen. Hoe abstracter je functie, hoe moeilijker het is om vast te stellen of je je werk goed doet. En of je sowieso iets doet.

2. Maak jezelf onmisbaar door iets simpels ingewikkeld te maken
Een docent met een vraag hoeft niet meer gewoon naar een collega. Er moet een loket en een werkgroep komen. En natuurlijk iemand die dat allemaal weer coördineert.

3. Vergader vooral veel, heel veel
Overleg met andere adviseurs, organiseer een heidag, liefst op een dure locatie met lekker eten. Het mooie van vergaderen is dat je het altijd druk hebt, zonder dat iemand precies kan aanwijzen wat je hebt bijgedragen.

4. Zorg voor een goed netwerk
Niet met mensen die het onderwijs verzorgen, maar met de mensen die beslissen. Een goed netwerk is soms minstens zo belangrijk als een goed cv. Eigenlijk is dit de belangrijkste tip.

5. Blijf uit de buurt van meetbare resultaten
Een docent heeft studenten, lessen, beoordelingen en evaluaties. Een consultant heeft processen en verbindingen. En als iemand vraagt wat dat heeft opgeleverd, zeg je gewoon dat het een continu proces is.

6. Zorg dat je nooit overbodig wordt
En mocht dat toch gebeuren, zorg dan dat je betrokken wordt bij het onderzoek naar welke functies overbodig zijn. Er komt vanzelf weer een reorganisatie. En daarmee nieuwe functies en nieuwe kansen. Voor je het weet ben je strategisch adviseur van iets waarvan je niet wist dat het bestond.

Ik ga maar eens solliciteren op zo’n functie. Alleen moet ik nog even bedenken hoe ik mijn huidige werkzaamheden kan omschrijven. Lesgeven en studenten begeleiden klinkt toch wat weinig strategisch.

Tina ten Bruggencate is docent aan Fontys Hogeschool Toegepaste Psychologie en onderzoeker bij het lectoraat Ethisch werken. Lees hier haar eerdere columns voor Bron.

Jordi is derdejaarsstudent ICT bij Fontys en runt zijn eigen softwarebedrijf. Daarnaast is hij aangesloten bij de StudentOndernemersRegeling (SOR) van Fontys, waar hij ondersteuning krijgt bij het combineren van zijn studie en onderneming.

Jordi, hoe lang heb je dit bedrijf al en wat houdt het precies in?
“Ik ben pas in januari dit jaar begonnen, dus ben nu ongeveer tien maanden bezig. Coi Software is een dienstverlenend bedrijf dat software ontwikkelt voor mkb-bedrijven die dat niet zelfstandig kunnen. In plaats van standaardsoftware te gebruiken, ontwikkel ik oplossingen die precies aansluiten op hun behoeften.”

Hoe kwam je op het idee om een eigen onderneming te starten?
“Ik werkte al als softwareontwikkelaar bij een startup en freelancete hier en daar. Naarmate ik meer mensen leerde kennen en meer opdrachten kreeg, besloot ik me officieel te registreren met een eigen onderneming. Sindsdien heb ik bijvoorbeeld software ontwikkeld voor bootexcursiebedrijven, waarin alle belangrijke bedrijfsprocessen op één plek samenkwamen.”

Hoe ging dat precies in zijn werk?
“Ik kom uit Spanje, was bekend met de bootexcursies en kwam uiteindelijk in contact met een eigenaar. Hij wilde een systeem dat de werkroosters, vertrek- en aankomsttijden, loonstroken, inventaris van de boot en documenten op een centrale plek samenvoegde. Dat heb ik ontworpen, inclusief app waarin de crew toegang kreeg tot alle benodigde informatie. Nadat ik dat project had afgerond ben ik vergelijkbare bedrijven gaan benaderen. De kans was groot dat zij met dezelfde problemen kampten, dus bood ik ook daar mijn diensten aan. Dat heeft zijn vruchten afgeworpen.”

Hoe combineer je de onderneming met school?
“Het is uitdagend, laat ik dat vooropstellen. Ik maak lange dagen. ’s Ochtends werk ik veel aan school, en in de middagen, avonden en weekenden besteed ik vooral tijd aan mijn bedrijf. Gelukkig krijg ik ook hulp vanuit Fontys, zowel van docenten als vanuit de SOR. Iedereen is bereid om te helpen of dingen voor je uit te zoeken, en dat helpt.”

Hoe bevalt het ondernemen je?
“Het gaat met ups en downs. Ik zie het soms als veredeld freelancewerk. Want ik heb wel een eigen bedrijf, maar ik moet ook echt zelf klanten werven. Netwerken is daarom erg belangrijk, maar neemt ook veel tijd in beslag. Daarnaast ben ik soms ook wat bang om volledig voor het ondernemerschap te gaan. Ik ben natuurlijk pas net begonnen, maar het ontbreekt daardoor ook nog aan een duidelijk beeld van hoe alles eruit gaat zien in de toekomst.

Ook mis je de ‘vaste’ voordelen van werken in loondienst, maar toch heb ik altijd ontzettend veel waarde gezien in het geld kunnen verdienen met vaardigheden die je zelf hebt, zonder afhankelijk te zijn van anderen. Me volledig focussen op mijn onderneming kan nu nog niet, daarvoor moet ik eerst mijn studie afronden. Daarna zien we wel, maar ik geniet er ondanks de onzekerheden wel enorm van.”

Wat is de belangrijkste les die je hebt geleerd tijdens het ondernemerschap?
“Beloof minder, maar lever meer. Het is als beginnend ondernemer erg moeilijk om in te schatten hoe goed je iets kunt doen en hoeveel tijd het kost. Dus als je minder belooft maar meer levert, werkt dat altijd in je voordeel. En dat extra werk mag je dan ook zeker benoemen, want anders blijft het onopgemerkt.

Werk daarnaast nooit gratis om eerste klanten te kunnen werven, want jouw werk is ook gewoon van belang. En blijf altijd goed communiceren met je klanten. Door de komst van AI is de drempel om allerlei diensten aan te bieden steeds lager geworden, maar worden andere zaken zoals communicatie, geregeld contact, goede opvolging en het menselijke aspect in samenwerkingen steeds belangrijker.”

Heb je hoogte- en/of dieptepunten meegemaakt?
“Ieder afgerond project of ontvangen betaling geeft altijd een boost om door te gaan met wat je doet. Ook de dingen die ik onderweg leer zie ik als hoogtepunten, want daardoor word ik alleen maar beter in wat ik doe. En dieptepunten? Ik vind het vooral teleurstellend wanneer je een gesprek met een geïnteresseerde hebt, een volledig projectplan ontwikkelt, een voorstel stuurt, maar vooral merkt dat de persoon in kwestie steeds langzamer reageert en uiteindelijk bedankt. Dat demotiveert.”

Tenslotte, heb je tips voor andere studenten die willen ondernemen?
“Zet die eerste stap. Bedenk een naam en praat met mensen alsof je bedrijf al bestaat. Deel wat je doet en leer van de feedback die je krijgt. Blijf jezelf en je product ontwikkelen, en vind iemand die wil betalen voor wat je aanbiedt. Heb je die gevonden? Dan zijn er vast nog meer mensen die hetzelfde nodig hebben.”

Wil jij ondernemen tijdens de studie, wil je gebruikmaken van de SOR of heb je hier vragen over? Fontys heeft een eigen Centrum voor Ondernemerschap. Meer informatie vind je hier.

Naar Primetime wordt al een lange tijd uitgekeken door filmliefhebbers. De psychologische thriller - met Lance Oppenheim als regisseur en Robert Pattinson, Merritt Wever en Skyler Gisondo in de hoofdrollen - is geïnspireerd op het Amerikaanse televisieprogramma ‘To Catch a Predator’. Daarmee werd presentator Chris Hansen dik twintig jaar geleden in één klap wereldberoemd toen hij vermeende pedofielen in de val probeerde te lokken door hen voor de camera te confronteren. 

Het plot was één van de grootste redenen waarom ik de film wilde zien. Ik verwachtte een verhaal over sensatiejournalistiek, macht, kijkcijfers. En misschien ook wel wat antwoorden op morele vragen zoals: waar ligt de grens tussen journalistiek en entertainment?

Maar eerlijk gezegd viel dat allemaal een beetje tegen. Het is het acteerwerk van de drie hoofdrolspelers dat ervoor zorgt dat Primetime met een goede beoordeling wegkomt. Merrit Wever en Skyler Gisondo moeten voor die prestatie absoluut benoemd worden, maar toch is het Pattinson die de show steelt. Hij maakt van Chris Hansen een onvoorspelbaar figuur.

Cijfer: 7,5 - Zeker een bioscoopkaartje waard. Misschien waren mijn verwachtingen gewoon nét iets te hoog gespannen.

RTL meldde vorige week dat ruim meer dan de helft van de masterscripties van universiteiten AI bevatten. Daaropvolgend schreef minister Letschert dat de snelle ontwikkelingen op het gebied van AI en het gebruik daarvan door studenten het werk van examencommissies des te belangrijker maakt.

Letschert vindt daarom dat het toezicht van examencommissies beter moet en overweegt in te grijpen. Ze wil duidelijker in de wet zetten dat examencommissies de samenhang tussen alle toetsen en alle afstudeereisen moeten checken. Maar hoewel van examencommissies wordt verwacht dat ze hier meer aandacht aan besteden, bleek vorig jaar al dat de meeste commissies geen ruimte zien om deze taak op te pakken

Binnen Fontys zijn examencommissies druk bezig met het waarborgen van de eindniveaus, ook als het gaat om het gebruik van AI. “De een is daar wellicht wat verder in dan de ander, maar het speelt bij iedereen”, aldus Meriëm Bakermans en Therese van Oosterhout, voorzitters van de examencommissie van Fontys Economie en Communicatie (FEC).

‘Gebruik het hulpmiddel’
Neem bijvoorbeeld ICT. Daar realiseerde men zich sinds de opmars van AI direct dat je als examencommissie niet meer alleen af kunt gaan op het schriftelijke werk dat een student inlevert, legt Nick Welman vanuit zijn rol als voorzitter van een van de examenkamers binnen de examencommissie van ICT uit.

De opleiding stelde daarom zo’n drie jaar geleden al een AI-protocol in. “We moeten studenten juist leren om AI goed en verstandig te gebruiken. Zo kunnen zij vervolgens uitleggen hoe ze het precies gebruikt hebben in hun (eind)product en wat ze daarvan vinden.”

Vanuit zijn persoonlijke ervaring herkent hij het beeld dat examencommissies te weinig tijd hebben niet. “Maar ik ben inmiddels ook al een oude rot in het vak, en het hangt ook af van wat voor soort werk je binnenkrijgt. Het een heb je zo beoordeeld, en met het ander ben je veel langer bezig. Maar alsnog herken ik het gebrek aan tijd persoonlijk niet.”

‘Pittig’
Terug naar de voorzitters van FEC. Zij zien dat het faciliteren van uren voor de examencommissies binnen hun eigen instituut goed geregeld is. Toch ervaren ze de werkdruk zogezegd als pittig. “We hebben het idee dat we zo’n beetje elke week een nieuwe handreiking, leidraad of wijzigingen krijgen. Het is veel om bij te houden.”

Ook het intensiveren van de samenwerking tussen examencommissies van vergelijkbare opleidingen op verschillende locaties zorgt binnen FEC voor een toenemende werkdruk. “De NVAO ziet de examencommissies van dezelfde studies in Tilburg, Eindhoven en Venlo graag steeds meer als één commissie functioneren. Ook dat vraagt om meer overleg, professionaliseringmomenten en afstemming over de manier waarop de opleidingen hun leeruitkomsten beoordelen.”

Grotere plaatje
Ook Astrid Goessen, voorzitter van de examencommissie van Fontys Pedagogiek, herkent zich in het toenemen van de werkdruk. “Maar het probleem gaat verder dan alleen onze commissie.”

Ze doelt daarbij op de mensen die curricula ontwerpen, ontwikkelgroepen die de eenheden van leeruitkomsten en de bijbehorende toetsing ontwerpen en de hoeveelheid werk die nodig is om het onderwijs en de toetsing daar opnieuw op in te richten. “Er moet tijd en ruimte zijn om goed te bekijken wat ontwikkeld wordt. We kunnen vanachter een bureau heel goed bedenken wat allemaal AI-proof is, maar soms blijkt dat in de praktijk lastiger te zijn.”

Goede afspraken
Volgens Goessen moeten examencommissies daarom goede afspraken maken met het management. Binnen Pedagogiek zijn die gesprekken volgens haar open en constructief, maar extra uren zijn niet zomaar beschikbaar. “Ze zouden zeker welkom zijn, maar het moet ook passen. Het is voor iedereen steeds balanceren hoe je beschikbare uren zo verantwoord mogelijk verdeelt, over de gehele opleiding.”

In het begin dacht ik dat het een zogenaamde ‘glitch’ was. Een onverklaarbaar softwarefoutje gemaakt in een Microsoftkelder in Silicon Valley. Maar inmiddels weet ik beter. Er is een andere verklaring.

Het kortstondig muten/unmuten gebeurt namelijk alleen bij mensen die thuis aan het werk zijn. Mensen die comfortabel overleggen vanuit hun eigen studeerkamer of woonkeuken. Dat verklaart alles.

Heeft u al een idee? Of, waarschijnlijker, voelt u zich al betrapt?

Juist. De muters/unmuters zijn mensen met gerommel in de darmen, die aan voelen komen dat ze een wind moeten laten en dat thuis uiteraard onbekommerd kunnen doen. Alleen ze weten natuurlijk niet of het een harde of een zachte variant zal zijn en ze twijfelen aan de AI-ruisonderdrukking van MS-Teams. Daarom, voor de zekerheid, muten ze even de microfoon. En unmuten daarna weer snel.

Ze muten/unmuten handmatig, bij gebrek aan een Microsoft FartModus.

Ik snap het. Volle bak ontluchten zonder je zorgen te maken over het geluid is veel fijner. En gezonder. Maak uzelf gerust wijs dat wij niks doorhebben. Dat wij denken dat de vaatwasser piept, de hond blaft of de bezorger aanbelt. Nee dus. We weten wat u doet en dat is helemaal niet erg. Maakt u zich geen zorgen. Wij steunen u. Als je windt, heb je vrienden.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef.

Diverse oppositiepartijen legden onderwijsminister Rianne Letschert (D66) donderdagochtend het vuur aan de schenen vanwege het schrappen van de rentemaatregel voor studieschulden. Dat gebeurde in het debat over de OCW-begroting voor 2027.

De coalitie wilde eigenlijk de DUO-rente maximeren op 2,5 procent, maar vindt dat bij nader inzien te duur. De rente is gekoppeld aan de rente die de Staat betaalt en die stijgt harder dan verwacht.

De oppositie had weinig begrip voor deze gang van zaken. Natúúrlijk kon de rente stijgen, was de kritiek. Het plafond was nu juist bedacht om studenten voor dat risico te behoeden. Hoe kan het kabinet die belofte breken en opeens zeggen dat het te duur wordt? Er vielen harde woorden.

Vervelend
Letschert wilde er weinig over kwijt, behalve dat ze het vervelend vindt voor studenten. Daar legde de oppositie zich niet bij neer. Die eiste meer informatie over het verloop van de discussie in de coalitie en tussen de ministeries van OCW en Financiën.

Die informatie is vervolgens openbaar gemaakt. Minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) zette Letschert voor het blok, blijkt daaruit. Zijn ministerie wilde “nul risico”, staat in een nota die de minister kreeg ter voorbereiding op een gesprek met de collega’s van Financiën.

Het ministerie van OCW wilde de risico’s bij de schatkist leggen. Als de rente zou stijgen, dan moest Financiën daarvoor opdraaien. Als OCW het zelf zou moeten betalen, dan zou de steun voor (oud-)studenten immers tot onderwijsbezuinigingen leiden.

Het doel voorbij
Financiën opperde merkwaardige alternatieven, bijvoorbeeld om de maatregel te schrappen zodra de rente veel te hoog werd. Dat zou betekenen dat de DUO-rente alsnog door het plafond kon gaan. Deze uitwerking “schiet het doel volledig voorbij en gaat voorbij aan afspraken uit het coalitieakkoord”, noteren de OCW-ambtenaren.

Dus ontstond een patstelling. Het eind van het liedje is dat Letschert het geld (40 miljoen euro) op een andere manier wil gebruiken om de financiële positie van studenten te verbeteren.

Uit de documenten blijkt dat het risico van de rentemaatregel vooraf bekend was: ambtenaren waarschuwden voor de onzekerheden. De drie regeringspartijen D66, CDA en VVD hebben er dus willens en wetens mee ingestemd.

Alternatieven
Alternatieven van de oppositie om ergens anders extra geld te vinden (geef minder steun aan het bedrijfsleven of hef meer belasting op vermogen) zijn in gesprekken met Financiën buiten beschouwing gebleven, blijkt uit Letscherts begeleidende brief.

Eerst even terug naar het nieuws van deze week. NOS schreef over een enquête van het Muller Instituut, dat onderzoek doet naar sport, waaruit bleek dat de homo-acceptatie bij sportverenigingen in de afgelopen jaren is afgenomen. Waar in 2008 nog 85 procent geen enkel probleem had met homoseksuele clubgenoten, ligt dat percentage nu op 66 procent.

Dat nieuws volgt een maand nadat Universiteit Utrecht en het Trimbos-instituut de bevindingen van hun onderzoek onder Nederlandse jongeren deelden. Daar kwamen in feite ongeveer dezelfde resultaten uit: de homo-tolerantie onder jongeren tussen de twaalf en zestien jaar is procentueel flink gekelderd.

Tegenwerking
Of er bij geloofsgemeenschappen eenzelfde trend gaande is, weet Ramon Roks. Hij studeert Theologie bij Fontys en is al jaren actief in de beroepspraktijk. Nu als geestelijk verzorger, maar eerder ook in geloofsgemeenschappen. Hij heeft een tijdje als pastor in de kerk gewerkt en zou zelfs priester worden in die Rooms-Katholieke Kerk. Dat plan ging echter op de valreep niet door vanwege zijn geaardheid.

“Er was te veel tegenwerking rondom mij als persoon”, legt hij uit. “Het pastorale werk in de Rooms-Katholieke Kerk heb ik om die reden moeten verlaten, maar ik ben wel actief gebleven in geloofsgemeenschappen en het geloof.”

Vorig jaar organiseerde hij bijvoorbeeld een bedevaart van Roosendaal naar de Basiliek in Oudenbosch voor queer gelovigen. Hij is bestuurslid van het Werkverband van Katholieke Homo-Pastores en is actief binnen de Religious Pride commissie van Pride Amsterdam. Vanwege zijn inzet voor onder meer deze activiteiten kreeg hij eerder deze maand de Roosendaalse Regenboog Award uitgereikt.

Bedevaart
Kortom: Roks weet waar hij over praat als we het hebben over homo-acceptatie binnen de geloofsgemeenschappen. En daarbij wil hij vooropstellen dat de tolerantie over homoseksualiteit enorm verschilt per geloofsgemeenschap of kerk. Zo is er in delen van de protestantse kerk volgens hem een meer open houding rondom dit onderwerp dan bij de katholieke kerk. “Ik heb het idee dat de acceptatie terugloopt in de katholieke kerk, maar juist toeneemt bij de protestantse kerk”, zegt hij.

“In de Rooms-Katholieke Kerk is in Nederland een beweging gaande die wat conservatiever wordt, vooral vanuit de kerkleiding. Daar houden ze wat meer de traditionele rollen aan. Terwijl het in België juist meer de progressieve kant op beweegt. Dat zie je ook in andere delen van de wereld, zoals in Rome.” Hij doelt daarmee op Paus Franciscus, die de basis legde voor meer inclusie in de kerk. Op 6 september, een paar maanden na zijn dood, vond er in Rome ook de eerste semi-officiële LHBTI-bedevaart naar Rome plaats.

Op diezelfde zomerdag vorig jaar organiseerde Roks ook een bedevaart in het zuiden van ons land. Van Roosendaal naar Oudenbosch. Maar dat liep niet geheel vlekkeloos. “Terwijl in Rome iedereen welkom was, waren we dat in Roosendaal niet. De kerk daar hield de deuren voor ons gesloten.”

Toch is Roks voorzichtig met uitspraken over een eventuele acceptatie-afname in het geloof. Misschien is daar inderdaad sprake van bij bepaalde kerken en geloofsgemeenschappen, maar hij denkt zelf dat de groep die accepterend is, ook groeit.

Daarnaast heeft hij het gevoel dat dezelfde tendens waar bij sportclubs sprake van is, ook in kerken heerst. “Een beetje de we-zullen-er-niet-over-spreken-sfeer. Homoseksuelen zijn niet altijd open over hun persoon. Misschien omdat ze er niet voor durven uit te komen, misschien omdat ze bang zijn voor afwijzing. Hoe dan ook: het is alsof homoseksualiteit er soms gewoon niet is, alsof er niet over gepraat wordt.”

Foto bovenin: Ramon Roks staat rechts op de afbeelding.

Ros voerde vanuit het lectoraat ‘Goed leraarschap, goed leiderschap’ een onderzoek uit voor de Onderwijsregio West-Brabant Oost. Binnen het onderzoek zag de lector dat het lerarentekort in de regio rondom Tilburg relatief meevalt, maar dat demografische ontwikkelingen erop wijzen dat er opnieuw een fiks tekort aankomt. Daarnaast kampen veel andere scholen sowieso al met een tekort aan leraren.

Wat ze daaraan kunnen doen? Volgens Ros doen scholen er goed aan om na te denken over alternatieven voor de traditionele schoolweek. Want waar scholen, ouders en leerlingen nu voornamelijk gewend zijn dat lessen altijd door dezelfde juf of leraar gegeven worden, kan dat in de toekomst veranderen.

Andere manieren
Scholen kunnen bijvoorbeeld kiezen voor andere manieren om het onderwijs te organiseren. Door middel van grotere klassen met extra ondersteuning bijvoorbeeld, het verdelen van leerlingen over groepen en het inzetten van professionals met andere expertises.

“Onderwijsassistenten, lerarenondersteuners of professionals met kennis van bijvoorbeeld creatieve vakken kunnen daarbij een belangrijke rol spelen", zegt Ros. "Zo kan een school bijvoorbeeld een onderwijsassistent inzetten voor leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben. Of kunnen leraren met specifieke expertises, of ouders die bepaalde activiteiten begeleiden, bijdragen aan het onderwijsprogramma.”

Volgens de lector kijken al veel scholen naar hoe zij andersbevoegden en andersbekwamen op diverse manieren kunnen inzetten. “Daar bestaat niet één manier voor. Je moet als professional vooral kijken wat bij jouw school past, en wat bij de ouders, teams en leerlingen past. Ga daar vooral mee experimenteren nu je nog de luxe hebt om dit te doen. En wacht niet totdat de nood straks heel hoog is, want dan ben je te laat.”

Vierdaagse schoolweek
NU.nl had het deze week ook over een andere mogelijke oplossing: een structurele vierdaagse schoolweek. Maar of dat dan werkt? Uit een peiling van de site blijkt dat slechts een heel klein deel van de scholen hier gebruik van maakt. En dat snapt Ros wel, want zij ziet de nadelen.

“Ouders moeten bijvoorbeeld een extra dag opvang regelen, en bovendien kan de verdeling van activiteiten over de week minder flexibel worden. De vijfde dag kan gevuld worden met bijvoorbeeld creatieve activiteiten door een externe aanbieder, maar leraren vinden het zelf ook leuk om deze over de gehele week te verspreiden.”

Voor iedere school anders
Uit het onderzoek van Ros en haar team bleek dat er niet één oplossing is die overal werkt. Het lectoraat volgde verschillende scholen die met pilots experimenteerden om oplossingen voor het lerarentekort te vinden. “Welke aanpak het meest geschikt is voor welke school, hangt onder meer af van de beschikbare professionals, de expertise van het team en de onderwijsbehoeften van de leerlingen."

En los van die aanpak wordt er natuurlijk ook iets gevraagd van de toekomstige leraren. “We moeten onze studenten zo opleiden dat ze niet alleen worden voorbereid op het lesgeven aan een eigen klas, maar dat ze ook kunnen samenwerken met andere professionals. Denk bijvoorbeeld aan een dansexpert die een dagdeel overneemt.”

De bevoegde leraar blijft daarbij eindverantwoordelijk, aldus Ros. “Toekomstige leraren moeten leren hoe zij andere professionals aansturen en hun werk evalueren. Want de leraar is en blijft verantwoordelijk voor de kwaliteit van het onderwijs.”